{"id":10496,"date":"2016-03-17T10:17:28","date_gmt":"2016-03-17T06:17:28","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=10496"},"modified":"2016-03-17T10:17:28","modified_gmt":"2016-03-17T06:17:28","slug":"bu-olk%c9%99d%c9%99-hec-k%c9%99s-olmur-saramaqonun-romani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=10496","title":{"rendered":"Bu \u00f6lk\u0259d\u0259 he\u00e7 k\u0259s \u00f6lm\u00fcr \u2013 Saramaqonun roman\u0131"},"content":{"rendered":"<p style=\"color: #000000;\"><strong><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/saramaqo.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-medium wp-image-10497\" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/saramaqo-300x214.jpg\" alt=\"saramaqo\" width=\"300\" height=\"214\" \/><\/a>F\u0259rid H\u00fcseynin Nobel m\u00fckafat laureat\u0131 Joze Saramaqonun \u201cT\u0259xir\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015f \u00f6l\u00fcm\u201d roman\u0131 bar\u0259d\u0259 \u201cK\u00f6m\u0259k edin \u00f6l\u0259k\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259sini t\u0259qdim edirik.<\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\">Bir g\u00fcn \u00f6l\u00fcm yox olsa, kims\u0259 \u00f6lm\u0259s\u0259, g\u00f6r\u0259s\u0259n, d\u00fcnyada n\u0259l\u0259r, hans\u0131 a\u011flag\u0259lm\u0259z \u00e7axna\u015fmalar ba\u015f ver\u0259rdi? \u00d6l\u00fcm m\u00fckafatd\u0131rm\u0131? \u0130nsan \u00f6l\u00fcm\u0259 g\u00f6r\u0259 Tanr\u0131ya minn\u0259tdar olmal\u0131d\u0131rm\u0131? Niy\u0259 he\u00e7 k\u0259s \u00f6lm\u0259k ist\u0259mir? \u0130nsan hans\u0131 s\u0259b\u0259bd\u0259n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc t\u0259s\u0259vv\u00fcr ed\u0259 bilmir? \u00d6l\u00fcm\u00fcn qa\u00e7\u0131lmaz olmas\u0131 insan\u0131n xarakterind\u0259, mahiyy\u0259tind\u0259 hans\u0131 keyfiyy\u0259tl\u0259ri yarad\u0131r? \u018fg\u0259r hans\u0131sa yollarla \u00f6l\u00fcmd\u0259n qa\u00e7maq m\u00fcmk\u00fcn olsayd\u0131, h\u0259yat, \u00f6l\u00fcmd\u0259n xilas yar\u0131\u015f\u0131na \u00e7evrilm\u0259zdimi? \u0130nsan bir ay, bir h\u0259ft\u0259 \u00f6nc\u0259 \u00f6l\u0259c\u0259yini bils\u0259ydi, \u00f6z\u00fcn\u00fc nec\u0259 aparard\u0131?<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\">Yuxar\u0131da \u00f6l\u00fcm haqq\u0131nda sadalad\u0131\u011f\u0131m suallar m\u00fcxt\u0259lif insanlar\u0131 zaman-zaman d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcb. Arzular z\u0259nciri, dinamik h\u0259yat, qa\u00e7aqa\u00e7 g\u00fczaran\u0131 \u00f6l\u00fcm\u00fc unutdurma\u011f\u0131n olsun ki, \u00f6t\u0259ri yollar\u0131d\u0131r. \u00d6l\u00fcm is\u0259 \u201cunudulanda\u201d \u00f6z\u00fcn\u00fc daha \u00e7ox yada sal\u0131r. Biz \u00f6l\u00fcm\u00fc ona g\u00f6r\u0259 unutmu\u015fuq ki, o bir d\u0259f\u0259 g\u0259lir, h\u0259r k\u0259s o t\u0259cr\u00fcb\u0259ni tam m\u0259nada bir d\u0259f\u0259 realla\u015fd\u0131r\u0131r, \u0259g\u0259r \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fck m\u00f6vcud olsayd\u0131, b\u0259lk\u0259 d\u0259 biz \u00f6l\u00fcm\u00fc daha \u00e7ox xat\u0131rlayard\u0131q&#8230;<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\">Joze Saramaqonun \u201cT\u0259xir\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015f \u00f6l\u00fcm\u201d roman\u0131 bu m\u0259\u015fumdan m\u0259\u015fum c\u00fcml\u0259 il\u0259 ba\u015flay\u0131r: \u201cS\u0259h\u0259ri g\u00fcn he\u00e7 k\u0259s \u00f6lm\u0259di\u201d. \u018fs\u0259rd\u0259 nam\u0259lum \u00f6lk\u0259 t\u0259svir edilir v\u0259 bir g\u00fcn \u00f6l\u00fcm o vilay\u0259td\u0259n qeyb\u0259 \u00e7\u0259kilir. C\u0259miyy\u0259t \u00e7a\u015f-ba\u015f qal\u0131r. V\u0259 g\u00f6r\u00fcn hans\u0131 probleml\u0259r meydana \u00e7\u0131x\u0131r:<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\"><strong>Kral \u00f6l\u00fcm aya\u011f\u0131ndad\u0131r, ancaq can\u0131n\u0131 tap\u015f\u0131ra bilmir, n\u0259tic\u0259d\u0259 hakimiyy\u0259t d\u0259yi\u015fmir.<\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\"><strong>Yollarda says\u0131z q\u0259za olur, f\u0259q\u0259t he\u00e7 k\u0259s \u00f6lm\u00fcr ki, kim\u0259s\u0259 g\u00f6rk ola.<\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\"><strong>\u0130nsan \u00f6lm\u0259y\u0259c\u0259ks\u0259, s\u0131\u011forta \u015firk\u0259tl\u0259ri n\u0259y\u0259 laz\u0131md\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\"><strong>\u00d6l\u00fcm qeyb\u0259 \u00e7\u0259kilibs\u0259, dem\u0259li, insanlar qocalacaq, x\u0259st\u0259liy\u0259 d\u00fc\u00e7ar olacaq, ancaq \u00f6lm\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259r, b\u0259s insan\u0131n bu g\u00fccs\u00fcz \u0259b\u0259diyy\u0259ti n\u0259 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259c\u0259k?<\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\"><strong>\u0130nsanlar qocal\u0131b \u00f6lm\u0259y\u0259c\u0259ks\u0259, bu q\u0259d\u0259r t\u0259qa\u00fcd ya\u015f\u0131na \u00e7atm\u0131\u015f insanlara d\u00f6vl\u0259t nec\u0259 pul \u00e7atd\u0131racaq?<\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\"><strong>X\u0259st\u0259xanalara says\u0131z-sanas\u0131z x\u0259st\u0259l\u0259r nec\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259c\u0259k?<\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\"><strong>X\u0259st\u0259 olduqlar\u0131na g\u00f6r\u0259 yax\u0131nlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259rk edil\u0259nl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn diril\u0259r q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131m\u0131 yarad\u0131lmal\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\"><strong>\u0130nsanlar \u00f6lm\u00fcrl\u0259rs\u0259, \u201cd\u0259fn b\u00fcrolar\u0131\u201d da\u011f\u0131d\u0131lmal\u0131d\u0131rm\u0131?<\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\"><strong>\u018fg\u0259r \u00f6lk\u0259d\u0259 \u00e7evrili\u015f ba\u015f vers\u0259, insanlar bir-birin\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r at\u0259\u015f a\u00e7salar he\u00e7 k\u0259s \u00f6lm\u0259y\u0259c\u0259k, bu t\u0259qdird\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si qiyam\u0259t g\u00fcn\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259rmi davam ed\u0259c\u0259k?<\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\">Bu suallar\u0131 v\u0259 m\u00fc\u015fk\u00fcll\u0259ri yaradan v\u0259ziyy\u0259t insanlar\u0131 \u00e7\u0131x\u0131lmazl\u0131\u011fa sal\u0131r. H\u0259mi\u015f\u0259 h\u0259r \u00e7\u0259tini asan etm\u0259k ist\u0259y\u0259n insan d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc v\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u00e7\u0131xma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u00d6l\u00fcm qeyb olan \u00f6lk\u0259nin sakinl\u0259ri d\u0259 nicats\u0131z qalmamaqdan \u00f6t\u0259ri a\u011flag\u0259lm\u0259z yollar tapmaq haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r:\u00a0<em>Xeyriyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259ri \u00f6lk\u0259 s\u0259rh\u0259dind\u0259n \u00e7\u0131xars\u0131n. Bel\u0259 olsa insanlar ba\u015fqa \u00f6lk\u0259nin \u0259razisin\u0259 ke\u00e7\u0259c\u0259kl\u0259r, o yerl\u0259rd\u0259 is\u0259 \u00f6l\u00fcm qeyb\u0259 \u00e7\u0259kilm\u0259yib. N\u0259tic\u0259d\u0259 insanlar \u00f6l\u0259c\u0259kl\u0259r&#8230;<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\"><em>***<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\">\u00d6l\u00fcm\u00fcn qeyb olma\u011f\u0131 il\u0259 b\u00fct\u00fcn h\u0259yat d\u0259yi\u015fir v\u0259 insanlar says\u0131z-hesabs\u0131z problemin c\u0259ngin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcrl\u0259r. Yaz\u0131\u00e7\u0131 h\u0259r m\u00fcmk\u00fcn vasit\u0259 il\u0259 g\u00f6st\u0259rm\u0259k ist\u0259yir ki, biz \u0259slind\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r bar\u0131\u015fmasaq, \u00f6l\u0259nin arxas\u0131ndan yan\u0131b-t\u00f6k\u00fcls\u0259k d\u0259, b\u0259\u015f\u0259rin milyon illik qayda-qanununa, nizam\u0131na ad\u0259tk\u0259rd\u0259yik. Yarad\u0131lm\u0131\u015f b\u00fct\u00fcn qayda-qanunlar bizim b\u0259lk\u0259 d\u0259 xeyrimiz\u0259dir. Bu ad\u0259tk\u0259rd\u0259liyimiz d\u00fcnyan\u0131 biz\u0259 arzuolunan nizamda t\u0259qdim edir. Biz g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc a\u00e7d\u0131\u011f\u0131m\u0131z reall\u0131qlara, sivilizasiya \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 ziyad\u0259 ba\u011flanm\u0131\u015f\u0131q. Bizim ham\u0131 kimi do\u011fulub, ham\u0131 kimi ya\u015famaqdan savay\u0131 yolumuz yoxdur. V\u0259 bu el\u0259 d\u0259yi\u015film\u0259z, da\u015fla\u015fm\u0131\u015f, cilalanm\u0131\u015f \u00fcsul, yol, tale n\u0259sibidir ki, insan irad\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olan hans\u0131sa rejiml\u0259r, h\u0259yat t\u0259rzi, t\u0259bi\u0259t v\u0259 s. onun sad\u0259c\u0259 formas\u0131na m\u00fcdaxil\u0259 etm\u0259k iqtidar\u0131ndad\u0131r, k\u00f6kl\u00fc-k\u00f6m\u0259cli d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259 is\u0259 qabil deyil&#8230;<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\">***<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Saramaqonun \u00fcslubuna, el\u0259c\u0259 d\u0259 dig\u0259r romanlar\u0131na xas olan metod &#8211; \u0259sas hadis\u0259nin q\u0259fil ba\u015f verm\u0259si &#8211; bu \u0259s\u0259rd\u0259 d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir, hadis\u0259l\u0259r bir-biri il\u0259 dem\u0259k olar ki, ke\u00e7idsiz \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. Yaz\u0131\u00e7\u0131 is\u0259 b\u0259z\u0259n t\u0259hkiy\u0259\u00e7inin arxas\u0131ndan \u00e7\u0259kilib s\u0131rf oxucu il\u0259 s\u00f6hb\u0259t edir. Sanki roman haqq\u0131nda oxucu il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r. Postmodern d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzi bir \u00e7ox m\u0259qamda, x\u00fcsus\u0259n tarix\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. Yaz\u0131\u00e7\u0131 tarixin ayr\u0131-ayr\u0131 d\u00f6vrl\u0259rin\u0259 ekskurs edir, sonda is\u0259 he\u00e7 bir d\u00f6vr\u00fc \u00fcst\u00fcn hesab etmir v\u0259 insan\u0131n \u00e7ar\u0259sizliyini \u0259l\u0259 sal\u0131r. Saramaqo dig\u0259r \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 d\u0259, insan\u0131 b\u0259\u015f\u0259rin \u0259\u015fr\u0259fi g\u00f6z\u00fcnd\u0259 g\u00f6rm\u00fcr. \u201c\u0130san\u0131n incili\u201d, \u201cQabil\u201d v\u0259 s. romanlar\u0131nda oldu\u011fu kimi bu \u0259s\u0259rd\u0259 o dini ehkamlar\u0131 \u201cq\u0131rmanclay\u0131r\u201d. V\u0259 kils\u0259nin \u00e7ar\u0259sizliyini q\u0259rib\u0259 bir detalla g\u00f6st\u0259rir: \u018fg\u0259r insanlar \u00f6lm\u0259y\u0259c\u0259ks\u0259 axir\u0259t\u0259 d\u0259 getm\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259r, \u0259g\u0259r o biri d\u00fcnya yoxdursa, insanlar daha yax\u015f\u0131l\u0131q haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259r v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 kils\u0259 m\u0259hv olacaq. H\u0259tta kils\u0259d\u0259ki \u201cm\u00fcq\u0259dd\u0259sl\u0259r\u201d \u2013 ke\u015fi\u015fl\u0259r Allaha dua etm\u0259k ist\u0259yirl\u0259r ki, Allah \u00f6l\u00fcm\u00fc geri qaytars\u0131n. Bu inc\u0259 m\u0259qamla kils\u0259nin axir\u0259t\u0259 hesablanm\u0131\u015f xeyirxahl\u0131q t\u0259lqinini, insanlar\u0131 bu d\u00fcnyada ancaq c\u0259nn\u0259t qazanma\u011fa, o d\u00fcnyaya s\u0259rmay\u0259 toplama\u011fa s\u0259sl\u0259y\u0259n, t\u0259m\u0259nnal\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri yaz\u0131\u00e7\u0131 ikrah hissi il\u0259 qabard\u0131r. O, kils\u0259nin \u00e7a\u015f-ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 yalandan \u00f6z\u00fcn\u00fc oda-k\u00f6z\u0259 vuranlar\u0131n \u0259m\u0259yini, f\u0259aliyy\u0259tini qurba\u011fan\u0131n aya\u011f\u0131na t\u0259pitm\u0259 qoymaqla m\u00fcqayis\u0259 edir:<strong><em>\u201cT\u0259pitm\u0259 qoymaq, c\u0259nablar o dem\u0259kdir ki, t\u0259pitm\u0259 qoyursan s\u0131nm\u0131\u015f, ya da \u0259zilmi\u015f bir yeri sa\u011faltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn&#8230; &#8230;qurba\u011fa aya\u011f\u0131na t\u0259pitm\u0259 qoymaq he\u00e7 k\u0259s\u0259 n\u0259sib olmay\u0131b&#8230; &#8230;\u00c7\u00fcnki onun aya\u011f\u0131 bir yerd\u0259 durmur&#8230; &#8230;O dem\u0259kdir ki, el\u0259 i\u015fl\u0259r var onlara giri\u015fm\u0259s\u0259n yax\u015f\u0131d\u0131r, onsuz da \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259y\u0259c\u0259k&#8230;\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\">***<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\">Saramaqo \u201cT\u0259xir\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015f \u00f6l\u00fcm\u201d roman\u0131nda h\u0259m d\u0259 insan\u0131n h\u0259yata m\u0259hkum olmas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir: G\u00f6st\u0259rir ki, ey insan, h\u0259yat\u0131nda birc\u0259 n\u0259sn\u0259nin (\u00f6l\u00fcm\u00fcn) yox olmas\u0131 s\u0259nin v\u0259 n\u0259sil-n\u0259sil insanlar\u0131n n\u00f6vra\u011f\u0131n\u0131 d\u00f6nd\u0259rm\u0259y\u0259, rahatl\u0131\u011f\u0131n\u0131 pozma\u011fa qadirdir. B\u0259\u015f\u0259rin amans\u0131zl\u0131\u011f\u0131na, q\u0259ddarl\u0131\u011f\u0131na qar\u015f\u0131 is\u0259 ancaq insan \u00fcmidl\u0259ri m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131r:<strong>\u201c\u00dcmidin aln\u0131na yaz\u0131l\u0131b ki, \u00e7in olmayanda da el\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 b\u0259nz\u0259rl\u0259rini do\u011furur, b\u0259lk\u0259 d\u0259 o s\u0259b\u0259bd\u0259ndir ki, says\u0131z-hesabs\u0131z x\u0259yal q\u0131r\u0131ql\u0131\u011f\u0131na baxmayaraq, \u00fcmidl\u0259rin yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n k\u00f6k\u00fc k\u0259silm\u0259k bilmir h\u0259l\u0259\u201d.<\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\">\u018fs\u0259rd\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fcn yoxa \u00e7\u0131xmas\u0131 il\u0259 b\u00fct\u00fcn c\u0259miyy\u0259td\u0259 pozulan nizam, it\u0259n ah\u0259ngdarl\u0131q q\u0259rib\u0259 \u015f\u0259kild\u0259 (norma kimi) \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r:\u00a0<strong>\u201c\u00d6m\u00fcr boyu \u00f6l\u00fcm\u0259 do\u011fru ged\u0259n insanlar, indi \u00f6l\u00fcm\u00fcn g\u0259lm\u0259sini g\u00f6zl\u0259yirl\u0259r\u201d.<\/strong>\u00a0Bel\u0259d\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 \u0259xlaq prinsipl\u0259ri \u00e7\u00f6k\u00fcr, insanlar do\u011fmalar\u0131ndan imtina etm\u0259k h\u0259ddin\u0259 \u00e7at\u0131rlar, bir-birin\u0259 \u00f6l\u00fcm arzulay\u0131rlar, \u0259vv\u0259ll\u0259r qocalara, x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 baxmaq insaniyy\u0259tlik, humanizm g\u00f6st\u0259ricisi idis\u0259, art\u0131q d\u00f6z\u00fclm\u0259z \u0259b\u0259di c\u0259fad\u0131r. Saramaqo c\u0259miyy\u0259tin insani keyfiyy\u0259tl\u0259rinin \u2013 xeyirxahl\u0131\u011f\u0131n, n\u0259cibliyin, qay\u011f\u0131ke\u015fliyin, s\u0259daq\u0259tin sad\u0259c\u0259 fani insan\u0131n \u0259m\u0259ll\u0259ri oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Saramaqo d\u00fcnyan\u0131n nizam\u0131n\u0131, d\u00fcz\u00fcml\u00fcl\u00fcy\u00fcn\u00fc fanilikd\u0259 g\u00f6r\u00fcr, onun d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 fanilik hissi insan\u0131 ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 ne\u015ft\u0259rli, q\u0259ddar \u0259m\u0259ll\u0259rd\u0259n saq\u0131nd\u0131r\u0131r, quzunu qurda, n\u0259cibi c\u0259llada \u00e7evrilm\u0259y\u0259 qoymur.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\">N\u0259d\u0259ns\u0259 biz\u0259 \u0259ks\u0259r\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fck ki, \u00f6l\u00fcm h\u0259mi\u015f\u0259 vaxts\u0131z g\u0259lir, \u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6mr\u00fcn k\u0259silm\u0259si, yar\u0131da qalmas\u0131 kimi bax\u0131l\u0131r. H\u0259r \u00f6l\u00fcm ac\u0131 bir t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259 ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 sin\u0259l\u0259ri oyur. Bu roman vasit\u0259si il\u0259 d\u0259rk ed\u0259nd\u0259 ki, \u00f6l\u00fcm olmasa n\u0259l\u0259r ba\u015f ver\u0259rdi, onda insan bir balaca toxtaql\u0131q tap\u0131r. F\u0259q\u0259t da n\u0259 olur olsun, hans\u0131 m\u0259qam\u0131 d\u0259rk edir etsin, he\u00e7 bir q\u00fcvv\u0259 insan\u0131n \u0259b\u0259diyy\u0259t\u0259 can atmas\u0131n\u0131n, \u00f6lm\u0259zliyin sirrini axtarmas\u0131n\u0131n qaba\u011f\u0131n\u0131 k\u0259s\u0259 bilmir. \u018fb\u0259diyy\u0259t is\u0259 yaln\u0131z \u0259b\u0259di c\u0259za \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259r\u0259 verilir. Bu \u0259s\u0259ri oxuyanda ideyas\u0131 m\u0259n\u0259 \u00e7ox orijinal g\u0259lmi\u015fdi. H\u0259tta, bel\u0259 bir ideyan\u0131 tapd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 Saramaqo z\u0259kas\u0131na heyran olmu\u015fdum. Bir gec\u0259 yad\u0131ma n\u0259 d\u00fc\u015fs\u0259 yax\u015f\u0131d\u0131r? Sizifin \u00f6l\u00fcm allah\u0131 Tanat\u0131 xainc\u0259sin\u0259 aldad\u0131b z\u0259ncirl\u0259m\u0259si. Tanat \u0259sir d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 he\u00e7 k\u0259s \u00f6lm\u00fcr v\u0259 t\u0259mt\u0259raql\u0131 \u00f6l\u00fcm m\u0259rasiml\u0259ri ke\u00e7irilmir. M\u0259nc\u0259, Saramaqo ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kdiyim roman\u0131n Sizif \u0259fsan\u0259sind\u0259 yuxar\u0131da dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131m s\u0259hn\u0259nin sual\u0131n\u0131 tap\u0131b: \u201c\u00d6l\u00fcm yox olsayd\u0131 n\u0259 ba\u015f ver\u0259rdi?\u201d.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\">Yuxar\u0131da \u0259b\u0259diyy\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 dediyim m\u0259qamla ba\u011fl\u0131sa yad\u0131ma Anar\u0131n \u201cGec\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri\u201d adl\u0131 essel\u0259rind\u0259ki bel\u0259 bir c\u00fcml\u0259 yad\u0131ma d\u00fc\u015fd\u00fc:\u00a0<strong>\u201c\u018fb\u0259di h\u0259yat insanlara niy\u0259 verilm\u0259lidir ki, \u018fb\u0259diyy\u0259n bir-birini \u00f6ld\u00fcrm\u0259k\u00e7\u00fcn, bir-birini q\u0131r\u0131b-\u00e7atmaq\u00e7\u00fcn?\u201d<\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\">***<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\">Saramaqo cahan\u015f\u00fcmul yaz\u0131\u00e7\u0131d\u0131r v\u0259 onun romanlar\u0131n\u0131 oxumaq ziyad\u0259 diqq\u0259t t\u0259l\u0259b edir. \u00c7\u00fcnki onun \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259ki ironiya, g\u00f6nd\u0259rm\u0259l\u0259r, i\u015far\u0259l\u0259r t\u0259kc\u0259 s\u00f6zl\u0259 ifad\u0259sini tapm\u0131r, b\u0259z\u0259n h\u0259min i\u015far\u0259l\u0259r hadis\u0259l\u0259rin axar\u0131na sal\u0131n\u0131r v\u0259 bel\u0259d\u0259 s\u00fcjetin arxas\u0131nca gedib hadis\u0259l\u0259ri ayd\u0131nla\u015fd\u0131rmaq c\u0259hdl\u0259ri oxucunu azd\u0131ra bilir. Misal olaraq bir m\u0259qam\u0131 qabartmaq ist\u0259yir\u0259m: \u00d6l\u00fcm\u00fc geri qaytarmaq, \u00f6lm\u0259zlikd\u0259n can qurtarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t plan qurur \u2013 \u0130\u015f\u0259 mafiya qar\u0131\u015f\u0131r ki, insanlar\u0131 nec\u0259s\u0259 \u00f6ld\u00fcrs\u00fcnl\u0259r. \u0130nsan\u0131n d\u00fcnyan\u0131n nizam\u0131na bu s\u00fcni m\u00fcdaxil\u0259si \u0259s\u0259rd\u0259 h\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r s\u00fcjetin ir\u0259lil\u0259m\u0259si, n\u00f6vb\u0259ti hadis\u0259l\u0259rin a\u00e7\u0131lmas\u0131 kimi sad\u0259 g\u00f6r\u00fcns\u0259 d\u0259, x\u00fcsusi vur\u011fulanan mafiya bug\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyam\u0131z\u0131 c\u0259h\u0259nn\u0259m\u0259 \u00e7evir\u0259n terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131na gizli-a\u015fkar i\u015far\u0259dir. Ax\u0131 terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131 da \u00f6z al\u0259ml\u0259rind\u0259, tap\u0131nd\u0131qlar\u0131 inam v\u0259 \u0259qid\u0259 yollar\u0131nda d\u00fcnyan\u0131 nizama salacaqlar\u0131n\u0131, \u0259dal\u0259ti v\u0259 rifah\u0131 b\u0259rq\u0259rar ed\u0259c\u0259kl\u0259rini b\u0259yan edirl\u0259r v\u0259 onlar\u0131n da arxas\u0131nda \u0259li b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin qan\u0131na bula\u015fm\u0131\u015f g\u00fccl\u0259r, d\u00f6vl\u0259tl\u0259r dayan\u0131r&#8230;<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\">***<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\">Haqq\u0131nda dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131m romanda iki sars\u0131d\u0131c\u0131 m\u0259qam var. Birincisi \u00f6l\u00fcm\u00fcn yox olmas\u0131, ikinci is\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fcn meydana \u00e7\u0131xmas\u0131. \u018fs\u0259rin \u0259vv\u0259lind\u0259 qeyb\u0259 \u00e7\u0259kil\u0259n \u00f6l\u00fcm, \u0259s\u0259rin ortas\u0131nda yenid\u0259n qay\u0131d\u0131r. Bir g\u00fcn televizor direktoruna m\u0259ktub g\u0259lir, a\u00e7\u0131b oxuyur v\u0259 m\u0259lum olur ki, insanlar \u00f6l\u0259c\u0259k, \u00f6l\u00fcm geri qay\u0131d\u0131b (\u00d6l\u00fcm \u0259lind\u0259 d\u0259ryazla t\u0259svir edilir). Uzun m\u00fcdd\u0259tdir ki, \u00f6lm\u0259zliy\u0259 \u00f6yr\u0259\u015f\u0259n insanlar d\u00fcnyadan k\u00f6\u00e7\u0259c\u0259kl\u0259ri x\u0259b\u0259rini e\u015fid\u0259nd\u0259 yenid\u0259n t\u0259\u015fvi\u015f\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcrl\u0259r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\">Bu d\u0259f\u0259 f\u0259rqli probleml\u0259r meydana \u00e7\u0131x\u0131r:<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\"><strong>Can ver\u0259n minl\u0259rl\u0259 insan\u0131n ham\u0131s\u0131 bird\u0259n \u00f6ls\u0259, bu xaos nec\u0259 idar\u0259 olunacaq?<\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\"><strong>D\u0259fn b\u00fcrolar\u0131 bu q\u0259d\u0259r \u00f6l\u00fcm\u00fcn \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259l\u0259 bil\u0259c\u0259kl\u0259rmi?<\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\"><strong>Bu q\u0259d\u0259r \u00f6l\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259birqazanlar hardan tap\u0131lacaq?<\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\"><strong>\u00d6l\u00fcm \u00f6l\u0259c\u0259k insanlara m\u0259ktub yaz\u0131r\u00a0<em>(<\/em><\/strong><em>\u201c\u00c7ox h\u00f6rm\u0259tli filank\u0259s xan\u0131m, d\u0259rin t\u0259\u0259ss\u00fcf hissi il\u0259 sizi x\u0259b\u0259rdar edir\u0259m ki, h\u0259yat\u0131n\u0131z\u0131n m\u00fcdd\u0259ti bir h\u0259ft\u0259d\u0259n sonra amans\u0131zcas\u0131na bitir v\u0259 qalan m\u00fcdd\u0259td\u0259n m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r yax\u015f\u0131 istifad\u0259 etm\u0259nizi arzulay\u0131ram, h\u00f6rm\u0259tl\u0259, \u00f6l\u00fcm\u201d)<\/em><strong>, \u00f6l\u0259c\u0259kl\u0259ri g\u00fcn\u00fc onlara \u00e7atd\u0131r\u0131r, aqib\u0259tini \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n bil\u0259n insanlarda hans\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r meydana \u00e7\u0131xacaq, onlar neyl\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259r?<\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\"><strong>\u00d6l\u00fcm tale olmaqdan \u00e7\u0131x\u0131b, qatil\u0259mi \u00e7evrilib?<\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\"><strong>\u0130nsanlar m\u0259ktub yazan kimdir, \u00f6l\u00fcm nec\u0259 m\u0259ktub yaza bil\u0259r?<\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\"><strong>M\u0259ktublar\u0131 qrofoloji ekspertiza yoxlay\u0131r, m\u0259lum olur ki, \u00f6l\u00fcm qad\u0131nd\u0131r. \u00c7\u00fcnki c\u00fcml\u0259l\u0259rd\u0259ki fell\u0259r d\u0259 qad\u0131n cinsind\u0259 yaz\u0131l\u0131r. Ancaq bu n\u0259yi d\u0259yi\u015fir ki? \u00d6l\u00fcm niy\u0259 qad\u0131n cinsind\u0259dir?<\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\">Roman boyu yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n \u0259sas qay\u0259si c\u0259miyy\u0259tin \u015f\u00fcurundak\u0131 \u00f6l\u00fcm\u00fcn mahiyy\u0259tini a\u00e7maqd\u0131r. Y\u0259ni ba\u015f\u0131 ya\u015fama\u011fa qar\u0131\u015fan insanlar \u00f6l\u00fcm\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcr, \u0259g\u0259r ba\u015f\u0131m\u0131z \u00f6l\u00fcm\u0259 qar\u0131\u015fsayd\u0131, h\u0259yat\u0131 bar\u0259d\u0259 bunca fikirl\u0259\u015fm\u0259zdik. Saramaqo bir yaz\u0131\u00e7\u0131 kimi k\u00fctl\u0259nin psixologiyas\u0131n\u0131, davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 v\u0259 onun mahiyy\u0259tini fa\u015f etm\u0259k ist\u0259yir. O g\u00f6st\u0259rir ki, insan milyon illik qayda-qanunlara s\u0131\u011f\u0131n\u0131b, o milyon illik v\u0259rdi\u015fl\u0259r onu m\u00f6hk\u0259ml\u0259d\u0259, g\u00fccl\u0259ndir\u0259 bilm\u0259yib. H\u0259tta \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu tapmas\u0131 bel\u0259 onu xilas etm\u0259k, n\u0259sibini d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259k iqtidar\u0131nda deyil. \u0130nsan daim b\u00fct\u00fcn b\u0259lalar\u0131 haz\u0131rl\u0131qs\u0131zd\u0131r. \u018fs\u0259rin \u0259vv\u0259lind\u0259 jurnalist nazir\u0259 bel\u0259 deyir:\u00a0<strong>\u201cXat\u0131rlad\u0131m ki, h\u0259l\u0259 d\u00fcn\u0259n insanlar \u00f6l\u00fcrd\u00fc v\u0259 bundan narahat olmaq he\u00e7 k\u0259sin a\u011fl\u0131na bel\u0259 g\u0259lmirdi\u201d.<\/strong>\u00a0Eyni zamanda d\u00fcnyan\u0131n nizam i\u00e7ind\u0259 oldu\u011funu, h\u0259r \u015feyin ya\u015far\u0131l\u0131l\u0131\u011fa hesabland\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rd\u0259 ayd\u0131n boyalarla \u0259ks etdirilir. V\u0259 bununla da ba\u015fqa bir mesaj \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr:\u00a0<em>B\u0259\u015f\u0259r qiyam\u0259t g\u00fcn\u00fcn\u0259 haz\u0131r deyil, dild\u0259 \u201c\u00f6lm\u0259k-\u00f6lm\u0259k\u201d des\u0259 d\u0259, \u0259slind\u0259 d\u00fcnyadan k\u00f6\u00e7\u0259c\u0259yi hissi il\u0259 insan daim m\u00fcxalifdir.<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\"><em>***<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\">Roman\u0131n sonuna yax\u0131n bird\u0259n-bir\u0259 hadis\u0259l\u0259rin axar\u0131 d\u0259yi\u015fir, s\u00fcjet c\u0259miyy\u0259tin aqib\u0259tind\u0259n \u201cqopur\u201d v\u0259 violon\u00e7el\u00e7alan\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 k\u00f6kl\u0259nir. Burda art\u0131q \u00f6l\u00fcm bir f\u0259rdin timsal\u0131nda g\u00f6r\u00fcn\u00fcr v\u0259 violon\u00e7el\u00e7alanla t\u0259kb\u0259t\u0259k qal\u0131r. Yaz\u0131\u00e7\u0131 \u201cizl\u0259yici i\u015f\u0131\u011f\u0131\u201d bir obraz\u0131n \u00fcst\u00fcn\u0259 sal\u0131r. C\u0259miyy\u0259tin \u00f6l\u00fcm qorxusu, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fcn c\u0259miyy\u0259t \u00fcz\u0259rind\u0259ki t\u0259siri azal\u0131r v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 bir d\u0259 dem\u0259k olar ki, k\u00fctl\u0259ni t\u0259svir etmir. \u00d6l\u00fcm violon\u00e7el\u00e7alan\u0131 qarabaqara izl\u0259yir, h\u0259r add\u0131m\u0131n\u0131 g\u00fcd\u00fcr. Hadis\u0259l\u0259r b\u0259zi m\u0259qamlarda \u00f6l\u00fcm\u00fcn dili il\u0259 t\u0259svir edilir.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\">\u018fs\u0259rd\u0259 bir ideya da ondan ibar\u0259tdir ki, h\u0259yat da \u00f6l\u00fcm d\u0259 daxil olmaqla he\u00e7 n\u0259 \u0259b\u0259di deyil. \u00d6l\u00fcm insan kimi t\u0259svir edilir. O yeyir, i\u00e7ir, g\u0259zir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, birc\u0259 yatm\u0131r. \u00c7\u00fcnki \u00f6l\u00fcm h\u0259mi\u015f\u0259 oyaqd\u0131r. \u018fs\u0259rin sonunda \u00f6l\u00fcm qad\u0131n donunda g\u0259lir violon\u00e7el\u00e7alan il\u0259 sevi\u015fir. Bu sevi\u015fm\u0259 s\u0259hn\u0259si hardasa insan\u0131 \u00f6l\u00fcml\u0259 bar\u0131\u015fd\u0131r\u0131r. Sevi\u015f\u0259nd\u0259n sonra violon\u00e7el\u00e7alan yat\u0131r, \u00f6l\u00fcm violen\u00e7el\u00e7alana g\u0259tirdiyi \u00f6l\u00fcm x\u0259b\u0259r\u00e7isini &#8211; b\u0259n\u00f6v\u015f\u0259yi m\u0259ktubu yand\u0131r\u0131r. V\u0259 roman ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 c\u00fcml\u0259 il\u0259 d\u0259 bitir: \u201cS\u0259h\u0259ri g\u00fcn he\u00e7 k\u0259s \u00f6lm\u0259di\u201d. Saramaqo \u00f6l\u00fcm\u00fcn g\u0259zm\u0259sini, yerim\u0259sini, sevi\u015fm\u0259sini t\u0259svir etm\u0259kl\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, \u00f6l\u00fcm d\u0259 h\u0259yat kimi canl\u0131d\u0131r. \u018fs\u0259rin ilk c\u00fcml\u0259sinin h\u0259m d\u0259 onun son c\u00fcml\u0259si olmas\u0131 roman\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131n h\u0259m d\u0259 sonu, sonun is\u0259 ba\u015flan\u011f\u0131c olmas\u0131na i\u015far\u0259dir.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\">G\u00d6ZARDI ED\u0130LM\u018fY\u018fS\u0130 M\u018fQAMLAR<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\">\u201cT\u0259xir\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015f \u00f6l\u00fcm\u201dd\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 ba\u015fqa bir roman\u0131na g\u00f6nd\u0259rm\u0259, i\u015far\u0259 edir. Saramaqonun \u201cB\u00fct\u00fcn adlar\u201d roman\u0131ndak\u0131 \u00f6l\u00fcl\u0259rin v\u0259 diril\u0259rin adlar\u0131n\u0131n eyni qeydiyyat \u015f\u00f6b\u0259sinin karg\u00fczar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilir. Bu is\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259ti birg\u0259 qavrama\u011fa k\u00f6m\u0259k kimi n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7arpd\u0131r\u0131l\u0131r. Yaz\u0131\u00e7\u0131 bu m\u0259qam\u0131 x\u00fcsusi vur\u011fulayaraq bel\u0259 bir m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fcn timsal\u0131nda i\u015f\u0131q sal\u0131r. Yaxud roman\u0131n ba\u015fqa bir yerind\u0259 bel\u0259 bir m\u0259qam var:\u00a0<em>\u201c\u00d6l\u00fcm fikirl\u0259\u015fdi ki, m\u00fcst\u0259sna olaraq yaln\u0131z insanlara aid olmasayd\u0131, bu heyvan da onun r\u0259mzi d\u0259ryaz\u0131n\u0131n a\u011fz\u0131ndan qurtulacaqd\u0131 v\u0259 ilk d\u0259f\u0259 t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259ndi, indi onun irad\u0259si daxilind\u0259 deyildi ki, he\u00e7 olmasa, barma\u011f\u0131n\u0131n ucuyla bu heyvana toxunma. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n, yatm\u0131\u015f k\u00f6p\u0259k d\u0259 \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fcy\u0259 qovu\u015fard\u0131, \u0259g\u0259r onun \u00f6z \u00f6l\u00fcm\u00fc \u2013 o biri \u00f6l\u00fcm, bitki v\u0259 heyvanlar al\u0259min\u0259 m\u0259nsub olan b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131n cavabdehliyini da\u015f\u0131yan \u00f6l\u00fcm d\u0259 \u00a0\u00f6z\u00fcn\u00fc el\u0259 onun kimi aparsayd\u0131, kims\u0259 \u00f6z kitab\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 c\u00fcml\u0259 il\u0259 ba\u015flamas\u0131na g\u00f6z\u0259l imkan yaranard\u0131: \u201cS\u0259h\u0259ri g\u00fcn he\u00e7 k\u0259s \u00f6lm\u0259di\u201d.<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\">Saramaqo yaz\u0131\u00e7\u0131 kimi dil\u0259, s\u00f6zl\u0259rin m\u0259n\u015f\u0259yin\u0259, yaranmas\u0131na qar\u015f\u0131 h\u0259dsiz h\u0259ssas yaz\u0131\u00e7\u0131d\u0131r v\u0259 m\u00fc\u0259llif m\u00fcdaxil\u0259l\u0259ri il\u0259 s\u00f6zl\u0259rin qurulu\u015funa, m\u0259na \u00e7alarlar\u0131na onun h\u0259m romanlar\u0131nda, h\u0259m d\u0259 \u201c\u00d6l\u00fcml\u00fc n\u0259sn\u0259l\u0259r\u201d adl\u0131 hekay\u0259l\u0259r kitab\u0131nda rast g\u0259lm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Saramaqo dil oyunlar\u0131yla yana\u015f\u0131, q\u0259rib\u0259 t\u0259svirl\u0259rin d\u0259 \u201cd\u0259lisi\u201ddir. N\u00fcmun\u0259l\u0259r says\u0131zd\u0131r dey\u0259 bir yaz\u0131 darl\u0131\u011f\u0131nda \u0259ks\u0259rini g\u00f6st\u0259rm\u0259k imkan\u0131 m\u0259hduddur, ancaq fikrimi q\u00fcvv\u0259tl\u0259ndirm\u0259k namin\u0259 birini qeyd etm\u0259k olar:\u00a0<strong>\u201cK\u00f6p\u0259k sahibinin ard\u0131nca g\u0259ldi v\u0259 \u00f6z oxu \u0259traf\u0131nda \u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259 d\u00f6vr\u0259 vurub, d\u00f6\u015f\u0259m\u0259y\u0259 uzand\u0131 \u2013 onun canavar oldu\u011fu d\u00f6n\u0259md\u0259n qalm\u0131\u015f yegan\u0259 miras\u0131 m\u0259hz bu v\u0259rdi\u015fi idi\u201d.<\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\">Saramaqo romanda qoydu\u011fu, yuxar\u0131da sadalad\u0131\u011f\u0131m suallar\u0131n t\u0259bii ki, ham\u0131s\u0131na cavab vermir, o ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 m\u0259\u015fum suala bir insan\u0131n (violon\u00e7el\u00e7alan) \u00f6l\u00fcml\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri fonunda yekun vurur. V\u0259 bununla da bir daha ham\u0131m\u0131za g\u00fcn kimi ayd\u0131n olur ki, insan suallara cavab tapmaq \u00fcmidi il\u0259 \u00f6m\u00fcr el\u0259s\u0259 d\u0259, sad\u0259c\u0259 cavabs\u0131z suallar\u0131 ya\u015fada bilir v\u0259 \u00f6l\u00fcm ist\u0259nil\u0259n halda f\u0259rd\u0259 aiddir, h\u0259tta m\u00fcharib\u0259l\u0259rd\u0259 bel\u0259 kollektiv hadis\u0259 deyil&#8230; \u00d6l\u00fcm\u00fcn m\u0259qs\u0259di is\u0259 insanlara \u0259b\u0259di ya\u015fama\u011f\u0131n n\u0259 dem\u0259k oldu\u011funu izhar etm\u0259kdir.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\">Saramaqonun yaz\u0131\u00e7\u0131 kimi bir \u00fcst\u00fcn c\u0259h\u0259ti onun \u0259ks\u0259r roman\u0131nda m\u00f6vzunu geni\u015f aspektd\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcb, l\u0259ng\u0259rli t\u0259hkiy\u0259si il\u0259 idar\u0259 etm\u0259sind\u0259dir. Onun \u0259ks\u0259r romanlar\u0131 kimi bu \u0259s\u0259r d\u0259 s\u0131rf t\u0259hkiy\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulub v\u0259 m\u00fc\u0259llif yeri g\u0259l\u0259nd\u0259 he\u00e7 bir d\u0259lil g\u0259tirm\u0259d\u0259n situasiyan\u0131 dikt\u0259 edir: M\u0259s\u0259l\u0259n, \u00f6l\u00fcm hans\u0131 s\u0259b\u0259bd\u0259n qeyb olur, n\u0259 s\u0259b\u0259bd\u0259n g\u0259lir, yaxud niy\u0259 m\u0259hz qad\u0131n cildind\u0259 peyda olur, b\u0259n\u00f6v\u015f\u0259yi m\u0259ktublar yaz\u0131r? Bu suallara Saramaqo cavab vermir, sad\u0259c\u0259 o lab\u00fcd, \u00e7\u0131x\u0131lmaz durumda olan insan\u0131, insanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rir. \u018fn \u0259sas\u0131 is\u0259 onun x\u0259yal\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n sakinin\u0259 \u00e7evril\u0259n oxucu \u00f6z\u00fcn\u00fc fantastik al\u0259md\u0259 deyil, tam real al\u0259md\u0259, ancaq a\u011flag\u0259lm\u0259z hadis\u0259l\u0259rin qoynunda, h\u0259tta dey\u0259rdim i\u015ftirak\u00e7\u0131 qismind\u0259 g\u00f6r\u00fcr. Bundan \u00f6zg\u0259 Saramaqoya g\u00f6r\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fc ara\u015fd\u0131rma\u011f\u0131n \u00f6z\u00fc absurddur v\u0259 m\u0259nc\u0259, o bunu t\u0259bii f\u0259lak\u0259tl\u0259ri ara\u015fd\u0131rma\u011fa ironiya kimi t\u0259qdim edir. M\u0259s\u0259l\u0259n insan \u00f6l\u00fcr, s\u0259n onun n\u0259d\u0259n \u00f6ld\u00fcy\u00fcn\u00fc bils\u0259n n\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259k, yaxud z\u0259lz\u0259l\u0259 olur, s\u0259n hans\u0131 litosfer tavalar\u0131n\u0131n nec\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259tind\u0259n bu b\u0259lan\u0131n \u00fcz verdiyini anlasan, guya neyl\u0259c\u0259ks\u0259n ki? Ax\u0131 insana aqib\u0259t d\u0259yi\u015fm\u0259k h\u00fcn\u0259ri verilm\u0259yib&#8230;<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\">Romanda t\u0259kc\u0259 cavablar yox, t\u0259zadl\u0131, dola\u015f\u0131q fikirl\u0259r d\u0259 \u0259ks etdirilir: H\u0259yat\u0131n \u00f6l\u00fcml\u0259 sonuclanmayaca\u011f\u0131 c\u0259miyy\u0259ti qorxuda saxlay\u0131r. yaxud \u00f6l\u00fcm\u00fcn ham\u0131ya b\u0259x\u015f olunma\u011f\u0131 hans\u0131 \u0259sasla m\u00fckafat saymaq olar?\u00a0 Bir d\u0259 \u00f6l\u00fcm m\u00fcst\u0259qil (Allah\u0131n, yaxud hans\u0131sa q\u00fcvv\u0259nin irad\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayan) varl\u0131q kimi t\u0259svir olunur. Ancaq \u00f6l\u00fcm violon\u00e7el\u00e7alana 3 d\u0259f\u0259 m\u0259ktub g\u00f6nd\u0259rir \u2013 \u00f6l\u0259c\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259ktublar\u0131n \u00fc\u00e7\u00fc d\u0259 geri qay\u0131d\u0131r, \u00f6l\u00fcm birc\u0259 bu m\u0259qamda \u00f6l\u00fcmd\u0259n daha ali q\u00fcvv\u0259 oldu\u011fu a\u015fkara \u00e7\u0131x\u0131r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\">Haqq\u0131nda dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z romanda zaman anlay\u0131\u015f\u0131 da \u015f\u0259rtidir, gah yeni d\u00f6vrd\u0259n b\u0259hs edilir, gah da (m\u0259ntiql\u0259 yana\u015fanda) vaxt anlay\u0131\u015f\u0131 simvolik s\u0259ciyy\u0259 da\u015f\u0131y\u0131r. Roman\u0131n eyni c\u00fcml\u0259 il\u0259 ba\u015flay\u0131b eyni c\u00fcml\u0259 il\u0259 d\u0259 ba\u015fa \u00e7atmas\u0131 da \u0259slind\u0259 zaman\u0131n \u015f\u0259rtiliyi dem\u0259kdir \u2013 d\u00fcnyan\u0131n \u0259vv\u0259li nam\u0259lum oldu\u011fu kimi sonu da nam\u0259lumdur, Saramaqoya g\u00f6r\u0259&#8230;(kulis.lent.az)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"10496\">Yaz\u0131ya 580 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>F\u0259rid H\u00fcseynin Nobel m\u00fckafat laureat\u0131 Joze Saramaqonun \u201cT\u0259xir\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015f \u00f6l\u00fcm\u201d roman\u0131 bar\u0259d\u0259 \u201cK\u00f6m\u0259k edin \u00f6l\u0259k\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259sini t\u0259qdim edirik. Bir g\u00fcn \u00f6l\u00fcm yox olsa, kims\u0259 \u00f6lm\u0259s\u0259, g\u00f6r\u0259s\u0259n, d\u00fcnyada n\u0259l\u0259r, hans\u0131 a\u011flag\u0259lm\u0259z \u00e7axna\u015fmalar ba\u015f ver\u0259rdi? \u00d6l\u00fcm m\u00fckafatd\u0131rm\u0131? \u0130nsan \u00f6l\u00fcm\u0259 g\u00f6r\u0259 Tanr\u0131ya minn\u0259tdar olmal\u0131d\u0131rm\u0131? Niy\u0259 he\u00e7 k\u0259s \u00f6lm\u0259k ist\u0259mir? \u0130nsan hans\u0131 s\u0259b\u0259bd\u0259n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc t\u0259s\u0259vv\u00fcr ed\u0259 bilmir? \u00d6l\u00fcm\u00fcn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[5,17,3],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10496"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10496"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10496\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10498,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10496\/revisions\/10498"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10496"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10496"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10496"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}