{"id":10560,"date":"2016-03-20T12:56:09","date_gmt":"2016-03-20T08:56:09","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=10560"},"modified":"2016-03-20T12:56:09","modified_gmt":"2016-03-20T08:56:09","slug":"bu-gun-bahar-bayramidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=10560","title":{"rendered":"Bu g\u00fcn Bahar bayram\u0131d\u0131r"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/novruz1.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-medium wp-image-10561\" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/novruz1-300x193.jpg\" alt=\"novruz\" width=\"300\" height=\"193\" \/><\/a><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">Novruz q\u0259dim v\u0259 b\u00f6y\u00fck bayram kimi yaz\u0131n g\u0259li\u015fi il\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq qeyd edilir v\u0259 sevincli hadis\u0259l\u0259r\u0259 &#8211; q\u0131\u015f\u0131n bitm\u0259si v\u0259 yaz\u0131n ba\u015flamas\u0131na h\u0259sr olunur.<\/span><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">Aliml\u0259rin fikrinc\u0259, bu bayram\u0131n tarixi \u00e7ox q\u0259dimdir. Elmi ara\u015fd\u0131rmalara \u0259sas\u0259n, Novruz bayram\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259 tarixi q\u0259dim zamanlara &#8211; Z\u0259rd\u00fc\u015ft pey\u011f\u0259mb\u0259rin d\u00f6vr\u00fcn\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131r. Aliml\u0259r bu bayram\u0131n ya\u015f\u0131n\u0131 minimum 3700 il, maksimum 5000 il m\u00fc\u0259yy\u0259n edirl\u0259r. Q\u0259dim Babilistanda bu bayram nisan ay\u0131n\u0131n (mart-aprel) 21-d\u0259 qeyd edilirmi\u015f v\u0259 12 g\u00fcn davam edirmi\u015f. Bu 12 g\u00fcn\u00fcn h\u0259r birinin \u00f6z ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259si var imi\u015f. \u0130lk yaz\u0131l\u0131 abid\u0259l\u0259rd\u0259 qeyd edilir ki, Novruz bayram\u0131 eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l 505-ci ild\u0259 meydana g\u0259lib.<\/span><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">\u0130slam xadiml\u0259ri h\u0259mi\u015f\u0259 c\u0259hd edibl\u0259r ki, bu bayrama dini \u00e7alarlar g\u0259tirsinl\u0259r. Lakin Firdovsi, Rud\u0259ki, \u0130bn Sina, Nizami, S\u0259di, Hafiz v\u0259 s. kimi dahi maarif\u00e7il\u0259r s\u00fcbut edibl\u0259r ki, Novruz bayram\u0131 \u0130slamdan \u00e7ox-\u00e7ox \u0259vv\u0259ll\u0259r meydana g\u0259lib. Novruz bayram\u0131na h\u0259sr edilmi\u015f \u0259s\u0259rl\u0259r\u0259 misal olaraq, Nizam\u00fclm\u00fclk\u00fcn &#8220;Siyas\u0259tnam\u0259&#8221;, \u00d6m\u0259r X\u0259yyam\u0131n &#8220;Novruznam\u0259&#8221; \u0259s\u0259rl\u0259rini qeyd etm\u0259k olar.<\/span><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">Sovet hakimiyy\u0259ti zaman\u0131 Novruz bayram\u0131 qeyri-r\u0259smi \u015f\u0259kild\u0259 qeyd edilib, \u00e7\u00fcnki d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131 yaz\u0131n g\u0259li\u015finin bayram kimi qeyd edilm\u0259sin\u0259 icaz\u0259 verm\u0259yibl\u0259r. Lakin qada\u011falara baxmayaraq, \u00e7ox\u0259sirlik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 sadiq olan h\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131 ail\u0259si bu bayram\u0131 qeyd edib.<\/span><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">T\u0259bi\u0259tin oyanmas\u0131 Novruz il\u0259 ba\u015flay\u0131r v\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 h\u0259tta Novruzun g\u0259li\u015fin\u0259 bir ay qalm\u0131\u015f bu bayram\u0131 \u00e7ox t\u0259nt\u0259n\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 qeyd edir. Bel\u0259 ki, h\u0259r h\u0259ft\u0259nin \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 ax\u015fam\u0131 \u00f6z ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 m\u00fcvafiq olaraq &#8211; Su, Od, Torpaq v\u0259 Yel \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259si (ilax\u0131r v\u0259 ya bayram \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259si) qeyd edilir. Xalq deyiml\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, ilk \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 su v\u0259 su m\u0259nb\u0259l\u0259ri yenil\u0259nir v\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131r, ikinci \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 odun, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 torpa\u011f\u0131n, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 is\u0259 k\u00fcl\u0259yin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 a\u011faclarda tumurcuqlar c\u00fcc\u0259rir v\u0259 b\u00fct\u00fcn bunlar yaz\u0131n g\u0259li\u015find\u0259n x\u0259b\u0259r verir.<\/span><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">Novruz bayram\u0131 q\u0259dim ad\u0259tl\u0259r v\u0259 oyunlarla \u00e7ox z\u0259ngindir. Q\u0259dim ad\u0259tl\u0259r\u0259 misal olaraq &#8220;X\u0131d\u0131r \u0130lyas&#8221;\u0131 (m\u0259hsuldarl\u0131q, \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259nm\u0259 simvolu), &#8220;Kos-kosa&#8221; \u0259yl\u0259nc\u0259li meydan oyununu v\u0259 fal a\u00e7man\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar.<\/span><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">Od il\u0259 ba\u011fl\u0131 maraql\u0131 ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259r var. Odlar diyar\u0131 Az\u0259rbaycan ocaqla ba\u011fl\u0131 z\u0259ngin \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 malikdir v\u0259 bu, t\u0259mizl\u0259nm\u0259, yenil\u0259nm\u0259 \u0259lam\u0259tidir. Ax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 &#8211; Novruz bayram\u0131n\u0131n son \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259si &#8211; b\u00f6y\u00fckd\u0259n ki\u00e7iy\u0259 h\u0259r k\u0259s tonqal \u00fcst\u00fcnd\u0259n tullanmal\u0131d\u0131r. H\u0259m d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, bir tonqal\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259n yeddi d\u0259f\u0259, yaxud yeddi tonqal\u0131n h\u0259r birinin \u00fcz\u0259rind\u0259n bir d\u0259f\u0259 tullanmaq laz\u0131md\u0131r. Odun \u00fcz\u0259rind\u0259n tullananlar bu s\u00f6zl\u0259ri dem\u0259lidirl\u0259r: &#8220;A\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131m-u\u011furlu\u011fum odlara&#8221;. Tonqal\u0131 he\u00e7 vaxt su il\u0259 s\u00f6nd\u00fcrm\u0259k olmaz. Tonqal\u0131n \u00f6z\u00fc s\u00f6n\u0259nd\u0259n sonra g\u0259nc q\u0131zlar v\u0259 o\u011flanlar tonqal\u0131n k\u00fcl\u00fcn\u00fc toplayaraq evd\u0259n uza\u011fa at\u0131rlar. Bu o anlama g\u0259lir ki, ail\u0259 \u00fczvl\u0259rinin tonqalda yanan b\u00fct\u00fcn u\u011fursuzluqlar\u0131 k\u00fcl il\u0259 birlikd\u0259 uzaqla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/span><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">Su il\u0259 t\u0259mizl\u0259nm\u0259 suyun real \u0259lam\u0259tl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Su il\u0259 \u0259laq\u0259li \u0259n\u0259n\u0259 Az\u0259rbaycanda yeni ill\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Yeni ild\u0259 bulaq v\u0259 \u00e7ay\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259n tullanmaq o anlama g\u0259lir ki, s\u0259n \u00f6t\u0259nilki g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 yudun. Bundan \u0259vv\u0259l \u00f6t\u0259n ilin son gec\u0259si yatmazdan qabaq insanlar bir-biril\u0259rini sulay\u0131rlar. Deyirl\u0259r ki, Novruzun son \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sinin gec\u0259si \u00e7aylar v\u0259 bulaqlar dayan\u0131r, h\u0259tta a\u011faclar torpa\u011fa \u0259yilir. \u018fg\u0259r kims\u0259 h\u0259min bayram gec\u0259si o sudan i\u00e7s\u0259, n\u00f6vb\u0259ti ild\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259nm\u0259y\u0259c\u0259k. Novruz bayram\u0131n\u0131n \u0259n ali m\u0259qam\u0131 k\u00f6hn\u0259 ilin ixtiyar\u0131 yeni il\u0259 verm\u0259si zaman\u0131d\u0131r. Q\u0259dim ad\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, h\u0259min vaxt Novruzun \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 t\u00fcf\u0259ngl\u0259rd\u0259n at\u0259\u015f a\u00e7\u0131l\u0131r. H\u0259l\u0259 XIX \u0259srd\u0259 N.Dubrovin bu bar\u0259d\u0259 yaz\u0131b: &#8220;Az\u0259rbaycanda yaz\u0131n g\u0259li\u015fi \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 v\u0259 k\u0259ndl\u0259rd\u0259 yayl\u0131m at\u0259\u015fl\u0259rinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 il\u0259 bildirilir&#8221;. Az\u0259rbaycanda Novruz bayram\u0131n\u0131n t\u0259nt\u0259n\u0259li qeyd edilm\u0259sind\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n Adam Oleari 1637-ci ild\u0259 yaz\u0131b: &#8220;Astronomik vasit\u0259l\u0259rl\u0259 v\u0259 g\u00fcn\u0259\u015f saat\u0131 il\u0259 gec\u0259-g\u00fcnd\u00fcz b\u0259rab\u0259rliyi an\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n astroloqlar elan etdi ki, Yeni il ba\u015fland\u0131. El\u0259 h\u0259min anda yayl\u0131m at\u0259\u015fl\u0259rinin s\u0259si g\u0259ldi, \u015f\u0259h\u0259r qalalar\u0131ndan v\u0259 qala divarlar\u0131ndan musiqi s\u0259si ucald\u0131. Bahar bayram\u0131 bu c\u00fcr ba\u015fland\u0131&#8221;.<\/span><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">Az\u0259rbaycanl\u0131lar bayram s\u00fcfr\u0259sini z\u00f6vql\u0259 b\u0259z\u0259yirl\u0259r. S\u00fcfr\u0259d\u0259 &#8220;s&#8221; h\u0259rfi il\u0259 ba\u015flayan yeddi yem\u0259k, o c\u00fcml\u0259d\u0259n sumax, sirk\u0259, s\u00fcd, s\u0259m\u0259ni, s\u0259bzi v\u0259 s. olmal\u0131d\u0131r. Bundan \u0259lav\u0259, s\u00fcfr\u0259y\u0259 g\u00fczg\u00fc v\u0259 \u015fam qoyulur, g\u00fczg\u00fcn\u00fcn qar\u015f\u0131s\u0131na is\u0259 b\u0259z\u0259dilmi\u015f yumurta qoyulur. Bunun da simvolik m\u0259nas\u0131 var. \u015eam od, i\u015f\u0131q r\u0259mzi, g\u00fczg\u00fc is\u0259 ayd\u0131nl\u0131q, \u015f\u0259ffafl\u0131q r\u0259mzidir.<\/span><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">\u018fn\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, bayram\u0131n ilk gec\u0259si h\u0259r k\u0259s evd\u0259 olmal\u0131d\u0131r. Deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0259g\u0259r Novruzun ilk g\u00fcn\u00fc evd\u0259 olmasan, yeddi il evd\u0259 g\u00f6rs\u0259nm\u0259y\u0259c\u0259ks\u0259n. Q\u0259dim ad\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, bay\u0131r qap\u0131lar ba\u011flanm\u0131r. Novruzun ilk gec\u0259si s\u0259h\u0259r\u0259d\u0259k \u015fam yand\u0131r\u0131l\u0131r: s\u00f6nm\u00fc\u015f ocaq, s\u00f6nm\u00fc\u015f \u015fam u\u011fursuzluq \u0259lam\u0259tidir.<\/span><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">Novruzu qeyd ed\u0259rk\u0259n, k\u0259ndlil\u0259r n\u00f6vb\u0259ti ilin quraq, yaxud ya\u011f\u0131nt\u0131l\u0131 ke\u00e7\u0259c\u0259yini, m\u0259hsuldar olub-olmayaca\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edirl\u0259r. Ad\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, Novruzun ilk g\u00fcn\u00fc yaz, ikinci g\u00fcn\u00fc yay, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00fcn\u00fc pay\u0131z, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc g\u00fcn\u00fc is\u0259 q\u0131\u015f hesab edilir. \u018fg\u0259r ilk g\u00fcn k\u00fcl\u0259k v\u0259 ya\u011f\u0131\u015fs\u0131z olursa, dem\u0259li il k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn u\u011furlu ke\u00e7\u0259c\u0259k. \u018fg\u0259r k\u00fcl\u0259k olarsa, dem\u0259li b\u00fct\u00fcn il bu c\u00fcr ke\u00e7\u0259c\u0259k. Son \u00fc\u00e7 g\u00fcnd\u0259 d\u0259 ilin qalan f\u0259sill\u0259rinin nec\u0259 ke\u00e7\u0259c\u0259yi bu yolla m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir.<\/span><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">Novruz \u015f\u0259n v\u0259 sevimli, xalq\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn d\u0259y\u0259rl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n bayramd\u0131r.<\/span><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">Qeyd ed\u0259k ki, Nazirl\u0259r Kabinetinin q\u0259rar\u0131na \u0259sas\u0259n bu il 20, 21, 22, 23 v\u0259 24 mart tarixl\u0259ri Novruz bayram\u0131d\u0131r.<\/span><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">\u018fm\u0259k M\u0259c\u0259ll\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n, 2016-c\u0131 ild\u0259 Novruz bayram\u0131 g\u00fcnl\u0259rind\u0259 20 mart tarixi bazar g\u00fcn\u00fcn\u0259 t\u0259sad\u00fcf etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015f v\u0259 istirah\u0259t g\u00fcnl\u0259rinin yerl\u0259ri d\u0259yi\u015fdiril\u0259r\u0259k 25 mart qeyri-i\u015f g\u00fcn\u00fc olacaq.\u00a0<\/span><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">26 v\u0259 27 mart tarixl\u0259ri is\u0259 \u015f\u0259nb\u0259 v\u0259 bazar g\u00fcnl\u0259rin\u0259 t\u0259sad\u00fcf etdiyind\u0259n Novruz bayram\u0131nda 8 g\u00fcn \u2013 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26 v\u0259 27 mart tarixl\u0259ri qeyri-i\u015f g\u00fcn\u00fc olacaq.<\/span><\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"10560\">Yaz\u0131ya 538 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Novruz q\u0259dim v\u0259 b\u00f6y\u00fck bayram kimi yaz\u0131n g\u0259li\u015fi il\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq qeyd edilir v\u0259 sevincli hadis\u0259l\u0259r\u0259 &#8211; q\u0131\u015f\u0131n bitm\u0259si v\u0259 yaz\u0131n ba\u015flamas\u0131na h\u0259sr olunur.Aliml\u0259rin fikrinc\u0259, bu bayram\u0131n tarixi \u00e7ox q\u0259dimdir. Elmi ara\u015fd\u0131rmalara \u0259sas\u0259n, Novruz bayram\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259 tarixi q\u0259dim zamanlara &#8211; Z\u0259rd\u00fc\u015ft pey\u011f\u0259mb\u0259rin d\u00f6vr\u00fcn\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131r. Aliml\u0259r bu bayram\u0131n ya\u015f\u0131n\u0131 minimum 3700 il, maksimum 5000 il [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[11],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10560"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10560"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10560\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10562,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10560\/revisions\/10562"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10560"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10560"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10560"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}