{"id":10588,"date":"2016-03-21T14:23:40","date_gmt":"2016-03-21T10:23:40","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=10588"},"modified":"2016-03-21T14:23:40","modified_gmt":"2016-03-21T10:23:40","slug":"kissincerin-oyunu-yaxud-gizli-suriya-razilasmasi-varmi-t%c9%99hlil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=10588","title":{"rendered":"Kissincerin oyunu, yaxud gizli Suriya raz\u0131la\u015fmas\u0131 varm\u0131? \u2013 T\u018fHL\u0130L"},"content":{"rendered":"<p><i style=\"color: #000000;\"><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/kissencer.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-medium wp-image-10589\" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/kissencer-300x168.jpg\" alt=\"kissencer\" width=\"300\" height=\"168\" \/><\/a>&#8220;Suriyan\u0131n SSR\u0130-nin n\u0259zar\u0259tind\u0259n \u00e7\u0131xmas\u0131na imkan verm\u0259k olmaz&#8221;. (L.Brejnev)<\/i><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><b style=\"color: #000000;\">1962-ci ild\u0259 SSR\u0130 il\u0259 AB\u015e aras\u0131nda Karib b\u00f6hran\u0131 ya\u015fananda Henri Kissincer A\u011f Evd\u0259 el\u0259 d\u0259 \u00f6n\u0259mli post tutmurdu, ancaq buna baxmayaraq, Va\u015finqtonda t\u0259dric\u0259n vacib fiqura \u00e7evrilm\u0259kd\u0259 idi. B\u00f6hran\u0131n h\u0259llind\u0259 h\u0259lledici rol oynayan, lakin \u00fczd\u0259 olmayan \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n d\u0259 biri \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, Kissincer idi.<\/b><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">SSR\u0130-nin o zaman AB\u015e-dak\u0131 s\u0259firi olmu\u015f \u0259fsan\u0259vi diplomat Anatoli Dobr\u0131nin d\u0259 krizin h\u0259llind\u0259 m\u00fcst\u0259sna rol oynam\u0131\u015fd\u0131. Dobr\u0131ninin Kissincerl\u0259 yax\u0131n m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri vard\u0131. AB\u015e-SSR\u0130 aras\u0131nda ba\u015f ver\u0259n ist\u0259nil\u0259n kritik m\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259llind\u0259 Kissincer-Dobr\u0131ni c\u00fctl\u00fcy\u00fc \u0259v\u0259zsiz rol oynay\u0131rd\u0131, b\u00f6hranl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Dobr\u0131ni-Kissincer-x\u0259tti formala\u015fm\u0131\u015fd\u0131. Diplomatik l\u00fc\u011f\u0259td\u0259 bu x\u0259tt &#8220;arxa kanal&#8221; da adland\u0131r\u0131l\u0131r.\u00a0<\/span><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">\u2026\u00dcst\u00fcnd\u0259n uzun zaman ke\u00e7dikd\u0259n sonra Rusiya v\u0259 AB\u015e aras\u0131nda Suriya m\u00fcnaqi\u015f\u0259si adlanan II b\u00f6y\u00fck b\u00f6hran ya\u015fand\u0131. \u015e\u00fcbh\u0259siz ki, bu, m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259rin milli maraqlar\u0131 t\u0259rs m\u00fct\u0259nasib idi, el\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 Va\u015finqton-Moskva ziddiyy\u0259ti t\u0259krar \u00f6z\u00fcn\u00fc Suriya konflikti timsal\u0131nda bir daha qabar\u0131q biruz\u0259 verdi.\u00a0<\/span><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">T\u0259bii ki, aysberqin g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n t\u0259r\u0259fi d\u0259 var. Bu, Barak Obaman\u0131n Xarici Siyas\u0259t M\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 ba\u015f m\u00fc\u015faviri i\u015fl\u0259mi\u015f H. Kissincerin bu ah\u0131l ya\u015f\u0131nda d\u00fcnya d\u00fcz\u0259ninin yenid\u0259n koordinasiya olunmas\u0131 v\u0259 A\u011f Ev-Kreml aras\u0131nda raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0259ld\u0259 olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Rusiyada g\u00f6r\u00fcnm\u0259si idi. Kissincer fevral\u0131n 3-d\u0259 ba\u015f tutan s\u0259f\u0259ri zaman\u0131 Rusiya Prezidenti V.Putinl\u0259 geni\u015f m\u00fczakir\u0259l\u0259r apard\u0131, t\u0259r\u0259fl\u0259rin maraqlar\u0131n\u0131n toqqu\u015fdu\u011fu probleml\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r sal\u0131nd\u0131.<\/span><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">S\u0259f\u0259rind\u0259n geri d\u00f6n\u0259n Kissincer &#8220;National \u0130nterest&#8221; q\u0259zetind\u0259 x\u00fcsusi maraq do\u011furan bir m\u0259qal\u0259 n\u0259\u015fr etdirdi. Kissincer yaz\u0131rd\u0131:<\/span><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><i style=\"color: #000000;\">1) AB\u015e Rusiya il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259lidir. El\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q proqram\u0131 haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r ki, bu konsepsiyada h\u0259r iki \u00f6lk\u0259 d\u00fcnya nizam\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131nda i\u015ftirak etsin.<\/p>\n<p>2) Bu g\u00fcn d\u00fcnyada misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f qeyri-sabitlik h\u00f6km s\u00fcr\u00fcr. Bunun \u0259sas s\u0259b\u0259bi m\u00f6vcud d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin da\u011f\u0131lmas\u0131 v\u0259 \u0259razil\u0259rin idar\u0259siz qalmas\u0131d\u0131r. Bu kimi probleml\u0259r yaln\u0131z bir \u00f6lk\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259ll edil\u0259 bilm\u0259z. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 AB\u015e Rusiya v\u0259 dig\u0259r d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259lidir.<\/p>\n<p>3) \u018fg\u0259r Rusiya il\u0259 AB\u015e Suriyada dig\u0259r b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 birg\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259kl\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rs\u0259, el\u0259 bir model yaratmaq m\u00fcmkd\u00fcnd\u00fcr ki, t\u0259kc\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 deyil, dig\u0259r problemli \u0259razil\u0259rd\u0259 d\u0259 s\u00fclh\u0259 nail olunsun.<\/i><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n ard\u0131ndan q\u0131sa zaman ke\u00e7\u0259n kimi, Rusiya Prezidenti g\u00f6zl\u0259nilm\u0259d\u0259n Suriyadan qo\u015funlar\u0131n\u0131n \u0259sas hiss\u0259sini \u00e7\u0131xard\u0131lmas\u0131na dair s\u0259r\u0259ncam verdi. Bu, add\u0131m, \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, h\u0259r k\u0259sd\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259\u0259cc\u00fcb do\u011furdu. Bel\u0259 bir q\u0259rar\u0131n Cenevr\u0259d\u0259 ba\u015f tutan dan\u0131\u015f\u0131qlarla \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si AB\u015e-Rusiya aras\u0131nda gizli raz\u0131la\u015fman\u0131n oldu\u011funa dair m\u00fc\u0259yy\u0259n \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259r\u0259 yol a\u00e7d\u0131.<\/span><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><img decoding=\"async\" style=\"color: #000000;\" src=\"http:\/\/azvision.az\/photos\/kissincer%20azvision.jpg\" alt=\"\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">G\u00fcman ki, Suriya konflikti il\u0259 ba\u011fl\u0131 raz\u0131la\u015fman\u0131n b\u00fcn\u00f6vr\u0259si h\u0259l\u0259, Rusiya-AB\u015e aras\u0131nda Suriya hava m\u0259kan\u0131nda insidentl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131na aid raz\u0131la\u015fma memorandumu il\u0259 qoyulmu\u015fdu. \u0130kinci bel\u0259 bir add\u0131m Suriyada at\u0259\u015fk\u0259sin dayand\u0131r\u0131lmas\u0131na dair Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar v\u0259 Rusiya Federasiyas\u0131 aras\u0131nda \u0259ld\u0259 olunan raz\u0131l\u0131qd\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc add\u0131m is\u0259 Rusiyan\u0131n \u0259sas qo\u015fun hiss\u0259l\u0259rinin Suriyadan \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 oldu.\u00a0<\/span><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">Mara\u011fa s\u0259b\u0259b olan ba\u015fqa bir n\u00fcans is\u0259 Rusiyan\u0131n Suriyadan \u00e7\u0131xmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rar\u0131 verm\u0259sinin ard\u0131ndan Putinin Obamaya z\u0259ng vurmas\u0131 v\u0259 Rusiya qo\u015funlar\u0131n\u0131n \u0259sas hiss\u0259l\u0259rinin Suriyadan \u00e7\u0131xaca\u011f\u0131na dair AB\u015e Prezidentin\u0259 m\u0259lum verm\u0259sidir.\u00a0<\/span><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><b style=\"color: #000000;\">Sual olunur: Rusiya Suriyaya gir\u0259rk\u0259n qar\u015f\u0131s\u0131na qoydu\u011fu h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 \u00e7at\u0131bm\u0131?<\/b><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">AB\u015e k\u0259\u015ffiyyat\u0131n\u0131n `k\u00f6lg\u0259 qurumu` kimi tan\u0131nan \u201cStratfor&#8221; Qlobal Analitik M\u0259rk\u0259zinin a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda Rusiyan\u0131n Suriya kampaniyas\u0131 ba\u015flayandan b\u0259ri \u00f6z qar\u015f\u0131s\u0131na qoydu\u011fu b\u00fct\u00fcn h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 nail oldu\u011fu deyilirdi. M\u0259rk\u0259z qeyd edir ki, Rusiyan\u0131n \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 say\u0259sind\u0259 Suriya h\u00f6kum\u0259ti \u00f6z m\u00f6vqel\u0259rini v\u0259 n\u00fcfuzunu m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirib. Habel\u0259, Moskva b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya g\u00fccl\u0259ndirilmi\u015f h\u0259rbi imkanlar\u0131n\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirib, h\u0259tta bir s\u0131ra m\u00fcasir silahlar\u0131n\u0131 s\u0131naqdan ke\u00e7irib.\u00a0<\/span><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">Kissincer is\u0259 s\u00f6yl\u0259yir ki, Rusiya Suriyaya \u00f6z milli maraqlar\u0131n\u0131 qorumaqdan \u00f6tr\u00fc m\u00fcdaxil\u0259 edib.<\/span><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">Viktor Muraxovskinin fikrinc\u0259, Rusiya Suriyaya g\u0259l\u0259nd\u0259, \u018fs\u0259d rejimi iflas \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259ydi, d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r D\u0259m\u0259\u015fq \u0259traf\u0131nda gedirdi. Amma \u0130ndi \u00f6lk\u0259 \u0259razisinin 80-85% h\u00f6kum\u0259tin n\u0259zar\u0259tind\u0259dir.\u00a0<\/span><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">Rusiya EA-n\u0131n AB\u015e v\u0259 Kanada \u0130nstitutunun direktoru P. Zolotaryov bildirir ki, \u00f6lk\u0259si Suriyadan, AB\u015e-\u0131n \u018ffqan\u0131stan v\u0259 \u0130raqdan \u00e7\u0131xmas\u0131ndan daha a\u011f\u0131ll\u0131 \u00e7\u0131xa bilib.<\/span><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">Henri Kissincer \u201cWall Street Journal\u201d q\u0259zetind\u0259 yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 &#8220;A path out of Middle East Collapse&#8221; adl\u0131 ba\u015fqa bir m\u0259qal\u0259sind\u0259 yaz\u0131rd\u0131 ki, Rusiyan\u0131n Suriyaya g\u0259lm\u0259si il\u0259 d\u00f6rd on illik davam ed\u0259n geosiyasi struktur \u00e7\u00f6kd\u00fc. O, sonra vur\u011fulay\u0131r ki, Liviya, Suriya, \u0130raq v\u0259 Y\u0259m\u0259n kimi d\u00f6vl\u0259tl\u0259r praktik olaraq f\u0259aliyy\u0259tini dayand\u0131r\u0131b. B\u00fct\u00fcn bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u015f\u0259ri\u0259t qaydalar\u0131 il\u0259 ya\u015fayan, qlobal xilaf\u0259t\u0259 \u00e7evrilm\u0259y\u0259 c\u0259hd ed\u0259n \u0130\u015e\u0130D t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal oluna bil\u0259r. \u0130\u015e\u0130D-in qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131, \u018fs\u0259din devilm\u0259sind\u0259n daha \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir.<\/span><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">B\u0259li, Kissincer \u0130\u015e\u0130D-in m\u0259\u011flub edilm\u0259sini \u018fs\u0259din hakimiyy\u0259td\u0259n getm\u0259sind\u0259n daha vacib say\u0131r. O, sonra diqq\u0259t\u0259 \u00e7at\u0131d\u0131r\u0131r ki, AB\u015e art\u0131q Rusiyan\u0131n bu hadis\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015ftirak\u0131na imkan verib, raz\u0131la\u015f\u0131b. Kissincerin fikrinc\u0259, \u018fs\u0259din getm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sinin Rusiya il\u0259 m\u00fczakir\u0259si vacibdir.<\/span><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">El\u0259 bu \u0259r\u0259f\u0259d\u0259 AB\u015e-\u0131n &#8220;The Atlantic&#8221; n\u0259\u015fri AB\u015e k\u0259\u015ffiyyat\u0131n\u0131n materiallar\u0131na istinad\u0259n Barak Obaman\u0131n 2013-c\u00fc ild\u0259 B.\u018fs\u0259din Quta \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 kimy\u0259vi silahdan istifad\u0259 etm\u0259sin\u0259 dair yet\u0259rinc\u0259 d\u0259lilinin toplana bilm\u0259m\u0259sini, bu i\u015fd\u0259 \u018fs\u0259din \u0259linin olmad\u0131\u011f\u0131 dolay\u0131s\u0131 il\u0259 etiraf etdiyini yazd\u0131. Yay\u0131mlanan &#8220;Obama doktirinas\u0131&#8221; adl\u0131 r\u0259smi dosyed\u0259 B\u0259\u015f\u0259r \u018fs\u0259din kimy\u0259vi silahdan istifad\u0259 etm\u0259diyi fikri a\u015fkar yer al\u0131b. Bununla da AB\u015e ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc iddialar\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fc yum\u015faq formada t\u0259kzib etmi\u015f oldu, h\u0259m d\u0259 m\u0259hz Rusiyan\u0131n Suriyadan \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131 bu m\u0259qamda.<\/span><br style=\"color: #000000;\" \/><br style=\"color: #000000;\" \/><span style=\"color: #000000;\">Bir \u015feyi d\u0259 unutmaq olmaz ki, Rusiya sad\u0259c\u0259 Suriyadan \u00e7\u0131xmaq prosesini ba\u015flad\u0131b; onun n\u0259 zaman yekunla\u015faca\u011f\u0131, n\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259rbi kontingentin ged\u0259c\u0259yi, n\u0259 q\u0259d\u0259rinin is\u0259 qalaca\u011f\u0131 haz\u0131rda sual do\u011furan m\u00f6vzulard\u0131r. Va\u015finqton-Moskva raz\u0131la\u015fmas\u0131 prizmas\u0131ndan baxsaq, g\u00fcman etm\u0259k olar ki, Suriyan\u0131n d\u00f6vl\u0259t qurlu\u015funda, siyasi sistemind\u0259 ciddi deformasiyalar ba\u015f ver\u0259c\u0259k. Bir \u00e7ox politoloqun s\u00f6yl\u0259diyi kimi, b\u00f6y\u00fck ehtimalla, Suriya federalla\u015fmaya do\u011fru gedir. Federalla\u015fma il\u0259 ba\u011fl\u0131 Rusiya v\u0259 AB\u015e-\u0131n eyni n\u00f6qt\u0259y\u0259 vurmas\u0131 dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, Suriyan\u0131n siyasi strukturundak\u0131 d\u0259yi\u015fikliy\u0259 h\u0259r iki \u00f6lk\u0259 raz\u0131d\u0131r v\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck ehtimalla, bu, ba\u015f ver\u0259c\u0259k.<\/span><br style=\"color: #000000;\" \/><a style=\"font-weight: bold; color: #000000;\" href=\"http:\/\/www.azvision.az\/\"><span style=\"color: blue;\"><b>AzVision.az<\/b><\/span><\/a><span style=\"color: #000000;\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"10588\">Yaz\u0131ya 661 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Suriyan\u0131n SSR\u0130-nin n\u0259zar\u0259tind\u0259n \u00e7\u0131xmas\u0131na imkan verm\u0259k olmaz&#8221;. (L.Brejnev)1962-ci ild\u0259 SSR\u0130 il\u0259 AB\u015e aras\u0131nda Karib b\u00f6hran\u0131 ya\u015fananda Henri Kissincer A\u011f Evd\u0259 el\u0259 d\u0259 \u00f6n\u0259mli post tutmurdu, ancaq buna baxmayaraq, Va\u015finqtonda t\u0259dric\u0259n vacib fiqura \u00e7evrilm\u0259kd\u0259 idi. B\u00f6hran\u0131n h\u0259llind\u0259 h\u0259lledici rol oynayan, lakin \u00fczd\u0259 olmayan \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n d\u0259 biri \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, Kissincer idi.SSR\u0130-nin o zaman AB\u015e-dak\u0131 s\u0259firi olmu\u015f \u0259fsan\u0259vi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10588"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10588"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10588\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10590,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10588\/revisions\/10590"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10588"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10588"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10588"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}