{"id":10711,"date":"2016-03-28T01:23:39","date_gmt":"2016-03-27T20:23:39","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=10711"},"modified":"2016-03-28T01:23:39","modified_gmt":"2016-03-27T20:23:39","slug":"zakir-m%c9%99mm%c9%99d-maarif-soltan-kimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=10711","title":{"rendered":"Zakir M\u018fMM\u018fD &#8212; Maarif Soltan kimi"},"content":{"rendered":"<div id=\"attachment_5762\" style=\"width: 235px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/zakir-memmed-e1457891604525.jpg\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-5762\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-5762 size-medium\" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/zakir-memmed-e1457891604525-225x300.jpg\" alt=\"Zakir M\u0259mm\u0259d\" width=\"225\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/zakir-memmed-e1457891604525-225x300.jpg 225w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/zakir-memmed-e1457891604525.jpg 720w\" sizes=\"(max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-5762\" class=\"wp-caption-text\">\u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0 Zakir M\u0259mm\u0259d<\/p><\/div>\n<h1 id=\"news-title\"><strong>(Maarif Soltan\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda)<\/strong><\/h1>\n<div class=\"full-news-content\" style=\"color: #444444;\">\nV\u0259t\u0259n haqq\u0131nda ham\u0131 yaz\u0131r, amma Maarif Soltan tam \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus bir m\u0259tnl\u0259 yaz\u0131r. Sevgi, m\u0259h\u0259bb\u0259t, q\u0259m, k\u0259d\u0259r, \u00f6mr\u00fcn bahar\u0131 v\u0259 pay\u0131z\u0131 haqq\u0131nda, ke\u00e7mi\u015fimiz v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yimiz, \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 k\u0259nd, da\u011f \u00e7ay\u0131, d\u0259niz, h\u0259sr\u0259t v\u0259 ayr\u0131l\u0131qlardan da Maarif Soltan\u0131n yazd\u0131qlar\u0131 ba\u015fqa he\u00e7 bir \u015faird\u0259 t\u0259krar edilm\u0259y\u0259n s\u0259viyy\u0259d\u0259 diqq\u0259ti c\u0259lb edir. Adi insan biliyinin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 m\u0259qbul olmaq v\u0259 qeyri-m\u0259qbul olmaq d\u0259y\u0259r verm\u0259 meyar\u0131 olaraq \u0259n optimal variant say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kimi. \u015eeir m\u0259tni d\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259nin \u00f6nc\u0259 bu iki s\u0259viyy\u0259si il\u0259 oxucunun fikrini m\u0259\u015f\u011ful edir. Maarif Soltan\u0131n poeziyas\u0131 h\u0259m intellekt a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131, h\u0259m d\u0259 \u0259d\u0259bi priyomlar\u0131n yeniliyi v\u0259 ekspressivliyi il\u0259 insan k\u00f6nl\u00fcn\u00fc riqq\u0259t\u0259 g\u0259tir\u0259 bilir. Onun misras\u0131 oxucu t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259r m\u0259qamda m\u0259qbul qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259y\u0259 layiqdir. M\u0259s\u0259l\u0259n, Maarifin bel\u0259 bir c\u00fcml\u0259si var: \u201cG\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 g\u0259lmi\u015fik \u00f6z-\u00f6z\u00fcm\u00fczl\u0259\u201d. Bir \u015feirind\u0259ki b\u00fct\u00fcn ba\u015fqa \u201cg\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259n\u201d sonra bel\u0259 bir f\u0259ls\u0259fi g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259n b\u0259hs edilm\u0259si oxucunun fikrini h\u0259r yana \u00e7\u0259km\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, bu c\u00fcr \u201cq\u0259fil g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r\u201d adam\u0131 h\u0259y\u0259canland\u0131r\u0131r v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr. \u015eeirin birinci v\u0259zif\u0259si beyind\u0259, \u015f\u00fcurda h\u0259r hans\u0131 informasiyan\u0131 dart\u0131\u015fd\u0131rma\u011fa s\u0259b\u0259b olmaqd\u0131r.<\/p>\n<p>B\u0259dii s\u00f6z ideyadan cisim\u0259, \u015f\u00fcurdan materiyaya enib-qalxma\u011f\u0131n \u0259n unikal vasit\u0259sidir. B\u0259dii s\u00f6z tarixin \u2013 tarix t\u0259kc\u0259 ke\u00e7mi\u015fi \u00f6yr\u0259nir, \u0259d\u0259biyyat is\u0259 daha \u00e7ox g\u0259l\u0259c\u0259yi g\u00f6r\u00fcr v\u0259 g\u00f6st\u0259rir \u2013 h\u0259qiq\u0259tl\u0259rini c\u0259miyy\u0259t\u0259 t\u0259qdim etm\u0259yin d\u0259 \u0259n salamat yoludur.<br \/>\nYeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, M.Soltan tarixd\u0259n d\u0259 \u201c\u00e7ox\u201d yaz\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n \u00e7a\u011fda\u015f tarixin\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259n h\u0259min tarixi ger\u00e7\u0259yi spesifik \u00e7alarlar\u0131 il\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259y\u0259 \u015fair yaz\u0131\u00e7\u0131l\u0131q, s\u0259n\u0259tkarl\u0131q potensial\u0131na g\u00fcv\u0259n\u0259r\u0259k toplumun \u0259hval\u0131na uy\u011fun ovqat\u0131 \u00fcmumil\u0259\u015fdirir. Bizim c\u0259miyy\u0259tin n\u0259z\u0259r n\u00f6qt\u0259sind\u0259 uzun ill\u0259rin hadis\u0259l\u0259rinin n\u0259tic\u0259si olaraq indiki h\u0259yat\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 prioritet olan iki m\u00fch\u00fcm amil qabar\u0131q g\u00f6rs\u0259nir. \u201cSusma\u011f\u201d\u0131n v\u0259 \u201cdan\u0131\u015fma\u011f\u201d\u0131n xeyri v\u0259 z\u0259r\u0259ri m\u00fcxt\u0259lif siyasi-ictimai epoxalarda m\u00fcxt\u0259lif c\u00fcr izah olunub v\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilib. Susma\u011f\u0131n zill\u0259ti, dan\u0131\u015fma\u011f\u0131n \u0259ziyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 siyas\u0259td\u0259n ba\u015f\u0131 \u00e7\u0131xanlar da, ba\u015f\u0131 he\u00e7 n\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xmayanlar da ist\u0259dikl\u0259ri q\u0259d\u0259r dan\u0131\u015fa bil\u0259rl\u0259r v\u0259 ya dan\u0131\u015f\u0131blar. Bununla i\u015fimiz yox. Maarif Soltan bu ictimai, ya h\u0259yat f\u0259ls\u0259f\u0259sin\u0259 tamam yeni b\u0259dii \u0259lav\u0259l\u0259ri il\u0259 \u00f6z s\u00f6z\u00fcn\u00fc dey\u0259 bilir. \u015eairin h\u0259min \u015feirind\u0259 susma\u011f\u0131n f\u0259ls\u0259f\u0259sind\u0259 dinm\u0259yin, dan\u0131\u015fma\u011f\u0131n qabard\u0131lmas\u0131 tam orijinal bir poeziya \u00fcslubuna xas olan t\u0259rzd\u0259 ifad\u0259 edilmi\u015fdir. Maarif susmaq anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u0259yanil\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn uy\u011fun detallar\u0131 x\u00fcsusi istedad v\u0259 qabiliyy\u0259tl\u0259 se\u00e7ib ay\u0131ra bilmi\u015fdir.<br \/>\nTorpa\u011f\u0131n kaha a\u011fz\u0131yla lay-lay susmas\u0131 susmaq assosiativin\u0259 onun ifrat h\u0259ddi olan lall\u0131q, sirlilik, m\u00fcbh\u0259mlik m\u0259zmununu da \u0259lav\u0259 ed\u0259 bilibdir\u201d.<br \/>\n&#8230;Lay-lay gedib bu torpaq,<br \/>\nPay-pay gedib bu torpaq.<br \/>\nLay-lay susub bu torpaq<br \/>\nKaha a\u011f\u0131zlar\u0131yla.<br \/>\nLayla dem\u0259yim g\u0259lir:<br \/>\nLaylay, laylay, a layla&#8230;<br \/>\n\u201dBu misralardak\u0131 sarkastik eyham\u0131 da uzun-uzun \u201csusmaqla\u201d anlamaq m\u00fcmk\u00fcn v\u0259 m\u0259qbul g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<br \/>\nAz\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal\u0131n\u0131n tarixini v\u0259 s\u0259b\u0259bl\u0259rini oxucunun yadda\u015f\u0131na \u00f6t\u00fcrm\u0259y\u0259 m\u00fcv\u0259ff\u0259q olmaqdan \u00f6tr\u00fc \u015fairin \u0259sas i\u015fi g\u00f6z\u0259l bir s\u0259n\u0259t \u0259s\u0259ri yarada bilm\u0259sidir. M.Soltan, zat\u0259n, bunu edir.<br \/>\n\u201cSusub milyon iliyl\u0259.<br \/>\nSusub min-min diliyl\u0259,<br \/>\nSusub m\u0259nim diliml\u0259,<br \/>\nSusub s\u0259nin dilinl\u0259,<br \/>\nSusub onun diliyl\u0259.<br \/>\nDaha kimin diliyl\u0259?!<br \/>\nDaha kimin diliyl\u0259?!<br \/>\n\u201dBu ifad\u0259l\u0259rin alt qat\u0131na gizlin bir antitezan\u0131n yerl\u0259\u015fdirildiyini d\u0259 g\u00f6r\u0259 bilirik. Ax\u0131 dil dan\u0131\u015fmaq \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr. \u015eair f\u0259al dan\u0131\u015f\u0131q \u00fczv\u00fcn\u00fc susmaq al\u0259ti kimi t\u0259qdim ed\u0259r\u0259k t\u0259zad\u0131n az rast g\u0259lin\u0259n maraql\u0131 bir n\u00f6v\u00fcn\u00fc yaratma\u011fa nail olmu\u015fdur. \u0130ndi xalqa ayd\u0131n olan c\u0259miyy\u0259t h\u0259qiq\u0259tl\u0259rini \u015fair poeziyan\u0131n sirli diliyl\u0259 qula\u011f\u0131m\u0131za h\u0259mi\u015f\u0259 p\u0131\u00e7\u0131ldayacaq, h\u0259m d\u0259 \u00f6z poetik y\u00fck\u00fcn\u00fc \u201cyer\u0259 t\u00f6km\u0259d\u0259n\u201d p\u0131\u00e7\u0131ldayacaq.<br \/>\nBu misralarda siyasi susma\u011f\u0131m\u0131z\u0131n heyfini \u015fair poetik s\u00fckutun ironiyas\u0131 il\u0259 \u00e7\u0131xma\u011fa m\u00fcv\u0259ff\u0259q olur.<br \/>\nM. Soltan\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ill\u0259rin o tay\u0131nda h\u0259min d\u00f6vr\u00fcn \u015feiri, h\u0259m d\u0259 n\u0259sri \u00fc\u00e7\u00fcn do\u011fma v\u0259 \u0259ziz olan bir k\u0259nd m\u00fchiti, o g\u00fcnl\u0259rin ger\u00e7\u0259k v\u0259 fantastik x\u0259yalat\u0131nda indi d\u0259 m\u00f6hk\u0259m k\u00f6k sal\u0131b qalan sevgi v\u0259 k\u0259d\u0259r havas\u0131 il\u0259 adam\u0131 qay\u011f\u0131land\u0131ran bir k\u0259nd d\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Ke\u00e7\u0259n \u0259srd\u0259 o k\u0259ndi d\u0259 v\u0259sf ed\u0259n \u00e7ox oldu. Maarif t\u0259bi\u0259tl\u0259 \u0259n \u00e7ox \u201cdostluq ed\u0259n\u201d s\u00f6z adamlar\u0131m\u0131zdand\u0131r. Bunun m\u0259nas\u0131 budur ki, onun \u015fair kimi u\u011furlar\u0131nda bu m\u00f6vzunun pay\u0131 da yet\u0259rinc\u0259dir. Maarifin \u0259d\u0259biyyata g\u0259tirdiyi k\u0259nd ham\u0131m\u0131za \u0259ziz v\u0259 do\u011fma olan g\u00f6z\u0259l t\u0259bi\u0259tin qoynunda yerl\u0259\u015fir. Onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 k\u0259nd obraz\u0131 da b\u0259dii d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin geni\u015fliyind\u0259 xeyli \u201cqay\u011f\u0131s\u0131z\u201d g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. T\u0259kc\u0259 ona g\u00f6r\u0259 yox ki, \u015fairin t\u0259r\u0259nn\u00fcm etdiyi k\u0259nd onu d\u0259rin k\u00f6kl\u0259rl\u0259 torpa\u011fa ba\u011flayan \u201cpal\u0131d me\u015f\u0259si\u201dnin \u0259hat\u0259sind\u0259, \u201ck\u00f6vr\u0259k a\u011faclar\u0131, otlar\u0131\u201d kimi \u201ck\u00f6vr\u0259k ay i\u015f\u0131\u011f\u0131\u201dn\u0131n alt\u0131ndad\u0131r, h\u0259m d\u0259 ona g\u00f6r\u0259 ki, M. Soltan\u0131n lirik q\u0259hr\u0259man\u0131 olduqca m\u0259rd v\u0259 alic\u0259nab bir insand\u0131r. Bu insan \u00f6z varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yer\u0259-yurda minn\u0259tsiz-s\u00fcnn\u0259tsiz ba\u011flaya bilmi\u015fdir. S\u0259mimi tell\u0259rl\u0259 ilkinliy\u0259 ba\u011fl\u0131 olan \u015fairin d\u00fcnyaya \u00e7\u0131x\u0131\u015f n\u00f6qt\u0259si d\u0259 h\u0259min do\u011fma k\u0259ndin \u201cgiri\u015f-\u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131ndan\u201d ba\u015flay\u0131r.<br \/>\n\u00d6vlad, f\u0259rd zaman\u0131n geni\u015fliyind\u0259 \u015f\u0259xsi statusunu n\u0259 boyda b\u00f6y\u00fcts\u0259 d\u0259, v\u0259t\u0259n r\u0259mzi olan b\u00f6y\u00fck bir da\u011f\u0131n, ya ensiz bir c\u0131\u011f\u0131r\u0131n fonunda ki\u00e7ik g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Onun \u015feirind\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259vv\u00fcr etdiyimizd\u0259n b\u00f6y\u00fck v\u0259 \u0259z\u0259m\u0259tlidir.\u201dQay\u0131tm\u0131\u015fam&#8230;, Da\u011flar boyda h\u0259sr\u0259timi bir da\u011f \u00e7ay\u0131na atm\u0131\u015fam. Babam da\u011flar sevincind\u0259n Sand\u0131m, h\u00f6nk\u00fcr\u0259c\u0259k indi. Yerind\u0259n t\u0259rp\u0259nm\u0259di d\u0259;\u00a0<img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignright\" src=\"https:\/\/scontent.xx.fbcdn.net\/hphotos-xlf1\/v\/t1.0-9\/12928129_829009053893594_5636522041591706572_n.jpg?oh=a71e205831986e76f60e046927e498a1&amp;oe=57990C0E\" alt=\"\" width=\"296\" height=\"210\" \/><br \/>\nBu da\u011flar d\u0259lidir, n\u0259dir?<br \/>\nD\u00fcn\u0259n \u0259kdiyim p\u00f6hr\u0259l\u0259r<br \/>\nBu g\u00fcn budaq qollar\u0131yla<br \/>\nYollar\u0131m\u0131 k\u0259sibdil\u0259r.<br \/>\nBudaqlar d\u0259lidir, n\u0259dir?<br \/>\nHeyr\u0259tin, t\u0259\u0259cc\u00fcb\u00fcn s\u0259b\u0259bini arayark\u0259n ad\u0131 k\u0259nd olan V\u0259t\u0259nin n\u0259h\u0259ng obraz\u0131 il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131rsan.<br \/>\n\u201dBulaqlar safl\u0131\u011f\u0131 il\u0259<br \/>\n\u00dcr\u0259yim\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcbd\u00fcl\u0259r,<br \/>\ng\u00f6zl\u0259rim\u0259 \u00e7\u00f6k\u00fcbd\u00fcl\u0259r.<br \/>\nBir vaxt g\u00fcnd\u0259 ne\u00e7\u0259 k\u0259r\u0259<br \/>\n\u015e\u0259klimi d\u0259 \u00e7\u0259kibdil\u0259r.<br \/>\nBu zal\u0131mlar birc\u0259sini<br \/>\nYadigar da saxlamay\u0131b \u2013<br \/>\nBulaqlar d\u0259lidir, n\u0259dir?<br \/>\nAna yurdun, k\u0259nd yerinin, havas\u0131n\u0131n, m\u0259i\u015f\u0259tinin m\u0259\u011frur durumu \u00f6z yerind\u0259, ayr\u0131 hiss v\u0259 duy\u011fular da bu \u015feirin ana x\u0259ttini t\u0259\u015fkil edir. Bu motiv eyni zamanda \u015fair v\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259t olaraq Maarif Soltan\u0131n d\u00fcnya deyil\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 yana\u015fma \u00fcsulunu t\u0259sbit edir.<br \/>\n\u201dUzaqlar \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r m\u0259ni.<br \/>\nUzaqlar d\u0259lidir, n\u0259dir?<br \/>\nNec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, sad\u0259 el dilind\u0259 \u015fair \u00e7a\u011fda\u015f insan\u0131n bilgisi daxilind\u0259 h\u0259r n\u0259 var, oxucunun diqq\u0259tin\u0259 yetir\u0259 bilir. \u201cUzaqlar\u201d deyil\u0259n \u015fey el\u0259 bu Yer k\u00fcr\u0259sidir ki, v\u0259t\u0259n d\u0259 onun ayr\u0131lmaz bir hiss\u0259sidir. Bel\u0259likl\u0259, Maarif t\u0259k Yer t\u0259bi\u0259tinin yox, k\u00fcr\u0259s\u0259l toplumun b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc v\u0259 harmoniyas\u0131n\u0131 poetik \u201clinzalarla\u201d m\u00fc\u015fahid\u0259 ed\u0259 bilir.<br \/>\nMaarif Soltan\u0131n bir kitab\u0131 \u201cD\u00fcnyama a\u00e7\u0131lan qap\u0131\u201d adlan\u0131r. \u00dcmumilikd\u0259, onun misralar\u0131n\u0131 b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u0259, insan a\u011fl\u0131na v\u0259 ya\u015fant\u0131lar\u0131na a\u00e7\u0131lan qap\u0131ya b\u0259nz\u0259tm\u0259k olar. Ad\u0259t\u0259n, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131qda \u0259s\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015f\u0131lark\u0259n ya m\u0259tnin m\u0259zmun c\u0259h\u0259ti \u00e7ox qabard\u0131l\u0131r, ya da birt\u0259r\u0259fli olaraq m\u00fc\u0259llifin s\u0259n\u0259tkarl\u0131q m\u0259har\u0259tind\u0259n s\u00f6hb\u0259t a\u00e7\u0131l\u0131r, b\u0259z\u0259n d\u0259 \u015fairin, yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n h\u0259r hans\u0131 bir c\u0259r\u0259yana m\u0259nsublu\u011fu \u015fi\u015firdilir. H\u0259r halda bu \u015f\u0259rtl\u0259rin ham\u0131s\u0131 ixtisas faktoru olaraq s\u0259n\u0259t adam\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm say\u0131lan \u0259lam\u0259tl\u0259rdir v\u0259 bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n \u00f6z d\u0259st-x\u0259tti m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fm\u0259lidir.<br \/>\nR\u0259smi s\u0259n\u0259d \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259xsi imzalar bir-birind\u0259n f\u0259rql\u0259ndiyi kimi, poetik \u00fcslub da konkret bir \u0259d\u0259bi imzan\u0131 ifad\u0259 etm\u0259yin n\u0259tic\u0259sind\u0259 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fir. Onda \u0259d\u0259bi faktdan dan\u0131\u015fmaq yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. \u015eairin \u0259d\u0259biyyat \u00fc\u00e7\u00fcn etdikl\u0259ri il\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131n \u015fair \u00fc\u00e7\u00fcn etdikl\u0259ri bir-birini tamamlayarsa, \u0259d\u0259bi taled\u0259n dan\u0131\u015fma\u011fa d\u0259y\u0259r. Ancaq \u201cf\u0259l\u0259yin q\u0259mind\u0259n\u201d qurtula bilm\u0259m\u0259k d\u0259 \u0259d\u0259biyyat adam\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259mi\u015f\u0259 real t\u0259hl\u00fck\u0259 olaraq qal\u0131r. Bir \u015feirind\u0259 buna i\u015far\u0259 vursa da, Maarif Soltan h\u0259m yeni, h\u0259m \u0259n\u0259n\u0259vi \u00fcslubda yenidir, m\u00fcasirdir v\u0259 bel\u0259 d\u0259 qalacaqd\u0131r.<br \/>\n\u201cQarda\u015f, dur aya\u011fa m\u0259ni d\u0259 \u00f6t\u00fcr \u2013<br \/>\nYa\u015f \u00f6t\u00fcr, qarda\u015f, ya\u015f \u00f6t\u00fcr&#8230;\u201d<br \/>\nM\u0259h\u0259bb\u0259t al\u0259min\u0259 d\u0259 yax\u0131ndan b\u0259l\u0259d olan s\u00f6z s\u0259rraf\u0131 b\u00f6y\u00fck v\u0259 \u0259b\u0259di s\u0259n\u0259tin spesifik x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini yax\u015f\u0131 m\u0259nims\u0259mi\u015fdir. O, \u00fcr\u0259k s\u00f6zl\u0259rini \u201cd\u0259v\u0259nin belind\u0259\u201d g\u0259zdirm\u0259kd\u0259n, s\u00f6z\u00fc \u015faba\u015f yerin\u0259 s\u0259p\u0259l\u0259m\u0259kd\u0259n \u00e7ox-\u00e7ox uzaq bir d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259y\u0259 sahibdir. Maarif Soltan\u0131n sevgi \u015feirl\u0259rind\u0259 s\u00f6z\u00fcn alt qat\u0131nda m\u00fck\u0259mm\u0259l bir yumorun \u201ch\u0259r \u015fey\u0259 n\u0259zar\u0259t etdiyini\u201d sezm\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil.<br \/>\n\u201cSa\u00e7lar\u0131na a\u011f\u0131l ver,<br \/>\nG\u00f6zl\u0259rin\u0259 a\u011f\u0131l ver.<br \/>\n\u018flin\u0259, aya\u011f\u0131na,<br \/>\nDoda\u011f\u0131na a\u011f\u0131l ver,<br \/>\nD\u0259li etdil\u0259r m\u0259ni.<br \/>\nArxanca y\u00fcy\u00fcrm\u0259kd\u0259n<br \/>\nAyaqlar\u0131m yoruldu.<br \/>\nBu yollara a\u011f\u0131l ver.<br \/>\nM\u0259ni d\u0259li eyl\u0259y\u0259n,<br \/>\nM\u0259n\u0259 a\u011f\u0131l ver bir az.<br \/>\nDe ki, yeri, get, bala,<br \/>\nYeri get \u015feirini yaz\u201d.<br \/>\nMaarifin b\u00fct\u00fcn m\u0259h\u0259bb\u0259t duy\u011fular\u0131 bu c\u00fcr modernist \u00fcslub v\u0259 dil paradiqmalar\u0131 il\u0259 realiz\u0259 edilir. Bu \u015feird\u0259ki metonimik t\u0259svirl\u0259r \u0259n\u0259n\u0259vi m\u0259tn\u0259 xas olan epitet v\u0259 b\u0259nz\u0259tm\u0259l\u0259rd\u0259n yerl\u0259 g\u00f6y q\u0259d\u0259r f\u0259rql\u0259nir. Sevgi \u0259hvalat\u0131n\u0131n n\u0259qli \u00fc\u00e7\u00fcn el\u0259 bir model se\u00e7ilmi\u015fdir ki, bu c\u00fcr \u015feirl\u0259ri min ild\u0259n sonra da y\u00fcks\u0259k z\u00f6vq v\u0259 maraqla oxumaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<br \/>\nX\u0259miri sevgi olaylar\u0131ndan yo\u011frulmu\u015f ba\u015fqa bir \u015feirind\u0259 sevib-sevilm\u0259kd\u0259n bir k\u0259lm\u0259 d\u0259 deyilmir. Zira, yuxar\u0131da haqq\u0131nda b\u0259hs etdiyimiz \u00fcslub v\u0259 d\u0259st-x\u0259tt deyil\u0259n b\u0259dii-texnoloji kommunikasiya xam material\u0131 el\u0259 i\u015fl\u0259yib, haz\u0131rlay\u0131b, m\u00f6h\u00fcr\u00fcn\u00fc el\u0259 vurub ki, bu b\u0259dii oriyentirin \u00fcmidl\u0259ri v\u0259 ehtiyaclar\u0131 do\u011fruldaca\u011f\u0131na he\u00e7 bir \u015f\u0259kk-\u015f\u00fcbh\u0259 qalm\u0131r. Oxucunun b\u00fct\u00fcn hiss v\u0259 duy\u011fu \u00fczvl\u0259ri il\u0259 q\u0259bul el\u0259diyi bel\u0259 poetik l\u00f6vh\u0259l\u0259r\u0259 d\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 diqq\u0259t ay\u0131rmal\u0131 olursan.<br \/>\n\u201cF\u0131rlan\u0131r&#8230;<br \/>\nCan\u0131m-ciy\u0259rim, f\u0131rlan\u0131r<br \/>\nG\u00fcn\u0259\u015fin ba\u015f\u0131na bu<br \/>\nYer k\u00fcr\u0259si.<br \/>\nBundan sonrak\u0131 misralarda h\u0259yat\u0131m\u0131zla ba\u011fl\u0131 \u00e7ox m\u0259tl\u0259bl\u0259rd\u0259n s\u00f6z a\u00e7\u0131l\u0131r, ba\u015f\u0131m\u0131z\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n i\u015fl\u0259rinin f\u0131rlanma\u011f\u0131n\u0131n sevinc v\u0259 narahatl\u0131qlar\u0131na i\u015far\u0259 edilir.<br \/>\n\u201cF\u0131rf\u0131ralar f\u0131rlan\u0131r,<br \/>\nKarusell\u0259r f\u0131rlan\u0131r,<br \/>\nS\u0259rxo\u015flar\u0131n ba\u015f\u0131na<br \/>\nk\u00fc\u00e7\u0259l\u0259r f\u0131rlan\u0131r, evl\u0259r f\u0131rlan\u0131r.<br \/>\nKiml\u0259rins\u0259 ba\u015f\u0131na c\u0259nn\u0259t,<br \/>\nq\u0259ribl\u0259rin ba\u015f\u0131na q\u00fcrb\u0259t f\u0131rlan\u0131r,<br \/>\nSaralm\u0131\u015f yarpaqlar<br \/>\nqopub budaqdan<br \/>\nf\u0131rlana-f\u0131rlana d\u00f6n\u00fcr torpa\u011fa.<br \/>\nMin ildir \u015feirimizd\u0259<br \/>\np\u0259rvan\u0259l\u0259r f\u0131rlan\u0131r<br \/>\n\u00e7\u0131raqlar\u0131n ba\u015f\u0131na&#8230; \u201d<br \/>\nH\u0259l\u0259lik m\u0259tnin \u0259sas ideyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7ar rolunu oynayan birc\u0259 ifad\u0259 \u201cyolu i\u015f\u0131qland\u0131rmaqla m\u0259\u015f\u011fuldur\u201d. Ba\u015fqa c\u00fcr des\u0259k, bu \u015feirin ar\u011fac\u0131\u201dcan\u0131m-ciy\u0259rim\u201d k\u0259lm\u0259sind\u0259n h\u00f6r\u00fcl\u00fcbd\u00fcr. Bu s\u00f6z arada bir e\u015fq q\u0259minin m\u00f6vcudlu\u011funu xat\u0131rlad\u0131r. M\u0259tnalt\u0131 m\u0259na, \u0259slind\u0259, bel\u0259dir: D\u00fcnyan\u0131n hans\u0131 i\u015fi d\u00fczd\u00fcr ki?! V\u0259 \u015feir ba\u015fdan-ba\u015fa obrazlarla doludur.<br \/>\n\u201cBa\u015f\u0131m\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 bir \u015fahl\u0131q qu\u015fu<br \/>\nF\u0131rlan\u0131r, f\u0131rlan\u0131r, oturmur ancaq,<br \/>\n(Qanad\u0131 yorulmu\u015f o yaz\u0131q qu\u015fun<br \/>\nG\u00f6r\u0259s\u0259n, ax\u0131r\u0131 nec\u0259 olacaq?)<br \/>\n\u015eeir m\u0259tnini i\u00e7\u0259rid\u0259n k\u00f6r\u00fckl\u0259y\u0259n misralar h\u0259m d\u0259 \u201c\u0259hvalat\u0131n\u201d bitm\u0259sind\u0259 b\u0259l\u0259d\u00e7i rolunu oynay\u0131r.\u201dK\u0259ndimizin ba\u015f\u0131na da\u011f karvan\u0131 f\u0131rlan\u0131r&#8230;\u201d Da\u011f\u0131n n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 sonrak\u0131 s\u0259tirl\u0259rd\u0259 \u0259ks etdirilmi\u015f m\u0259zmun v\u0259 m\u0259nan\u0131n qabard\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015fdir.<br \/>\n\u201cV\u0259 s\u0259nin ba\u015f\u0131na m\u0259n,<br \/>\nm\u0259nims\u0259 ba\u015f\u0131ma d\u00fcnya f\u0131rlan\u0131r\u201d.<br \/>\nV\u0259 \u201ce\u015fq \u0259hvalat\u0131\u201d burada sona yetir. Q\u0259lib, format ilk bax\u0131\u015fda klassik \u00f6rn\u0259kl\u0259ri yada salsa da, bu \u015feird\u0259 tamamil\u0259 yeni bir priyom t\u0259tbiq edilmi\u015fdir. M.F\u00fczuli yaz\u0131r ki,<br \/>\n\u201cOyadar x\u0259lqi \u0259fqan\u0131m, qara b\u0259xtim oyanmazm\u0131?\u201d<br \/>\nM\u00fck\u0259mm\u0259l bir t\u0259zad v\u0259 m\u00fcbali\u011f\u0259 g\u00f6z qaba\u011f\u0131ndad\u0131r. Maarifin misras\u0131nda da adi halda \u201cs\u0259nin ba\u015f\u0131na m\u0259n\u201d f\u0131rland\u0131\u011f\u0131 t\u0259qdird\u0259 \u201cm\u0259nim ba\u015f\u0131ma da s\u0259n\u201d f\u0131rlanmal\u0131yd\u0131. Poetik m\u00fcst\u0259vid\u0259 \u015feirin ideyas\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259bin\u0259 uy\u011fun olaraq &#8220;m\u0259nim ba\u015f\u0131ma d\u00fcnya f\u0131rlan\u0131r\u201d. \u201cM\u0259n\u201di \u201cs\u0259n\u201din ba\u015f\u0131na doland\u0131ran e\u015fqdir, sevgidir. \u201cBa\u015f\u0131ma d\u00fcnya f\u0131rlan\u0131r\u201d frazemi is\u0259 a\u011f\u0131r bir q\u0259mi, k\u0259d\u0259ri ifad\u0259 edir. \u201cS\u0259n\u201d v\u0259 \u201cd\u00fcnya\u201d qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 b\u0259dii nitqin h\u0259m t\u0259zadl\u0131, h\u0259m d\u0259 b\u00f6y\u00fcd\u00fclm\u00fc\u015f, \u015fi\u015firdilmi\u015f variant\u0131n\u0131 formala\u015fd\u0131r\u0131r. \u015eeirin ax\u0131r\u0131 is\u0259 bel\u0259dir: \u201cG\u00f6zl\u0259rimi a\u00e7andan h\u0259r \u015fey f\u0131rlanmada bu yer \u00fcz\u00fcnd\u0259, can\u0131m-ciy\u0259rim, h\u0259r \u015fey&#8230;\u201d G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, \u201cf\u0131rlanmaq\u201d s\u00f6z\u00fc ilkin leksik m\u0259na il\u0259 yana\u015f\u0131, ondan f\u0259rqli \u0259lav\u0259 bir m\u0259zmun k\u0259sb etmi\u015fdir. \u015eairin bu s\u00f6z\u00fcn semantikas\u0131nda yerl\u0259\u015fdirdiyi b\u00fct\u00fcn \u201c\u0259\u015fyalar\u201d \u00f6z h\u0259r\u0259k\u0259tinin \u0259sas g\u00fcc\u00fcn\u00fc \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u0259 f\u0131rlanan o boyda Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259n deyil, \u015feir m\u00fc\u0259llifinin t\u0259yin etdiyi sosial-psixoloji tendensiyalardan \u0259ld\u0259 edir. \u201cYer k\u00fcr\u0259si is\u0259 \u015feird\u0259ki i\u015far\u0259l\u0259r sistemin\u0259 \u0259lav\u0259 enerji \u00f6t\u00fcrm\u0259y\u0259 xidm\u0259t edir. Maarifin, \u00fcmum\u0259n, \u015feir quruculu\u011funda bel\u0259dir, poetik nitqin nizamlanmas\u0131nda qiym\u0259ti ucuz olan, saxta \u201cehtiyat hiss\u0259l\u0259rd\u0259n\u201d yox, \u201czap\u00e7ast\u0131n\u201d original\u0131ndan istifad\u0259 edilir. Onun m\u0259h\u0259bb\u0259t g\u0259li\u015fm\u0259l\u0259rind\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 \u2013 oxucu anla\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00f6vzuya empatik yana\u015fma il\u0259 b\u0259rab\u0259r, ilkinlik v\u0259 yenilik effekti d\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<br \/>\nMaarifin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u0259n intim duy\u011fular\u0131n \u00fcnsiyy\u0259t fakt\u0131na \u00e7evrildiyi m\u0259qam\u0131 poeziya al\u0259min\u0259 edil\u0259n el\u0259 bir giri\u015f\u0259 b\u0259nz\u0259d\u0259 bil\u0259rik ki, o \u201cqap\u0131ya\u201d h\u0259r k\u0259s \u00fcz tutmaq ist\u0259r. \u201dS\u0259rv boylu g\u00f6z\u0259ll\u0259rin boylar\u0131 boyumdan uzun\u201d. \u015eeirin bu ilk misralar\u0131 hissl\u0259rin h\u0259r adama tan\u0131\u015f d\u0259rin qatlar\u0131na eni\u015fi \u015f\u0259rtl\u0259ndirir. Daha sonra s\u0259rv boylu g\u00f6z\u0259ll\u0259rl\u0259 bir yerd\u0259 xo\u015fb\u0259xt ola bim\u0259m\u0259yin ac\u0131s\u0131 adam\u0131 m\u0259yus edir.<br \/>\n\u201cHa uzatd\u0131m \u0259ll\u0259rimi<br \/>\nS\u0259rv boylu g\u00f6z\u0259ll\u0259r\u0259<br \/>\n\u018flim \u00e7atmad\u0131, \u00e7atmad\u0131.<br \/>\nYatd\u0131m,<br \/>\nyuxularda boyum uzand\u0131,<br \/>\nAya\u011f\u0131m uzand\u0131, qolum uzand\u0131;<br \/>\nS\u0259h\u0259rl\u0259r g\u00f6z\u00fcm\u00fc a\u00e7\u0131b n\u0259 g\u00f6rd\u00fcm:<br \/>\nS\u0259rv boylu g\u00f6z\u0259ll\u0259rin<br \/>\nBoylar\u0131 boyumdan uzun.<br \/>\nHa uzatd\u0131m \u0259ll\u0259rimi,<br \/>\n\u018flim \u00e7atmad\u0131, \u00e7atmad\u0131\u201d.<br \/>\n\u015eeird\u0259 identifikasiya olunan hiss ham\u0131ya aid v\u0259 ayd\u0131n olsa da, bu haqda veril\u0259n informasiya poetik m\u0259na k\u0259sb etdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 yeni v\u0259 qeyri-adi hesab edilir. \u015eair s\u0259n\u0259tin sirl\u0259rin\u0259, y\u0259ni pe\u015f\u0259karl\u0131q deyil\u0259n v\u0259rdi\u015fl\u0259r sistemin\u0259 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 yiy\u0259l\u0259ns\u0259 d\u0259, onun s\u0259n\u0259tin gizli sirl\u0259rin\u0259 vaqif olmas\u0131 m\u00fch\u00fcm \u015f\u0259rtdir. Bu, bir istedad v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131q qabiliyy\u0259tidir ki, onu yaz\u0131\u00e7\u0131 f\u0259hmi d\u0259 adland\u0131ra bil\u0259rik. Yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n f\u0259hmi v\u0259 z\u00f6vq\u00fc oxucunu h\u0259mi\u015f\u0259 bir add\u0131m qabaqlamal\u0131d\u0131r. Buna nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yazar hadis\u0259 v\u0259 \u0259\u015fyalar\u0131 diqq\u0259tl\u0259 \u201csaf-\u00e7\u00fcr\u00fck\u201d etm\u0259lidir.<br \/>\nMaarif oxucuya m\u00fcnasib\u0259td\u0259 \u0259vv\u0259ld\u0259n ax\u0131racan s\u0259mimiyy\u0259tini qoruyub saxlayan \u015fair kimi, sevgiy\u0259 v\u0259 etibara \u00e7ox layiqdir.<br \/>\n\u201cBura g\u0259l\u0259nd\u0259<br \/>\nM\u0259lik \u0259mini torpa\u011fa,<br \/>\n\u00fcr\u0259yimi qon\u015fu q\u0131za,<br \/>\ng\u00f6r\u00fc\u015f yerimi alma a\u011fac\u0131m\u0131za,<br \/>\nqu\u015flar\u0131 g\u00f6y \u00fcz\u00fcn\u0259,<br \/>\nbac\u0131m\u0131 qarda\u015flar\u0131ma,<br \/>\nqarda\u015flar\u0131m\u0131 bac\u0131ma,<br \/>\natam\u0131 anama,<br \/>\nanam\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131b g\u0259ldim\u201d.<br \/>\nBax bu poetik b\u00f6lg\u00fc, do\u011frudan-do\u011fruya, d\u00fczg\u00fcn v\u0259 \u201c\u0259dal\u0259tli\u201d m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib v\u0259 bir k\u0259s bundan raz\u0131 qalmaya bilm\u0259z. M\u0259nc\u0259, Maarif Soltan\u0131n yazd\u0131qlar\u0131n\u0131 da h\u0259r \u015feyin qiym\u0259tini verm\u0259yi bacaran zamana etibar etm\u0259k do\u011fru olar. \u00c7\u00fcnki \u015fair olaraq Maarif Soltan \u00f6z \u015feirini yaln\u0131z Maarif Soltan kimi yaz\u0131r. Bunu \u00f6z\u00fc d\u0259 etiraf edir:<br \/>\n\u201c&#8230; t\u0259ki oxuyan desin:<br \/>\nbu \u015feir yaz\u0131l\u0131bd\u0131<br \/>\nMaarif Soltan saya\u011f\u0131\u201d.<\/p>\n<\/div>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"10711\">Yaz\u0131ya 1028 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(Maarif Soltan\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda) V\u0259t\u0259n haqq\u0131nda ham\u0131 yaz\u0131r, amma Maarif Soltan tam \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus bir m\u0259tnl\u0259 yaz\u0131r. Sevgi, m\u0259h\u0259bb\u0259t, q\u0259m, k\u0259d\u0259r, \u00f6mr\u00fcn bahar\u0131 v\u0259 pay\u0131z\u0131 haqq\u0131nda, ke\u00e7mi\u015fimiz v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yimiz, \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 k\u0259nd, da\u011f \u00e7ay\u0131, d\u0259niz, h\u0259sr\u0259t v\u0259 ayr\u0131l\u0131qlardan da Maarif Soltan\u0131n yazd\u0131qlar\u0131 ba\u015fqa he\u00e7 bir \u015faird\u0259 t\u0259krar edilm\u0259y\u0259n s\u0259viyy\u0259d\u0259 diqq\u0259ti c\u0259lb edir. Adi insan biliyinin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5762,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[17,3],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10711"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10711"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10711\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10712,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10711\/revisions\/10712"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5762"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10711"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10711"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10711"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}