{"id":11685,"date":"2018-12-06T20:01:21","date_gmt":"2018-12-06T16:01:21","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=11685"},"modified":"2018-12-06T20:01:21","modified_gmt":"2018-12-06T16:01:21","slug":"m%c9%99mm%c9%99d-araz-yaradiciliginda-az%c9%99rbaycanciliq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=11685","title":{"rendered":"M\u0259mm\u0259d Araz yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q"},"content":{"rendered":"<p style=\"color: #42443b;\"><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/mc999mmc999d-araz6.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignleft wp-image-5997 size-medium\" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/mc999mmc999d-araz6-300x205.jpg\" alt=\"mc999mmc999d-araz6\" width=\"300\" height=\"205\" srcset=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/mc999mmc999d-araz6-300x205.jpg 300w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/mc999mmc999d-araz6.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Milli poeziyam\u0131z\u0131n iftixar\u0131 olan Xalq \u015fairi M\u0259mm\u0259d Araz haqq\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131m m\u0259qal\u0259l\u0259rin birind\u0259 qeyd etmi\u015fdim ki, Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131n\u0131 Arazs\u0131z t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 kimi, Az\u0259rbaycan milli poeziyas\u0131n\u0131 da M\u0259mm\u0259d Arazs\u0131z t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k \u00e7ox \u00e7\u0259tindir. Az\u0259rbaycan \u0259lli milyonluq bir xalq\u0131n \u2013 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u015f\u0259riksiz V\u0259t\u0259ni oldu\u011fu kimi, M\u0259mm\u0259d Araz yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 da \u0259lli milyonluq xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u015f\u0259riksiz poeziyas\u0131d\u0131r, \u0259d\u0259biyyat, b\u0259dii d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 v\u0259 t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fcn v\u0259t\u0259nidir. Bu da ondan ir\u0259li g\u0259lir ki, bu poeziyada h\u0259r bir oxucu \u00f6z hissl\u0259rini, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 v\u0259 t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcr, d\u0259rk edir, \u00f6z\u00fcn\u00fc bir \u00e7ox m\u0259qamlarda M\u0259mm\u0259d Araz yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ifad\u0259 etmi\u015f olur. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n, milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimizin b\u00f6y\u00fck v\u0259 \u0259v\u0259zsiz hamisi \u00fcmummilli liderimiz Heyd\u0259r \u018fliyev M\u0259mm\u0259d Araz poeziyas\u0131na, onun f\u0259ls\u0259f\u0259sin\u0259 v\u0259 b\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rin\u0259 \u00e7ox y\u00fcks\u0259k qiym\u0259t ver\u0259r\u0259k M\u0259mm\u0259d Araza xitab\u0259n demi\u015fdir:\u00a0<em><strong>\u201cDo\u011frudur, b\u0259z\u0259n bu yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131za g\u00f6r\u0259 siz s\u0131x\u0131lm\u0131s\u0131n\u0131z da, sizi incidibl\u0259r d\u0259, siz\u0259 k\u0259m bax\u0131blar da, sizi a\u00e7\u0131q v\u0259 ya gizli t\u0259nqid d\u0259 el\u0259yibl\u0259r. Ancaq m\u0259n\u0259 bel\u0259 g\u0259lir ki, M\u0259mm\u0259d Araz\u0131n, B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259nin, X\u0259lil Rzan\u0131n q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131 \u2013 m\u0259n bu s\u00f6z\u00fc tam c\u0259sar\u0259tl\u0259 deyir\u0259m \u2013 el\u0259 ondan ibar\u0259tdir ki, onlar\u0131 he\u00e7 bir \u015fey qorxutmay\u0131bd\u0131r. Onlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 he\u00e7 bir \u015fey k\u0259sm\u0259yibdir. Onlar \u00f6z i\u015fl\u0259rini g\u00f6r\u00fcbl\u0259r. X\u0131rda-x\u0131rda, \u00e7ox inc\u0259, \u00e7ox z\u0259rif g\u00f6r\u00fcbl\u0259r v\u0259 m\u0259hz bu inc\u0259liy\u0259, z\u0259rifliy\u0259, nazikliy\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259 sizin bu fikirl\u0259riniz bizim v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r insanlar\u0131m\u0131z\u0131n, xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00fcr\u0259yin\u0259 yol tap\u0131bd\u0131r\u201d.<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"color: #42443b;\">Bu da bir h\u0259qiq\u0259tdir ki, \u0259n b\u00f6y\u00fck m\u0259h\u0259k da\u015f\u0131, silinm\u0259z, pozulmaz tarixi yadda\u015f xalq\u0131n q\u0259lbidir, xalq\u0131n tribunas\u0131d\u0131r. M\u0259mm\u0259d Araz h\u0259l\u0259 lap erk\u0259n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 (50-ci ill\u0259rd\u0259) yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259rinin birind\u0259 bu h\u0259qiq\u0259t\u0259 b\u00f6y\u00fck inam b\u0259sl\u0259mi\u015f v\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131r:\u00ad<\/p>\n<p style=\"color: #42443b;\"><em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Elin n\u0259f\u0259sidir \u0259n b\u00f6y\u00fck \u0259s\u0259r,<\/em><br \/>\n<em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Duysam da, \u00f6z\u00fcm\u00fc \u00f6y\u0259 bilm\u0259r\u0259m.<\/em><br \/>\n<em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Y\u00fcz b\u00fclb\u00fcl s\u0259si d\u0259 m\u0259n\u0259 vers\u0259l\u0259r,<\/em><br \/>\n<em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Elsiz bir n\u0259\u011fm\u0259mi dey\u0259 bilm\u0259r\u0259m.<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #42443b;\">\u018fd\u0259biyyata t\u00fck\u0259nm\u0259z el m\u0259h\u0259bb\u0259ti, el s\u0259daq\u0259ti il\u0259 g\u0259l\u0259n M\u0259mm\u0259d Araz xalq m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131n d\u0259rinliyin\u0259 vard\u0131qca \u0259b\u0259diyy\u0259t yolunun yol\u00e7usu oldu.<br \/>\nZaman\u0131n k\u0259si\u015f\u0259n v\u0259 k\u0259si\u015fm\u0259y\u0259n n\u00f6qt\u0259l\u0259rind\u0259 b\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fc boyu \u201ch\u0259r adi \u00f6l\u00e7\u00fcy\u0259, \u00fclg\u00fcy\u0259\u201d g\u0259lm\u0259y\u0259n M\u0259mm\u0259d Araz \u0259d\u0259biyyata, b\u00f6y\u00fck poeziyaya b\u00fct\u00f6v V\u0259t\u0259n kimi bax\u0131rd\u0131. \u00c7\u00fcnki h\u0259r bir xalq\u0131n V\u0259t\u0259ninin s\u0259rh\u0259dl\u0259ri onun s\u00f6z\u00fcn\u00fcn s\u0259rh\u0259dind\u0259n ba\u015flan\u0131r v\u0259 bu s\u0259rh\u0259dl\u0259 d\u0259 bitir. S\u00f6z\u00fcn s\u0259rh\u0259di d\u0259 xalq\u0131n m\u0259n\u0259viyyat\u0131ndan, onun fikir v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin g\u00fcc\u00fcnd\u0259n mayas\u0131n\u0131 tutur. M\u0259mm\u0259d Araz b\u00f6y\u00fck s\u00f6z\u00fcn \u2013 V\u0259t\u0259nin s\u0259rh\u0259dind\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 al\u0131nmaz bir s\u0259ng\u0259r, bas\u0131lmaz ordu g\u00fcc\u00fcn\u0259 malik olan s\u00f6z m\u00fclk\u00fcn\u00fcn tacidar\u0131d\u0131r.<br \/>\nH\u0259r bir \u015fairin v\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, yarad\u0131c\u0131 adam\u0131n \u0259b\u0259di v\u0259 \u0259z\u0259li bir ilham m\u0259nb\u0259yi var. M\u0259mm\u0259d Araz\u0131n ba\u015fl\u0131ca ilham m\u0259nb\u0259yi tarixi minillikl\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n v\u0259 tarix s\u0259hn\u0259sind\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 \u00f6z s\u00f6z\u00fc, m\u00f6vqeyi olan Az\u0259rbaycand\u0131r. O Az\u0259rbaycan ki, \u201cQayalarda bit\u0259n bir \u00e7i\u00e7\u0259k, \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259rin i\u00e7ind\u0259 qayad\u0131r\u201d; o Az\u0259rbaycan ki, onun \u201cH\u0259r da\u015f\u0131ndan alov dilli ox ola bil\u0259r\u201d v\u0259 o Az\u0259rbaycan ki, m\u0259qam\u0131nda k\u00fckr\u0259y\u0259n, m\u0259qam\u0131nda \u201cyatm\u0131\u015f qoca vulkand\u0131r\u201d. \u00dcmummilli liderimiz Heyd\u0259r \u018fliyevin f\u0259xr v\u0259 q\u00fcrur hissi il\u0259 b\u00fct\u00fcn g\u0259ncliyimiz\u0259 t\u0259lqin etdiyi \u201cM\u0259n h\u0259mi\u015f\u0259 f\u0259xr etmi\u015f\u0259m, bu g\u00fcn d\u0259 f\u0259xr edir\u0259m ki, m\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131yam\u201d milli v\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzi M.Araz poeziyas\u0131n\u0131n mayas\u0131n\u0131, ana x\u0259ttini t\u0259\u015fkil edir. M.Araz da b\u00fct\u00fcn xalq\u0131na, mill\u0259tin\u0259, h\u0259m\u00e7inin bu mill\u0259tin, bu V\u0259t\u0259nin \u0259z\u0259li v\u0259 \u0259b\u0259di d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rin\u0259 \u00fcz\u00fcn\u00fc tutaraq b\u00f6y\u00fck c\u0259sar\u0259tl\u0259 deyirdi:<\/p>\n<p style=\"color: #42443b;\">\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<em>\u00a0\u00a0 \u00a0 \u00a0<\/em><em>\u201cAz\u0259rbaycan\u201d deyil\u0259nd\u0259 aya\u011fa dur ki,<\/em><br \/>\n<em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Ana yurdun \u00fcr\u0259yin\u0259 toxuna bil\u0259r.<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #42443b;\">\u0130fad\u0259y\u0259 fikir verin: bu iki misrada \u015fair \u201cAz\u0259rbaycan\u201d, \u201cana yurd\u201d ifad\u0259l\u0259rini el\u0259 s\u0259n\u0259tkarl\u0131qla i\u015fl\u0259dib ki, bunu yaln\u0131z M.Araz kimi bir f\u0259dakar q\u0259l\u0259m sahibi bu c\u00fcr q\u0259libl\u0259\u015fdir\u0259 bil\u0259rdi. Az\u0259rbaycan el\u0259 ana yurd, ana yurd da el\u0259 Az\u0259rbaycand\u0131r. Amma bu b\u0259dii sinonimik vahid bir-birini o q\u0259d\u0259r tamamlay\u0131r ki, ruh can\u0131, can da ruhu tamamlayan kimi.<br \/>\nN\u0259z\u0259ri konsepsiyas\u0131 \u00fcmummilli liderimiz t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q milli ideologiyas\u0131 milli olmaqla b\u0259rab\u0259r, h\u0259m d\u0259 b\u0259\u015f\u0259ridir. \u00d6z mill\u0259tini, v\u0259t\u0259nini sevm\u0259k, milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 sahib \u00e7\u0131xmaqla yana\u015f\u0131, b\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259, d\u00fcnya sivilizasiyas\u0131n\u0131n qabaqc\u0131l nailiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 yiy\u0259l\u0259nm\u0259k kimi insanl\u0131q d\u0259y\u0259rl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131n\u0131n d\u00fcn\u0259n d\u0259, bu g\u00fcn d\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck t\u0259bli\u011fat\u00e7\u0131s\u0131 \u0259d\u0259biyyat, b\u00f6y\u00fck m\u0259nada is\u0259 s\u0259n\u0259tdir. Bu bax\u0131mdan M.Araz yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 misilsiz \u00f6rn\u0259kdir. Quru, m\u0259ntiqsiz, m\u0259zmunsuz \u015f\u0259kild\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan\u201d dem\u0259kl\u0259 he\u00e7 bir \u015fey\u0259 nail olma\u011f\u0131n m\u00fcmk\u00fcns\u00fczl\u00fcy\u00fcn\u00fc vaxt\u0131nda duyan M.Araz b\u00fct\u00fcn siql\u0259ti il\u0259 Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin f\u0259ls\u0259f\u0259sin\u0259 \u00e7evril\u0259n v\u0259 1970- 1972-ci ill\u0259rd\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 \u201cAtam\u0131n kitab\u0131\u201d poemas\u0131nda v\u0259t\u0259nin g\u0259l\u0259c\u0259k sahibl\u0259ri olan g\u0259ncliy\u0259 \u00fcz tutaraq yaz\u0131rd\u0131:<\/p>\n<p style=\"color: #42443b;\">\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0<em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<\/em><em>Sevm\u0259yin \u00f6z\u00fc d\u0259 bir bacar\u0131qd\u0131r \u2013\u00a0<\/em><br \/>\n<em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0N\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u00fcn\u0259rdir, bir q\u0131z\u0131 sevm\u0259k?!.<\/em><br \/>\n<em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Bu \u00e7ay\u0131n, bin\u0259nin, \u00e7\u00f6l\u00fcn, bula\u011f\u0131n \u2013\u00a0<\/em><br \/>\n<em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Bir d\u0259li M\u0259cnunu olasan g\u0259r\u0259k.<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #42443b;\">Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 M.Araz Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259mzl\u0259rind\u0259n biri olan Araza xitab\u0259n yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259rinin birind\u0259 \u2013<br \/>\n<em><strong>Tay\u0131 itmi\u015f ceyran t\u0259k m\u0259l\u0259r\u0259m m\u0259n Arazs\u0131z,<\/strong><\/em>\u00a0\u2013 deyir.<br \/>\nBir \u00e7ox m\u0259qamlarda M.Araz\u0131n poeziyas\u0131 Az\u0259rbaycan tarixinin bug\u00fcnk\u00fc g\u0259nclik \u00fc\u00e7\u00fcn qaranl\u0131q qalan m\u0259qamlar\u0131na i\u015f\u0131q salan poeziyad\u0131r. X\u00fcsusil\u0259, \u015fairin h\u0259l\u0259 sovet qada\u011falar\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 v\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 g\u00fcn\u00fcn d\u00f6y\u00fcn\u0259n n\u0259bzin\u0259 \u00e7evril\u0259n \u201cM\u0259nd\u0259n \u00f6td\u00fc, qarda\u015f\u0131ma d\u0259ydi\u201d \u015ferind\u0259 M.Araz b\u00f6y\u00fck c\u0259sar\u0259tl\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259tiril\u0259n b\u0259lalardan dan\u0131\u015f\u0131r, zaman-zaman onun \u00fcz\u0259rind\u0259 ged\u0259n \u201ccahan \u00e7arp\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131\u201d diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131r, xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fc Az\u0259rbaycan\u0131n bir d\u00f6vl\u0259t kimi ke\u00e7irdiyi sars\u0131nt\u0131lardan s\u00f6z a\u00e7\u0131r:<\/p>\n<p style=\"color: #42443b;\"><em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u201cM\u0259n-m\u0259n\u201d dedi bir \u00f6lk\u0259d\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r xan,<\/em><br \/>\n<em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Onlar \u201cm\u0259n-m\u0259n\u201d dey\u0259n yerd\u0259<\/em><br \/>\n<em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0S\u0259n olmad\u0131n, Az\u0259rbaycan!<\/em><br \/>\n<em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0S\u0259ni s\u0259nd\u0259n al\u0131b bel\u0259<\/em><br \/>\n<em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0y\u00fcz ill\u0259rl\u0259 uyutdular,<\/em><br \/>\n<em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0S\u0259ni s\u0259nd\u0259 \u0259l\u0259dil\u0259r,<\/em><br \/>\n<em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0S\u0259ni s\u0259nd\u0259 \u00fcy\u00fctd\u00fcl\u0259r.<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #42443b;\">N\u0259tic\u0259d\u0259 d\u0259:<\/p>\n<p style=\"color: #42443b;\"><em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Dib\u0259k oldun \u00f6z duzunla, \u00f6z da\u015f\u0131nla,<\/em><br \/>\n<em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00d6gey oldun do\u011fma, \u0259kiz qarda\u015f\u0131nla.<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #42443b;\">Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259:<\/p>\n<p style=\"color: #42443b;\">\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<em>S\u0259nd\u0259n \u00f6t\u0259n m\u0259n\u0259 d\u0259ydi,<\/em><br \/>\n<em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0M\u0259nd\u0259n \u00f6t\u0259n s\u0259n\u0259 d\u0259ydi,<\/em><br \/>\n<em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0S\u0259nd\u0259n, m\u0259nd\u0259n \u00f6t\u0259n z\u0259rb\u0259,<\/em><br \/>\n<em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0V\u0259t\u0259n, V\u0259t\u0259n, s\u0259n\u0259 d\u0259ydi&#8230;<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #42443b;\">1967-ci ild\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 Xalq \u015fairi B.Vahabzad\u0259y\u0259 \u00fcnvanlanm\u0131\u015f bu \u015feir \u201cbuyruqlara s\u0131\u011f\u0131\u015fmayan\u201d bir \u015fairin zamana v\u0259 d\u00f6vr\u00fcn ideologiyas\u0131na k\u0259skin etiraz\u0131 idi.<br \/>\n\u018fsl \u015fair v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ya\u015fad\u0131qlar\u0131 d\u00f6vr\u00fcn v\u0259 zaman\u0131n \u201cqara qutular\u0131d\u0131r\u201d. D\u00fcn\u0259nimizin bir s\u0131ra g\u00f6r\u00fcn\u0259n v\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n cizgil\u0259ri m\u0259hz bu \u201cqara qutular\u201d vasit\u0259sil\u0259 a\u00e7\u0131l\u0131r, d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir. M.Araz poeziyas\u0131 da zaman\u0131n \u201cqara qutular\u0131\u201d rolunu oynayan poeziyad\u0131r. Ke\u00e7mi\u015f sovet totalitar rejiminin, 1980-ci ill\u0259rin sonu, 90-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rinin Az\u0259rbaycan\u0131nda h\u00f6km s\u00fcr\u0259n xaos d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn bir \u00e7ox m\u0259tl\u0259bl\u0259rinin a\u00e7\u0131lmas\u0131nda \u015fair q\u0259l\u0259minin q\u00fcdr\u0259ti dan\u0131lmazd\u0131r. X\u00fcsus\u0259n \u015fairin bu ill\u0259rin ictimai, siyasi panoramas\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259n \u201cQalx aya\u011fa, Az\u0259rbaycan!\u201d \u015feri t\u0259kc\u0259 M.Araz yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n yox, \u00fcmumilikd\u0259, \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n u\u011furlar\u0131ndan biri kimi diqq\u0259ti c\u0259lb etm\u0259kd\u0259dir:<\/p>\n<p style=\"color: #42443b;\">\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<em>\u00a0\u00a0N\u0259 yatm\u0131san, qoca vulkan, s\u0259ninl\u0259y\u0259m!<\/em><br \/>\n<em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Aya\u011fa dur, Az\u0259rbaycan, s\u0259ninl\u0259y\u0259m!<\/em><br \/>\n<em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0S\u0259nd\u0259n qeyri biz h\u0259r \u015feyi b\u00f6l\u0259 billik!<\/em><br \/>\n<em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0S\u0259nd\u0259n qeyri biz ham\u0131m\u0131z \u00f6l\u0259 billik!<\/em><br \/>\n<em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0&#8230; Bayra\u011f\u0131n\u0131 X\u0259z\u0259r boyda bayraq el\u0259 \u2013<\/em><br \/>\n<em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Enm\u0259zliy\u0259 qalxm\u0131\u015f olan bayra\u011f\u0131n\u0131!<\/em><br \/>\n<em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Az\u0259rbaycan, Az\u0259rbaycan,\u00a0<\/em><br \/>\n<em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Az\u0259rbaycan, bayra\u011f\u0131n\u0131!<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #42443b;\">\u015eairin \u00f6z\u00fcn\u00fcn d\u0259 qeyd etdiyi kimi, bu hayq\u0131rt\u0131 t\u0259kc\u0259 M.Araz hayq\u0131rt\u0131s\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259 \u015e\u0259hriyar\u0131n, B\u0259xtiyar\u0131n, bu mill\u0259tin da\u015f\u0131n\u0131n, torpa\u011f\u0131n\u0131n hayq\u0131rt\u0131s\u0131d\u0131r. Zaman\u0131n t\u0259l\u0259bind\u0259n do\u011fan bu hayq\u0131rt\u0131n\u0131 is\u0259 dil\u0259 g\u0259tir\u0259n v\u0259 milyonlar\u0131n mal\u0131na \u00e7evir\u0259n, qan yadda\u015f\u0131na yazan ilk \u015fair M.Araz oldu.<\/p>\n<p style=\"color: #42443b;\">Tarixin b\u00fct\u00fcn d\u00f6n\u0259ml\u0259ri bir h\u0259qiq\u0259ti t\u0259sdiq edib ki, V\u0259t\u0259nin, mill\u0259tin a\u011f\u0131r g\u00fcn\u00fcnd\u0259 iki b\u00f6y\u00fck q\u00fcvv\u0259 \u00f6nd\u0259 dayan\u0131b: biri mill\u0259tin, V\u0259t\u0259nin s\u0259rk\u0259rd\u0259si, biri d\u0259 o mill\u0259tin, V\u0259t\u0259nin yetirdiyi b\u00f6y\u00fck q\u0259l\u0259m v\u0259 s\u00f6z adamlar\u0131. Yax\u0131n ke\u00e7mi\u015fimizin ke\u00e7diyi tarixi yol da bu h\u0259qiq\u0259ti bir daha t\u0259sdiql\u0259di. T\u0259sdiql\u0259di ki, b\u00f6y\u00fck \u0259d\u0259biyyat olmadan b\u00f6y\u00fck ictimai-siyasi t\u0259f\u0259kk\u00fcr d\u0259 ola bilm\u0259z. M.Araz poeziyas\u0131 b\u00fct\u00fcn \u00e7alarlar\u0131 il\u0259 bu b\u00f6y\u00fck missiyan\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131qlar\u0131n\u0131 \u00e7iynind\u0259 da\u015f\u0131yan poeziyad\u0131r. Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 Ali M\u0259clisinin S\u0259dri c\u0259nab Vasif Tal\u0131bovun \u201cXalq \u015fairi M\u0259mm\u0259d Araz\u0131n 80 illik yubileyinin ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d S\u0259r\u0259ncam\u0131 istiqlal \u015fairi M\u0259mm\u0259d Araz irsin\u0259, poeziyas\u0131na \u0259n b\u00f6y\u00fck ehtiram\u0131n v\u0259 h\u00f6rm\u0259tin ifad\u0259sidir. Bu s\u0259r\u0259ncam bir daha onu g\u00f6st\u0259rdi ki, bu g\u00fcn d\u0259 M.Araz m\u0259n\u0259n V\u0259t\u0259n v\u0259 Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259fkur\u0259si u\u011frunda ged\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rin \u00f6n s\u0131ras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"color: #42443b;\"><em><strong><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/Xaneli-k.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignleft size-thumbnail wp-image-11686\" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/Xaneli-k-150x150.jpg\" alt=\"Xaneli k\" width=\"150\" height=\"150\" \/><\/a>Xan\u0259li K\u018fR\u0130ML\u0130<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent<\/strong><\/em><\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"11685\">Yaz\u0131ya 1314 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Milli poeziyam\u0131z\u0131n iftixar\u0131 olan Xalq \u015fairi M\u0259mm\u0259d Araz haqq\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131m m\u0259qal\u0259l\u0259rin birind\u0259 qeyd etmi\u015fdim ki, Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131n\u0131 Arazs\u0131z t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 kimi, Az\u0259rbaycan milli poeziyas\u0131n\u0131 da M\u0259mm\u0259d Arazs\u0131z t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k \u00e7ox \u00e7\u0259tindir. Az\u0259rbaycan \u0259lli milyonluq bir xalq\u0131n \u2013 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u015f\u0259riksiz V\u0259t\u0259ni oldu\u011fu kimi, M\u0259mm\u0259d Araz yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 da \u0259lli milyonluq xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u015f\u0259riksiz poeziyas\u0131d\u0131r, \u0259d\u0259biyyat, b\u0259dii [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5997,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[17,3],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11685"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11685"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11685\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11687,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11685\/revisions\/11687"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5997"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11685"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11685"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11685"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}