{"id":11795,"date":"2018-12-15T18:49:30","date_gmt":"2018-12-15T14:49:30","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=11795"},"modified":"2018-12-15T18:49:30","modified_gmt":"2018-12-15T14:49:30","slug":"butun-al%c9%99ml%c9%99r%c9%99-butov-bir-nursan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=11795","title":{"rendered":"B\u00fct\u00fcn al\u0259ml\u0259r\u0259 b\u00fct\u00f6v bir nursan"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/Qurani-K\u0259rim.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignleft wp-image-11796 \" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/Qurani-K\u0259rim-300x218.jpg\" alt=\"Qurani-K\u0259rim\" width=\"345\" height=\"251\" \/><\/a>Yaradanlar\u0131n \u0259n g\u00f6z\u0259li olan Allah m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 insanlar\u0131 do\u011fru yola y\u00f6n\u0259ltm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn L\u00f6vhi-m\u0259hfuzdan d\u00fcnya s\u0259mas\u0131na ilahi, nurani, s\u0259mavi kitablar nazil etdi ( Musa pey\u011f\u0259mb\u0259r\u0259 en\u0259n \u201cT\u00f6vrat\u201d, \u0130sa pey\u011f\u0259mb\u0259r\u0259 en\u0259n \u201c\u0130ncil\u201d, Davud pey\u011f\u0259mb\u0259r\u0259 en\u0259n \u201cZ\u0259bur\u201d, M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259r\u0259 en\u0259n \u201cQurani-K\u0259rim\u201d).<\/p>\n<p>Bu haqda \u201d\u018fl-B\u0259q\u0259r\u0259\u201dsur\u0259sind\u0259 buyruldu\u011fu kimi:<\/p>\n<p><strong>\u201cO k\u0259sl\u0259r\u0259 ki, s\u0259n\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259n\u0259 (Qurana) v\u0259 s\u0259nd\u0259n \u0259vv\u0259l g\u00f6nd\u0259ril\u0259nl\u0259r\u0259 (T\u00f6vrat, \u0130ncil, Z\u0259bur v\u0259 s. ) iman g\u0259tirir v\u0259 axir\u0259t\u0259 d\u0259 \u015f\u0259ksiz inan\u0131rlar\u201d.<\/strong><\/p>\n<p>V\u0259 yaxud da:<\/p>\n<p><strong>\u201cH\u0259qiq\u0259t\u0259n, Biz onu (Quran\u0131) Q\u0259dr gec\u0259si (l\u00f6vhi-m\u0259hfuzdan d\u00fcnya s\u0259mas\u0131na) nazil etdik! \u201c(\u201c\u018fl-Q\u0259dr\u201d sur\u0259si, ay\u0259 2)<\/strong><\/p>\n<p>H\u0259r bir dini kitab d\u00f6vr\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 insanlara \u00e7atd\u0131r\u0131lr\u0131d\u0131.Allahla pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259r aras\u0131nda v\u0259hyl\u0259r\u0259 vasit\u0259\u00e7ilik ed\u0259n,\u0259mrl\u0259ri pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131ran, Allah d\u0259rgah\u0131nda x\u00fcsusi h\u00f6rm\u0259t\u0259 sahib olan, d\u00f6rd \u0259n b\u00f6y\u00fck m\u0259l\u0259yin \u0259n b\u00f6y\u00fcy\u00fc olan H\u0259zr\u0259t C\u0259bray\u0131l (\u0259.) x\u00fcsusi rolu vard\u0131.<br \/>\nAllah t\u0259r\u0259find\u0259n d\u00fcnyaya H\u0259zr\u0259t C\u0259bray\u0131l (\u0259.) vasit\u0259sil\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259n sonuncu kitab \u201cQurani-K\u0259rim\u201ddir. Bu haqda \u201c\u018f\u015f-\u015f\u00fc\u0259ara\u201d sur\u0259sinin 192-ci ay\u0259sind\u0259 buyurulur:<\/p>\n<p><strong>\u201c\u015e\u00fcbh\u0259siz ki, bu (Quran) al\u0259ml\u0259rin R\u0259bbi t\u0259r\u0259find\u0259n nazil edilmi\u015fdir!\u201d<\/strong><\/p>\n<p>M\u00fcs\u0259lman d\u00fcnyas\u0131n\u0131n m\u00fcq\u0259dd\u0259s v\u0259 t\u0259m\u0259l kitab\u0131 \u201cQurani-K\u0259rim\u201d adlan\u0131r. \u201dQurani-K\u0259rim\u201d \u0259r\u0259b m\u0259n\u015f\u0259li al\u0131nma s\u00f6zd\u00fcr. Az\u0259rbaycan dilind\u0259 \u201cQira\u0259t\u201d m\u0259nas\u0131n\u0131 bildirir. M\u00fcs\u0259lman al\u0259mind\u0259 \u201c\u018fl-kitab \u0259l-m\u00fcq\u0259dd\u0259s\u201d (M\u00fcq\u0259dd\u0259s kitab) v\u0259 ya \u201cK\u0259lami-\u015f\u0259rrif\u201d (\u015e\u0259r\u0259fli s\u00f6z) kimi q\u0259bul edilir. \u201dQurani-K\u0259rim\u201d 114 sur\u0259, 6236 ay\u0259, 323.671 h\u0259rf, 77.807 k\u0259lm\u0259, 77394 s\u00f6zd\u0259n ibar\u0259tdir. \u018fr\u0259b dilind\u0259dir. T\u0259xmin\u0259n 23 il\u0259 tamamlan\u0131b. Sur\u0259l\u0259r S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131n M\u0259kk\u0259 v\u0259 M\u0259din\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 nazil olub. Doxsan sur\u0259 M\u0259kk\u0259d\u0259, iyirmi d\u00f6rd sur\u0259 is\u0259 M\u0259din\u0259d\u0259 tamamlan\u0131b. Kitab\u0131n sur\u0259l\u0259rinin sistemli \u015f\u0259kild\u0259 nazil olaraq tamamlanmas\u0131 m\u0259hz 633-c\u00fc il\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir.<\/p>\n<p><strong>Kainat\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n \u0259sas v\u0259 ilk \u015f\u0259xsi, n\u0259bil\u0259rin s\u0259rv\u0259ri Pe\u011f\u0259mb\u0259r \u018ff\u0259ndimiz H\u0259zr\u0259t Muh\u0259mm\u0259d Mustafa (s\u0259llallhu \u0259leyhi v\u0259 alihi v\u0259 s\u0259ll\u0259m)<\/strong> m\u00fcq\u0259dd\u0259s v\u0259 t\u0259m\u0259l kitab\u0131m\u0131z \u201cQurani-K\u0259rim\u201d haqq\u0131nda buyurub:<\/p>\n<p><strong>-\u201cAran\u0131zda \u0259n xeyirliniz Qur\u2019an\u0131 \u00f6yr\u0259n\u0259n v\u0259 \u00f6yr\u0259d\u0259ndir\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>-\u201c\u00dcmm\u0259timin \u0259n \u015f\u0259r\u0259flil\u0259ri, \u00f6nd\u0259 g\u0259l\u0259nl\u0259ri Qur\u2019an hafizl\u0259ridir\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>-\u201cKim, Allah\u0131n kitab\u0131ndan bir ay\u0259y\u0259 qulaq asarsa (dinl\u0259rs\u0259) onun \u00fc\u00e7\u00fcn qat-qat savab yaz\u0131l\u0131r. Kim onu (Allah\u0131n kitab\u0131ndan bir ay\u0259ni) oxuyarsa, qiyam\u0259t g\u00fcn\u00fc onun \u00fc\u00e7\u00fcn bir nur olar\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>-\u201cKim Qur\u2019an\u0131 oxuyar, \u0259zb\u0259rl\u0259r, halal buyurdu\u011fu \u015feyi halal q\u0259bul ed\u0259r, haram buyurdu\u011fu \u015feyi d\u0259 haram q\u0259bul ed\u0259rs\u0259, Allah, h\u0259min \u015f\u0259xsi C\u0259nn\u0259t\u0259 salar\u201d<\/strong><\/p>\n<p>\u201cQurani-K\u0259rim\u201di ilk d\u0259f\u0259 olaraq kitab hal\u0131na salan Zeyd \u0130\u0130b Sabit olub. Pey\u011f\u0259mb\u0259r \u018ff\u0259ndimiz H\u0259zr\u0259t M\u0259h\u0259mm\u0259d Mustafa (s\u0259ll\u0259llahu \u0259leyhi v\u0259 alihi v\u0259 s\u0259ll\u0259m) sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda kitab hal\u0131na salmay\u0131b. D\u00fcnyada islam dini yay\u0131landan sonra \u201cQurani-K\u0259rim\u201d m\u00fcxt\u0259lif dill\u0259r\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 olunma\u011fa ba\u015flad\u0131. Az\u0259rbaycanda \u201cQurani-K\u0259rim\u201din \u0259r\u0259b dilind\u0259n Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259sin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 olunmas\u0131 m\u0259hz Azrbaycanda Sovet hakiyy\u0259tini da\u011f\u0131lmas\u0131 v\u0259 m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etm\u0259sind\u0259n sonrak\u0131 d\u00f6vr\u0259 t\u0259sad\u00fc edir. \u201dQurani-K\u0259rim\u201di Az\u0259rbaycanda d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyimizi \u0259ld\u0259 etdikd\u0259n sonra Vasim M\u0259mm\u0259d\u0259liyev v\u0259 Ziya B\u00fcnyadov t\u0259rc\u00fcm\u0259 etdi. \u00c7a\u011fda\u015f d\u00f6vrd\u0259 \u201cQurani-K\u0259rim\u201di \u018fd\u0259bi Elektron M\u0259kan\u0131nda elektron kitab hal\u0131na ( daha \u00e7ox pdf v\u0259 exe fomat) sal\u0131nd\u0131. Az\u0259rbaycan\u0131n dini qurumu Qafqaz M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 \u0130dar\u0259sinin r\u0259smi sayt\u0131nda \u201cQurani-K\u0259rim\u201din b\u00fct\u00fcn sur\u0259l\u0259ri ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda yaz\u0131l\u0131 \u0259d\u0259bi dilin qaydalar\u0131na uy\u011fun olaraq \u0259lav\u0259 olunub. H\u0259tta, Az\u0259rbaycan \u018fd\u0259bi Elektron M\u0259kan\u0131nda bir \u00e7ox saytlara mp3 versiyalar\u0131 da var.<\/p>\n<p>610-cu ild\u0259 M\u0259kk\u0259 il\u0259 M\u0259din\u0259 aras\u0131nda olan H\u0259ra da\u011f\u0131nda H\u0259zr\u0259t C\u0259bray\u0131l (\u0259.) vasit\u0259sil\u0259 H\u0259zr\u0259ti M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fli Mustafa (s\u0259llallahu \u0259l\u0259yhi v\u0259 alihi v\u0259 s\u0259ll\u0259m) \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b. \u201d\u018f\u015f-\u015fu\u0259ra\u201d sur\u0259sinin 195-ci ay\u0259sind\u0259 buyruldu\u011fu kimi:<\/p>\n<p><strong>\u201c\u00d6z\u00fc d\u0259 a\u00e7\u0131q-ayd\u0131n \u0259r\u0259b dilind\u0259\u201d.<\/strong><\/p>\n<p>M\u00fcs\u0259lman d\u00fcnyas\u0131n\u0131n m\u00fcq\u0259dd\u0259s v\u0259 t\u0259m\u0259l kitab\u0131, ilahi, nurani, s\u0259mavi kitablar\u0131n sonuncusu \u201cQurani-K\u0259rim\u201dd\u0259 iyirmi be\u015f pey\u011f\u0259mb\u0259rin ad\u0131 \u00e7\u0259kilir:<\/p>\n<p><strong>1. Hz. Ad\u0259m (\u0259.s) 14. Hz. Musa (\u0259.s)<br \/>\n2. Hz. \u0130dris (\u0259.s) 15. Hz. Harun (\u0259.s)<br \/>\n3. Hz. Nuh (\u0259.s.) 16. Hz. Davud (\u0259.s)<br \/>\n4. Hz. Hud (\u0259.s) 17. Hz. S\u00fcleyman (\u0259.s)<br \/>\n5. Hz. Saleh (\u0259.s) 18. Hz. Z\u00fclkifl (\u0259.s)<br \/>\n6. Hz. \u0130brahim (\u0259.s) 19. Hz. \u0130lyas (\u0259.s)<br \/>\n7. Hz. \u0130smay\u0131l (\u0259.s) 20. Hz. \u018fl- Yes\u0259 (\u0259.s)<br \/>\n8. Hz. Lut (\u0259.s) 21. Hz. Yunus (\u0259.s)<br \/>\n9. Hz. \u0130shak (\u0259.s) 22. Hz. Z\u0259k\u0259riyy\u0259 (\u0259.s)<br \/>\n10. Hz. Yaqub (\u0259.s) 23. Hz. Y\u0259hya (\u0259.s)<br \/>\n11. Hz. Yusuf (\u0259.s) 24. Hz. \u0130sa (\u0259.s)<br \/>\n12. Hz. Eyyub (\u0259.s) 25. Hz. M\u0259h\u0259mm\u0259d (s.\u0259.v)<br \/>\n13. Hz. \u015eueyb (\u0259.s)<\/strong><\/p>\n<p>\u0130lk nazil olan \u201c\u018fl-\u018fl\u0259q\u201dsur\u0259sinin ilk be\u015f ay\u0259sidir. Sonuncu nazil olan sur\u0259 is\u0259 \u201c\u018fn-n\u0259sr\u201d sur\u0259sidir. \u201cQurani-K\u0259rim\u201dd\u0259 113 sur\u0259 \u201cBismillah\u201dla ba\u015flay\u0131r. Yaln\u0131z \u201cT\u00f6vb\u0259\u201dsur\u0259si \u201cBismillah\u201dla ba\u015flam\u0131r. \u201cQurani-K\u0259rim\u201din yaln\u0131z \u201d\u018fl-n\u0259ml\u201dsur\u0259sinin \u0259vv\u0259lind\u0259 v\u0259 otuzuncu ay\u0259sind\u0259 \u201cBismillah\u201d k\u0259lm\u0259si iki d\u0259f\u0259 i\u015fl\u0259nir.<\/p>\n<p><strong>D\u0259rin h\u00f6rm\u0259t v\u0259 ehtiramla,<\/strong><\/p>\n<p><strong>Kamran MURQUZOV,<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n M\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 \u018fd\u0259biyyat Portal\u0131n\u0131n<br \/>\nM\u0259tbuat xidm\u0259tinin r\u0259hb\u0259ri,<br \/>\nAz\u0259rbaycan Jurnalistl\u0259r Birliyinin \u00fczv\u00fc.<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"11795\">Yaz\u0131ya 609 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yaradanlar\u0131n \u0259n g\u00f6z\u0259li olan Allah m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 insanlar\u0131 do\u011fru yola y\u00f6n\u0259ltm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn L\u00f6vhi-m\u0259hfuzdan d\u00fcnya s\u0259mas\u0131na ilahi, nurani, s\u0259mavi kitablar nazil etdi ( Musa pey\u011f\u0259mb\u0259r\u0259 en\u0259n \u201cT\u00f6vrat\u201d, \u0130sa pey\u011f\u0259mb\u0259r\u0259 en\u0259n \u201c\u0130ncil\u201d, Davud pey\u011f\u0259mb\u0259r\u0259 en\u0259n \u201cZ\u0259bur\u201d, M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259r\u0259 en\u0259n \u201cQurani-K\u0259rim\u201d). Bu haqda \u201d\u018fl-B\u0259q\u0259r\u0259\u201dsur\u0259sind\u0259 buyruldu\u011fu kimi: \u201cO k\u0259sl\u0259r\u0259 ki, s\u0259n\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259n\u0259 (Qurana) v\u0259 s\u0259nd\u0259n \u0259vv\u0259l g\u00f6nd\u0259ril\u0259nl\u0259r\u0259 (T\u00f6vrat, \u0130ncil, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11795"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11795"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11795\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11797,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11795\/revisions\/11797"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11795"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11795"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11795"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}