{"id":12148,"date":"2019-01-27T13:50:43","date_gmt":"2019-01-27T09:50:43","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=12148"},"modified":"2019-01-27T13:52:50","modified_gmt":"2019-01-27T09:52:50","slug":"din-uz%c9%99rind%c9%99-qurulan-siyas%c9%99tl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=12148","title":{"rendered":"Din \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulan siyas\u0259tl\u0259r"},"content":{"rendered":"<div class=\"lead\" style=\"font-weight: 300; color: #222222;\"><\/div>\n<div class=\"lead\" style=\"font-weight: 300; color: #222222;\"><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/c\u0259m\u015fid.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignleft size-medium wp-image-12149\" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/c\u0259m\u015fid-200x300.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/c\u0259m\u015fid-200x300.jpg 200w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/c\u0259m\u015fid.jpg 534w\" sizes=\"(max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"lead\" style=\"font-weight: 300; color: #222222;\"><strong>B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t tarixinin tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn g\u00fccl\u00fc qurumlar g\u00fccl\u00fc ideologiyalar \u0259traf\u0131nda yaran\u0131b. G\u00fccl\u00fc siy\u0259s\u0259tcil\u0259rin g\u00fcc\u00fcn\u00fcn sirri bu h\u0259qiq\u0259ti d\u0259rind\u0259n anlamalar\u0131ndad\u0131r. H\u0259r\u00e7\u0259nd, bu g\u00fcc\u00fc i\u015f\u0259 salana q\u0259d\u0259r onlara bir q\u0259d\u0259r ba\u015fqa g\u00fcc m\u0259nb\u0259l\u0259ri d\u0259 laz\u0131m g\u0259lir.\u00a0<\/strong><\/div>\n<div class=\"lead\" style=\"font-weight: 300; color: #222222;\"><\/div>\n<div class=\"body\" style=\"color: #222222;\">4-c\u00fc \u0259sr Roma imperatoru Konstantin idar\u0259 etdiyi d\u00f6vl\u0259tin m\u00f6vcud ideologiyas\u0131n\u0131n \u0130sa M\u0259sihin t\u0259bli\u011f etdiyi yeni inanc qar\u015f\u0131s\u0131nda sars\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fckd\u0259, d\u0259rhal dini islahata \u0259l atd\u0131: \u0130san\u0131n t\u0259limi il\u0259 y\u0259hudi dinin\u0259 \u0259saslanan k\u00f6hn\u0259 ideologiyan\u0131n sintezind\u0259n yeni bir ideologiya (m\u00fcasir xristianl\u0131\u011f\u0131) formala\u015fd\u0131rd\u0131. Onu k\u00fctl\u0259l\u0259r\u0259 q\u0259bul etdir\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259rs\u0259 xeyli qan t\u00f6km\u0259li oldu. T\u0259kc\u0259 islahat\u0131n ilk 5 ilind\u0259 2 milyon isap\u0259r\u0259sti bo\u011faz\u0131na qur\u011fu\u015fun t\u00f6km\u0259kl\u0259 edam etdirdi. Bu, dini baza \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulan g\u00fccl\u00fc ideologiyaya bir n\u00fcmun\u0259dir. Amma pis n\u00fcmun\u0259dir.Yax\u015f\u0131 n\u00fcmun\u0259l\u0259r d\u0259 var. M\u0259s\u0259l\u0259n, Hindistan\u0131 Selevkil\u0259r\u00a0<a class=\"tag-a\" style=\"font-weight: 900; color: #1955a5;\" title=\"imperiya\" href=\"https:\/\/azvision.az\/tag\/imperiya\">imperiya<\/a>s\u0131n\u0131n \u0259sar\u0259tind\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131b m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 qovu\u015fduran, Mauril\u0259r s\u00fclal\u0259sini hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259tir\u0259n \u00c7anakya Pandtin misal\u0131. O, t\u0259nhal\u0131\u011fa \u00e7\u0259kilib ibad\u0259t\u0259 qap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 halda, yan\u0131na g\u0259l\u0259n m\u00fcdrikl\u0259rin xahi\u015fini yer\u0259 salmad\u0131. Xalq\u0131 z\u00fclml\u0259rd\u0259n qurtarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn kas\u0131b k\u0259ndli balas\u0131n\u0131 pad\u015fah kimi yeti\u015fdir\u0259r\u0259k, taxta \u00e7\u0131xard\u0131. Sonra is\u0259 xalq\u0131 sanatana-dharma (\u0259b\u0259di din) ideologiyas\u0131 \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yeni pad\u015fah\u0131 t\u0259limatland\u0131rd\u0131, Selevkil\u0259rd\u0259n s\u00fclhl\u0259 qopma\u011f\u0131n yollar\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rdi. \u00d6lk\u0259 m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 qovu\u015fduqdan sonra is\u0259 me\u015f\u0259y\u0259, \u00f6z komas\u0131na qay\u0131d\u0131b ibad\u0259t\u0259 qap\u0131ld\u0131.Ba\u015fqa n\u00fcmun\u0259l\u0259r d\u0259 var. Amma ham\u0131s\u0131n\u0131 niy\u0259 sadalayaq? Bu d\u00fcnyada el\u0259 bir d\u00f6vl\u0259t yoxdur ki, onun idar\u0259si h\u0259r hans\u0131 (yax\u015f\u0131, ya pis) ideologiyas\u0131z m\u00fcmk\u00fcn olsun. Amma ideologiyalar he\u00e7 d\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 quruculuq m\u0259qs\u0259dil\u0259 yarad\u0131lm\u0131r. Birinci misaldan g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz kimi, daha g\u00fccl\u00fc ideologiya z\u0259ifl\u0259ri udur.<\/p>\n<p>B\u0259li, d\u00fcnyadak\u0131 m\u00fcbar\u0131z\u0259 v\u0259 m\u00fcharib\u0259l\u0259r ideologiyalar\u0131n aras\u0131nda gedir. Bu ideologiyalar\u0131n arxas\u0131nda duranlar\u0131n t\u0259bii ki, \u00f6z m\u0259qs\u0259dl\u0259ri olur, amma meydana ideologiyalar burax\u0131l\u0131r. Sonra is\u0259 yeri g\u0259ldikc\u0259, bu ideologiyalarla doldurulmu\u015f ba\u015flar\u0131n sahibl\u0259ri&#8230; bunun pis v\u0259 ya yax\u015f\u0131 olmas\u0131n\u0131 bir k\u0259nara qoyaq. S\u00f6hb\u0259t h\u0259l\u0259ki, bundan getmir. S\u00f6hb\u0259t ideologiyalar\u0131n g\u00fcc\u00fcnd\u0259n gedir. Onlar\u0131n g\u00fcc\u00fc ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 beyinl\u0259ri v\u0259 q\u0259lbl\u0259ri i\u015f\u011fal etm\u0259k qabiliyy\u0259tind\u0259, sonra is\u0259 i\u015f\u011fal etdiyi beyinl\u0259rin say\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fn bic siyas\u0259t\u00e7il\u0259r bir \u00f6lk\u0259ni \u00e7\u00f6kd\u00fcrm\u0259k ist\u0259y\u0259nd\u0259 ora \u00e7e\u015fid-\u00e7e\u015fid ideologiyalar ixrac edirl\u0259r. \u00d6lk\u0259 sakinl\u0259ri bu ideologiyalar\u0131n say\u0131 q\u0259d\u0259r hiss\u0259l\u0259r\u0259 par\u00e7alananda orada h\u00f6km s\u00fcrm\u0259k, oran\u0131 xaricd\u0259n idar\u0259 etm\u0259k asanla\u015f\u0131r. Bir az dind\u0259n, Allahdan dan\u0131\u015f\u0131b s\u00f6hb\u0259tini Osmanl\u0131 d\u00f6n\u0259minin t\u0259rifi \u00fcst\u00fcn\u0259 g\u0259tir\u0259n nur\u00e7unun, \u018fbd\u00fcl V\u0259hab\u0131n\u201card\u0131mca g\u0259lm\u0259y\u0259n m\u00fcs\u0259lman deyil\u201d \u015f\u00fcar\u0131 il\u0259 silahlan\u0131b \u00f6z\u00fcnd\u0259n ba\u015fqa ham\u0131n\u0131 \u201cm\u00fc\u015frik\u201d \u00e7\u0131xaran v\u0259habinin, h\u0259r k\u0259lm\u0259sind\u0259n imperializm h\u0259v\u0259si boylanan fars \u015f\u00f6vinistinin, \u00f6lk\u0259sind\u0259 bir q\u0259pik qiym\u0259ti olmayan kommunizmi yenid\u0259n biz\u0259 s\u0131r\u0131maq ist\u0259y\u0259n rusun, \u201cavropaya inteqrasiya\u201d, \u201cdemokratiya\u201d \u015f\u00fcarlar\u0131 il\u0259 mill\u0259ti yava\u015f-yava\u015f soyunduran (yax\u015f\u0131 ki, q\u0131\u015f f\u0259sli d\u0259 varm\u0131\u015f) q\u0259rb siyas\u0259t\u00e7isinin biz\u0259 can\u0131 yand\u0131\u011f\u0131na inananlar\u0131m\u0131z kifay\u0259t q\u0259d\u0259rdir. Kims\u0259 kim\u0259s\u0259, n\u0259 q\u0259d\u0259rs\u0259 inan\u0131b. \u0130deologiya ixracat\u00e7\u0131lar\u0131 da el\u0259 \u00fcmid edirl\u0259r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259nin ortas\u0131na Amerikadan G\u00fcl\u0259nin \u0259li il\u0259 p\u0259r\u00e7im edil\u0259n \u00e7ivin dibini ill\u0259rl\u0259 suvar\u0131b \u015fi\u015firtdil\u0259r. \u0130ndi bu \u015fi\u015fm\u0259nin yaratd\u0131\u011f\u0131 \u00e7at\u0131n ilk x\u0131r\u00e7\u0131lt\u0131lar\u0131 e\u015fidilir. \u00c7iv\u00e7alan m\u0259qs\u0259din\u0259 indiki m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r nail olub? Bunun az \u0259h\u0259miyy\u0259ti var. \u0130st\u0259nil\u0259n halda bu \u00e7iv\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin ehtiyac\u0131 yox idi. \u018fr\u0259bin, fars\u0131n, rusun, ingilisin bizim aram\u0131za uzatd\u0131qlar\u0131 qamqalaqlar da suvar\u0131l\u0131r. \u015ei\u015firdilir. Art\u0131q onsuz da tam b\u00fct\u00f6vl\u0259\u015f\u0259 bilm\u0259y\u0259n par\u0131m-par\u00e7a \u201cc\u0259miyy\u0259td\u0259\u201d (niy\u0259 d\u0131rnaqda? \u00c7\u00fcnki, c\u0259miyy\u0259t c\u0259m olanlara deyirl\u0259r) bu qamqalaqlardan yaranan \u00e7ivl\u0259rin yaratd\u0131\u011f\u0131 \u00e7atlar ilk s\u0131z\u0131lt\u0131lar\u0131n\u0131 verm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>Bizim bu \u00e7atlara ehtiyac\u0131m\u0131zm\u0131 var? Yan\u0131r\u0131q.\u00a0<a class=\"tag-a\" style=\"font-weight: 900; color: #1955a5;\" title=\"Suriya\" href=\"https:\/\/azvision.az\/tag\/Suriya\">Suriya<\/a>da \u00f6l\u0259n vahabil\u0259rimiz\u0259 yan\u0131r\u0131q. Beyinl\u0259ri z\u0259r\u0259rli ideologiyalarla i\u015f\u011fal edil\u0259n g\u0259ncl\u0259rimiz \u00fc\u00e7\u00fcn dizimiz\u0259 d\u00f6y\u00fcr\u00fck&#8230; Sonra is\u0259 \u00f6lk\u0259\u00a0<a class=\"tag-a\" style=\"font-weight: 900; color: #1955a5;\" title=\"Suriya\" href=\"https:\/\/azvision.az\/tag\/Suriya\">Suriya<\/a>\u00a0kimi ideologiyalar\u0131n d\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131na \u00e7evril\u0259c\u0259k.. sonra ba\u015f\u0131m\u0131za d\u00f6y\u0259c\u0259yik (\u0259g\u0259r d\u00f6ym\u0259y\u0259 salamat bir ba\u015f qalsa), amma art\u0131q o zaman gec olacaq.<\/p>\n<p>\u00c7ar\u0259? Var. \u00c7ar\u0259siz deyilik. M\u00f6vcud hakim dini v\u0259 siyasi ideologiyalar\u0131m\u0131z h\u00fccum\u00e7u r\u0259qibl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131nda geri \u00e7\u0259kilir. Biz \u0259ks h\u00fccuma ke\u00e7ib evimizi y\u0131xa bilm\u0259rik (d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 d\u0259 el\u0259 bu laz\u0131md\u0131r). G\u00fcc\u00fcm\u00fcz olsa, el\u0259 duru\u015f g\u0259tir\u0259rdik. Biz g\u00fccl\u0259nm\u0259liyik. \u0130deologiyam\u0131z\u0131 t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259li, Milli Burlik m\u0259cunu il\u0259 onun \u00e7atlar\u0131n\u0131 sa\u011faltmal\u0131y\u0131q. G\u0259ncl\u0259rimizin g\u00f6z\u00fcnd\u0259n fanatizm, eqoizm eyn\u0259kl\u0259rini \u00e7\u0131xar\u0131b h\u0259qiq\u0259tin g\u00f6z\u00fcn\u0259 dik baxma\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259tm\u0259liyik.<\/p>\n<p>Milli birliy\u0259 nail olmaq bir az q\u0259liz g\u00f6r\u00fcns\u0259 d\u0259, buna da yol var. \u0130nsanlara yalan\u00e7\u0131 eqodan imtina etm\u0259yin nektar\u0131n\u0131 dadd\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r. Dindarlara dinin fanat yox, eqoist din t\u0259\u0259s\u00fcbke\u015fi yox, \u00d6VL\u0130YA yeti\u015fdirm\u0259li oldu\u011funu anlatmaq laz\u0131md\u0131r. Bu i\u015fd\u0259 h\u0259qiqi dindarlar\u0131n \u00e7iynin\u0259 a\u011f\u0131r bir y\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcr. B\u0259lk\u0259 bizim d\u0259 \u00c7anakya kimi m\u00fcdrikl\u0259rimiz var? Bilmir\u0259m. Amma bilir\u0259m ki bu y\u00fck\u00fc bir \u00e7\u0259k\u0259n olmal\u0131d\u0131r. G\u0259lin h\u0259r\u0259miz bu y\u00fckd\u0259n bacard\u0131\u011f\u0131m\u0131z q\u0259d\u0259r g\u00f6t\u00fcr\u0259k.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>C\u0259m\u015fid B\u0259xtiyar<\/p>\n<\/div>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"12148\">Yaz\u0131ya 651 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t tarixinin tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn g\u00fccl\u00fc qurumlar g\u00fccl\u00fc ideologiyalar \u0259traf\u0131nda yaran\u0131b. G\u00fccl\u00fc siy\u0259s\u0259tcil\u0259rin g\u00fcc\u00fcn\u00fcn sirri bu h\u0259qiq\u0259ti d\u0259rind\u0259n anlamalar\u0131ndad\u0131r. H\u0259r\u00e7\u0259nd, bu g\u00fcc\u00fc i\u015f\u0259 salana q\u0259d\u0259r onlara bir q\u0259d\u0259r ba\u015fqa g\u00fcc m\u0259nb\u0259l\u0259ri d\u0259 laz\u0131m g\u0259lir.\u00a0 4-c\u00fc \u0259sr Roma imperatoru Konstantin idar\u0259 etdiyi d\u00f6vl\u0259tin m\u00f6vcud ideologiyas\u0131n\u0131n \u0130sa M\u0259sihin t\u0259bli\u011f etdiyi yeni inanc qar\u015f\u0131s\u0131nda sars\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fckd\u0259, d\u0259rhal dini islahata [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12149,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[8],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12148"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12148"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12148\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12152,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12148\/revisions\/12152"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12149"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12148"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12148"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12148"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}