{"id":12876,"date":"2019-08-29T19:02:22","date_gmt":"2019-08-29T14:02:22","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=12876"},"modified":"2019-08-29T19:19:45","modified_gmt":"2019-08-29T14:19:45","slug":"dini-abid%c9%99l%c9%99rimizin-havadari-mehriban-%c9%99liyeva","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=12876","title":{"rendered":"Dini abid\u0259l\u0259rimizin havadar\u0131 Mehriban \u018fliyeva"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/69680061_381771832521167_6669141950697832448_n.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignleft size-medium wp-image-12881\" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/69680061_381771832521167_6669141950697832448_n-300x208.jpg\" alt=\"69680061_381771832521167_6669141950697832448_n\" width=\"300\" height=\"208\" srcset=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/69680061_381771832521167_6669141950697832448_n-300x208.jpg 300w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/69680061_381771832521167_6669141950697832448_n.jpg 720w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><strong>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n\u00a0 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r\u00a0 xan\u0131mlar\u0131 az olmay\u0131b. Onlar\u00a0 \u00f6z\u00a0 \u0259m\u0259ll\u0259ri\u00a0 il\u0259 g\u00f6st\u0259ribl\u0259r ki, f\u0259dakarl\u0131q t\u0259kc\u0259 ki\u015fil\u0259r\u0259\u00a0 deyil, h\u0259m\u00a0 d\u0259 m\u0259tin\u00a0 qad\u0131nlara xas\u00a0 olan\u00a0 xarakterik x\u00fcsusiyy\u0259tdir. 1918-ci ild\u0259 Qoca\u00a0 \u015e\u0259rqd\u0259 \u00f6z\u00a0 m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259yan\u00a0 ed\u0259n\u00a0 \u00f6lk\u0259miz Az\u0259rbaycan\u00a0 qad\u0131nlar\u0131na geni\u015f ictimai-siyasi\u00a0 h\u00fcquqlar v\u0259 azadl\u0131q\u00a0 verm\u0259kl\u0259\u00a0 onlar\u0131n\u00a0 c\u0259miyy\u0259tin h\u0259yat\u0131nda v\u0259 d\u00f6vl\u0259t i\u015fl\u0259rind\u0259ki m\u00f6vqel\u0259rini daha da\u00a0 m\u00f6hk\u0259ml\u0259nirdi.<\/strong><\/p>\n<p>Qurani-K\u0259rimin \u201cAli-\u0130mran\u201d sur\u0259sinin 195-ci ay\u0259sind\u0259 Allah-T\u0259ala bel\u0259\u00a0 buyurur: \u201cM\u0259n\u00a0 he\u00e7\u00a0 birimizin\u00a0 \u0259m\u0259lini\u00a0 pu\u00e7a \u00e7\u0131xarmaram. Siz (ham\u0131n\u0131z) bir-birinizd\u0259nsiniz (dind\u0259 ki\u015fi, qad\u0131n eynidir).\u201d M\u00fcq\u0259dd\u0259s dinimiz\u00a0 qad\u0131nlar\u0131n\u00a0 ictimai\u00a0 f\u0259aliyy\u0259tini m\u0259qbul sayaraq onlar\u0131n m\u0259qam\u0131n\u0131 y\u00fcks\u0259k tutur, h\u0259r zaman ism\u0259tli, \u015f\u0259faq\u0259tli olmalar\u0131n\u0131, h\u00fcmanistliy\u0259 v\u0259\u00a0 insani\u00a0 d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 \u0259m\u0259l\u00a0 etm\u0259l\u0259rini \u0259mr\u00a0 edir. \u018fb\u0259s yer\u0259\u00a0 deyildir\u00a0 ki,\u00a0 \u0130slam\u00a0 pey\u011f\u0259nb\u0259ri\u00a0 M\u0259h\u0259mm\u0259d (s) hadis\u0259l\u0259rin\u00a0 birind\u0259\u00a0 qad\u0131na (anaya) bel\u0259 qiym\u0259t\u00a0 verir: \u201cC\u0259nn\u0259t\u00a0 analar\u0131n\u00a0 ayaqlar\u0131 alt\u0131ndad\u0131r!\u201d \u0130slam\u00a0 ehkamlar\u0131na\u00a0 ba\u011fl\u0131 olub onun\u00a0 \u0259mrl\u0259rin\u0259 sadiq\u00a0 olan\u00a0 xalq\u0131m\u0131z bu g\u00fcn\u00a0 d\u0259\u00a0 qad\u0131na\u00a0 c\u0259miyy\u0259td\u0259 v\u0259 ail\u0259d\u0259 m\u0259xsusi h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Hal-haz\u0131rda, 70 illik tarixi\u00a0 fasil\u0259d\u0259n sonra\u00a0 \u00f6z\u00a0 m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 qovu\u015fan\u00a0 respublikam\u0131z\u0131n\u00a0 ictimai-siyasi f\u0259aliyy\u0259t\u00a0\u00a0 sah\u0259sind\u0259\u00a0 qad\u0131nlar\u0131m\u0131z \u0259zml\u0259\u00a0 f\u0259aliyy\u0259t\u00a0 g\u00f6st\u0259rirl\u0259r. Onlardan\u00a0 biri d\u0259\u00a0\u00a0 \u00f6lk\u0259nin\u00a0\u00a0 birinci\u00a0\u00a0 xan\u0131m\u0131, YUNESKO V\u018f \u0130SESKO-nun\u00a0\u00a0 xo\u015fm\u0259raml\u0131\u00a0 s\u0259firi, Milli M\u0259clisin deputat\u0131 v\u0259\u00a0 Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun\u00a0 prezidenti Mehriban xan\u0131m \u018fliyevad\u0131r.<\/p>\n<p>H\u00fcmanist\u00a0 d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u00a0 v\u0259\u00a0 xeyriyy\u0259\u00e7iliyin\u00a0 \u00f6n planda\u00a0 durmas\u0131, \u00fcmidsiz insanlara \u00fcmid a\u015f\u0131lamaq, ehtiyacl\u0131 insanlar\u0131n\u00a0 ist\u0259kl\u0259rini\u00a0 t\u0259m\u0259nnas\u0131z\u00a0 \u015f\u0259kild\u0259\u00a0 qar\u015f\u0131lamaq v\u0259\u00a0 onlara maddi-m\u0259n\u0259vi d\u0259st\u0259k olmaq\u00a0 fondun\u00a0 \u0259sas\u00a0 prinsipl\u0259rind\u0259ndir. R\u0259hb\u0259rlik\u00a0 etdiyi Heyd\u0259r \u018fliyev Fondu\u00a0 milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u00a0 qorunmas\u0131, c\u0259miyy\u0259timizin\u00a0 inki\u015faf\u0131,\u00a0 elm, t\u0259hsil m\u0259d\u0259niyy\u0259t s\u0259viyy\u0259sinin\u00a0 y\u00fck\u00ads\u0259l\u00adm\u0259\u00adsi istiqam\u0259tind\u0259\u00a0 \u00e7oxlu i\u015fl\u0259r g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bu siyah\u0131da 2006-ci ild\u0259n\u00a0 \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 \u201cTo\u00ad\u00adlerantl\u0131\u011f\u0131n\u00a0 \u00fcnvan\u0131 \u2013 Az\u0259rbaycan \u201clahiy\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 dini-tarixi abid\u0259l\u0259rin b\u0259rpas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0 f\u0259aliyy\u0259t\u00a0 x\u00fcsusil\u0259 diqq\u0259t\u0259layiqdir. Tariximizin \u0130slam yadda\u015f\u0131 olan\u00a0 q\u0259dim m\u0259s\u00e7idl\u0259rimizin\u00a0 b\u0259rpas\u0131 v\u0259 yenid\u0259n qurulmas\u0131\u00a0 h\u0259qiq\u0259t\u0259n\u00a0 d\u0259 \u00fcr\u0259k\u00a0 a\u00e7an amill\u0259rd\u0259ndir. Unutmayaq ki, \u0130slam dinin\u00a0 ayr\u0131lmaz qolu\u00a0 olan\u00a0 m\u0259scidl\u0259r m\u00fcs\u0259lmanlar m\u0259skunla\u015fan\u00a0 c\u0259miyy\u0259td\u0259\u00a0 h\u0259r zaman qorunub saxlan\u0131b. Pey\u011f\u0259nb\u0259rimizin (s) bir\u00a0 h\u0259disin\u0259 deyilir: \u201cAllah T\u0259ala buyurdu: \u201cAgah olun! M\u0259nim\u00a0 yer \u00fcz\u0259rind\u0259ki evl\u0259rim m\u0259scidl\u0259rdir. Onlar,\u00a0 g\u00f6yl\u0259rd\u0259n\u00a0 yerd\u0259ki insanlar\u0131 nura q\u0259rq\u00a0 ed\u0259n\u00a0 ulduzlara\u00a0 b\u0259z\u0259yirdil\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>Bu\u00a0 missiyan\u0131n\u00a0 m\u0259suliyy\u0259tini d\u0259rk\u00a0 ed\u0259n\u00a0 Mehriban\u00a0 xan\u0131m\u0131n\u00a0\u00a0 tutdu\u011fu yolun\u00a0 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Bak\u0131n\u0131n Buzovna\u00a0 q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259ki\u00a0 C\u00fcm\u0259 m\u0259scidi, Bin\u0259 q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259 M\u00f6hs\u00fcn S\u0259lim v\u0259 G\u0259nc\u0259 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki H\u0259zr\u0259ti Zeyn\u0259b m\u0259scidl\u0259ri \u0259sasl\u0131\u00a0 t\u0259mir v\u0259 b\u0259rpa\u00a0 i\u015fl\u0259rind\u0259n\u00a0 sonra\u00a0 m\u00f6minl\u0259rin\u00a0 istifad\u0259sin\u0259 verildi. H\u0259m\u00e7inin\u00a0 \u015eamax\u0131 c\u00fcm\u0259\u00a0 m\u0259scidind\u0259 yenid\u0259n qurma\u00a0 i\u015fl\u0259ri\u00a0 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u00a0 ilk\u00a0 ali\u00a0 t\u0259hsilli\u00a0 memar\u0131, \u015famax\u0131l\u0131\u00a0 Ziv\u0259r\u00a0 b\u0259y\u00a0 \u018fhm\u0259db\u0259yov\u00a0 v\u0259 pol\u015fal\u0131\u00a0\u00a0 m\u00fch\u0259ndis \u0130osif\u00a0 Plo\u015fkonun\u00a0 1909-cu\u00a0 ild\u0259ki\u00a0 layih\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n\u00a0 \u0259vv\u0259lki\u00a0 g\u00f6rk\u0259mi\u00a0 b\u0259rpa\u00a0 edir. Haz\u0131rk\u0131 i\u015fl\u0259r h\u0259min\u00a0\u00a0 layih\u0259nin\u00a0\u00a0 daha\u00a0\u00a0\u00a0 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m\u00a0\u00a0 v\u0259\u00a0 t\u0259kmill\u0259\u015fmi\u015f variant\u0131 \u0259sas\u0131nda\u00a0 h\u0259yata\u00a0 ke\u00e7irilir. Xat\u0131rladaq ki,\u00a0 Qafqazda ilk islam\u00a0 m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n v\u0259 unikal\u00a0 memarl\u0131q\u00a0 abid\u0259l\u0259rd\u0259n\u00a0 olan \u015eamax\u0131\u00a0 C\u00fcm\u0259\u00a0\u00a0 m\u0259scidi\u00a0 743-c\u00fc ild\u0259\u00a0 in\u015fa olunub. 1859-cu\u00a0 il z\u0259lz\u0259l\u0259sind\u0259\u00a0 da\u011f\u0131lan\u00a0\u00a0 m\u0259scid yenid\u0259n\u00a0 b\u0259rpa\u00a0 olunsa da, 1902-ci\u00a0 ild\u0259 \u015eamax\u0131da ba\u015f ver\u0259n\u00a0 g\u00fccl\u00fc\u00a0 z\u0259lz\u0259l\u0259\u00a0\u00a0 n\u0259tic\u0259sind\u0259\u00a0 m\u0259scid\u0259 ciddi\u00a0 ziyan\u00a0\u00a0 d\u0259ymi\u015fdi.<\/p>\n<p>Qeyd\u00a0 ed\u0259k ki,\u00a0 Bibi-heyb\u0259t, \u018fjd\u0259r B\u0259y v\u0259 T\u0259z\u0259pir m\u0259scid\u00a0 kompleksl\u0259rinin, G\u00fcrc\u00fcstan\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Mar\u00adnueli rayonunda\u00a0 \u00c7\u00f6rarx\u0131 (Alget) k\u0259ndind\u0259ki q\u0259dim\u00a0\u00a0 m\u0259scidin\u00a0\u00a0 b\u0259rpas\u0131na\u00a0 da\u00a0 Heyd\u0259r\u00a0 \u018fliyev\u00a0 Fondu\u00a0 t\u0259r\u0259find\u0259n\u00a0 h\u0259rt\u0259r\u0259fli d\u0259st\u0259k v\u0259 yard\u0131m\u00a0 g\u00f6st\u0259rilib. Fond Az\u0259rbaycanda\u00a0 qeyri dinl\u0259r\u0259 m\u0259nsub\u00a0 olan\u00a0 milli etnik t\u0259rkibl\u0259r\u0259\u00a0 m\u0259xsus\u00a0 dini\u00a0 abid\u0259l\u0259rin\u00a0 b\u0259rpas\u0131n\u0131 da\u00a0 diqq\u0259td\u0259n\u00a0 qa\u00e7m\u0131r. Bak\u0131dak\u0131 Pravoslov v\u0259 M\u00fcq\u0259dd\u0259s M\u0259ryam kils\u0259l\u0259rind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n\u00a0 t\u0259mir-b\u0259rpa\u00a0 i\u015fl\u0259ri bun\u00adla\u00adra bariz\u00a0 n\u00fcmun\u0259dir. \u00dcmumilikd\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev\u00a0 Fondunun\u00a0 d\u0259st\u0259yi\u00a0 il\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 10\u00a0 yax\u0131n m\u0259scid v\u0259 kils\u0259, \u00e7oxlu sayda m\u00fcxt\u0259lif dini-tarixi\u00a0 abid\u0259l\u0259r, muzeyl\u0259r, ziyar\u0259tgahlar yenid\u0259n\u00a0 t\u0259mir olunub,\u00a0 m\u00fcq\u0259dd\u0259sl\u0259rin\u00a0 m\u0259zarlar\u0131 \u00f6n\u00fcnd\u0259\u00a0\u00a0 t\u00fcrb\u0259l\u0259r\u00a0 v\u0259\u00a0 ya\u00a0 kompleks \u015f\u0259kild\u0259 tikinti\u00a0 i\u015fl\u0259ri g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. B\u00fct\u00fcn bu i\u015fl\u0259rin icras\u0131na Heyd\u0259r \u018fliyev fondunun prezidenti\u00a0 Mehriban xan\u0131m\u00a0 \u018fliyeva yorulmaq bilm\u0259d\u0259n, islami\u00a0 d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 y\u00fcks\u0259k h\u00f6rm\u0259t v\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259t\u00a0 ruhunda\u00a0 r\u0259hb\u0259rlik edir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/66803645_270790673793516_8414744752896868352_n.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignleft size-medium wp-image-12877\" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/66803645_270790673793516_8414744752896868352_n-300x300.jpg\" alt=\"66803645_270790673793516_8414744752896868352_n\" width=\"300\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/66803645_270790673793516_8414744752896868352_n-300x300.jpg 300w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/66803645_270790673793516_8414744752896868352_n-150x150.jpg 150w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/66803645_270790673793516_8414744752896868352_n-50x50.jpg 50w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/66803645_270790673793516_8414744752896868352_n.jpg 960w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>Elvin\u00a0 AR\u0130FO\u011eLU<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u201cDost\u201d jurnal\u0131n\u0131n ba\u015f redaktoru<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Qeyd;\u00a0<\/strong>M\u0259qal\u0259 \u00a0ilk d\u0259f\u0259 2011-ci il \u201cHaqq\u0131n Nuru\u201d Qafqaz M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 \u0130dar\u0259sinin h\u0259ft\u0259lik dini-ictimai q\u0259zetind\u0259 \u00e7ap olunub<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"12876\">Yaz\u0131ya 596 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n\u00a0 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r\u00a0 xan\u0131mlar\u0131 az olmay\u0131b. Onlar\u00a0 \u00f6z\u00a0 \u0259m\u0259ll\u0259ri\u00a0 il\u0259 g\u00f6st\u0259ribl\u0259r ki, f\u0259dakarl\u0131q t\u0259kc\u0259 ki\u015fil\u0259r\u0259\u00a0 deyil, h\u0259m\u00a0 d\u0259 m\u0259tin\u00a0 qad\u0131nlara xas\u00a0 olan\u00a0 xarakterik x\u00fcsusiyy\u0259tdir. 1918-ci ild\u0259 Qoca\u00a0 \u015e\u0259rqd\u0259 \u00f6z\u00a0 m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259yan\u00a0 ed\u0259n\u00a0 \u00f6lk\u0259miz Az\u0259rbaycan\u00a0 qad\u0131nlar\u0131na geni\u015f ictimai-siyasi\u00a0 h\u00fcquqlar v\u0259 azadl\u0131q\u00a0 verm\u0259kl\u0259\u00a0 onlar\u0131n\u00a0 c\u0259miyy\u0259tin h\u0259yat\u0131nda v\u0259 d\u00f6vl\u0259t i\u015fl\u0259rind\u0259ki m\u00f6vqel\u0259rini daha da\u00a0 m\u00f6hk\u0259ml\u0259nirdi. Qurani-K\u0259rimin \u201cAli-\u0130mran\u201d sur\u0259sinin 195-ci [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12881,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1,5,4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12876"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12876"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12876\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12883,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12876\/revisions\/12883"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12881"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12876"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12876"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12876"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}