{"id":13716,"date":"2020-03-03T15:52:55","date_gmt":"2020-03-03T11:52:55","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=13716"},"modified":"2020-03-03T18:19:30","modified_gmt":"2020-03-03T14:19:30","slug":"h%c9%99bib-h%c9%99biboglu-pornaimd%c9%99n-savalana-baxanda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=13716","title":{"rendered":"H\u0259bib H\u0259bibo\u011flu &#8211; &#8220;Pornaimd\u0259n Savalana baxanda&#8230;&#8221;"},"content":{"rendered":"<div class=\"_1dwg _1w_m _q7o\" data-vc-ignore-dynamic=\"1\">\n<div>\n<div id=\"js_1\" class=\"_5pbx userContent _3ds9 _3576\" style=\"font-weight: normal;\" data-testid=\"post_message\" data-ft=\"{&quot;tn&quot;:&quot;K&quot;}\">\n<p><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/88979949_3327491817264473_3620639700903002112_n-e1583236281471.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignleft size-medium wp-image-13717\" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/88979949_3327491817264473_3620639700903002112_n-e1583236281471-269x300.jpg\" alt=\"88979949_3327491817264473_3620639700903002112_n\" width=\"269\" height=\"300\" \/><\/a><strong>G\u00f6r\u0259s\u0259n n\u0259 vaxtdan n\u0259z\u0259rl\u0259rimiz bel\u0259c\u0259 Savalan s\u0259mt\u0259 dikilib? M\u0259nc\u0259, bunun tarixi do\u011fma qarda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n o tayda qalmas\u0131ndan \u0259vv\u0259l\u0259 &#8211; Z\u0259rd\u00fc\u015ft pey\u011f\u0259mb\u0259rd\u0259n d\u0259 \u00f6nc\u0259y\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131r. Bu \u00fcmid, inanc, intizar bax\u0131\u015flar\u0131n\u0131n yolunun C\u0259nubdan, \u0259ks\u0259r\u0259n Yard\u0131ml\u0131 s\u0259mtd\u0259n ke\u00e7ib Savalana tu\u015flanmas\u0131n\u0131n m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn r\u0259mzi m\u0259nas\u0131 var.<\/strong><br \/>\n<strong>B\u00f6y\u00fck \u015fairimiz Sabir R\u00fcst\u0259mxanl\u0131 oralar\u0131 ucqar adland\u0131ranlara vaxt\u0131 il\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259 tutarl\u0131 cavab vermi\u015f v\u0259 yada salm\u0131\u015fd\u0131 ki, Yard\u0131ml\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n lap m\u0259rk\u0259zind\u0259 yerl\u0259\u015fir&#8230;<\/strong><br \/>\nBe\u015f- alt\u0131 k\u0259ndi birl\u0259\u015fdir\u0259n Pornaim b\u00f6lg\u0259sind\u0259n \u00fcz\u00fcn\u00fc qibl\u0259 s\u0259mt\u0259 tutanda Savalanla \u00fcz-\u00fcz\u0259 qal\u0131rsan. O Savalan ki, t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fczd\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 sirr hal\u0259sin\u0259 b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015f bir m\u0259fhumdur. M\u00fcqt\u0259dir alim Hac\u0131 \u018fliqism\u0259td\u0259n bu s\u00f6z\u00fcn m\u0259nas\u0131n\u0131 soru\u015fdum. Bir az d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcb dedi ki, \u0259r\u0259bc\u0259 deyil. Sonra \u0259lav\u0259 el\u0259di ki, he\u00e7 farsca da deyi. Dey\u0259nd\u0259 ki, &#8220;ay Hac\u0131, bird\u0259f\u0259lik de t\u00fcrkc\u0259dir d\u0259&#8221;, yen\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259ki cavab\u0131n\u0131 verdi:&#8221; M\u0259nim m\u0259nb\u0259l\u0259rim bunlard\u0131r. Onu siz dey\u0259rsiniz. Amma h\u0259r yerd\u0259 oxumu\u015fam ki, Savalanda pey\u011f\u0259mb\u0259r v\u0259 b\u00f6y\u00fck \u00f6vliyalar d\u0259fn olunub&#8221;. ..<br \/>\nG\u00f6yt\u00fcrkl\u0259rin zaman\u0131nda pey\u011f\u0259mb\u0259r\u0259 sav\u00e7\u0131 deyirdil\u0259r. Y\u0259ni, s\u00f6zg\u0259tir\u0259n. Pey\u011f\u0259mb\u0259r d\u0259 farsca x\u0259b\u0259rg\u0259tir\u0259n (\u0259r\u0259bc\u0259 &#8220;n\u0259bi&#8221; d\u0259 h\u0259min m\u0259nadad\u0131r) dem\u0259kdir. &#8221; S\u00f6z-sov&#8221; birl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259 dilimizd\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 i\u015fl\u0259nir. &#8220;Alan&#8221; is\u0259 &#8220;meydan&#8221; anlam\u0131nda i\u015fl\u0259k s\u00f6zd\u00fcr. &#8220;Savalan&#8221;- ilahi s\u00f6zl\u0259rin saxland\u0131\u011f\u0131 m\u0259kan m\u0259nas\u0131n\u0131 verir. El\u0259 &#8220;sava\u015f&#8221; da indiki cihad, yaxud, xa\u00e7 y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc m\u0259nas\u0131n\u0131 ver\u0259n s\u00f6zd\u00fcr, y\u0259ni din u\u011frunda , ilahi s\u00f6z u\u011frunda m\u00fcq\u0259dd\u0259s d\u00f6y\u00fc\u015f. Do\u011frudan da, Savalandak\u0131 ma\u011faralarda \u00e7ox z\u0259ngin kitablar\u0131n oldu\u011fu bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar tarixd\u0259n b\u0259llidir. El\u0259 ulu Z\u0259rd\u00fc\u015ft\u00fcn d\u0259 Avestan\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 m\u0259tnl\u0259ri orada qorunmu\u015fdur. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, \u0259trafdak\u0131 k\u0259nd, yer adlar\u0131n\u0131 da aborigen olmayan xalqlar\u0131n dilind\u0259 yozma\u011fa c\u0259hd edirik. \u018fzizl\u0259rim, h\u0259r k\u0259ndd\u0259n k\u00fcp q\u0259birl\u0259r \u00e7\u0131x\u0131r, h\u0259r q\u0259bristanl\u0131qda qo\u00e7 heyk\u0259li var burda, Koman\u0131da eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l V \u0259sr\u0259 aid kurqan tap\u0131ld\u0131, t\u00fcrk\u00fcn tarixi d\u0259 Nuhun o\u011flu Yaf\u0259s\u0259 q\u0259d\u0259r gedib \u00e7\u0131x\u0131r. Bunlar kifay\u0259t el\u0259mir, yen\u0259 d\u0259 toponiml\u0259ri eyb\u0259c\u0259rl\u0259\u015fdiririk ki, t\u0259ki hans\u0131sa dild\u0259 anla\u015f\u0131ls\u0131n.<\/p>\n<p>..M\u0259nim ordak\u0131 evimin yan\u0131ndan \u00fcz\u00fc qibl\u0259y\u0259 duranda qar\u015f\u0131dak\u0131 k\u0259ndin &#8211; indiy\u0259c\u0259n Zenqaran kimi e\u015fitdiyimiz ad\u0131 &#8220;Zenk\u0259ran&#8221; kimi d\u0259yi\u015fdil\u0259r. H\u0259min k\u0259ndin \u00fcst\u00fcnd\u0259ki t\u0259p\u0259d\u0259 bir yer var: &#8220;S\u0259ng\u0259r da\u015f\u0131&#8221;. Babalar\u0131n o s\u0259ng\u0259r\u0259 s\u0131\u011f\u0131n\u0131b hans\u0131 basq\u0131nlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131qlar\u0131 il\u0259 i\u015fim yoxdur, amma orada &#8220;S\u0259ng\u0259ran&#8221;- y\u0259ni, s\u0259ng\u0259r olan yer adl\u0131 k\u0259nd sald\u0131qlar\u0131 daha a\u011flabatand\u0131r, n\u0259inki, &#8220;Y\u0259h\u0259r d\u00fcz\u0259ld\u0259nl\u0259r&#8221; kimi qondarma yozumlar.<\/p>\n<p>G\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc a\u00e7anda b\u00f6y\u00fckl\u0259rimizi namaz q\u0131lan g\u00f6rm\u00fc\u015f\u00fck. T\u0259sbehl\u0259rini d\u0259 canamaz\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda yar\u0131mdair\u0259 \u015f\u0259klind\u0259 yer\u0259 qoyard\u0131lar. Orada namaz q\u0131landa \u00fcz\u00fc qibl\u0259y\u0259 durark\u0259n da\u011flar t\u0259sbeh d\u0259n\u0259l\u0259ri kimi Savalanla aranda durur, sanki niyy\u0259tinin Savalan yox, M\u0259kk\u0259 oldu\u011funu s\u0259n\u0259 xat\u0131rlad\u0131r. Y\u0259ni, he\u00e7 bir \u0259ski inanclar s\u0259ni h\u0259qiqi qibl\u0259d\u0259n yay\u0131nd\u0131rmamal\u0131d\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259, bunlar bir r\u0259mzdir, amma do\u011frudan da qar\u015f\u0131 da\u011flar t\u0259sbehi xat\u0131rlad\u0131r- Ha\u00e7ayurd,Holavar, Tiyda\u015f, Mursaqulu&#8230;h\u0259r\u0259si t\u0259sbehin bir muncu\u011fudur. V\u0259 n\u0259 yax\u015f\u0131 ki, M\u0259kk\u0259 s\u0259mt\u0259 uzanan \u0259ll\u0259rimiz Savalan\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259n qibl\u0259y\u0259 uzand\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259ski inanc\u0131m\u0131z olan tanr\u0131\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z yada d\u00fc\u015f\u00fcr. \u018fski inanclardan \u0130slama \u0259n yax\u0131n olan\u0131 T\u00fcrk\u00fcn G\u00f6y tanr\u0131ya olan inam\u0131 olmu\u015fdur. T\u00fcrkl\u0259r he\u00e7 vaxt batil din\u0259 inanmay\u0131blar. O\u011fuzlar ke\u00e7mi\u015f babalar\u0131 olan \u011f\u00f6yt\u00fcrkl\u0259r kimi vahid Tanr\u0131ya iman\u0131blar. O\u011fuzun \u00f6z\u00fcn\u00fcn d\u0259 pey\u011f\u0259mb\u0259r olmas\u0131 fikri inand\u0131r\u0131c\u0131d\u0131r. K\u00fcfr\u00fcn t\u00fc\u011fyan etdiyi h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 t\u0259k m\u0259buda tap\u0131nmaq adi b\u0259\u015f\u0259r \u00f6vlad\u0131n\u0131n a\u011fl\u0131na g\u0259l\u0259 bilm\u0259zdi. El\u0259 ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d(\u0259.s.)- \u0131n \u0130slama d\u0259v\u0259t m\u0259ktibunu al\u0131b \u00f6p\u0259n D\u0259d\u0259 Qorqud \u00f6z inanc\u0131nda el\u0259 d\u0259 \u00e7ox d\u0259yi\u015fiklik etm\u0259li olmad\u0131. &#8220;Var\u0131ban pey\u011f\u0259mb\u0259rin y\u00fczini g\u00f6r\u0259n, g\u0259l\u00fcb\u0259n O\u011fuzda s\u0259hab\u0259si olan B\u0259kd\u00fcz \u018fm\u0259n&#8221; s\u00f6zl\u0259ri var &#8220;Kitabi-D\u0259d\u0259 Qorqudda&#8221; B\u0259li, ba\u015fqa qon\u015fulardan f\u0259rqli olaraq \u00f6zl\u0259ri gedibl\u0259r \u0130slam\u0131 qar\u015f\u0131lama\u011fa o\u011fuzlar. \u00d6z\u00fc d\u0259 Savalan\u0131n \u0259t\u0259yimd\u0259n ke\u00e7ib gedibl\u0259r M\u0259kk\u0259y\u0259. Son vaxtlara q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n c\u0259nubundan- Cerimbel t\u0259r\u0259fd\u0259n K\u0259b\u0259 ziyar\u0259tin\u0259 gedibl\u0259r babalar, Hac\u0131qabulda da qohum- qarda\u015f\u0131 qar\u015f\u0131lay\u0131b&#8221;H\u0259cc q\u0259bul!&#8221;- a g\u0259libl\u0259r. Amma Tanr\u0131ya Allah des\u0259 d\u0259, bu ad h\u0259l\u0259 d\u0259 Pornaimd\u0259 \u00e7ox i\u015fl\u0259n\u0259n s\u00f6zd\u00fcr,v\u0259 \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 niyy\u0259t oldu\u011fundan \u00e7ox dindar camaat\u0131m\u0131z onda bir g\u00fcnah g\u00f6rm\u0259yirl\u0259r.<br \/>\nSavalana t\u0259r\u0259f boylananda Ha\u00e7ayurd qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 k\u0259sib g\u00f6r\u00fcnm\u0259z edir onu.\u00a0 Amma qibl\u0259 t\u0259r\u0259fd\u0259 oldu\u011funu d\u0259qiq bilirs\u0259n. Ulu Z\u0259rd\u00fc\u015ft d\u0259 dinini ordan yay\u0131b h\u0259r yer\u0259. H\u0259min inanca at\u0259\u015fp\u0259r\u0259stlik dey\u0259nl\u0259r g\u00fcnah i\u015fl\u0259dirl\u0259r. Pey\u011f\u0259mb\u0259r batil inanc g\u0259tirm\u0259z. Z\u0259rd\u00fc\u015ft M\u0259budun nurdan ibar\u0259t ol\u00e7a\u011f\u0131n t\u0259bli\u011f edirdi. El\u0259 Musa (\u0259. s.) Allah\u0131 bir i\u015f\u0131q kimi g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fc demi\u015fdir. Q\u0259dim t\u00fcrk t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcnd\u0259 d\u0259 varl\u0131\u011f\u0131n a\u011fac ko\u011fu\u015fundan g\u0259l\u0259n bir i\u015f\u0131qdan yarand\u0131\u011f\u0131na dair i\u015far\u0259l\u0259r var. K. D. Q.- da &#8220;Atam sorsam Ka\u011fan aslan, anam sorsan qaba a\u011fac&#8221; ifad\u0259si d\u0259 burdan qaynaqlan\u0131r. T\u00fcrkl\u0259r at\u0259\u015fp\u0259r\u0259st olmay\u0131blar, Amma Z\u0259rd\u00fc\u015ft t\u0259limini t\u0259hrif ed\u0259n farslar at\u0259\u015fp\u0259r\u0259st olublar, Allah\u0131 da ikil\u0259\u015fdirib Xeyir v\u0259 \u015e\u0259r allah\u0131 kimi dualist m\u0259na veribl\u0259r. Sonralar \u0130slama b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259l\u0259r vers\u0259l\u0259r d\u0259, farslar tarixi dana bilm\u0259zl\u0259r. Xosrov P\u0259rviz d\u00f6vr\u00fcnd\u0259ki \u0130slama d\u0259v\u0259t m\u0259ktubunun aqib\u0259tini kim dana bil\u0259r? N\u0259 q\u0259d\u0259r b\u0259\u015f\u0259r ya\u015fay\u0131r, Nizami G\u0259nc\u0259vi d\u0259 ya\u015fayacaq, &#8220;Xosrov, \u015eirin v\u0259 \u015eiruy\u0259 &#8221; \u0259hvalat\u0131 da m\u0259\u015fhur olacaq. N\u0259 is\u0259&#8230;<br \/>\nHarda olsam da, g\u00f6z\u00fcm\u00fc yumub ruh\u0259n Porna\u0131md\u0259 durub Savalan s\u0259mt\u0259 bax\u0131ram v\u0259 bu t\u0259l\u0259sik qeydl\u0259r d\u0259, h\u0259min an d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckl\u0259rimdir. H\u0259min zaman sizim d\u0259 tam ba\u015fqa d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rinizin ola bil\u0259c\u0259yini istisna etmir\u0259m v\u0259\u00a0onlarla da h\u0259v\u0259sl\u0259 tan\u0131\u015f olmaq ist\u0259rdim. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, etiraz ed\u0259 bil\u0259c\u0259yiniz yerl\u0259r \u00e7ox ola bil\u0259r, ax\u0131, toponimika, etimologiya ehtimallara s\u00f6yk\u0259nir, m\u00f6vzunun \u00f6z\u00fc d\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259ri sadalama\u011f\u0131 t\u0259l\u0259b edir. Lakin bu, monoqrafiya yox, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rdir, faktlar is\u0259 m\u00f6t\u0259b\u0259r kitablarda bol-bol yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. \u018fmin\u0259m ki, onlar \u00e7oxunuza tan\u0131\u015fd\u0131r. Onlar\u0131 g\u00f6st\u0259rib m\u0259tni a\u011f\u0131rla\u015fd\u0131rm\u0131ram. T\u0259kc\u0259 bir kitab\u0131 oxuma\u011f\u0131n\u0131z\u0131 t\u0259kidl\u0259 xahi\u015f edir\u0259m: Sabir R\u00fcst\u0259mxanl\u0131: &#8220;G\u00f6y Tanr\u0131&#8221;.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"_3x-2\" data-ft=\"{&quot;tn&quot;:&quot;H&quot;}\"><\/div>\n<div><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div>\n<form id=\"u_0_15\" class=\"commentable_item\" action=\"https:\/\/www.facebook.com\/ajax\/ufi\/modify.php\" method=\"post\" data-ft=\"{&quot;tn&quot;:&quot;]&quot;}\">\n<div class=\"_4299\" style=\"color: #1c1e21;\">\n<div class=\"_5vsi\"><\/div>\n<div class=\"_78bu\">\n<div class=\"_68wo\" data-testid=\"fbFeedStoryUFI\/feedbackSummary\">\n<div class=\"_3vum\" style=\"color: #606770;\">\n<div class=\"_66lg\"><a class=\"_3dlf\" style=\"color: inherit;\" tabindex=\"0\" href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ufi\/reaction\/profile\/browser\/?ft_ent_identifier=ZmVlZGJhY2s6NjY5MTQ3MjYzNjI1OTQ4&amp;av=100000110622240\" rel=\"dialog\" data-testid=\"UFI2ReactionsCount\/root\">\u00a0<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/form>\n<\/div>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"13716\">Yaz\u0131ya 710 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00f6r\u0259s\u0259n n\u0259 vaxtdan n\u0259z\u0259rl\u0259rimiz bel\u0259c\u0259 Savalan s\u0259mt\u0259 dikilib? M\u0259nc\u0259, bunun tarixi do\u011fma qarda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n o tayda qalmas\u0131ndan \u0259vv\u0259l\u0259 &#8211; Z\u0259rd\u00fc\u015ft pey\u011f\u0259mb\u0259rd\u0259n d\u0259 \u00f6nc\u0259y\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131r. Bu \u00fcmid, inanc, intizar bax\u0131\u015flar\u0131n\u0131n yolunun C\u0259nubdan, \u0259ks\u0259r\u0259n Yard\u0131ml\u0131 s\u0259mtd\u0259n ke\u00e7ib Savalana tu\u015flanmas\u0131n\u0131n m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn r\u0259mzi m\u0259nas\u0131 var. B\u00f6y\u00fck \u015fairimiz Sabir R\u00fcst\u0259mxanl\u0131 oralar\u0131 ucqar adland\u0131ranlara vaxt\u0131 il\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259 tutarl\u0131 cavab [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[17,3],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13716"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13716"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13716\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13720,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13716\/revisions\/13720"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13716"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13716"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13716"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}