{"id":13893,"date":"2020-04-24T19:03:21","date_gmt":"2020-04-24T14:03:21","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=13893"},"modified":"2020-04-24T19:03:21","modified_gmt":"2020-04-24T14:03:21","slug":"abbas-zamanov-milli-%c9%99d%c9%99biyyati-h%c9%99m-bir-anlayis-v%c9%99-h%c9%99m-d%c9%99-bir-elm-kimi-formalasdiran-alim-idi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=13893","title":{"rendered":"ABBAS ZAMANOV M\u0130LL\u0130 \u018fD\u018fB\u0130YYATI H\u018fM B\u0130R ANLAYI\u015e V\u018f H\u018fM D\u018f B\u0130R ELM K\u0130M\u0130 FORMALA\u015eDIRAN AL\u0130M \u0130D\u0130"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/91924084_2805532352869339_844134702011908096_n.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignleft size-full wp-image-13863\" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/91924084_2805532352869339_844134702011908096_n.jpg\" alt=\"91924084_2805532352869339_844134702011908096_n\" width=\"232\" height=\"232\" srcset=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/91924084_2805532352869339_844134702011908096_n.jpg 232w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/91924084_2805532352869339_844134702011908096_n-150x150.jpg 150w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/91924084_2805532352869339_844134702011908096_n-50x50.jpg 50w\" sizes=\"(max-width: 232px) 100vw, 232px\" \/><\/a>Filologiya elml\u0259ri doktoru, Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin professoru, \u0259m\u0259kdar elm xadimi, Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc, \u201cX\u0259b\u0259rl\u0259r\u201d M\u0259tbuat Agentliyi Az\u0259rbaycan \u015furas\u0131n\u0131n s\u0259dri, Atat\u00fcrk ad\u0131na T\u00fcrkiy\u0259 y\u00fck\u00ads\u0259k Humanitar Elml\u0259r C\u0259miyy\u0259ti Dil Qurumunun m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc, Konya v\u0259 S\u0259l\u00adcuq Universitetl\u0259rinin (T\u00fcrkiy\u0259) f\u0259xri doktoru olmu\u015f Abbas Zamanov haqq\u0131nda n\u0259s\u0259 bir s\u00f6z dem\u0259k v\u0259 ya yazmaq h\u0259r bir alim, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259xr v\u0259 \u015f\u0259r\u0259fdir.<\/p>\n<p>Z\u0259ngin elmi f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 milli \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n m\u0259kt\u0259b kimi formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 t\u0259qdir\u0259layiq xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259r\u0259n Abbas F\u0259ttah o\u011flu Zamanovun 100 illik yubileyinin ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 Ali M\u0259clisinin S\u0259dri c\u0259nab Vasif Tal\u0131bov 07 oktyabr 2011-ci ild\u0259 S\u0259r\u0259ncam imzalam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cAbdulla \u015eaiqin h\u0259yat\u0131 v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d (Bak\u0131: 1956, 22 s\u0259h.), \u201cM\u00fcasirl\u0259ri Sabir haqq\u0131nda\u201d (Bak\u0131: 1962, 324 s\u0259h.), \u201cSabir v\u0259 m\u00fcasirl\u0259ri\u201d (Bak\u0131: 1973, 282 s\u0259h.), \u201c\u018fm\u0259l dostlar\u0131\u201d (Bak\u0131: 1979, 372 s\u0259h.), \u201cSabir g\u00fcl\u00fcr\u201d (Bak\u0131: 1981, 260 s\u0259h.), \u201cSabir bu g\u00fcn\u201d (Bak\u0131: 1985, 350 s\u0259h.) v\u0259 s. bu kimi sanball\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rin m\u00fc\u0259llifi kimi tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u0259nqid\u00e7i, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas, m\u0259tn\u015f\u00fcnas, t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i, el\u0259c\u0259 d\u0259 s\u0259mimi, g\u00f6\u00ad\u00adz\u0259l dostluq tell\u0259ri quran Abbas F\u0259ttah o\u011flu Zamanov \u0259d\u0259bi f\u0259aliyy\u0259t\u0259 1929-1937-ci ill\u0259rd\u0259 \u00e7ap etdirdiyi publisist v\u0259 elmi k\u00fctl\u0259vi m\u0259qal\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. \u0130stedadl\u0131 q\u0259l\u0259m sa\u00adhi\u00ad\u00adbi olan Abbas Zamanovun m\u0259qal\u0259l\u0259ri, o\u00e7erkl\u0259ri tez bir zamanda Az\u0259rbaycanda v\u0259 onun h\u00fcdudlar\u0131ndan k\u0259narda, o c\u00fcml\u0259d\u0259n T\u00fcrkiy\u0259, \u0130ran, \u0130raq, Bolqar\u0131stan, Avst\u00adri\u00adya, Almaniya v\u0259 s. kimi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 tan\u0131n\u0131r v\u0259 t\u0259dqiq, t\u0259hlil olunur. Akademik \u0130sa H\u0259bibb\u0259ylinin s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 des\u0259k \u201celmi m\u00fchitimizd\u0259 Abbas Zamanov v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 z\u0259hm\u0259tke\u015fliyinin yeri h\u0259r zaman g\u00f6r\u00fcn\u00fcr\u201d.<\/p>\n<p>M\u0259tn\u00ad\u015f\u00fc\u00adnas\u00adl\u0131q sah\u0259sind\u0259 ciddi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n Abbas Zamanov C\u0259lil M\u0259m\u00adm\u0259d\u00adqu\u00adluzad\u0259nin, Mirz\u0259 \u018fl\u0259kb\u0259r Sabirin, \u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y Haqverdiyevin, N\u0259riman N\u0259rimanovun, S\u00fcleyman Sani Axundovun, Seyid H\u00fcseynin, H\u0259n\u0259fi N\u0259z\u0259rlinin, Seyid \u018fzim \u015eirvaninin, Sultan M\u0259cid Q\u0259nizad\u0259nin, Qas\u0131m b\u0259y Zakirin, H\u00fcseyn Cavidin v\u0259 b. \u0259s\u0259rl\u0259rini n\u0259\u015fr etdirmi\u015f v\u0259 elmi t\u0259dqiqi y\u00f6nd\u0259n ara\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, g\u00f6rk\u0259mli alim v\u0259 pedaqoq Abbas Zamanova h\u0259l\u0259 balaca ya\u015flar\u0131ndan s\u00f6z s\u0259n\u0259tinin inc\u0259likl\u0259rini v\u0259 d\u0259rinlikl\u0259rini sevdir\u0259n onun m\u0259\u015fhur m\u00fc\u0259lliml\u0259ri H\u00fcseyn Cavid v\u0259 Abdulla \u015eaiq olmu\u015fdur. Bak\u0131 m\u00fc\u0259lliml\u0259r seminariyas\u0131nda oxuyan Abbas Zamanov ke\u00e7\u0259n m\u0259nal\u0131 g\u00fcnl\u0259rini bel\u0259 xat\u0131rlay\u0131r: \u201cSeminariyada \u0259d\u0259biyyatdan H\u00fcseyn Cavid v\u0259 Abdulla \u015eaiq d\u0259rs deyirdil\u0259r. Onlar \u0259d\u0259biyyat\u0131 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r\u0259 el\u0259 d\u0259rind\u0259n sevdirirdil\u0259r ki, ham\u0131n\u0131n \u00fcr\u0259yind\u0259n yaz\u0131\u00e7\u0131 olmaq ke\u00e7irdi. E\u015fitdiyim\u0259 g\u00f6r\u0259, riyaziyyat m\u00fc\u0259llimi S\u0259m\u0259db\u0259y Acalov bir d\u0259f\u0259 yar\u0131ciddi, yar\u0131zafat Abdulla \u015eaiq\u0259 bel\u0259 deyibmi\u015f: \u201cMirz\u0259 Abdulla, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r gec\u0259 yuxuda da \u0259d\u0259biyyat g\u00f6r\u00fcrl\u0259r. Bu, Cavid \u0259f\u0259ndi il\u0259 s\u0259nin i\u015findir. \u0130nsaf eyl\u0259yin, qoyun bu yaz\u0131qlar ba\u015fqa f\u0259nl\u0259ri d\u0259 \u00f6yr\u0259nsinl\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>Abbas Zamanov \u00f6mr\u00fcn\u00fcn v\u0259 t\u0259dqiqat\u0131n\u0131n \u00e7ox hiss\u0259sini dem\u0259k olar ki, Az\u0259rbaycan satirik \u015feirinin bayraqdar\u0131 Mirz\u0259 \u018fl\u0259kb\u0259r Sabir irsin\u0259 h\u0259sr etmi\u015fdir. B\u00fct\u00fcn elm xadiml\u0259rinin d\u0259 yax\u015f\u0131 bildiyi kimi, Abbas Zamanov Sabiri v\u0259 onun m\u00fcasirl\u0259rini xalq t\u0259biri il\u0259 des\u0259k iyn\u0259d\u0259n sapa t\u0259dqiq\u0259 c\u0259lb etdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259, Ali Attestasiya Komissiyas\u0131 i\u015f\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u0259y\u0259r ver\u0259r\u0259k ona birba\u015fa elml\u0259r doktoru alimlik d\u0259r\u0259c\u0259si vermi\u015fdir.<\/p>\n<p>Sabir vur\u011funu olan Abbas Zamanov \u201c\u015eairin d\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259ti\u201d adl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda maraq dolu olan bir \u0259hvalat\u0131 bel\u0259 xat\u0131rlay\u0131r: \u201cBir ne\u00e7\u0259 il \u0259vv\u0259l T\u0259brizin m\u0259\u015fhur \u0259d\u0259\u00adbiy\u00adyat\u00ad\u015f\u00fc\u00adnas\u0131, m\u0259rhum Hac\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259d Nax\u00e7\u0131vaninin o\u011flu \u018fli Nax\u00e7\u0131vani Tehrandan qo\u00adca\u00adman \u0259dibimiz Qulam M\u0259mm\u0259dliy\u0259 bir m\u0259ktub g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdi. H\u0259min m\u0259ktubda de\u00adyilirdi: \u201cHophopnam\u0259\u201dnin k\u00f6hn\u0259 n\u0259\u015frind\u0259n bir n\u00fcsx\u0259 d\u00fc\u015fs\u0259, <strong>min t\u00fcm\u0259n\u0259 alaram<\/strong>\u201d. Qulam M\u0259mm\u0259dlinin xahi\u015fi il\u0259 m\u0259n h\u0259min kitabdan bir n\u00fcsx\u0259 Nax\u00e7\u0131\u00adva\u00adni\u00ady\u0259 g\u00f6nd\u0259rdim v\u0259 ona yazd\u0131m: \u201cSabiri sev\u0259nl\u0259r\u0259 biz \u201cHophopna\u00adm\u0259\u201dni t\u0259m\u0259nnas\u0131z g\u00f6n\u00add\u0259ririk. O ki qald\u0131 <strong>min t\u00fcm\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259,<\/strong> dem\u0259liy\u0259m ki, m\u0259nim al\u0259mimd\u0259 d\u00fcn\u00ad\u00adyan\u0131n b\u00fct\u00fcn da\u015f-qa\u015f\u0131 bir yer\u0259 toplansa, yen\u0259 d\u0259 \u201cHophopna\u00adm\u0259\u201dnin qiym\u0259tini \u00f6d\u0259m\u0259z\u201d.<\/p>\n<p>Abbas Zamanovun apard\u0131\u011f\u0131 t\u0259dqiql\u0259rd\u0259, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r yax\u015f\u0131 m\u0259nada bir konk\u00adret\u00adlik h\u00f6km s\u00fcr\u00fcr. Yen\u0259 d\u0259 yax\u015f\u0131 bildiyimiz kimi, bir \u00e7ox g\u00f6rk\u0259mli t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 aliml\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u018fliabbas M\u00fcznib, Seyid H\u00fcseyn, \u018fziz Mir\u0259hm\u0259dov, C\u0259f\u0259r X\u0259ndan, M\u0259mm\u0259d M\u0259mm\u0259\u00addov v\u0259 ba\u015fqalar\u0131\u00a0 \u201cN\u0259 i\u015fim var\u201d (\u201cMill\u0259t nec\u0259 tarac olur-olsun, n\u0259 i\u015fim var\u201d) sati\u00adra\u00ads\u0131\u00adn\u0131n Mirz\u0259 \u018fl\u0259kb\u0259r Sabir\u0259 m\u0259xsus oldu\u011funu qeyd edirl\u0259r. Sabir\u015f\u00fcnas Zamanov is\u0259 tutarl\u0131 d\u0259lill\u0259r v\u0259 isbatlarla t\u0259sdiq edir ki, \u201cN\u0259 i\u015fim var\u201d (\u201cMill\u0259t nec\u0259 tarac olur-olsun, n\u0259 i\u015fim var\u201d) satiras\u0131 Sabir\u0259 yox, b\u00f6y\u00fck demokrat C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259y\u0259 m\u0259xsusdur. Yen\u0259 d\u0259, bir \u00e7ox sabir\u015f\u00fcnaslar yaz\u0131rlar ki, guya xalqla Sabir aras\u0131nda bir anla\u015f\u0131lmamazl\u0131q yaranm\u0131\u015f,\u00a0 xalq Sabiri ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259mi\u015f v\u0259 yaxud mill\u0259t Sabiri v\u0259r\u0259m\u00adl\u0259dib \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. Abbas Zamanov yen\u0259 d\u0259 burada ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n bu kimi ideya v\u0259 d\u00fc\u00e7\u00fcnc\u0259l\u0259ri konkret bir fikirl\u0259 alt-\u00fcst ed\u0259r\u0259k qeyd edir ki; \u201c\u0259lb\u0259tt\u0259, bel\u0259 fikird\u0259 olanlar kobud s\u0259hv edirl\u0259r. Onlar xalq il\u0259 xalq\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259 olan v\u0259 azl\u0131\u011f\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259n m\u00fcrt\u0259ce, istismar\u00e7\u0131, t\u00fcfeyli t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259ri ay\u0131rd ed\u0259 bilmirl\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>Abbas Zamanovun \u201cSabir bu g\u00fcn\u201d adl\u0131 \u00e7ox d\u0259y\u0259rli kitab\u0131n\u0131n \u00f6n s\u00f6z m\u00fc\u0259llifi El\u00e7inin haql\u0131 fikri il\u0259 des\u0259k \u201cindiki halda bu fikir bizim \u00fc\u00e7\u00fcn\u201d \u0259lam\u0259tdard\u0131r. \u201cOna g\u00f6r\u0259 \u0259lam\u0259tdard\u0131r ki, Abbas m\u00fc\u0259llimin xisl\u0259tind\u0259ki \u0259d\u0259biyyat, s\u0259n\u0259t t\u0259\u0259s\u00ads\u00fcb\u00adke\u015fliyinin \u0259sas\u0131nda xalq t\u0259\u0259ss\u00fcbke\u015fliyinin dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir; ki\u00e7ik detald\u0131r, lakin \u00e7ox \u015fey deyir\u201d.<\/p>\n<p>Bir \u00e7ox g\u00f6rk\u0259mli t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 aliml\u0259r olmu\u015fdur ki, onlar Az\u0259rbaycan\u0131n repressiyaya m\u0259ruz qalmi\u015f maarif\u00e7i xadiml\u0259rini, o c\u00fcml\u0259d\u0259n H\u00fcseyn Cavidi sovet idealogiyas\u0131n\u0131n n\u0259bzin\u0259 uy\u011fun t\u0259dqiq\u0259 c\u0259lb edirdil\u0259rs\u0259, Abbas Zamanov bu kimi t\u0259dqiqi bax\u0131\u015flardan v\u0259 ara\u015fd\u0131rmalardan tamamil\u0259 uzaq olmu\u015fdur. Art\u0131q bu g\u00fcn sovet idealogiyas\u0131 deyil\u0259n bir idealogiya yoxdur. Ancaq tarix tarixliyind\u0259 qal\u0131r. Elm\u0259, \u0259d\u0259biyyata yox, \u201cpartiyaya\u201d, \u201ch\u00f6k\u00fcm\u0259t\u0259\u201d v\u0259 ya \u201c\u015f\u0259xsiyy\u0259t\u0259\u201d xidm\u0259t ed\u0259n t\u0259d\u00adqi\u00adqat\u00ad\u00e7\u0131\u00adlar m\u00fc\u0259yy\u0259n bir vaxtdan, zamandan sonra pe\u015fman\u00e7\u0131l\u0131q hissi ke\u00e7irmi\u015fl\u0259rs\u0259 d\u0259, bu kimi hissl\u0259r Abbas Zamanova tamamil\u0259 yad g\u00f6r\u00fcnm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bu bax\u0131mdan \u201cCavidi xat\u0131r\u00adlar\u00adk\u0259n\u201d \u0259s\u0259rinin redaktoru v\u0259 \u00f6n s\u00f6z m\u00fc\u0259llifi Abbas Zamanov yaz\u0131r: \u201cCavidin b\u0259zi t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131 \u00e7ox vaxt unudurlar ki, Cavid tarix\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259rk\u0259n hadis\u0259l\u0259r\u0259 bu g\u00fcn\u00fcn g\u00f6z\u00fc il\u0259 baxm\u0131\u015f, onlar\u0131 m\u00fcasirlik bax\u0131\u00adm\u0131n\u00addan m\u0259naland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. Kim dey\u0259 bil\u0259r ki, \u201cKnyaz\u201d, \u201cS\u0259yavu\u015f\u201d, \u201cX\u0259yyam\u201d pyesl\u0259rind\u0259 tarixilikl\u0259 m\u00fcasirlik \u00fczvi sur\u0259td\u0259 ba\u011f\u00adla\u00adn\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131r? Bunlar\u0131n he\u00e7 birind\u0259 tarix kor-koran\u0259 idealiz\u0259 edilm\u0259\u00admi\u015f\u00ad\u00addir. \u018fksin\u0259, k\u00f6hn\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u00e7\u00fcr\u00fc\u00adm\u00fc\u015f \u0259xlaq normalar\u0131 bu g\u00fcn\u00fcn d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc t\u0259l\u0259bl\u0259ri c\u0259bh\u0259sind\u0259n i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131l\u0131b t\u0259n\u00adqid\u0259 tutulmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Bu prinsipi m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u201cTopal Teymur\u201da da aid etm\u0259k olar. Bu pyesind\u0259 d\u0259 m\u00fc\u0259llif k\u00f6hn\u0259liyin qar\u015f\u0131s\u0131nda kor-koran\u0259 boyun \u0259ym\u0259mi\u015fdir. H\u00fcseyn Cavidin yarad\u0131c\u0131l\u0131q taleyi el\u0259 g\u0259tirmi\u015fdir ki, o, uzun m\u00fcdd\u0259t \u0259dal\u0259tsiz t\u0259nqidl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r. Azap\u00e7\u0131l\u0131q, vulqar sosialogiya v\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259t\u0259 p\u0259r\u0259s\u00adti\u00ad\u015fin h\u00f6km s\u00fcrd\u00fcy\u00fc ill\u0259rd\u0259 Cavid ancaq t\u0259nqid h\u0259d\u0259fi olmu\u015fdur. \u00d6z\u00fc d\u0259 el\u0259 t\u0259nqid ki, onu ortal\u0131\u011fa \u00e7\u0131xarma\u011fa indi adam\u0131n \u00fcz\u00fc g\u0259lmir\u201d.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin, Abbas Zamanovun \u0259s\u0259rl\u0259ri C\u0259nubi Az\u0259rbaycan\u00adda v\u0259 el\u0259c\u0259 d\u0259 Teh\u00adran\u00adda t\u0259rc\u00fcm\u0259 olunmu\u015fdur. \u201cSabir v\u0259 m\u00fcasirl\u0259ri\u201d monoqrafiyas\u0131 \u018fs\u0259d Behr\u0259n\u00adgi\u00ad\u00ad\u00adnin t\u0259rc\u00fcm\u0259sind\u0259 T\u0259brizd\u0259, \u201cC\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluza\u00add\u0259\u201d o\u00e7erki is\u0259 \u018fl\u0259kb\u0259r Q\u0259hr\u0259\u00adma\u00adninin t\u0259rc\u00fcm\u0259sind\u0259 Tehranda fars dilind\u0259 n\u0259\u015fr olunmu\u015fdur. Bununla, bel\u0259 q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259k olar ki, Abbas Zamanov Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00fcneyind\u0259 v\u0259 q\u00fczeyind\u0259 b\u00f6y\u00fck Az\u0259rbay\u00adcan\u00ad\u00e7\u0131\u00adl\u0131q m\u0259kt\u0259bi\u00a0 yaratma\u011fa m\u00fcv\u0259ff\u0259q olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Abbas Zamanovu daha \u00e7ox d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259, C\u0259nubi Az\u0259r\u00ad\u00adbay\u00ad\u00ad\u00adcan m\u00f6vzusu olmu\u015fdur ki, bu da onun \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 v\u0259 ya m\u0259ktub\u00adla\u015f\u00adma\u00adla\u00adr\u0131nda a\u00e7\u0131q\u00addan-a\u00e7\u0131\u011fa sezilir. Bel\u0259 ki, Y.Ariy\u0259npur, Sirus Tahbas, \u018fhm\u0259d \u015e\u0259fai, H.S\u0259diq, \u018f.T\u0259briz\u00adli, Y\u0259hya \u015eeyda, S.Cavid, M.\u018f.F\u0259rzan\u0259 v\u0259 b. il\u0259 m\u0259ktub\u00adla\u015f\u00adma\u00ad\u00ad\u00ad\u00adlar\u0131 dedik\u00adl\u0259\u00adri\u00admiz\u0259 \u0259yani s\u00fcbutdur. 1980-ci ild\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fli Niqabiy\u0259 yaz\u00add\u0131\u00ad\u00ad\u011f\u0131 \u201cT\u0259brizli dostuma m\u0259ktub\u201dda oxuyuruq: \u201cH\u00f6rm\u0259tli M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fli Niqabi! \u00dcmid v\u0259 i\u015f\u0131q, k\u0259d\u0259r v\u0259 sevinc dolu m\u0259ktubunuzu ald\u0131m, oxudum, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm, h\u0259y\u0259\u00adcan\u00adlan\u00add\u0131m&#8230; \u0130ndi \u0130randa Az\u0259r\u00adbaycan dilin\u0259 m\u00fcnasib\u0259t d\u0259yi\u015fil\u00admi\u015f\u00addir. C\u0259\u00adnu\u00adbi Az\u0259rbaycan ziya\u00adl\u0131\u00adla\u00adr\u0131 bundan is\u00adtifad\u0259 ed\u0259r\u0259k, ana dilind\u0259 kitab\u00adlar, jurnallar n\u0259\u015fr edib yay\u0131rlar. \u018flb\u0259t\u00adt\u0259, bu, gec\u0259nin qaranl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0259v\u0259z ed\u0259n i\u015f\u0131\u011f\u0131n ilk \u015f\u00fcar\u00ad\u00adla\u00adr\u0131\u00add\u0131r. &#8230;Sizin \u00e7oxunuz Az\u0259r\u00adbay\u00adcan, daha do\u011frusu, ana dilind\u0259 \u015feir oxu\u00adma\u00ady\u0131b\u00ads\u0131\u00adn\u0131z. &#8230;\u0130ndiy\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259ziz yurdu\u00admuz, yuvam\u0131z, \u015fan\u0131m\u0131z-\u015f\u00f6vk\u0259timiz \u0130randa, x\u00fcsu\u00ads\u0259n Az\u0259r\u00adbaycanda t\u00fcrk (Az\u0259rbay\u00adcan \u2013 A.Z.) dilind\u0259 yaz\u0131b oxumaq qada\u011fan idi. H\u0259t\u00adta dil d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259ri ist\u0259yirdil\u0259r ki, bu g\u00f6z\u0259llikd\u0259 Az\u0259rbaycan dilini aradan qal\u00add\u0131r\u00ads\u0131n\u00adlar. Amma bunu bilm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, g\u00fcn\u0259\u015f he\u00e7 vaxt bulud alt\u0131nda qalmaz\u201d.<\/p>\n<p>Abbas Zamanov h\u0259r hans\u0131 bir \u0259m\u0259lp\u0259rv\u0259r s\u00f6z ustalar\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 q\u0259l\u0259m\u0259 alark\u0259n, ondan \u0259vv\u0259l ya\u015fayan yaz\u0131\u00e7\u0131, \u015fair, dramaturqlar\u0131n irsini v\u0259 ya \u015f\u0259xsi key\u00adfiy\u00ady\u0259tl\u0259rini d\u0259 i\u015f\u0131qland\u0131rmadan ke\u00e7mir. S\u0259mimi dostlar\u0131ndan biri kimi tan\u0131\u00add\u0131\u00ad\u011f\u0131\u00adm\u0131z xalq \u015fairi R\u0259sul Rza haqq\u0131nda yaz\u0131rd\u0131: \u201c\u018fd\u0259biyyatlar\u0131n tarixind\u0259ntan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00fct\u00fcn h\u0259\u00adqi\u00adqi novatorlar kimi, R\u0259sul Rza da klassik irs\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259n\u0259tkard\u0131r. R\u0259sul poeziya\u00ads\u0131n\u00adda Nizamid\u0259n g\u0259l\u0259n f\u0259ls\u0259fi bir duz, N\u0259simid\u0259n g\u0259l\u0259n qeyr\u0259t, F\u00fczulid\u0259n g\u0259l\u0259n in\u00ad\u00adsa\u00adni sevgi, Sabird\u0259n g\u0259l\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc g\u00fcl\u00fc\u015f v\u0259 nifr\u0259t vard\u0131r. R\u0259sul Rza poezi\u00adya\u00ads\u0131n\u00adda Vaqif \u015fuxlu\u011fu, Vidadi k\u0259d\u0259ri, Hadi narahatl\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. R\u0259sul Rza klassik poe\u00adzi\u00adya\u00adm\u0131\u00adz\u0131n g\u00f6z\u0259l \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini davam v\u0259 inki\u015faf etdir\u0259n \u0259m\u0259lp\u0259rv\u0259r s\u00f6z ustas\u0131d\u0131r&#8230;\u201d<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259f\u0259kkirl\u0259rd\u0259n biri deyir ki; \u201c\u018fg\u0259r h\u0259r hans\u0131 bir yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259ti aras\u0131nda tam uy\u011funluq yoxdursa, o he\u00e7 bir vaxt yax\u015f\u0131 s\u0259n\u0259tkar ola bil\u00adm\u0259z\u201d. Bu m\u0259nada Abbas Zamanovun \u00f6z yarad\u0131c\u0131l\u0131q d\u00fcn\u00ad\u00ad\u00adya\u00ads\u0131n\u0131, s\u0259n\u0259tkar d\u00fcnyas\u0131n\u0131 (\u201cAbbas Zamanov v\u0259 m\u00fcasirl\u0259ri\u201d, \u201cAbbas Zama\u00adno\u00ad\u00advun biblioqrafik \u201cv\u0259siyy\u0259tnam\u0259\u201dsi\u201d, \u201c\u018fm\u0259l dostlu\u011fu\u201d, \u201cT\u00fcrkiy\u0259d\u0259 Abbas Za\u00adma\u00ad\u00ad\u00ad\u00adnov kitabxanas\u0131\u201d v\u0259 m\u00fcasirl\u0259ri aras\u0131nda m\u0259h\u015fur m\u00fckalim\u0259y\u0259 \u00e7evril\u0259n \u201c\u015eika\u00ady\u0259t\u00adl\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas yoxdur\u201d) t\u0259dqiqat obyektin\u0259 \u00e7evir\u0259r\u0259k fikir s\u00fcz\u00adg\u0259\u00adcin\u00add\u0259n ke\u00e7irmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Yekun n\u0259tic\u0259 olaraq qeyd ed\u0259k ki, Abbas Zamanov \u0259d\u0259biyyat\u0131n t\u0259dqiqat sa\u00ad\u00ad\u00adh\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00f6vcud olan fikir ayr\u0131l\u0131qlar\u0131na son qoymu\u015f, milli \u0259d\u0259biyyat\u0131 h\u0259m bir anlay\u0131\u015f kimi, h\u0259m d\u0259 bir elm kimi formala\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn metodoloji prin\u00adsipl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 nail olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>KAMAL CAMALOV<\/strong><\/p>\n<p><strong>Pedaqogika \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent<\/strong><\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u018fm\u0259kdar m\u00fc\u0259llimi,<\/strong><\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyinin \u00fczv\u00fc<\/strong><\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"13893\">Yaz\u0131ya 936 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Filologiya elml\u0259ri doktoru, Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin professoru, \u0259m\u0259kdar elm xadimi, Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc, \u201cX\u0259b\u0259rl\u0259r\u201d M\u0259tbuat Agentliyi Az\u0259rbaycan \u015furas\u0131n\u0131n s\u0259dri, Atat\u00fcrk ad\u0131na T\u00fcrkiy\u0259 y\u00fck\u00ads\u0259k Humanitar Elml\u0259r C\u0259miyy\u0259ti Dil Qurumunun m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc, Konya v\u0259 S\u0259l\u00adcuq Universitetl\u0259rinin (T\u00fcrkiy\u0259) f\u0259xri doktoru olmu\u015f Abbas Zamanov haqq\u0131nda n\u0259s\u0259 bir s\u00f6z dem\u0259k v\u0259 ya yazmaq h\u0259r bir alim, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13863,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[3,21],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13893"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13893"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13893\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13894,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13893\/revisions\/13894"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13863"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13893"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13893"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13893"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}