{"id":13970,"date":"2020-05-17T16:21:44","date_gmt":"2020-05-17T11:21:44","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=13970"},"modified":"2020-05-17T16:21:44","modified_gmt":"2020-05-17T11:21:44","slug":"akif-abbasov-ugurlu-m%c9%99h%c9%99mm%c9%99d-fateh-sultan-m%c9%99hm%c9%99tin-huzurunda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=13970","title":{"rendered":"AK\u0130F ABBASOV                U\u011eURLU M\u018fH\u018fMM\u018fD FATEH SULTAN                           M\u018fHM\u018fT\u0130N H\u00dcZURUNDA"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/akif-abbasov.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignleft size-medium wp-image-8616\" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/akif-abbasov-199x300.jpg\" alt=\"akif abbasov\" width=\"199\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/akif-abbasov-199x300.jpg 199w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/akif-abbasov.jpg 472w\" sizes=\"(max-width: 199px) 100vw, 199px\" \/><\/a> (\u201cFateh Sultan M\u0259hm\u0259t\u201d roman\u0131ndan)<\/p>\n<p>\u0130sti adam\u0131n n\u0259f\u0259sini k\u0259sirdi. Hava bo\u011fanaq oldu\u011fundan a\u011fac\u0131n, yaxud h\u0259r hans\u0131 tikilinin k\u00f6lg\u0259si k\u00f6m\u0259y\u0259 yet\u0259 bilmirdi. T\u0259r adam\u0131 yuyub apar\u0131r, az qal\u0131rd\u0131 bo\u011fulasan. G\u00fcn\u0259\u015f alt\u0131na \u00e7\u0131xmaq t\u0259hl\u00fck\u0259li idi. Adam\u0131 g\u00fcn vura bil\u0259rdi v\u0259 g\u00fcnvurmadan ne\u00e7\u0259sinin ba\u015f\u0131 gic\u0259ll\u0259nib yolda-irzd\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb qalm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Bel\u0259 havada d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 girm\u0259k \u00e7ox \u00e7\u0259tin olard\u0131. Bir ne\u00e7\u0259 \u0259sg\u0259ri art\u0131q g\u00fcn vurmu\u015fdu. H\u0259kiml\u0259r onlar\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcn\u00fc k\u0259sdirmi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n<p>* * *<\/p>\n<p>Fateh Sultan M\u0259hm\u0259d\u00a0 Yeni Sarayda (haz\u0131rda Topqap\u0131 Saray\u0131) taxt\u0131nda \u0259yl\u0259\u015fmi\u015fdi<\/p>\n<p><em>Ha\u015fiy\u0259<\/em>. Paytaxt \u018fdirn\u0259d\u0259n Konstantinipola k\u00f6\u00e7d\u00fcy\u00fcnd\u0259nFateh Sultan M\u0259hm\u0259t bu \u015f\u0259h\u0259rd\u0259\u00a0 bir saray tikilm\u0259sin\u0259 q\u0259rar verdi. Osmanl\u0131 sultanlar\u0131n \u0259vv\u0259lki iqam\u0259tgah\u0131ndan f\u0259rql\u0259nsin dey\u0259\u00a0 bu m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m tikiliy\u0259\u00a0 \u201cYeni Saray\u201d\u00a0 ad\u0131 verildi v\u0259 o,\u00a0 \u00a0d\u00f6rd \u0259sr Osmanl\u0131 sultanlar\u0131n\u0131n\u00a0iqam\u0259tgah\u0131na \u00e7evrildi. Saray\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131na 1459-cu ild\u0259 ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Fateh Sultan M\u0259hm\u0259t\u00a0 saray\u0131n layih\u0259sinin haz\u0131rlanmas\u0131nda yax\u0131ndan i\u015ftirak etmi\u015fdi. Bu m\u0259nada o, \u0259sas\u00a0 memarlardan biri say\u0131l\u0131rd\u0131. Dig\u0259r memarlar\u00a0 \u018fla\u0259ddin Davud A\u011fa v\u0259 Memar Sinan\u00a0\u00a0 idil\u0259r.\u00a0 Tikinti 1465-ci ild\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131. Saray kompleksi d\u00f6rd h\u0259y\u0259td\u0259n v\u0259 \u00e7oxlu ki\u00e7ik binalardan ibar\u0259t idi.\u00a0 Kompleks\u0259 h\u0259m d\u0259\u00a0 m\u0259scidl\u0259r, x\u0259st\u0259xana, \u00e7\u00f6r\u0259kxanalar v\u0259 dig\u0259r tiklil\u0259r\u00a0 daxil idi. \u00a0Burada t\u0259nt\u0259n\u0259li q\u0259bullar ke\u00e7irilir, \u0259yl\u0259nc\u0259 m\u0259clisl\u0259ri qurulurdu\u00a0 <em>(\u201cYeni Saray\u201d\u00a0\u00a0 XIX \u0259srd\u0259n etibar\u0259n Topqap\u0131 adland\u0131r\u0131ld\u0131<\/em>). Saray haz\u0131rda muzey olaraq f\u0259aliyy\u0259td\u0259dir. Burada H\u0259zr\u0259ti M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259rin \u0259bas\u0131 v\u0259 q\u0131l\u0131nc\u0131 m\u00fchafiz\u0259 olunur.<\/p>\n<p>U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259di Fatehin h\u00fczuruna\u00a0 g\u0259tirdil\u0259r.<\/p>\n<p>Fateh Sultan M\u0259hm\u0259t\u00a0 h\u00fcnd\u00fcr v\u0259 orta boylu, yay qa\u015fl\u0131, inc\u0259 sif\u0259tli, q\u0131rm\u0131z\u0131 yanaql\u0131, dol\u011fun v\u00fccudlu v\u0259\u00a0 heyb\u0259tli, z\u0259hmli v\u0259 qa\u015fqabaql\u0131 bir \u015f\u0259xs idi. Cod saqqal\u0131, qara, qal\u0131n sa\u00e7lar\u0131 vard\u0131, qartal \u00a0burunlu idi.<\/p>\n<p>Sultan II M\u0259hm\u0259t diqq\u0259tl\u0259 v\u0259 eyni zamanda s\u0131nay\u0131c\u0131 n\u0259z\u0259rl\u0259rl\u0259 onu s\u00fczd\u00fc. Fatehl\u0259 Uzun H\u0259s\u0259n r\u0259qib idil\u0259r. U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259d Uzun H\u0259s\u0259nin o\u011flu idi. R\u0259qib h\u00f6kmdar\u0131n \u00f6vlad\u0131 Fateh\u0259 s\u0131\u011f\u0131nma\u011fa g\u0259lmi\u015fdi. Ona inanmaq olard\u0131m\u0131? U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259din \u00f6z atas\u0131 il\u0259 aras\u0131 d\u0259ymi\u015fdi. N\u0259 olsun? H\u0259r halda bir can, bir qan idil\u0259r. Bu cavan o\u011flan Uzun H\u0259s\u0259nin belind\u0259n g\u0259lmi\u015fdi. Gec-tez bar\u0131\u015fa bil\u0259rdil\u0259r. Ata-o\u011ful idil\u0259r. \u00d6z\u00a0 do\u011fma atas\u0131ndan \u00fcz d\u00f6nd\u0259r\u0259n bir o\u011fula bel ba\u011flamaq olard\u0131m\u0131? M\u0259h\u0259mm\u0259d bir m\u00fcdd\u0259t sonra Fateh\u0259 d\u0259 arxa \u00e7evir\u0259 bil\u0259rdi.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar bar\u0259d\u0259 fikirl\u0259\u015f\u0259n Fateh U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259:<\/p>\n<p>-Dem\u0259li, m\u0259n\u0259 p\u0259nah g\u0259tirmis\u0259n&#8230;-dedi.<\/p>\n<p>U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259d \u0259lini sin\u0259sin\u0259 qoyub ba\u015f \u0259ydi:<\/p>\n<p>-B\u0259li, b\u00f6y\u00fck fateh!<\/p>\n<p>Onun cavab\u0131 Fatehin xo\u015funa g\u0259ldi.<\/p>\n<p>-S\u0259n \u0259lind\u0259 q\u0131l\u0131nc biz\u0259 qar\u015f\u0131 vuru\u015fmusan? \u00a0Malatya v\u0259 Otluqbeli d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 t\u00fcrk\u00fc qan\u0131na bulam\u0131san.<\/p>\n<p>-\u018flah\u0259zr\u0259t, bu, m\u00fcharib\u0259nin qanunlar\u0131d\u0131r. O h\u0259yat\u0131mdan uzaqla\u015fm\u0131\u015fam art\u0131q. Osmanl\u0131 h\u0259yat\u0131 ya\u015fayaca\u011fam.<\/p>\n<p>-B\u0259s Uzun H\u0259s\u0259n? S\u0259nin atan nec\u0259 olsun?<\/p>\n<p>U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259d udqundu. O bu bar\u0259d\u0259 fikirl\u0259\u015fmi\u015fdi. Bilirdi ki, Fatehin birinci sual\u0131 bu olacaq. Sultan II M\u0259hm\u0259ti\u00a0 \u00f6z s\u0259mimiyy\u0259tin\u0259 inand\u0131rmaq \u00e7\u0259tin olacaq. U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259d s\u00f6z\u0259 ba\u015flad\u0131:<\/p>\n<p>-B\u00f6y\u00fck h\u00f6kmdar, atam Uzun H\u0259s\u0259nl\u0259 aramda b\u00f6y\u00fck u\u00e7urum yarand\u0131. Bu u\u00e7urumu he\u00e7 c\u00fcr a\u015fa bilm\u0259y\u0259c\u0259y\u0259m. O he\u00e7 zaman m\u0259ni ba\u011f\u0131\u015flamayacaq. M\u0259n ona x\u0259yan\u0259t etmi\u015f\u0259m. X\u0259yan\u0259t \u00e7ox b\u00f6y\u00fck g\u00fcnahd\u0131r. Bundan ba\u015fqa, qarda\u015f\u0131m X\u0259lil d\u0259 qan\u0131ma susay\u0131b. \u018flin\u0259 ke\u00e7\u0259n kimi ax\u0131r\u0131ma \u00e7\u0131xacaq.<\/p>\n<p>Fatehin dinm\u0259diyini, ona diqq\u0259tl\u0259, g\u00f6z g\u00f6t\u00fcrm\u0259d\u0259n baxd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcb dedi:<\/p>\n<p>-Fikirl\u0259\u015firsiniz ki, do\u011fma atas\u0131na x\u0259yan\u0259t ed\u0259n bir \u015f\u0259xs\u0259 nec\u0259 bel ba\u011flamaq olar? X\u0259yan\u0259t etm\u0259yin ac\u0131s\u0131n\u0131 dadm\u0131\u015fam. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bir daha bu s\u0259hv\u0259 yol verm\u0259y\u0259c\u0259y\u0259m.<\/p>\n<p>Fateh \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u0259: \u201cDo\u011fru buyurur. Uzun H\u0259s\u0259nin \u0259lin\u0259 ke\u00e7\u0259n kimi bunun k\u0259ll\u0259sini alacaq. Bu, s\u00f6zs\u00fcz, bel\u0259dir. Bu cavan art\u0131q g\u00fcnaha bat\u0131b, bunun c\u0259zas\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kir. Y\u0259qin n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131b ikinci x\u0259yan\u0259t\u0259 yol verm\u0259z. Ona etimad g\u00f6st\u0259rs\u0259m, m\u0259ni pe\u015fman etm\u0259z y\u0259qin\u201d.<\/p>\n<p>Sultan II M\u0259hm\u0259tin \u00fcr\u0259yind\u0259n ke\u00e7\u0259nl\u0259rd\u0259n U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259d d\u0259, t\u0259bii ki, x\u0259b\u0259rdar idi. Odur ki dedi:<\/p>\n<p>-Siz\u0259 s\u00f6z verir\u0259m. Fateh\u0259 s\u0259daq\u0259tli olaca\u011f\u0131ma and i\u00e7ir\u0259m!<\/p>\n<p>Fateh qa\u015f\u0131n\u0131 qald\u0131rd\u0131:<\/p>\n<p>-S\u00f6zd\u0259, yoxsa \u0259m\u0259ld\u0259?<\/p>\n<p>U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259d tez:<\/p>\n<p>-\u018fm\u0259ld\u0259, h\u00f6kmdar\u0131m, \u0259m\u0259limd\u0259, &#8211; dedi. \u2013Bu and\u0131m\u0131 pozsam, qan\u0131m siz\u0259 halald\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259 Sultan II M\u0259hm\u0259tin \u0259lin\u0259 yax\u015f\u0131 f\u00fcrs\u0259t d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc. Uzun H\u0259s\u0259n Otluqbeli sava\u015f\u0131nda m\u0259\u011flub olandan sonra ac\u0131\u011f\u0131ndan z\u0259ncir \u00e7eyn\u0259yirdi. V\u0259ziyy\u0259tini d\u00fcz\u0259ltm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fccl\u00fc m\u00fctt\u0259fiql\u0259r axtar\u0131r, Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rini geni\u015fl\u0259ndirirdi. II M\u0259hm\u0259t bunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq, ona g\u00f6z a\u00e7ma\u011fa imkan verm\u0259m\u0259k, A\u011fqoyunlu d\u00f6vl\u0259tini z\u0259ifl\u0259dib aradan g\u00f6t\u00fcrm\u0259k bar\u0259d\u0259 fikirl\u0259\u015firdi. Fateh Uzun H\u0259s\u0259nl\u0259 yeni bir m\u00fcharib\u0259y\u0259 ba\u015flamaq ist\u0259yirdi. Odur ki, Xorasan hakimi H\u00fcseyn Baykaraya bir m\u0259ktub g\u00f6nd\u0259rdi. Xorasan hakimi m\u0259ktubu oxuyub fikr\u0259 getdi.\u00a0 Fateh A\u011fqoyunlu d\u00f6vl\u0259ti \u00fcz\u0259rin\u0259 getm\u0259k ist\u0259diyind\u0259n s\u00f6z a\u00e7\u0131r v\u0259 bu m\u00fcharib\u0259d\u0259 onu \u00f6z\u00fcn\u0259 m\u00fctt\u0259fiq hesab edirdi. Raz\u0131l\u0131q ver\u0259rs\u0259, iki t\u0259r\u0259fd\u0259n Uzun H\u0259s\u0259nin \u00fcz\u0259rin\u0259 h\u00fccum ed\u0259rdil\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>Xorasan hakimi m\u0259ktubu cavabs\u0131z qoymu\u015f, bel\u0259 anlarda U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259d \u00f6z aya\u011f\u0131 il\u0259 onun h\u00fczuruna g\u0259lmi\u015fdi. Bu, \u00e7ox yax\u015f\u0131 variant idi. \u00d6z m\u0259qs\u0259di \u00fc\u00e7\u00fcn U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259dd\u0259n istifad\u0259 edib Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131na yiy\u0259l\u0259n\u0259 bil\u0259rdi. Taxta U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259di \u00e7\u0131xaracaq, faktiki \u00f6lk\u0259ni \u00f6z\u00fc idar\u0259 ed\u0259c\u0259kdi.<\/p>\n<p>-M\u0259nim \u0259n yax\u015f\u0131 s\u0259rk\u0259rd\u0259l\u0259rimd\u0259n biri Rumeli b\u0259yl\u0259rb\u0259yi Has Murad pa\u015fa s\u0259nin \u0259lind\u0259 \u00f6l\u00fcb. Otluqbeli d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 m\u0259nim\u00e7in yax\u015f\u0131 t\u0259l\u0259 qurmu\u015fdun&#8230; Bunlar\u0131 hara yazaq? Biz\u0259 qar\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 biziml\u0259?!<\/p>\n<p>-B\u00f6y\u00fck fateh, d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 h\u0259r \u015fey olur. Ona qalanda bu d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 m\u0259n d\u0259 d\u00f6rdqarda\u015f itirmi\u015f\u0259m.<\/p>\n<p>Fateh U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259di bir daha ba\u015fdan aya\u011fa q\u0259d\u0259r g\u00f6zd\u0259n ke\u00e7irdi. Boy-buxunlu, yara\u015f\u0131ql\u0131, q\u00fcvv\u0259tli qollara malik, yax\u015f\u0131 q\u0131l\u0131nc \u00e7alan v\u0259 \u015fir kimi d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 at\u0131lan bu cavan o\u011flan onun xo\u015funa g\u0259lirdi. R\u0259qib o\u011flu olsa da.\u00a0 H\u0259m d\u0259 Uzun H\u0259s\u0259n art\u0131q onu \u00f6vladl\u0131qdan \u00e7\u0131xarm\u0131\u015f, qan\u0131na susam\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>A\u011fl\u0131na g\u0259l\u0259n fikird\u0259n Fatehin sif\u0259ti i\u015f\u0131qland\u0131. \u00d6z-\u00f6z\u00fcn\u0259: \u201cBu sonran\u0131n i\u015fidir\u201d, &#8211; fikirl\u0259\u015fib q\u0259rar\u0131n\u0131 bildirdi:<\/p>\n<p>-M\u0259ni inand\u0131ra bilm\u0259s\u0259n d\u0259, n\u0259s\u0259 s\u0259n\u0259 qan\u0131m qaynad\u0131. S\u0259ni q\u0259bul edir\u0259m.<\/p>\n<p>\u00dcmidsiz halda Fatehin yan\u0131na g\u0259l\u0259n U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259din r\u0259ngi \u00f6z\u00fcn\u0259 g\u0259ldi, \u00fcz\u00fc g\u00fcld\u00fc, belini dik\u0259ltdi:<\/p>\n<p>-Minn\u0259tdaram, b\u00f6y\u00fck fateh!<\/p>\n<p>Fateh \u00fcz\u00fcn\u00fc ba\u015f v\u0259zir\u0259 tutaraq:<\/p>\n<p>-Apar\u0131n, &#8211; dedi. \u2013\u00d6z\u00fcn\u00fc qaydaya sals\u0131n, dinc\u0259lsin, sonradan baxar\u0131q.<\/p>\n<p>* * *<\/p>\n<p>U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259d Konstantinopolda \u2013 Fateh Sultan M\u0259hm\u0259tin saray\u0131nda idi. Fatehl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259n g\u00fcnl\u0259r ke\u00e7mi\u015fdi. \u00d6z\u00fcn\u00fc, \u0259yin-ba\u015f\u0131n\u0131 qaydaya salm\u0131\u015fd\u0131. Komandir libas\u0131nda idi. M\u0259\u015fql\u0259rd\u0259 i\u015ftirak edir, ox, niz\u0259 at\u0131r, zabitl\u0259rl\u0259 q\u0131l\u0131nc yar\u0131\u015f\u0131na girir, g\u00fcl\u0259\u015fir, bir s\u00f6zl\u0259, m\u0259har\u0259tini, q\u00fcvv\u0259 v\u0259 bacar\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rirdi. G\u00f6st\u0259ricil\u0259ri y\u00fcks\u0259k idi. R\u0259qibl\u0259rini \u00f6z h\u00fcn\u0259ri, \u00e7evikliyi il\u0259 mat qoyur, heyr\u0259t\u0259 sal\u0131rd\u0131. Oturu\u015funa-duru\u015funa fikir verirdi. Bilirdi ki, ona g\u00f6z qoyurlar.<\/p>\n<p>Sultan II M\u0259hm\u0259t b\u0259z\u0259n saray\u0131n p\u0259nc\u0259r\u0259si \u00f6n\u00fcn\u0259 g\u0259l\u0259r\u0259k onun nec\u0259 g\u00fcl\u0259\u015fdiyin\u0259, q\u0131l\u0131nc oynatmas\u0131na baxar v\u0259 raz\u0131 qalard\u0131.<\/p>\n<p>U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259di bo\u015f vaxtlar\u0131nda saray\u0131n ba\u011f\u00e7as\u0131nda g\u0259zi\u015firdi. Fatehin xan\u0131mlar\u0131n\u0131n v\u0259 q\u0131z\u0131n\u0131n ba\u011f\u00e7aya \u00e7\u0131xaca\u011f\u0131n\u0131 bil\u0259nd\u0259 d\u0259rhal \u00e7\u0259kilib ged\u0259rdi. He\u00e7 n\u0259d\u0259n \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259hl\u00fck\u0259y\u0259 atmaq ist\u0259mirdi. Bir g\u00fcn nec\u0259 oldusa, Fatehin q\u0131z\u0131 G\u00f6vh\u0259rxan Sultanla \u00fcz-\u00fcz\u0259 g\u0259ldi. Q\u0131z yeddi inc\u0259 bel q\u0131zla g\u0259zintiy\u0259 \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131. M\u0259h\u0259mm\u0259d yaln\u0131z bir anl\u0131\u011fa g\u00f6zl\u0259rini q\u0131za dikdi v\u0259 sonra d\u0259rhal ba\u015f\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131b yerind\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259tsiz qald\u0131 ki, q\u0131zlar \u00f6t\u00fcb ke\u00e7sinl\u0259r.<\/p>\n<p>Onlar araland\u0131lar. G\u00f6vh\u0259rxan Sultan dayan\u0131b baxd\u0131. G\u00f6z\u00fcn\u00fc U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259dd\u0259n \u00e7\u0259km\u0259d\u0259n:<\/p>\n<p>&#8211; U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259d deyil\u0259n s\u0259ns\u0259n?<\/p>\n<p>U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259d ba\u015f\u0131n\u0131 qald\u0131rmadan:<\/p>\n<p>-M\u0259n\u0259m, \u015fahzad\u0259, &#8211; dey\u0259 cavab verdi.<\/p>\n<p>G\u00f6vh\u0259rxan Sultan g\u00fcl\u00fcms\u0259y\u0259r\u0259k \u015faqraq s\u0259sl\u0259:<\/p>\n<p>-Pis deyils\u0259n, &#8211; deyib qa\u00e7araq \u00f6z\u00fcn\u00fc q\u0131zlara \u00e7atd\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259d ba\u015f\u0131n\u0131 qald\u0131r\u0131b g\u00f6zl\u0259rini q\u0131zlara zill\u0259di. Onlar\u0131n g\u00fcl\u00fc\u015f s\u0259sl\u0259ri \u0259traf\u0131n sakitliyini pozurdu. G\u00f6vh\u0259rxan Sultan o biri q\u0131zlardan f\u0259rql\u0259nirdi. \u0130\u015fv\u0259li v\u0259 g\u00f6z\u0259l idi. Yanaqlar\u0131 lal\u0259ni, dodaqlar\u0131 p\u00fcst\u0259ni xat\u0131rlad\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>M\u0259h\u0259mm\u0259d bird\u0259n sanki yatm\u0131\u015fd\u0131, ay\u0131ld\u0131. Ona kim icaz\u0259 vermi\u015fdi ki, dayan\u0131b Fatehin q\u0131z\u0131na \u2013 g\u00f6z\u0259llikd\u0259 tay\u0131 b\u0259rab\u0259ri olmayan G\u00f6vh\u0259rxan Sultana tama\u015fa etsin, h\u0259tta onunla s\u00f6hb\u0259t etsin?!<\/p>\n<p>U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259d b\u0259rk dilxor oldu. Ba\u015f\u0131 a\u011fr\u0131yacaqd\u0131. \u018ftrafda o q\u0259d\u0259r x\u0259b\u0259r aparan vard\u0131 ki&#8230; O tez ba\u011f\u00e7an\u0131 t\u0259rk edib t\u0259lim ke\u00e7\u0259nl\u0259r\u0259 qo\u015fuldu.<\/p>\n<p>U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259d yan\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131. \u018fl\u00fcst\u00fc Sultan II M\u0259hm\u0259t\u0259 x\u0259b\u0259r \u00e7atd\u0131. Amma Fateh m\u00fcasir, g\u00f6z\u00fca\u00e7\u0131q, uzaqg\u00f6r\u0259n, a\u011f\u0131ll\u0131 v\u0259 t\u0259dbirli \u015f\u0259xs idi.<\/p>\n<p>Sultan\u0131n i\u015far\u0259si il\u0259 x\u0259b\u0259r\u00e7i k\u0259nizin ovcuna pul basd\u0131lar. O da sevinc\u0259k otaqdan \u00e7\u0131xd\u0131. N\u0259zar\u0259t\u00e7il\u0259r dayan\u0131b g\u00f6zl\u0259yirdil\u0259r. Fateh onlara getm\u0259k i\u015far\u0259si verdi. U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259din Fateh t\u0259r\u0259find\u0259n c\u0259zaland\u0131r\u0131laca\u011f\u0131n\u0131, onlara bu bar\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f veril\u0259c\u0259yini d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n n\u0259zar\u0259t\u00e7il\u0259r \u00e7iyinl\u0259rini \u00e7\u0259kib kor-pe\u015fman bir k\u0259nara \u00e7\u0259kildil\u0259r.<\/p>\n<p>Onlar Sultan II M\u0259hm\u0259tin planlar\u0131ndan x\u0259b\u0259rsiz idil\u0259r. Ald\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumat Fatehi \u00f6z\u00fcnd\u0259n \u00e7\u0131xarmad\u0131. \u018fksin\u0259, U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259dl\u0259 G\u00f6vh\u0259rxan Sultan\u0131n qar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 xo\u015f t\u0259sad\u00fcf kimi q\u0259bul etdi.\u00a0 Fateh siyas\u0259t adam\u0131 idi, t\u00fck\u00fc-t\u00fckd\u0259n se\u00e7m\u0259yi bacar\u0131rd\u0131. U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259di A\u011fqoyunlu taxt\u0131nda g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. \u018fg\u0259r o, Fatehin k\u00fcr\u0259k\u0259ni olsayd\u0131, bu i\u015f asanl\u0131qla ba\u015fa g\u0259l\u0259c\u0259kdi. Sultan II M\u0259hm\u0259t h\u0259m U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259dl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259rind\u0259n azad olacaqd\u0131, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131na yiy\u0259l\u0259n\u0259c\u0259kdi.\u00a0 Uzun H\u0259s\u0259n U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0259z\u0259bli olsa da,\u00a0 o\u011flu\u00a0 U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259d taxt-tac\u0131n varisi v\u0259 \u0259n yax\u015f\u0131 namiz\u0259d idi. Uzun H\u0259s\u0259nd\u0259n naraz\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259r, a\u011fqoyunlular\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n hiss\u0259si\u00a0 U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259 d\u0259st\u0259k duracaqd\u0131lar.<\/p>\n<p>* * *<\/p>\n<p>Fateh bu i\u015fi uzatmad\u0131.\u00a0 M\u0259s\u0259l\u0259ni G\u00f6vh\u0259rxan Sultan\u0131n anas\u0131 G\u00fclbahar Xatuna anlatd\u0131:<\/p>\n<p>-Q\u0131z\u0131nla s\u00f6hb\u0259t et, fikrini \u00f6yr\u0259n. V\u0259ziyy\u0259t q\u0131z\u0131m\u0131z\u0131n U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259 \u0259r\u0259 verilm\u0259sini t\u0259l\u0259b edir.<\/p>\n<p>G\u00fclbahar xatun t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259 \u0259rin\u0259 baxd\u0131:<\/p>\n<p>-Az\u0259ri t\u00fcrkl\u0259rind\u0259 bel\u0259 bir m\u0259s\u0259l var: q\u0131z evind\u0259 toydur, o\u011flan evinin x\u0259b\u0259ri yox&#8230;<\/p>\n<p>Fateh qa\u015flar\u0131n\u0131 \u00e7atd\u0131:<\/p>\n<p>-Bilir\u0259m n\u0259 dem\u0259k ist\u0259yirs\u0259n. Amma m\u0259n \u00e7ox d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcb-da\u015f\u0131nm\u0131\u015fam. U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259d k\u00fcr\u0259k\u0259n olmaq bax\u0131m\u0131ndan yax\u015f\u0131 namiz\u0259ddir.<\/p>\n<p>G\u00fclbahar Xatun:<\/p>\n<p>-Bu t\u0259klif G\u00f6vh\u0259rxan Sultan \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z olacaq.<\/p>\n<p>-H\u0259yatda o q\u0259d\u0259r g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z hadis\u0259l\u0259r ba\u015f verir ki. Sonras\u0131 yax\u015f\u0131 olsun t\u0259ki.<\/p>\n<p>-Bird\u0259n q\u0131z\u0131m\u0131z raz\u0131l\u0131q verm\u0259di.<\/p>\n<p>Sultan II M\u0259hm\u0259t G\u00fclbahar xatunun s\u00f6z oynatmas\u0131ndan xo\u015fu g\u0259lm\u0259di. \u00dcz-g\u00f6z\u00fcn\u00fc tur\u015futdu. Fateh \u00f6yr\u0259nmi\u015fdi,\u00a0 ad\u0259t etmi\u015fdi\u00a0 ki, t\u0259klifi, q\u0259rar\u0131 \u0259l\u00fcst\u00fc yerin\u0259 yetirilsin, s\u00f6z\u00fc d\u0259rhal e\u015fidilsin. Amma bu d\u0259f\u0259 n\u0259d\u0259ns\u0259 G\u00fclbahar xatuna ac\u0131qlanmad\u0131. Sakitc\u0259 dedi:<\/p>\n<p>-Bu izdivac he\u00e7 bilirs\u0259n \u0259razimizin n\u0259 q\u0259d\u0259r geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olacaq? Bu, d\u00f6vl\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259sidir. G\u00f6vh\u0259rxan Sultan a\u011f\u0131ll\u0131 q\u0131zd\u0131r. M\u0259nim s\u00f6z\u00fcmd\u0259n \u00e7\u0131xmaz. U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259d he\u00e7 d\u0259 pis o\u011flan deyil. Q\u0131z\u0131m\u0131za layiq cavand\u0131r.<\/p>\n<p>G\u00fclbahar xatun s\u00f6hb\u0259ti uzatmad\u0131. \u018frini \u00f6z\u00fcnd\u0259n \u00e7\u0131xarmaq ona baha ba\u015fa g\u0259l\u0259 bil\u0259rdi. Odur ki, tez dill\u0259ndi:<\/p>\n<p>-D\u0259rhal s\u00f6hb\u0259t ed\u0259r, anladaram.<\/p>\n<p>Fateh:<\/p>\n<p>-Bax bel\u0259, &#8211; deyib otaqdan \u00e7\u0131xd\u0131.<\/p>\n<p>* * *<\/p>\n<p>G\u00fclbahar xatunla G\u00f6vh\u0259rxan Sultan qar\u015f\u0131-qar\u015f\u0131ya oturmu\u015fdular:<\/p>\n<p>-Q\u0131z\u0131m, \u00f6mr\u00fcm g\u00fcn\u00fcm, can\u0131m, h\u0259yat\u0131m, he\u00e7 bilirs\u0259n s\u0259ni niy\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rtd\u0131rm\u0131\u015fam?<\/p>\n<p>Q\u0131z ba\u015f\u0131n\u0131 yell\u0259di:<\/p>\n<p>-Xeyr, bilmir\u0259m, valid\u0259m. Dey\u0259rs\u0259n \u2013 bil\u0259r\u0259m.<\/p>\n<p>G\u00fclbahar xatun s\u00f6hb\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131:<\/p>\n<p>-Onda deyir\u0259m, bil. Atan s\u0259ni \u0259r\u0259 verm\u0259k ist\u0259yir.<\/p>\n<p>Bu t\u0259z\u0259 x\u0259b\u0259r G\u00f6vh\u0259rxan Sultanda d\u0259rin maraq yaratd\u0131. Yerind\u0259 dik\u0259ldi:<\/p>\n<p>-Do\u011frudan? Dem\u0259k, atam m\u0259ni \u0259r\u0259 verm\u0259k ist\u0259yir, s\u0259n is\u0259 raz\u0131 deyils\u0259n&#8230;<\/p>\n<p>G\u00fclbahar xatun q\u0131z\u0131n\u0131n qolundan tutdu:<\/p>\n<p>-Yox, m\u0259n el\u0259 dem\u0259dim. Y\u0259ni s\u0259nin art\u0131q \u0259r\u0259 getm\u0259k vaxt\u0131nd\u0131r. Evd\u0259 qal\u0131b un \u00e7uval\u0131na tay olmayacaqsan ki&#8230;<\/p>\n<p>G\u00f6vh\u0259rxan Sultan g\u00f6zl\u0259rini doland\u0131r\u0131b i\u015fv\u0259-naz\u00a0 v\u0259 eyni zamanda t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259 anas\u0131na baxd\u0131:<\/p>\n<p>-Ay ana, evd\u0259 qal\u0131b un \u00e7uval\u0131na tay olmaq dey\u0259nd\u0259 niy\u0259 narahat olursan ki? M\u0259nim n\u0259 ya\u015f\u0131m var? Allah-taala m\u0259n\u0259 d\u0259 b\u0259xt ver\u0259r.<\/p>\n<p>-Verib, q\u0131z\u0131m. Tanr\u0131 s\u0259n\u0259 qap\u0131 a\u00e7\u0131b.<\/p>\n<p>G\u00f6vh\u0259rxan Sultan daha d\u00f6z\u0259 bilmirdi. Anas\u0131 s\u00f6hb\u0259ti niy\u0259 bel\u0259 uzad\u0131rd\u0131. Biryolluq desin, onu intizardan qurtars\u0131n.<\/p>\n<p>-Valid\u0259m, deyirs\u0259n, tanr\u0131 m\u0259n\u0259 qap\u0131 a\u00e7\u0131b. M\u0259g\u0259r qap\u0131m ba\u011fl\u0131 idi?\u00a0 Yax\u015f\u0131, de, g\u00f6r\u00fcm, atam m\u0259ni kim\u0259 \u0259r\u0259 verir?<\/p>\n<p>G\u00fclbahar xatun ax\u0131r ki, dedi:<\/p>\n<p>-U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259.<\/p>\n<p>G\u00f6vh\u0259rxan Sultan\u0131n a\u011fl\u0131na g\u0259lm\u0259y\u0259n bir m\u00f6c\u00fcz\u0259 ba\u015f vermi\u015fdi. Atas\u0131 onu\u00a0 &#8211; sevimli q\u0131z\u0131n\u0131 r\u0259qibinin o\u011fluna \u0259r\u0259 verirdi. N\u0259\u00a0 \u0259c\u0259b?<\/p>\n<p>-Yax\u015f\u0131, ay ana, Osmanl\u0131da bir \u0259r, bir ki\u015fi tapmad\u0131n\u0131z m\u0259n\u0259? M\u0259ni A\u011fqoyunlu yurduna g\u0259lin k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcrs\u00fcn\u00fcz?<\/p>\n<p>Q\u0131z\u0131n\u0131n da\u015f at\u0131b, ba\u015f\u0131n\u0131 tutaca\u011f\u0131ndan narahat olan G\u00fclbahar xatun \u0259lini yell\u0259di:<\/p>\n<p>-Yox, ay q\u0131z\u0131m.\u00a0 A\u011fqoyunlu torpaqlar\u0131nda n\u0259 i\u015fin? U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259d Fatehin xidm\u0259tind\u0259dir. Burada \u2013 sarayda ya\u015fayacaqsan. G\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn qaba\u011f\u0131nda olacaqsan. Siz ail\u0259 qurandan sonra Sultan M\u0259hm\u0259t U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259di Sivasa hakim g\u00f6nd\u0259r\u0259c\u0259k. \u0130st\u0259s\u0259n onunla Sivasa ged\u0259rs\u0259n.<\/p>\n<p>G\u00f6vh\u0259rxan Sultan bir anl\u0131\u011fa fikirl\u0259\u015fib dedi:<\/p>\n<p>-H\u0259, yad\u0131ma d\u00fc\u015fd\u00fc. Deyirl\u0259r sizin o t\u0259rifli M\u0259h\u0259mm\u0259diniz atas\u0131n\u0131n \u2013 A\u011fqoyunlu h\u00f6kmdar\u0131 Uzun H\u0259s\u0259nin \u00fcz\u00fcn\u0259 a\u011f olub. Ona asi olub, onun irad\u0259si ziddin\u0259 gedib, \u00fcsyan qald\u0131r\u0131b. M\u0259ni niy\u0259 bel\u0259sin\u0259\u00a0 \u0259r\u0259 verirsiniz? Bezdirmi\u015f\u0259m sizi? Sabah m\u0259ni d\u0259 yar\u0131 yolda qoyar, atar, atas\u0131n\u0131n yan\u0131na yollanar.<\/p>\n<p>G\u00f6vh\u0259rxan Sultan aya\u011fa qalx\u0131b q\u0131z\u0131n\u0131 qucaqlad\u0131, onu sakitl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131:<\/p>\n<p>-Yox, m\u0259s\u0259l\u0259 s\u0259n dey\u0259n kimi deyil. O, atana \u2013 Fateh\u0259 o\u011ful, s\u0259n\u0259 yax\u015f\u0131 \u0259r olacaq. Fateh bel\u0259 fikirl\u0259\u015fir.<\/p>\n<p>G\u00f6vh\u0259rxan Sultan\u00a0 d\u0259rin d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r\u0259 dald\u0131:<\/p>\n<p>&#8211; U\u011furlu M\u0259h\u0259mm\u0259d \u00f6z\u00fc m\u0259ni ist\u0259yir, yoxsa Fateh atam\u0131z ona el\u00e7i d\u00fc\u015f\u0259c\u0259k?<\/p>\n<p>G\u00fclbahar xatun dinm\u0259di. G\u00f6vh\u0259rxan Sultan:<\/p>\n<p>-\u0130\u015f\u0259 bir bax. D\u00fcnyada \u0259c\u0259b q\u0259rib\u0259 \u0259hvalatlar ba\u015f verir. M\u0259nim \u00fcz\u00fcm\u00fc bu g\u00fcn g\u00f6r\u00fcb. Onunla yaln\u0131z birc\u0259 k\u0259lm\u0259\u00a0 dan\u0131\u015fm\u0131\u015fam. \u018fl\u00fcst\u00fc e\u015fq elan edir&#8230;<\/p>\n<p>G\u00fclbahar xatun ayd\u0131nla\u015fd\u0131rd\u0131:<\/p>\n<p>-Bu m\u0259s\u0259l\u0259nin siyasi t\u0259r\u0259fi var. Atan\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u0259 qulaq asmal\u0131san.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"13970\">Yaz\u0131ya 631 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(\u201cFateh Sultan M\u0259hm\u0259t\u201d roman\u0131ndan) \u0130sti adam\u0131n n\u0259f\u0259sini k\u0259sirdi. Hava bo\u011fanaq oldu\u011fundan a\u011fac\u0131n, yaxud h\u0259r hans\u0131 tikilinin k\u00f6lg\u0259si k\u00f6m\u0259y\u0259 yet\u0259 bilmirdi. T\u0259r adam\u0131 yuyub apar\u0131r, az qal\u0131rd\u0131 bo\u011fulasan. G\u00fcn\u0259\u015f alt\u0131na \u00e7\u0131xmaq t\u0259hl\u00fck\u0259li idi. Adam\u0131 g\u00fcn vura bil\u0259rdi v\u0259 g\u00fcnvurmadan ne\u00e7\u0259sinin ba\u015f\u0131 gic\u0259ll\u0259nib yolda-irzd\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb qalm\u0131\u015fd\u0131. Bel\u0259 havada d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 girm\u0259k \u00e7ox \u00e7\u0259tin olard\u0131. Bir ne\u00e7\u0259 \u0259sg\u0259ri art\u0131q [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8616,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13970"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13970"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13970\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13971,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13970\/revisions\/13971"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8616"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13970"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13970"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13970"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}