{"id":13974,"date":"2020-05-18T23:31:27","date_gmt":"2020-05-18T18:31:27","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=13974"},"modified":"2020-05-18T23:31:27","modified_gmt":"2020-05-18T18:31:27","slug":"akif-abbasov-ataturkun-stalin%c9%99-mesaji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=13974","title":{"rendered":"\u00a0 Akif ABBASOV &#8211;  &#8220;ATAT\u00dcRK\u00dcN STAL\u0130N\u018f MESAJI&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<h1><span style=\"color: #ff0000;\"><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/66826636_2444985988891654_1778071084214517760_n.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignleft size-medium wp-image-12834\" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/66826636_2444985988891654_1778071084214517760_n-225x300.jpg\" alt=\"66826636_2444985988891654_1778071084214517760_n\" width=\"225\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/66826636_2444985988891654_1778071084214517760_n-225x300.jpg 225w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/66826636_2444985988891654_1778071084214517760_n.jpg 722w\" sizes=\"(max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/a>19 MAY &#8211; MUSTAFA KAMAL ATAT\u00dcRK\u00dcN ANADAN OLDU\u011eU G\u00dcND\u00dcR\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/span><\/h1>\n<p><strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>(\u201cSamsundan ba\u015flanan yol\u201d roman\u0131ndan)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259d\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259lik idi. Ham\u0131 sevinir, \u015fadlan\u0131rd\u0131. T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 g\u00fcn\u00fc qeyd olunurdu. D\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n t\u0259brik teleqramlar\u0131 g\u0259lirdi. Atat\u00fcrk bir-bir onlar\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irir, arada raz\u0131l\u0131q \u0259lam\u0259ti olaraq ba\u015f\u0131n\u0131 t\u0259rp\u0259dirdi. Sovet \u0130ttifaq\u0131ndan g\u0259l\u0259n teleqram onun diqq\u0259tini c\u0259lb etdi. M\u0259zmununa s\u00f6z olmasa da, imza onu a\u00e7mad\u0131. Teleqramlar\u0131 bir k\u0259nara qoyub aya\u011fa qalxd\u0131.<\/p>\n<p>Ankara bayramsaya\u011f\u0131 b\u0259z\u0259dilmi\u015fdi. Qaranl\u0131q \u00e7oxdan d\u00fc\u015fs\u0259 d\u0259, \u015f\u0259h\u0259r g\u00fcnd\u00fcz kimi i\u015f\u0131ql\u0131 idi. \u0130nsanlar k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259n y\u0131\u011f\u0131\u015fmaq bilmirdi. Onlar\u0131n \u015f\u0259n s\u0259sl\u0259ri \u0259trafa yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Atat\u00fcrk bir anl\u0131\u011fa \u015f\u0259h\u0259r\u0259 g\u00f6z g\u0259zdirib bu at\u0259\u015ff\u0259\u015fanl\u0131qdan raz\u0131 qalaraq, ma\u015f\u0131na \u0259yl\u0259\u015fdi. Gec\u0259 saat ikinin yar\u0131s\u0131 idi. O, ma\u015f\u0131n\u0131 SSR\u0130-nin T\u00fcrkiy\u0259d\u0259ki s\u0259firliyin\u0259 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. \u00c7ox g\u00fcman ki, s\u0259fir\u0259 x\u0259b\u0259r vermi\u015fdil\u0259r. Karaxan \u00f6z yerind\u0259 idi. Qap\u0131n\u0131n a\u011fz\u0131nda dayan\u0131b Mustafa Kamal\u0131n g\u0259li\u015fini g\u00f6zl\u0259yirdi v\u0259 h\u0259m d\u0259 heyr\u0259t i\u00e7\u0259risind\u0259 idi: gec\u0259nin bu v\u0259d\u0259si Atat\u00fcrk\u00fc s\u0259firliy\u0259 g\u0259lm\u0259y\u0259 n\u0259 vadar etmi\u015fdi.<\/p>\n<p>S\u0259firliyin i\u015f\u00e7il\u0259ri, ba\u015fda Karaxan olmaqla, Atat\u00fcrk\u00fc qar\u015f\u0131lay\u0131b i\u00e7\u0259ri apard\u0131lar. T\u00fcrk lideri \u0259yl\u0259\u015fdi. D\u0259rhal hiss olunurdu ki, n\u0259d\u0259ns\u0259 naraz\u0131d\u0131r. Karaxan g\u00f6zl\u0259yirdi. Onun intizar\u0131n\u0131 hiss ed\u0259n Atat\u00fcrk a\u011f\u0131r-a\u011f\u0131r s\u00f6z\u0259 ba\u015flad\u0131:<\/p>\n<p>\u2013 Y\u0259qin x\u0259b\u0259rin var. Bu g\u00fcn bizim \u0259ziz g\u00fcn\u00fcm\u00fczd\u00fcr. M\u0259nim \u00f6lk\u0259md\u0259 bayramd\u0131r.<\/p>\n<p>S\u0259fir tez:<\/p>\n<p>\u2013 X\u0259b\u0259rim var, say\u0131n prezident, \u2013 dey\u0259 cavab verdi.<\/p>\n<p>\u2013 Bu g\u00fcn Respublika g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Ard\u0131-aras\u0131 k\u0259silm\u0259d\u0259n teleqramlar al\u0131r\u0131q.<\/p>\n<p>S\u0259fir\u0259 el\u0259 g\u0259ldi ki, Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n g\u00f6nd\u0259rdiyi teleqram \u00e7atmad\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6lk\u0259 prezidenti bel\u0259 dilxor v\u0259 ac\u0131ql\u0131d\u0131r. Odur ki tez:<\/p>\n<p>\u2013 Bizim \u00f6lk\u0259 d\u0259 teleqram g\u00f6nd\u0259rib. Sovet \u0130ttifaq\u0131 da Sizi v\u0259 \u00f6lk\u0259nizi bu \u0259lam\u0259tdar g\u00fcn m\u00fcnasib\u0259til\u0259 t\u0259brik edir.<\/p>\n<p>\u2013 Sizc\u0259, teleqram kimin ad\u0131ndand\u0131r?<\/p>\n<p>S\u0259fir bir anl\u0131\u011fa duruxdu v\u0259 yad\u0131na salma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fd\u0131:<\/p>\n<p>\u2013 M\u0259nc\u0259, Kalininin.<\/p>\n<p>Atat\u00fcrk\u00fcn qa\u015flar\u0131 d\u00fcy\u00fcnl\u0259ndi:<\/p>\n<p>\u2013 Kalinin kimdir?<\/p>\n<p>S\u0259fir ayd\u0131nla\u015fd\u0131rd\u0131:<\/p>\n<p>\u2013 M\u0259rk\u0259zi \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sinin s\u0259dri.<\/p>\n<p>\u2013 Sizin \u00f6lk\u0259nin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 odur?<\/p>\n<p>Karaxan udqundu:<\/p>\n<p>\u2013 Xeyr, onu kim deyir? Stalindir d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131, birinci \u015f\u0259xs d\u0259 odur.<\/p>\n<p>\u2013 Sizin \u00f6lk\u0259nizd\u0259 \u0259lam\u0259tdar g\u00fcnl\u0259r, bayramlar olanda T\u00fcrkiy\u0259 ad\u0131ndan teleqram\u0131 SSR\u0130-y\u0259 kim g\u00f6nd\u0259rir? M\u0259n, yoxsa \u0130sm\u0259t \u0130n\u00f6n\u00fc?<\/p>\n<p>\u2013 \u018flb\u0259tt\u0259, siz.<\/p>\n<p>\u2013 B\u0259s el\u0259 is\u0259 siz t\u0259r\u0259fd\u0259n, sizin \u00f6lk\u0259 t\u0259r\u0259fd\u0259n olan bu saymamazl\u0131q, diqq\u0259tsizlik n\u0259d\u0259ndir? Birinci \u015f\u0259xs dura-dura Kalinin niy\u0259 teleqrama imza at\u0131r?<\/p>\n<p>Bir anl\u0131\u011fa fasil\u0259 oldu. Atat\u00fcrk \u0259lav\u0259 etdi:<\/p>\n<p>\u2013 T\u00fcrkiy\u0259nin prezidenti v\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 kimdir? M\u0259n! Sizin \u00f6lk\u0259nin r\u0259hb\u0259ri v\u0259 lideri d\u0259 Stalindir. Dem\u0259li, m\u0259ni v\u0259 \u00f6lk\u0259mi kim t\u0259brik etm\u0259li idi?<\/p>\n<p>Karaxan qeyri-ixtiyari olaraq bu suala cavab verdi:<\/p>\n<p>\u2013 Stalin!<\/p>\n<p>Atat\u00fcrk sakitl\u0259\u015fm\u0259k bilmirdi:<\/p>\n<p>\u2013 X\u0259b\u0259rim var ki, Sovet \u0130ttifaq\u0131 g\u00fccl\u00fc orduya malikdir. F\u0259q\u0259t m\u0259n n\u0259 sizin ordunuzdan, n\u0259 d\u0259 sizd\u0259n qorxuram. Bilirsiniz niy\u0259? M\u0259nim arxamda b\u00f6y\u00fck v\u0259 sars\u0131lmaz t\u00fcrk xalq\u0131 dayan\u0131r. M\u0259nim birc\u0259 s\u00f6z\u00fcm kifay\u0259tdir ki, onlar Yer k\u00fcr\u0259sini m\u0259hv\u0259rind\u0259n \u00e7\u0131xars\u0131nlar. F\u0259q\u0259t bunu ist\u0259mir\u0259m, \u00e7\u00fcnki m\u0259n s\u00f6z\u00fcm\u00fcn yiy\u0259siy\u0259m v\u0259 dostlu\u011fu y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirir\u0259m. M\u0259nim s\u00f6z\u00fcm v\u0259 dostlu\u011fum m\u00fcq\u0259dd\u0259sdir. Biz m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tl\u0259rik. Aram\u0131zda anla\u015f\u0131lma v\u0259 dostluq varsa, bir-birimiz\u0259 h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015fmal\u0131y\u0131q, dinc qon\u015fuluq \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015famal\u0131y\u0131q.<\/p>\n<p>Atat\u00fcrk s\u00f6zl\u0259rini deyib \u00e7\u0131xd\u0131. S\u0259fir bir m\u00fcdd\u0259t yerind\u0259n t\u0259rp\u0259nm\u0259di. Bir t\u0259r\u0259fd\u0259n Stalinin xofu, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n Atat\u00fcrk\u00fcn s\u0259rt ittiham\u0131 onu \u00e7\u0131x\u0131lmaz v\u0259ziyy\u0259t\u0259 salm\u0131\u015fd\u0131. \u018fvv\u0259lc\u0259 bilm\u0259di nec\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t etsin, sonra \u00f6z\u00fcn\u00fc \u0259l\u0259 al\u0131b d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc: \u201cM\u0259n s\u0259fir\u0259m, diplomatam, T\u00fcrkiy\u0259nin m\u00f6vqeyini, bu \u00f6lk\u0259nin prezidenti olan Atat\u00fcrk\u00fcn irad\u0131n\u0131 h\u0259r halda \u00f6lk\u0259m\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq m\u0259nim borcumdur\u201d.<\/p>\n<p>Karaxan yaz\u0131 masas\u0131n\u0131n arxas\u0131na ke\u00e7ib \u201ctamamil\u0259 m\u0259xfidir\u201d qrifi il\u0259 Stalin\u0259 v\u0259 xarici i\u015fl\u0259r naziri Molotova \u00fcnvanlanm\u0131\u015f teleqram haz\u0131rlad\u0131 v\u0259 yola sald\u0131.<\/p>\n<p>H\u0259min hadis\u0259d\u0259n sonra Stalin T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 son d\u0259r\u0259c\u0259 ehtiyatla h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259rdi.<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"13974\">Yaz\u0131ya 568 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 19 MAY &#8211; MUSTAFA KAMAL ATAT\u00dcRK\u00dcN ANADAN OLDU\u011eU G\u00dcND\u00dcR\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (\u201cSamsundan ba\u015flanan yol\u201d roman\u0131ndan) &nbsp; \u00d6lk\u0259d\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259lik idi. Ham\u0131 sevinir, \u015fadlan\u0131rd\u0131. T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 g\u00fcn\u00fc qeyd olunurdu. D\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n t\u0259brik teleqramlar\u0131 g\u0259lirdi. Atat\u00fcrk bir-bir onlar\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irir, arada [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12834,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4,3],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13974"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13974"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13974\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13975,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13974\/revisions\/13975"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12834"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13974"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13974"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13974"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}