{"id":15668,"date":"2020-06-29T20:06:20","date_gmt":"2020-06-29T15:06:20","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=15668"},"modified":"2020-06-29T20:06:20","modified_gmt":"2020-06-29T15:06:20","slug":"onlar-qarabagi-nec%c9%99-azad-etdil%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=15668","title":{"rendered":"Onlar Qaraba\u011f\u0131 nec\u0259 azad etdil\u0259r..?"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone\" src=\"http:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/105770294_2692531767689873_8407350908191960813_n-640x400.jpg\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"400\" \/><\/p>\n<h1 class=\"entry-title\" style=\"color: #353535;\">C\u00fcmhuriyy\u0259t Ordusunun d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259n generallar\u0131: Onlar Qaraba\u011f\u0131 nec\u0259 azad etdil\u0259r..?<\/h1>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/moderator.az\/fotobaza\/orta\/290803.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan ordusunun yarad\u0131lmas\u0131ndan 102 il vaxt \u00f6t\u00fcr. 1918-ci ild\u0259 yoxdan bir bayraq qald\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z kimi, yoxdan da bir ordu yarad\u0131b Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc t\u0259min etdik.Bu g\u00fcn 27 ild\u0259n \u00e7oxdur ki, erm\u0259nil\u0259rin biz\u0259 atd\u0131\u011f\u0131 g\u00fcll\u0259l\u0259ri saymaqla m\u0259\u015f\u011ful oldu\u011fumuz\u00a0 bir d\u00f6vrd\u0259, m\u00fcdafi\u0259 nazirimizin ana dilind\u0259 dan\u0131\u015fa bildiyini az qala \u201cbayram\u201d etdiyimiz bir zamanda\u00a0 \u00a0o ill\u0259rd\u0259\u00a0 114 min kv. kilometrlik\u00a0 \u0259razid\u0259 \u00fc\u00e7r\u0259ngli Az\u0259rbaycan bayra\u011f\u0131n\u0131 dal\u011faland\u0131ran insanlar\u0131 yad etm\u0259k milli m\u0259d\u0259niyy\u0259timizin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etm\u0259lidir.B\u0259s bu \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 kiml\u0259r v\u0259 nec\u0259 apar\u0131rd\u0131? Onlar\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259sinin sirri n\u0259d\u0259 idi?V\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlikmi, c\u0259sar\u0259tmi, pe\u015f\u0259karl\u0131qm\u0131,hans\u0131 d\u00f6vl\u0259td\u0259n as\u0131l\u0131 olmamaqm\u0131? Odur ki, b\u00f6y\u00fck h\u0259rbi\u00e7il\u0259rimiz olan S.Mehmandarovun, \u018f.\u015e\u0131xlinskinin, M.Sulkevi\u00e7in, X.Sultanovun, H.S\u0259limovun v\u0259 dig\u0259rl\u0259rinin adlar\u0131n\u0131 say\u011f\u0131larla xat\u0131rlamaq h\u0259r birimizin borcudur.T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r ki, B\u0259z\u0259n onlar\u0131 unudur v\u0259 n\u0259d\u0259ns\u0259 yada salm\u0131r\u0131q.\u00d6t\u0259n il b\u00f6y\u00fck ictimai-siyasi v\u0259 h\u0259rbi xadim X.Sultanovun 140 illiyi tamam oldu.M\u0259nim v\u0259 dig\u0259r dostlar\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmad\u0131 v\u0259 h\u0259min yubiley d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qeyd olunmad\u0131.Yubileyi qeyd edib\u00a0 d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif dill\u0259rind\u0259\u00a0 \u201cQaraba\u011f\u0131n general qubernatoru X.Sultanov\u201d kitab\u0131n\u0131 \u00e7ap ets\u0259ydik, yaxud onun haqq\u0131nda maraql\u0131 bir film \u00e7\u0259kils\u0259 d\u0259 nec\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli olard\u0131?\u00a0\u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0Bu yaz\u0131mda is\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259n C\u00fcmhuriyy\u0259t generallar\u0131m\u0131zla ba\u011fl\u0131 b\u0259zi m\u0259qamlar\u0131 oxuculara t\u0259qdim edir\u0259m.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><strong style=\"font-style: inherit;\">N\u0259siman Yaqublu<\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><strong style=\"font-style: inherit;\">Tarix elml\u0259ri doktoru, professorS\u018fM\u018fD B\u018fY MEHMANDAROV (1855-1931)\u00a0<\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><strong style=\"font-style: inherit;\">Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259tinin\u00a0 H\u0259rbi Naziri<\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\nS.Mehmandarov H\u0259rbi Nazir olark\u0259n ilk verdiyi \u0259mrl\u0259rd\u0259n biri \u2212 Az\u0259rbaycan ordusu \u0259sk\u0259rinin ana dilind\u0259 salamla\u015fma\u011f\u0131 idi. Onun \u0259mrind\u0259 qeyd olunurdu: \u201cS\u0131rada, el\u0259c\u0259 d\u0259 s\u0131radan k\u0259narda olark\u0259n \u0259sk\u0259rl\u0259rin t\u00fcrkc\u0259 salamla\u015fmas\u0131 \u2212 bir s\u00f6zl\u0259 \u201csalam\u201d, cavab\u0131 is\u0259 \u201c\u0259leyk\u00fcm-salam\u201d olmas\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn zabitl\u0259r\u0259 \u0259mr edir\u0259m. T\u0259ltif zaman\u0131 \u0259sk\u0259r\u0259 deyilm\u0259lidir: \u201cM\u0259rh\u0259ba!\u201d, \u0259sk\u0259r cavab verm\u0259lidir: \u201c\u00c7ox sa\u011f ol!\u201d.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\u00a0\u00a0S.Mehmandarov Ordunu bol\u015fevikl\u0259rin z\u0259r\u0259rli t\u0259bli\u011fat\u0131ndan qoruma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, bununla \u0259laq\u0259dar Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n s\u0259dri, eyni zamanda Daxili \u0130\u015fl\u0259r Naziri N.Yusifb\u0259ylini 1919-cu ilin may\u0131n 11-d\u0259 m\u0259lumatland\u0131r\u0131rd\u0131: \u201cM\u0259nim t\u0259r\u0259fimd\u0259n bel\u0259 bir m\u0259lumat al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r ki, Bak\u0131da m\u00fcs\u0259lmanlardan ibar\u0259t olan xeyli bol\u015fevik t\u0259may\u00fcll\u00fc \u015f\u0259xs h\u0259r vasit\u0259 il\u0259 kazarmalara daxil olma\u011fa, t\u0259bli\u011fatla ordunun \u0259saslar\u0131n\u0131 sars\u0131tma\u011fa v\u0259 bol\u015fevik ideyalar\u0131n\u0131 a\u015f\u0131lama\u011fa can at\u0131rlar. Bak\u0131da yerl\u0259\u015f\u0259n qo\u015funlar, x\u00fcsusil\u0259 piyada qo\u015funlar\u0131 h\u0259rbi t\u0259rbiy\u0259nin \u0259saslar\u0131n\u0131 tamamil\u0259 m\u0259nims\u0259m\u0259mi\u015fl\u0259r v\u0259 intizam o q\u0259d\u0259r d\u0259 m\u00f6hk\u0259m deyil, buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u0259n qo\u015funlar\u0131 Bak\u0131ya g\u0259tirm\u0259k ist\u0259mirdim. Bu g\u0259nc qo\u015funlar\u0131 bol\u015fevikl\u0259rin da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 t\u0259bli\u011fat\u0131ndan qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn Zati-Alil\u0259rinizd\u0259n kazarmalar\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi rayonlara k\u0259nar \u015f\u0259xsl\u0259rin icaz\u0259siz daxil olmas\u0131na imkan verilm\u0259m\u0259si m\u0259qs\u0259di il\u0259 qo\u015funlar\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi rayonlarda polis n\u0259zar\u0259tinin t\u0259tbiqin\u0259 s\u0259r\u0259ncam verm\u0259yinizi xahi\u015f edir\u0259m\u201d.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\nAz\u0259rbaycanda m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funa mane olan q\u00fcvv\u0259l\u0259r da\u011f\u0131d\u0131c\u0131l\u0131q i\u015fl\u0259rini davam etdirs\u0259l\u0259r d\u0259, onlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 g\u00fcc nazirlikl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 al\u0131n\u0131rd\u0131. 1919-cu ilin iyununda Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259li problem \u2212 L\u0259nk\u0259ran q\u0259zas\u0131nda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r idi. Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc par\u00e7alamaq ist\u0259y\u0259n v\u0259 qondarma \u201cMu\u011fan respublikas\u0131\u201d yaratmaq ist\u0259y\u0259n bu q\u00fcvv\u0259l\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 S.Mehmandarov \u00e7ox q\u0259tiyy\u0259tli davranm\u0131\u015fd\u0131. O, do\u011fulub boya-ba\u015fa \u00e7atd\u0131\u011f\u0131 bu b\u00f6lg\u0259d\u0259ki \u201cseparat\u00e7\u0131\u201d q\u00fcvv\u0259l\u0259r\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edirdi: \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 h\u00f6kum\u0259tinin irad\u0259si il\u0259 m\u0259n L\u0259nk\u0259ran q\u0259zas\u0131na v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sini bird\u0259f\u0259lik k\u0259sm\u0259k, qayda-qanun yaratmaq, yerli \u0259halini zal\u0131mlardan v\u0259 qatill\u0259rd\u0259n qurtarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259st\u0259 g\u00f6nd\u0259rir\u0259m. Az\u0259rbaycan qo\u015funlar\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n ayr\u0131lmaz t\u0259rkib hiss\u0259si olan bu yerin b\u00fct\u00fcn mill\u0259tl\u0259rd\u0259n olan \u0259halisi \u00fc\u00e7\u00fcn qanun\u00e7ulu\u011fun v\u0259 \u0259dal\u0259tin m\u00fcdafi\u0259\u00e7isi kimi g\u0259lir. Silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin himay\u0259si alt\u0131nda \u00f6lk\u0259nin b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rinin idar\u0259\u00e7iliyind\u0259 t\u0259xir\u0259 sal\u0131nmadan m\u00fclki idar\u0259\u00e7ilik b\u0259rpa edil\u0259c\u0259kdir\u2026 Bununla yana\u015f\u0131 x\u0259b\u0259rdar edir\u0259m ki, h\u0259r hans\u0131 \u015fura, komit\u0259, yaxud \u201cMu\u011fan respublikas\u0131\u201d \u015f\u0259klind\u0259 he\u00e7 bir \u00f6zba\u015f\u0131na t\u0259\u015fkilat\u0131n olmas\u0131na yol verilm\u0259y\u0259c\u0259kdir. L\u0259nk\u0259ran q\u0259zas\u0131nda yaln\u0131z Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n hakimiyy\u0259ti tan\u0131nacaqd\u0131r v\u0259 onun s\u0259r\u0259ncamlar\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259y\u0259nl\u0259r qiyam\u00e7\u0131 kimi h\u0259rbi d\u00f6vr\u00fcn qanunlar\u0131na uy\u011fun m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131yacaqlar. X\u0259b\u0259rdar edir\u0259m ki, rus \u0259halisin\u0259 qar\u015f\u0131 he\u00e7 bir qar\u0259t\u0259 v\u0259 zorak\u0131l\u0131\u011fa yol verilm\u0259m\u0259lidir. \u00c7\u00fcnki, onlar da q\u0259zan\u0131n dig\u0259r mill\u0259tl\u0259rinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 b\u0259rab\u0259r h\u00fcquqlu Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131d\u0131r\u2026 H\u0259r c\u00fcr silahl\u0131 m\u00fcqavim\u0259t \u00f6l\u00fcm h\u00f6km\u00fc\u00a0 il\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131lacaqd\u0131r v\u0259 qo\u015funa bel\u0259 hallarda amans\u0131zl\u0131qla f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259yi \u0259mr edir\u0259m. Bu bar\u0259d\u0259 bu v\u0259 ya dig\u0259r b\u0259han\u0259 il\u0259 \u0259halini qo\u015funlara, yaxud hakimiyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 qald\u0131racaq \u015f\u0259xsl\u0259rin ham\u0131s\u0131na x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edir\u0259m. \u00d6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 m\u0259n d\u0259st\u0259 r\u0259isin\u0259, qo\u015funlar\u0131n \u0259haliy\u0259 he\u00e7 bir z\u0259r\u0259r verm\u0259m\u0259si v\u0259 m\u00fclki \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259r c\u00fcr zorak\u0131l\u0131q ed\u0259nl\u0259ri ciddi c\u0259zaland\u0131rma\u011f\u0131 \u0259mr edir\u0259m\u201d.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\nS. Mehmandarov H\u0259rbi Nazir olaraq m\u00fcnaqi\u015f\u0259 b\u00f6lg\u0259l\u0259rin\u0259 gedir, yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 yax\u0131ndan tan\u0131\u015f olurdu. Onun Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n s\u0259dri N.Yusifb\u0259yli il\u0259 Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sin\u0259 s\u0259f\u0259ri haqq\u0131nda \u201cAz\u0259rbaycan\u201d q\u0259zeti yaz\u0131rd\u0131: \u201cQaraba\u011f\u0131n h\u0259yat\u0131nda daha \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259 \u2212 bu, 29-30 iyul g\u00fcnl\u0259ri oldu. Bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 Qaraba\u011f \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u0259n \u0259ziz v\u0259 sevimli qonaqlar\u0131n\u0131 \u2212\u00a0 G\u0259nc\u0259 qubernatoru R\u0259fib\u0259yovun m\u00fc\u015faiy\u0259t etdiyi Ba\u015f Nazir N.Yusifb\u0259ylini v\u0259 H\u0259rbi Nazir S.Mehmandarovu q\u0259bul etm\u0259k sevincini ya\u015fad\u0131. Qonaqlar iyulun 29-da Xank\u0259ndin\u0259 g\u0259ldil\u0259r, orada qo\u015funlar\u0131n parad\u0131 oldu. Parad\u0131 Ba\u015f Nazir N.Yusifb\u0259yli q\u0259bul etdi. \u0130yulun 30-da \u0259ziz qonaqlar \u015eu\u015faya g\u0259ldil\u0259r. \u015e\u0259h\u0259rd\u0259 qonaqlar ruhanil\u0259r v\u0259 \u0259hali t\u0259r\u0259find\u0259n duz-\u00e7\u00f6r\u0259kl\u0259 qar\u015f\u0131land\u0131lar. Sonra qonaqlar Azadl\u0131q meydan\u0131na g\u0259ldil\u0259r v\u0259 burada ruhanil\u0259r v\u0259 \u0259hali t\u0259r\u0259find\u0259n nitql\u0259r s\u00f6yl\u0259nildi. Cavab nitqi s\u00f6yl\u0259y\u0259n Ba\u015f Nazir m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n ba\u015fqa mill\u0259tl\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 dinc yana\u015f\u0131 ya\u015famalar\u0131n\u0131n z\u0259ruriliyind\u0259n dan\u0131\u015faraq qeyd\u00a0 etdi ki, bunsuz Az\u0259rbaycan\u0131n rifah\u0131 m\u00fcmk\u00fcn deyil!!<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\nS. Mehmandarov H\u0259rbi Nazir v\u0259zif\u0259sind\u0259 olark\u0259n \u0259sk\u0259rl\u0259r aras\u0131nda b\u00f6y\u00fck n\u00fcfuza sahib idi v\u0259 ona \u00e7oxlu \u015f\u0259rqil\u0259r qo\u015fulmu\u015fdu:<br \/>\n-S\u0259m\u0259d Pa\u015fa s\u0259rdar\u0131m\u0131z,Qan ax\u0131dar x\u0259nc\u0259rimiz.D\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259ri q\u0259hr ed\u0259rik,Yurdlar\u0131n\u0131 m\u0259hv ed\u0259rik,Biz bir tabor \u0259sk\u0259rl\u0259rik,P\u0259k \u015fanl\u0131y\u0131q!<br \/>\nS.Mehmandarov Parlamentd\u0259ki \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 bu s\u00f6zl\u0259rl\u0259 yekunla\u015fd\u0131r\u0131r: \u201cBir ne\u00e7\u0259 s\u00f6z d\u0259 \u015f\u0259xsim \u0259traf\u0131nda qald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f s\u0259s-k\u00fcy haqq\u0131nda \u0259rz ed\u0259c\u0259y\u0259m. Bu s\u00f6zl\u0259ri o a\u011falar dan\u0131\u015f\u0131rlar ki, qoymam\u0131\u015fam Az\u0259rbaycan x\u0259zin\u0259sin\u0259 s\u00fcdl\u00fc in\u0259k v\u0259 H\u0259rbiyy\u0259 nazirliyin\u0259 dar\u00fcl\u0259c\u0259z\u0259 (\u0259lill\u0259r evi, qocalar evi) kimi baxs\u0131nlar. M\u0259n b\u0259yan edir\u0259m ki, bu vaxtad\u0259k oldu\u011fu kimi, bundan sonra da tutdu\u011fum yol il\u0259 ged\u0259c\u0259y\u0259m v\u0259 he\u00e7 bir q\u00fcvv\u0259 m\u0259ni\u00a0 bu yoldan \u00e7\u0131xara bilm\u0259z. H\u0259r k\u0259s m\u0259nd\u0259n sonra nazir olsa, g\u00f6r\u0259r ki, n\u0259 q\u0259d\u0259r z\u0259hm\u0259t \u00e7\u0259kilmi\u015f v\u0259 n\u0259 i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr\u201d.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\nH\u0259min d\u00f6vrd\u0259 n\u0259\u015fr edil\u0259n \u201cAz\u0259rbaycan\u201d q\u0259zeti S.Mehmandarovun bu \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131ndan sonra Parlament \u00fczvl\u0259rinin ona olan inam\u0131n\u0131 v\u0259 h\u00f6rm\u0259tini bel\u0259 i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131rd\u0131: \u201cH\u0259rbiyy\u0259 naziri h\u0259zr\u0259tl\u0259ri ax\u0131rda salondan \u00e7\u0131xark\u0259n yen\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u0259clis \u015fidd\u0259tli v\u0259 s\u00fcr\u0259kli alq\u0131\u015f il\u0259 onu yola sal\u0131r\u201d.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<strong style=\"font-style: inherit;\">XOSROV\u00a0 B\u018fY\u00a0 SULTANOV (1879 \u2013 1943)AZ\u018fRBAYCANIN\u00a0 \u0130LK\u00a0 H\u018fRB\u0130\u00a0 NAZ\u0130R\u0130, QARABA\u011eIN GENERAL QUBERNATORU<\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/moderator.az\/fotobaza\/orta\/290794.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>X. Sultanov Qaraba\u011f\u0131n general-qubernatoru v\u0259zif\u0259sin\u0259 ba\u015flayark\u0259n xalqa m\u00fcraci\u0259t \u00fcnvanlad\u0131. H\u0259min m\u00fcraci\u0259td\u0259 o, ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q ed\u0259c\u0259yi qurumun f\u0259aliyy\u0259ti haqq\u0131nda xalq\u0131 bilgil\u0259ndirdi.1919-cu ilin 11 fevral\u0131nda \u201cAz\u0259rbaycan\u201d q\u0259zetind\u0259 \u00e7ap olunan\u00a0 bir yaz\u0131 bel\u0259 adlan\u0131rd\u0131: \u201cM\u00fcv\u0259qq\u0259ti general-qubernator X.Sultanovun Z\u0259ng\u0259zur, \u015eu\u015fa, Cavan\u015fir v\u0259 C\u0259bray\u0131l q\u0259zalar\u0131n\u0131n \u0259halisin\u0259 m\u00fcraci\u0259ti\u201d.M\u00fcraci\u0259td\u0259 yaz\u0131l\u0131rd\u0131: \u201cAz\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin yanvar ay\u0131 q\u0259rar\u0131 il\u0259 Z\u0259ng\u0259zur, \u015eu\u015fa, Cavan\u015fir v\u0259 C\u0259bray\u0131l q\u0259zalar\u0131 x\u00fcsusi general-qubernatorlu\u011fa ayr\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu f\u00f6vq\u0259lad\u0259 t\u0259dbirl\u0259r f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259td\u0259n ir\u0259li g\u0259lmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259qrib\u0259n yar\u0131s\u0131nda, onun \u0259n yax\u015f\u0131 hiss\u0259si \u2013 4 q\u0259za art\u0131q bir il\u0259 yax\u0131nd\u0131r ki, anarxiya ucbat\u0131ndan da\u011f\u0131l\u0131r. \u015e\u0259xsi firavanl\u0131\u011f\u0131 y\u00fcks\u0259k ideal sayan m\u0259suliyy\u0259tsiz elementl\u0259rin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda olan bandalar diyar\u0131 viran\u0259 qoyur; k\u0259ndl\u0259ri yand\u0131r\u0131r, \u0259halini q\u0131r\u0131r, on minl\u0259rl\u0259 yurdsuz-yuvas\u0131z qad\u0131n v\u0259 u\u015faq qa\u00e7q\u0131n d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr, yuxar\u0131da g\u00f6st\u0259ril\u0259n elementl\u0259r milli \u0259dav\u0259t yay\u0131rlar. \u018fhalid\u0259n \u00fcmumi siyasi v\u0259ziyy\u0259t gizl\u0259dilir. Bu \u015f\u0259xsl\u0259r \u00f6z \u015f\u0259xsi m\u0259nafel\u0259rini g\u00fcd\u00fcr, \u00f6z c\u0259hdl\u0259rini partiya ideya formas\u0131 donuna sal\u0131rlar.\u00d6z h\u0259yat\u0131n\u0131 xalqa xidm\u0259t\u0259 s\u0259rf etmi\u015f ictimai xadim kimi m\u0259n milli m\u0259nsubiyy\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq ham\u0131ya eyni m\u00fcnasib\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259yi, ciddi \u0259dal\u0259t v\u0259 qanun\u00e7uluq m\u00f6vqeyind\u0259 dayanma\u011f\u0131 hakimiyy\u0259tin borcu say\u0131ram. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi, \u0259razi toxunulmazl\u0131\u011f\u0131, \u015f\u0259xsiyy\u0259tin ciddi m\u0259suliyy\u0259ti v\u0259 \u0259mlak toxunulmazl\u0131\u011f\u0131 \u2013 diyar\u0131n h\u0259yat\u0131 bu \u0259saslar \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulacaqd\u0131r\u201d.<br \/>\nX.Sultanovun Qaraba\u011f\u0131n general-qubernatoru t\u0259yin edilm\u0259si erm\u0259nil\u0259ri narahat edirdi. Diplomatik N\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan \u00fczr\u0259 t\u0259msil\u00e7isi Tekinskiy\u0259, Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin Qaraba\u011fda f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 Erm\u0259nistan hakimiyy\u0259tinin mane olmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar nota verm\u0259si haqq\u0131nda 1720 sayl\u0131 18 iyun 1919-cu il tarixli m\u0259lumat\u0131nda bu haqda bilgil\u0259r vard\u0131r: \u201cErm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tin\u0259 x\u0259b\u0259r verin: Sultanov Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin 15 yanvar 1919-cu il tarixli q\u0259rar\u0131 il\u0259. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n ayr\u0131lmaz v\u0259 m\u00fcbahis\u0259siz torpaqlar\u0131 olan \u015eu\u015fa, Z\u0259ng\u0259zur, C\u0259bray\u0131l, Cavan\u015fir q\u0259zalar\u0131n\u0131n general-qubernatoru t\u0259yin edilib v\u0259 bu, aprelin 3-d\u0259 \u0130ttifaq Komandanl\u0131\u011f\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n r\u0259smi q\u0259bul edilib. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n Sultanovun f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan qo\u015funlar\u0131n\u0131n Qaraba\u011fa daxil olmas\u0131na erm\u0259ni h\u00f6kum\u0259tinin h\u0259r hans\u0131 etiraz\u0131 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u0131\u015fmaqd\u0131r v\u0259 m\u00fczakir\u0259 edil\u0259 bilm\u0259z. \u015eu\u015fa rayonunda ba\u015f ver\u0259n \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131qlarla ba\u011fl\u0131 is\u0259 general-qubernator t\u0259r\u0259find\u0259n g\u00fccl\u00fc t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcb v\u0259 h\u0259yat normal axar\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcb\u201d.<br \/>\nX. Sultanovun 1919-cu ilin 26 iyulunda \u015eu\u015fadan S.Mehmandarova g\u00f6nd\u0259rdiyi 3743 sayl\u0131 m\u0259lumatda Nax\u00e7\u0131vanla kommunikasiyan\u0131n t\u0259minat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Z\u0259ng\u0259zura qo\u015fun g\u00f6nd\u0259rib, Bazar\u00e7ay k\u0259ndinin al\u0131nmas\u0131 qeyd olunurdu. H\u0259min m\u0259lumatdan: \u201cZ\u0259ng\u0259zurla Nax\u00e7\u0131van\u0131n \u0259laq\u0259si probleminin h\u0259ll edilm\u0259si ancaq Z\u0259ng\u0259zurda h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259rin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si il\u0259 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu haqda m\u0259n Sizinl\u0259 \u015f\u0259xs\u0259n dan\u0131\u015fd\u0131m v\u0259 Siz d\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131n\u0131z. Bu m\u0259s\u0259l\u0259ni indi \u0259lveri\u015fli bir m\u0259qamda, maldarlar da\u011flarda, erm\u0259nil\u0259rd\u0259n arxada olark\u0259n, qan t\u00f6km\u0259d\u0259n h\u0259ll etm\u0259k olar. Bazar\u00e7ay yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda olan Q\u0131z\u0131l Bo\u011faz v\u0259 Bazar\u00e7ay yerl\u0259rini tutmaqla, buradak\u0131 malakan \u0259halisi Az\u0259rbaycan hakimiyy\u0259tini tan\u0131ma\u011fa haz\u0131rd\u0131r. V\u0259 bundan \u00f6tr\u00fc onlar \u00f6z n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rini Xalq milisinin r\u0259isi Sultanovun yan\u0131na g\u00f6nd\u0259rmi\u015fl\u0259r. V\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259 bununla da \u00f6z-\u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 h\u0259ll edilir.Odur ki, c\u0259nab \u0259lah\u0259zr\u0259t, h\u0259rbi hiss\u0259 d\u0259st\u0259l\u0259rinin Xalq milisi d\u0259st\u0259l\u0259ri il\u0259 birg\u0259 Bazar\u00e7ay k\u0259ndini almaq \u00fc\u00e7\u00fcn Sizin s\u0259r\u0259ncam verm\u0259yinizi xahi\u015f edir\u0259m.Ald\u0131\u011f\u0131m m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, M\u0259rcanl\u0131 maldarlar\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259rimiz \u00fc\u00e7\u00fcn bir ne\u00e7\u0259 y\u00fcz buynuzlu heyvan verm\u0259y\u0259 raz\u0131la\u015f\u0131blar. General-qubernator X.Sultanov\u201d.<\/p>\n<p><strong style=\"font-style: inherit;\">MASEY\u00a0 ALEKSANDROV\u0130\u00c7\u00a0 SULKEV\u0130\u00c7 (1865 \u2212 1920)<\/strong><strong style=\"font-style: inherit;\">AZ\u018fRBAYCAN\u00a0 ORDUSUNUN\u00a0 BA\u015e\u00a0 Q\u018fRARGAH\u00a0 R\u018f\u0130S\u0130<\/strong><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/moderator.az\/fotobaza\/orta\/290793.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">M.Sulkevi\u00e7 t\u0259l\u0259bkar komandir v\u0259 Ba\u015f Q\u0259rargah r\u0259isi idi. Onun imzas\u0131 il\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 1919-cu ilin 17 may\u0131nda haz\u0131rlanan 5 sayl\u0131 \u0259mrd\u0259 bel\u0259 qeydl\u0259r vard\u0131r: \u201cS\u0259hv h\u0259mi\u015f\u0259 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. D\u00f6vl\u0259t x\u0259zin\u0259sind\u0259n ayr\u0131lan x\u0259zin\u0259 pulu birba\u015fa t\u0259yinat\u0131 \u00fczr\u0259 s\u0259rf olunmal\u0131 v\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 t\u0259sdiq edilm\u0259lidir. Ordu v\u0259 x\u0259zin\u0259 maraqlar\u0131na qay\u011f\u0131 \u00e7ox olarsa, bunu ed\u0259nl\u0259r\u0259 t\u0259rif v\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr daha \u00e7ox olar\u201d.\u00a0 \u00a0 \u00a0M.Sulkevi\u00e7 Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259ti Ordusunun millil\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 d\u0259 \u00f6n\u0259mli \u0259h\u0259miyy\u0259t verirdi. Onun Ba\u015f Q\u0259rargah r\u0259isi olaraq 1919-cu ilin avqustun 10-da verdiyi 561 sayl\u0131 \u0259mrd\u0259 maraql\u0131 qeydl\u0259r vard\u0131r. \u018fmrd\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, Az\u0259rbaycan Ordusunun piyada v\u0259 s\u00fcvari alaylar\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 ayr\u0131ca batalyonlar\u0131, h\u0259rbi m\u0259kt\u0259bl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlanan bayra\u011f\u0131n bir t\u0259r\u0259find\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan\u201d, dig\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259 is\u0259 \u201cK\u00f6m\u0259k Allahdand\u0131r, q\u0259l\u0259b\u0259 yax\u0131nd\u0131r!\u201d\u00a0 s\u00f6zl\u0259ri yaz\u0131lmal\u0131d\u0131r. G\u00f6st\u0259rilirdi ki, bayra\u011f\u0131n par\u00e7as\u0131n\u0131n k\u0259nar\u0131ndak\u0131 zolaqlar Teymurl\u0259ngin S\u0259m\u0259rq\u0259ndd\u0259ki q\u0259brind\u0259 olan nax\u0131\u015flar kimi olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">M. Sulkevi\u00e7in Qaraba\u011f\u0131n general-qubernatoru X. Sultanova 7 sentyabr 1919-cu il tarixind\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiiyi m\u0259ktubda erm\u0259nil\u0259rin Qaraba\u011f\u0131n tam \u015f\u0259kild\u0259 itirilm\u0259si il\u0259 bar\u0131\u015fa bilm\u0259y\u0259c\u0259yi, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn imkanlardan istifad\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131 bildirilirdi. Bununla \u0259laq\u0259dar o, erm\u0259nil\u0259r\u0259 n\u0259zar\u0259t m\u0259qs\u0259di il\u0259 Xank\u0259ndind\u0259ki, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 is\u0259 Gorusdak\u0131 qarnizonlar\u0131 tam t\u0259rkibd\u0259 \u00f6z yerl\u0259rind\u0259 saxlama\u011f\u0131 t\u0259l\u0259b edirdi.M.Sulkevi\u00e7 yerli \u0259hali aras\u0131nda olan bacar\u0131ql\u0131, d\u00f6y\u00fc\u015fk\u0259n ruhlu insanlardan piyada v\u0259 s\u00fcvari partizan d\u0259st\u0259l\u0259rinin t\u0259\u015fkil olunmas\u0131n\u0131 da vacib say\u0131rd\u0131. Onun t\u0259klifin\u0259 g\u00f6r\u0259, 20-40 ya\u015fl\u0131 sakinl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t olan 4 batalyon yarad\u0131b onlardan \u0259razil\u0259rin m\u00fcdafi\u0259sind\u0259 istifad\u0259 edilm\u0259li idi.<\/p>\n<p style=\"color: #000000; text-align: right;\"><em><strong>\u0130stinad: Fedai.az<\/strong><\/em><\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"15668\">Yaz\u0131ya 497 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00fcmhuriyy\u0259t Ordusunun d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259n generallar\u0131: Onlar Qaraba\u011f\u0131 nec\u0259 azad etdil\u0259r..? Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan ordusunun yarad\u0131lmas\u0131ndan 102 il vaxt \u00f6t\u00fcr. 1918-ci ild\u0259 yoxdan bir bayraq qald\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z kimi, yoxdan da bir ordu yarad\u0131b Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc t\u0259min etdik.Bu g\u00fcn 27 ild\u0259n \u00e7oxdur ki, erm\u0259nil\u0259rin biz\u0259 atd\u0131\u011f\u0131 g\u00fcll\u0259l\u0259ri saymaqla m\u0259\u015f\u011ful oldu\u011fumuz\u00a0 bir d\u00f6vrd\u0259, m\u00fcdafi\u0259 nazirimizin ana dilind\u0259 dan\u0131\u015fa bildiyini [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[5,6,11,26,14,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15668"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15668"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15668\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15670,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15668\/revisions\/15670"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15668"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15668"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15668"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}