{"id":15940,"date":"2020-08-26T16:13:46","date_gmt":"2020-08-26T11:13:46","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=15940"},"modified":"2020-08-26T16:13:46","modified_gmt":"2020-08-26T11:13:46","slug":"fikr%c9%99t-qoca-mudrikliyinin-formulu-rust%c9%99m-kamal-yazir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=15940","title":{"rendered":"Fikr\u0259t Qoca m\u00fcdrikliyinin formulu &#8211; R\u00fcst\u0259m KAMAL yaz\u0131r"},"content":{"rendered":"<p><em><\/em><\/p>\n<blockquote style=\"font-style: normal; color: #000000;\">\n<h4 style=\"font-weight: bold; color: #19232d;\">\u015eairin poetikas\u0131 \u00fczr\u0259 ki\u00e7ik inc\u0259l\u0259m\u0259 c\u0259hdi<\/h4>\n<\/blockquote>\n<div class=\"news_text\" style=\"font-style: normal; color: #000000;\">\n<p><img decoding=\"async\" class=\"no-display appear\" src=\"http:\/\/img.edebiyyatqazeti.az\/uploads\/photo_3492(1).jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>U\u015faq vaxt\u0131 &#8220;Qoca&#8221;n\u0131n t\u0259x\u0259ll\u00fcs oldu\u011funu v\u0259 &#8220;a\u011fsaqqal, m\u00fcdrik&#8221; m\u0259nas\u0131n\u0131 da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcm. Biz t\u0259r\u0259fl\u0259rd\u0259 &#8220;Qoca&#8221; bu g\u00fcn d\u0259 bu m\u0259nada i\u015fl\u0259nir. &#8220;Qoca&#8221; t\u00fcrk mifoloji d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sind\u0259n g\u0259l\u0259n m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rdir. &#8220;Kitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud&#8221;da o\u011fuz b\u0259yl\u0259rinin adlar\u0131n\u0131 xat\u0131rlay\u0131n. U\u015fun Qoca, Alp Aruz Qoca&#8230; V\u0259 bu 60 illik yarad\u0131c\u0131l\u0131q yoluna bax\u0131b, &#8220;Qoca&#8221;n\u0131n \u015fairin m\u0259n\u0259vi statusu olmas\u0131na inan\u0131ram.<\/p>\n<p>&#8230;H\u0259r \u015fairin \u00f6z zaman obraz\u0131 olur. &#8220;G\u00fcn&#8221; zaman vahidi kimi Fikr\u0259t Qoca poetikas\u0131n\u0131n \u0259sas kateqoriyalar\u0131ndan biridir. Fikr\u0259t Qoca h\u0259r g\u00fcn\u00fc s\u00f6z\u00fcn filtrind\u0259n ke\u00e7irib yaz\u0131r v\u0259 ya\u015fay\u0131r. \u00d6z\u00fc, d\u00fcnya, insan haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini bir g\u00fcn\u00fcn miqyas\u0131na s\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131r\u0131b dan\u0131\u015f\u0131r. T\u0259qvim g\u00fcnl\u0259rin\u0259 (1 yanvar, T\u0259z\u0259 il, 8 mart&#8230;), yaxud h\u0259ft\u0259nin g\u00fcnl\u0259rin\u0259 \u015feir h\u0259sr etm\u0259si d\u0259 i\u00e7ind\u0259ki bu zaman instinktind\u0259n g\u0259lir.<\/p>\n<p>A\u011f g\u00fcnl\u0259rl\u0259 qara g\u00fcnl\u0259rin \u015feirini asanca ay\u0131rd etm\u0259k olar. \u015eeirl\u0259rin yaz\u0131lma tarixini bilm\u0259s\u0259n d\u0259, hans\u0131nda cavanl\u0131q \u00e7\u0131l\u011f\u0131nl\u0131\u011f\u0131, hans\u0131nda qocal\u0131\u011f\u0131n t\u0259mkinliyini \u0259ks olundu\u011funu ayd\u0131n sez\u0259 bil\u0259rs\u0259n. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, xalq r\u0259ssam\u0131 Tahir Salahovun \u00f6mr\u00fcn\u00fcn d\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc g\u00fcnl\u0259rin t\u0259zadlar\u0131 \u00fcst\u00fcnd\u0259 m\u0259naland\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>R\u0259ngl\u0259ri a\u011fla qara aras\u0131nda ya\u015fay\u0131r<\/p>\n<p>Aydandan ba\u015fqa.<\/p>\n<p>Aydan ona sud r\u0259ngind\u0259dir,<\/p>\n<p>\u00d6z\u00fc \u00f6mr\u00fcboyu a\u011fla qara aras\u0131nda<\/p>\n<p>Yarad\u0131c\u0131l\u0131q c\u0259ngind\u0259dir.<\/p>\n<p>O, h\u0259r g\u00fcn\u00fc sanki \u015feirl\u0259 ba\u015flay\u0131b \u015feirl\u0259 d\u0259 qurtar\u0131r. &#8220;Yuxudan \u00f6nc\u0259&#8221; ad\u0131 il\u0259 m\u00f6h\u00fcrl\u0259nmi\u015f \u015feirl\u0259r bunun t\u0259sdiqidir. Fikr\u0259t Qoca h\u0259r g\u00fcn\u0259\u015fli g\u00fcnl\u0259rin sevincini d\u0259, ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 g\u00fcnl\u0259rin k\u0259d\u0259rini d\u0259 zikr (meditasiya) edir.<\/p>\n<p>\u015eeirl\u0259rind\u0259 g\u00fcn\u0259\u015f i\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n bollu\u011fu m\u0259lum m\u0259s\u0259l\u0259dir, amma Aranda &#8211; Az\u0259rbaycan\u0131n bu &#8220;qovur\u011fa tavas\u0131nda&#8221; do\u011fulub b\u00f6y\u00fcm\u00fc\u015f bir \u015fairin \u015feirl\u0259rind\u0259 bu q\u0259d\u0259r ya\u011f\u0131\u015f nostaljisi, ya\u011f\u0131\u015f h\u0259sr\u0259ti hardand\u0131r? Fikr\u0259t Qoca poeziyas\u0131nda ya\u011f\u0131\u015f da, g\u00fcn\u0259\u015f d\u0259 yaln\u0131z t\u0259bi\u0259t hadis\u0259si deyil, g\u00fcn\u00fcn ya\u015fant\u0131 v\u0259 xatir\u0259 i\u015far\u0259l\u0259ridir.<\/p>\n<p>S\u0259h\u0259rd\u0259n ad g\u00fcn\u00fcm\u0259 ya\u011f\u0131\u015f ya\u011f\u0131r<\/p>\n<p>Q\u0131rx alt\u0131 illik yolun tozunu<\/p>\n<p>Bir g\u00fcn\u00fcn ya\u011f\u0131\u015f\u0131 yumaz.<\/p>\n<p>Yusa da, yax\u015f\u0131 yumaz.<\/p>\n<p>Yaxud<\/p>\n<p>Binalar \u00e7imib d\u00fcn\u0259nki ya\u011f\u0131\u015fda,<\/p>\n<p>\u00d6zl\u0259rini g\u00fcn\u0259 verirl\u0259r indi,<\/p>\n<p>G\u00fcn\u0259\u015f\u0259 bax q\u0131\u015fda!<\/p>\n<p>El\u0259 burdaca b\u00f6y\u00fck \u015fairin poeziya qrammatikas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ki\u00e7ik bir ha\u015fiy\u0259 \u00e7\u0131x\u0131m: Fikr\u0259t Qocan\u0131n qafiy\u0259si d\u0259, misra d\u00fcz\u00fcm\u00fc v\u0259 ritm-intonasiyas\u0131 da daha \u00e7ox feill\u0259r \u00fcstd\u0259 k\u00f6kl\u0259nir. Feil t\u00fcrk d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin v\u0259 mentall\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259sas qrammatik formalar\u0131ndan biridir. M\u0259hz g\u00fccl\u00fc feil immuniteti Fikr\u0259t Qoca &#8220;\u00e7eyn\u0259nmi\u015f&#8221; b\u0259dii t\u0259yinl\u0259rin &#8220;at oynatmas\u0131na&#8221; imkan vermir. Bir t\u0259bi\u0259t hadis\u0259sini, bir insan xarakterini feilin dili il\u0259 a\u00e7\u0131b g\u00f6st\u0259rm\u0259k \u015faird\u0259n ustal\u0131q t\u0259l\u0259b edir.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u0259\u015f yuyunub, daran\u0131b,<\/p>\n<p>D\u0131rman\u0131b, dayan\u0131b<\/p>\n<p>M\u0259scid minar\u0259sinin ba\u015f\u0131nda.<\/p>\n<p>\u018fli qa\u015f\u0131nda.<\/p>\n<p>H\u0259tta bir g\u00f6r\u00fc\u015f v\u0259 sevgi xatir\u0259sinin z\u0259rifliyini feill\u0259rl\u0259 m\u00fck\u0259mm\u0259l ifad\u0259 etm\u0259k g\u00fcc\u00fcn\u0259 qadirdir. Bu m\u0259qamda ist\u0259r-ist\u0259m\u0259z m\u0259\u015fhur mahn\u0131n\u0131n s\u00f6zl\u0259rini yadda\u015f\u0131nda s\u0259sl\u0259ndirirs\u0259n.<\/p>\n<p>K\u00fcl\u0259k \u0259sdi.<\/p>\n<p>Yarpaq d\u00fc\u015fd\u00fc &#8211;<\/p>\n<p>K\u00f6lg\u0259n \u00fc\u015f\u00fcd\u00fc.<\/p>\n<p>&#8230;s\u0259nin h\u0259sr\u0259tin<\/p>\n<p>Yollara d\u00fc\u015fd\u00fc &#8211;<\/p>\n<p>Niy\u0259 g\u0259lm\u0259din?<\/p>\n<p>M\u0259n Fikr\u0259t m\u00fc\u0259llimin son ill\u0259rd\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 s\u00fcjetli \u015feirl\u0259rini \u00e7ox sevir\u0259m. &#8220;Son liman&#8221; adl\u0131 bir avtobioqrafik \u015feiri var. \u015eeir onkoloji x\u0259st\u0259xanada, h\u0259kimin qap\u0131s\u0131 a\u011fz\u0131nda x\u0259st\u0259l\u0259rin \u00fcmidl\u0259, sakitc\u0259 n\u00f6vb\u0259 g\u00f6zl\u0259m\u0259si il\u0259 ba\u015flay\u0131r. Art\u0131q \u015feirin ilk misralar\u0131 adam\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259 psixoloji g\u0259rginlik yarad\u0131r:<\/p>\n<p>Onkoloji \u015f\u00f6b\u0259d\u0259,<\/p>\n<p>Dayanm\u0131\u015fam n\u00f6vb\u0259d\u0259.<\/p>\n<p>Bir s\u0259s qap\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131r:<\/p>\n<p>&#8220;G\u0259l! Kimin n\u00f6vb\u0259sidir<\/p>\n<p>H\u0259r k\u0259sin qula\u011f\u0131nda<\/p>\n<p>\u00dcr\u0259yinin s\u0259sidir.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn milli m\u0259n\u0259vi-\u0259xlaqi d\u0259y\u0259rl\u0259ri \u015feir\u0259 da\u015f\u0131ma\u011f\u0131n \u00f6z\u00fc \u015faird\u0259n ayr\u0131ca m\u0259suliyy\u0259t t\u0259l\u0259b edir. Fikr\u0259t Qoca bu g\u00fcn bu m\u0259suliyy\u0259ti \u015f\u0259r\u0259fl\u0259 boynuna g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, bir \u00e7ox \u015feirl\u0259rin mayas\u0131n\u0131, ideya c\u00f6vh\u0259rini aforistik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 formala\u015fd\u0131r\u0131r. H\u0259tta metaforalar bel\u0259 aforistik y\u0131\u011fcaml\u0131\u011fa v\u0259 \u00fcmumil\u0259\u015fdirm\u0259l\u0259r\u0259 meyl edir. Bu aforistik deyiml\u0259rd\u0259 m\u00fcdrik, ixtiyar ki\u015fil\u0259rin x\u0259fif yumoru da sezilir. M\u0259s\u0259l\u0259n:<\/p>\n<p>Qad\u0131n g\u00fcnah\u0131<\/p>\n<p>A\u011f\u0131r olur, a\u011f\u0131r.<\/p>\n<p>Ondan qan iyi g\u0259lir,<\/p>\n<p>B\u0259la ya\u011f\u0131r.<\/p>\n<p>Qad\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131\u015flay\u0131rlar<\/p>\n<p>\u0130ki g\u00fcnah\u0131:<\/p>\n<p>Bir \u00e7ox qanma\u011f\u0131,<\/p>\n<p>Bir d\u0259 \u0259rin\u0259 inanma\u011f\u0131.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn Fikr\u0259t Qoca s\u00f6z\u00fc h\u0259min m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rin ifad\u0259 m\u0259kan\u0131d\u0131r. M\u00fcdriklik, a\u011fsaqqall\u0131q ruhu \u015fairin son ill\u0259rd\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259r\u0259 d\u0259rind\u0259n n\u00fcfuz edibdi.<\/p>\n<p>He\u00e7 vaxt olmur haqs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n<\/p>\n<p>N\u0259 d\u0259 haqq\u0131n yar\u0131s\u0131.<\/p>\n<p>Ya \u00f6ld\u00fcrd\u00fcn, ya da \u00f6ld\u00fcn-<\/p>\n<p>Bir olacaq a\u011fr\u0131s\u0131.<\/p>\n<p>\u0130\u00e7ind\u0259dir h\u0259r adam\u0131n<\/p>\n<p>Ba\u015f \u0259ydiyi Tanr\u0131s\u0131<\/p>\n<p>Geri baxma, yeri, get.<\/p>\n<p>H\u0259tta aforistik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259y\u0259 dan\u0131\u015f\u0131q \u00fcslubu da yans\u0131ya bilir.<\/p>\n<p>S\u0259n\u0259 \u00f6l\u00fc d\u0259niz dey\u0259nl\u0259rin<\/p>\n<p>Ba\u015f\u0131na g\u00fcn vurub,<\/p>\n<p>Sarsaqlay\u0131blar<\/p>\n<p>D\u0259niz \u00f6l\u00fc ola bilm\u0259z!<\/p>\n<p>Bu d\u0259nizi duza qoyub,<\/p>\n<p>G\u0259l\u0259c\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn saxlay\u0131blar.<\/p>\n<p>Oxucular ba\u011f\u0131\u015flas\u0131n, Fikr\u0259t m\u00fc\u0259llimin ba\u015fqa \u015feirind\u0259n d\u0259 bir \u00f6rn\u0259k g\u0259tirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m.<\/p>\n<p>Yolun da m\u0259sl\u0259ki olur,<\/p>\n<p>m\u0259tl\u0259bi olur.<\/p>\n<p>M\u0259nzili olmayanda yol da yorulur.<\/p>\n<p>&#8220;D\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259r&#8221; adl\u0131 \u015feirinin s\u00fcjeti bel\u0259dir: h\u0259r g\u00fcn bulvarda iki qoca g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcb q\u0131sa etiket m\u00fcbadil\u0259sind\u0259n sonra ya\u015fan\u0131lm\u0131\u015f m\u0259nas\u0131z \u00f6mr\u00fcn amans\u0131z yekunu olaraq h\u0259mi\u015f\u0259 susurlar. \u00c7\u00fcnki ke\u00e7mi\u015fl\u0259rini xat\u0131rlama\u011fa utan\u0131r v\u0259 qorxurlar. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, m\u0259hz aforistik t\u0259f\u0259kk\u00fcr tipi Fikr\u0259t Qocan\u0131n bu s\u00fcjetli \u015feirinin d\u0259 prit\u00e7avari t\u0259hkiy\u0259sini formala\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Bulvarda iki qoca<\/p>\n<p>Oturdu yana\u015f\u0131.<\/p>\n<p>&#8211; Nec\u0259s\u0259n?<\/p>\n<p>&#8211; Yax\u015f\u0131yam.<\/p>\n<p>&#8211; S\u0259nin g\u00fcz\u0259ran\u0131n nec\u0259di?<\/p>\n<p>&#8211; Yax\u015f\u0131.<\/p>\n<p>&#8230;M\u0259nim tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m Fikr\u0259t Qocan\u0131n bir d\u0259f\u0259 d\u0259 olsun a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131, d\u0259rdini d\u00fcnyaya car \u00e7\u0259kib b\u0259yan etdiyini g\u00f6rm\u0259dim. M\u00fcdrik qocalar \u00f6z d\u0259rdini \u00f6z i\u00e7ind\u0259 da\u015f\u0131y\u0131r v\u0259 g\u00f6zl\u0259ri il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r. M\u00fcdrik qocalar ona g\u00f6r\u0259 \u015feir yaz\u0131rlar ki&#8230;<\/p>\n<p>Bu ya\u015f\u0131mda, bu g\u00fcn<\/p>\n<p>A\u011flayan k\u00f6nl\u00fcm\u00fc kiritm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn.<\/p>\n<p>M\u0259nb\u0259:\u00a0<a href=\"http:\/\/edebiyyatqazeti.az\/news\/edebi-tenqid\/6077-fikret-qoca-mudrikliyinin-formulu?fbclid=IwAR3bb-BMEOAe6C1VJbYcIOU4Hg3ILqOxJRCLe37pPJsXHDq_zYgYkoRzNE8#.X0Sc46JudbQ.facebook\">http:\/\/edebiyyatqazeti.az<\/a><\/p>\n<\/div>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"15940\">Yaz\u0131ya 476 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u015eairin poetikas\u0131 \u00fczr\u0259 ki\u00e7ik inc\u0259l\u0259m\u0259 c\u0259hdi U\u015faq vaxt\u0131 &#8220;Qoca&#8221;n\u0131n t\u0259x\u0259ll\u00fcs oldu\u011funu v\u0259 &#8220;a\u011fsaqqal, m\u00fcdrik&#8221; m\u0259nas\u0131n\u0131 da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcm. Biz t\u0259r\u0259fl\u0259rd\u0259 &#8220;Qoca&#8221; bu g\u00fcn d\u0259 bu m\u0259nada i\u015fl\u0259nir. &#8220;Qoca&#8221; t\u00fcrk mifoloji d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sind\u0259n g\u0259l\u0259n m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rdir. &#8220;Kitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud&#8221;da o\u011fuz b\u0259yl\u0259rinin adlar\u0131n\u0131 xat\u0131rlay\u0131n. U\u015fun Qoca, Alp Aruz Qoca&#8230; V\u0259 bu 60 illik yarad\u0131c\u0131l\u0131q yoluna bax\u0131b, &#8220;Qoca&#8221;n\u0131n \u015fairin m\u0259n\u0259vi statusu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[17,3],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15940"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15940"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15940\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15941,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15940\/revisions\/15941"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15940"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15940"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15940"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}