{"id":15953,"date":"2020-08-28T19:33:38","date_gmt":"2020-08-28T14:33:38","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=15953"},"modified":"2020-08-28T19:33:38","modified_gmt":"2020-08-28T14:33:38","slug":"mollan%c9%99sr%c9%99ddinci-mirz%c9%99-cabbar-%c9%99sg%c9%99rzad%c9%99-yaradiciliginda-ifsa-v%c9%99-t%c9%99nqidi-usullardan-istifad%c9%99-metodlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=15953","title":{"rendered":"MOLLAN\u018fSR\u018fDD\u0130N\u00c7\u0130 M\u0130RZ\u018f CABBAR \u018fSG\u018fRZAD\u018f YARADICILI\u011eINDA \u0130F\u015eA V\u018f T\u018fNQ\u0130D\u0130 \u00dcSULLARDAN \u0130ST\u0130FAD\u018f METODLARI"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/20200512_103345-e1598625195491.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignleft size-medium wp-image-15954\" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/20200512_103345-e1598625195491-168x300.jpg\" alt=\"20200512_103345\" width=\"168\" height=\"300\" \/><\/a>(Anadan olmas\u0131n\u0131n 135 illiyi m\u00fcnasib\u0259til\u0259)<\/p>\n<p>K\u00f6hn\u0259 dima\u011flar\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, tarixin \u00e7arx\u0131n\u0131 yeni yola salma\u011f\u0131, d\u00fcnyan\u0131 \u00e7irkablardan t\u0259mizl\u0259m\u0259yi, yer \u00fcz\u00fcn\u0259 yeni bax\u0131\u015f, yeni d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259, azadl\u0131q v\u0259 s\u0259ad\u0259t g\u0259tirm\u0259yi qar\u015f\u0131s\u0131na m\u0259qs\u0259d qoyanlardan biri d\u0259 mollan\u0259sr\u0259ddin\u00e7i maarif\u00e7i-pedaqoq Mirz\u0259 Cabbar \u018fsg\u0259rzad\u0259 (1885-1966) olmu\u015fdur. XX \u0259srin ilk ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 k\u0259ndl\u0259rind\u0259 k\u00f6k salan c\u0259hal\u0259tin, fanatizmin, avaml\u0131\u011f\u0131n, geriliyin, d\u00fcny\u0259vi t\u0259hsild\u0259n gerid\u0259 qalma\u011f\u0131n ac\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n t\u0259sirl\u0259n\u0259n \u018fsg\u0259rzad\u0259 bu v\u0259ziyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 \u201cM\u0259hk\u0259m\u0259 pi\u015fiyi\u201d, \u201cLeyl\u0259k\u201d kimi gizli imzalarla \u201ccihad el\u0259m\u0259k\u201d \u00fc\u00e7\u00fcn tribuna axtar\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Mirz\u0259 Cabbar \u018fsg\u0259rzad\u0259 g\u0259ncl\u0259r\u0259 el\u0259 t\u0259rbiy\u0259 verm\u0259yi ir\u0259li s\u00fcr\u00fcrd\u00fc ki, o t\u0259rbiy\u0259 ictimai h\u0259yat\u0131n d\u00fczg\u00fcn inki\u015faf\u0131na, maarifin, m\u0259d\u0259niyy\u0259tin ir\u0259lil\u0259m\u0259sin\u0259, m\u00fchafiz\u0259kar \u0259xlaq normalar\u0131n\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na, h\u0259yat\u0131n inki\u015faf\u0131na mane olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan k\u00f6hn\u0259lmi\u015f \u0259xlaq normalar\u0131n\u0131n, t\u0259rbiy\u0259 sisteminin, pis ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na k\u00f6m\u0259k etsin v\u0259 onun \u00fc\u00e7\u00fcn bir vasit\u0259 olsun. G\u00f6rk\u0259mli maarif\u00e7i pedaqoq b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 mane olan ayr\u0131se\u00e7kilik yaradan burjua \u0259xlaq normalar\u0131n\u0131 \u015fidd\u0259tli t\u0259nqid at\u0259\u015fin\u0259 tutmaqla kifay\u0259tl\u0259nm\u0259yib, h\u0259m d\u0259 bu sistemin s\u00f6yk\u0259ndiyi hakimiyy\u0259t\u0259, sars\u0131lm\u0131\u015f d\u00f6vl\u0259t qurulu\u015funa v\u0259 m\u00fctl\u0259qiyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131rd\u0131. \u018fsg\u0259rzad\u0259 d\u00f6vr\u00fcn n\u00f6qsanlar\u0131n\u0131n mahiyy\u0259tini yax\u015f\u0131 bildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259nsub olan adamlar\u0131n daxili al\u0259mini, d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rini, psixologiyas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131b g\u00f6st\u0259r\u0259 bilmi\u015fdir. Bu priomlar\u0131 b\u0259z\u0259n yuxu vasit\u0259sil\u0259, b\u0259z\u0259n nitql\u0259r s\u00f6yl\u0259m\u0259kl\u0259, b\u0259z\u0259n d\u0259 \u015feirl\u0259r dem\u0259kl\u0259 t\u0259zah\u00fcr etmidir. \u0130stismar\u00e7\u0131lar c\u0259miyy\u0259tind\u0259 ya\u015fayan t\u00fcfeyli adamlar\u0131n \u0259xlaq t\u0259rbiy\u0259sini mollan\u0259sr\u0259ddin\u00e7i Mirz\u0259 Cabbar \u018fsg\u0259rzad\u0259 \u201cM\u0259hk\u0259m\u0259 pi\u015fiyi\u201d imzas\u0131 il\u0259 jurnal s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259svir edirdi. \u201cBalaca felyeton\u201d \u015feirind\u0259 yuxar\u0131da qeyd etdiyimiz \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar\u0131 satirik dili il\u0259 \u00e7ox g\u00f6z\u0259l t\u0259svir edir v\u0259 onlar\u0131n \u00f6zl\u0259rini \u00f6z dill\u0259ri il\u0259 if\u015fa edir v\u0259 i\u00e7 \u00fcz\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131r.<\/p>\n<p><strong>V\u0259z<\/strong> \u2013 Xalq\u0131 v\u0259z eyl\u0259yir\u0259m hiyl\u0259 v\u0259 \u0259fsan\u0259 il\u0259<\/p>\n<p><strong>H\u0259kim<\/strong> \u2013 Se\u00e7m\u0259s\u0259m kim naxo\u015f olsa m\u0259n onun ill\u0259tini,<\/p>\n<p>Onda d\u0259rmanlar\u0131m\u0131 h\u0259r q\u0259d\u0259r olsa s\u0131naram.<\/p>\n<p><strong>Molla<\/strong> \u2013 G\u00fcnd\u0259 bir \u00f6vr\u0259t\u0259 m\u0259n on k\u0259r\u0259 k\u0259bin k\u0259s\u0259r\u0259m,<\/p>\n<p>H\u0259r\u0259sind\u0259n olar\u0131n alt\u0131ca \u015fahi alaram.<\/p>\n<p><strong>M\u0259rsiy\u0259xan<\/strong> \u2013 Ba\u015flaram \u015furil\u0259 \u015fahnaz s\u0259ri- minb\u0259rd\u0259,<\/p>\n<p>Hey, a\u011fam vay, dey\u0259r\u0259m, q\u0131\u015fq\u0131raram, ba\u011f\u0131raram.<\/p>\n<p><strong>\u018fyan<\/strong> \u2013 M\u0259ni t\u0259nqid el\u0259y\u0259n olsa q\u0259zetl\u0259rd\u0259 y\u0259qin,<\/p>\n<p>Pul qoyub \u00e7al\u0131\u015faram ol i\u015fin \u00fcst\u00fcn a\u00e7aram.<\/p>\n<p><strong>B\u0259zzaz<\/strong> \u2013 N\u0259 q\u0259d\u0259r kas\u0131b adam olsa, onu aldadaram,<\/p>\n<p>Ar\u015f\u0131n\u0131ndan \u00e7itimik bir \u015fah\u0131 art\u0131q alaram.<\/p>\n<p><strong>Baqqal<\/strong> \u2013 D\u00fckan\u0131mda sat\u0131lan qat\u0131q \u0259g\u0259r k\u00f6hn\u0259ls\u0259,<\/p>\n<p>Torbaya dolduraram m\u0259n onu, bir d\u0259 sataram.<\/p>\n<p><strong>A\u015fpaz<\/strong> \u2013 Yay g\u00fcn\u00fc bozba\u015f \u0259g\u0259r sat\u0131lmay\u0131b qalsa,<\/p>\n<p>M\u0259n onu duzlay\u0131b \u00fc\u00e7 g\u00fcn el\u0259c\u0259 saxlayaram.<\/p>\n<p><strong>D\u0259rvi\u015f<\/strong> \u2013 Pul y\u0131\u011f\u0131b, cu\u015f\u0259 g\u0259lib, \u015f\u00f6vqil\u0259 yahu dey\u0259r\u0259m,<\/p>\n<p>\u00c7ox t\u00fcf\u00fcrc\u0259k da\u011f\u0131d\u0131b, xalq\u0131n \u00fcz\u00fcn isladaram.<\/p>\n<p><strong>Q\u0259zet\u00e7i<\/strong> \u2013 M\u0259n q\u0259zet yazma\u011fa \u00e7ox z\u0259hm\u0259t il\u0259 izn alaram,<\/p>\n<p>\u00c7al\u0131\u015f\u0131b mill\u0259ti qand\u0131rma\u011fa s\u00f6zl\u0259r yazaram [Bax: \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d jurnal\u0131, 1911, \u211629].<\/p>\n<p>Mirz\u0259 Cabbar \u018fsg\u0259rzad\u0259nin \u00e7ap etdirdiyi bu \u015feird\u0259 m\u00fcxt\u0259lif d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc, m\u00fcxt\u0259lif \u0259qid\u0259li, m\u00fcxt\u0259lif s\u0259n\u0259t sahibl\u0259ri \u00f6z \u00fcr\u0259k s\u00f6zl\u0259rini deyir, onlar\u0131n h\u0259r\u0259si \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus dild\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r, \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus bir m\u0259har\u0259tl\u0259 z\u0259hm\u0259tke\u015f xalq\u0131 soymaqdan, aldatmaqdan h\u0259v\u0259sl\u0259 s\u00f6hb\u0259t a\u00e7\u0131r. Mirz\u0259 Cabbar \u018fsg\u0259rzad\u0259 g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, h\u0259r bir pe\u015f\u0259 sahibl\u0259rinin piz m\u0259r\u0259zl\u0259rini a\u00e7\u0131b g\u00f6st\u0259rm\u0259kl\u0259, h\u0259m d\u0259 onlar\u0131 o c\u00fcml\u0259d\u0259n V\u0259t\u0259n\u0259 h\u0259qiqi xidm\u0259t etm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rd\u0131. Yaz\u0131rd\u0131 ki, \u00f6z h\u0259yat\u0131n\u0131n m\u0259nas\u0131n\u0131 insanlar\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 xo\u015fb\u0259xtliyind\u0259 g\u00f6r\u0259n v\u0259 onun u\u011frunda d\u00f6nm\u0259d\u0259n m\u00fcbariz\u0259 aparan v\u0259 bu m\u00fcbariz\u0259d\u0259 qalib g\u0259l\u0259n, \u00f6z dostu il\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259nini tan\u0131yan v\u0259 habel\u0259 insanlar\u0131 tan\u0131td\u0131ran m\u00f6hk\u0259m irad\u0259li v\u0259 qorxu bilm\u0259y\u0259n g\u0259ncl\u0259r t\u0259rbiy\u0259 olunmal\u0131d\u0131r. Mollan\u0259sr\u0259ddin\u00e7i \u018fsg\u0259rzad\u0259nin t\u0259nqid at\u0259\u015fin\u0259 tutdu\u011fu n\u00f6qsanlar\u0131 d\u00fcz\u0259ltm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, onun v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rliyind\u0259n ir\u0259li g\u0259lirdi. Onun t\u0259nqidi, \u015fidd\u0259tli satiras\u0131, uzaq g\u00f6r\u0259nliyi, g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 inam\u0131, xalq\u0131n\u0131 sevm\u0259si onun v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rliyinin q\u0131r\u0131lmaz hiss\u0259sidir.<\/p>\n<p>Mirz\u0259 Cabbar \u018fsg\u0259rzad\u0259 \u00f6z yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda insanlar\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn faydal\u0131 \u0259m\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r. O, ba\u015fqas\u0131n\u0131n \u0259m\u0259yi il\u0259 \u015f\u0259xsi m\u00fclkiyy\u0259tini \u00e7oxald\u0131b xo\u015fb\u0259xt h\u0259yat ke\u00e7ir\u0259n imtiyazl\u0131 insanlar\u0131n \u0259xlaq\u0131n\u0131 k\u0259skin t\u0259nqid edir. Mollan\u0259sr\u0259ddin\u00e7i \u015fair\u0259 g\u00f6r\u0259 \u0259m\u0259k n\u0259inki insanlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f\u0131n\u0131n v\u0259 inki\u015faf\u0131n\u0131n m\u0259nb\u0259yidir, \u0259m\u0259k eyni zamanda insanlar\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131 \u0259xlaqi sif\u0259tl\u0259rinin v\u0259 m\u0259n\u0259vi keyfiyy\u0259tl\u0259rinin m\u0259nb\u0259yidir. Mirz\u0259 Cabbar \u018fsg\u0259rzad\u0259 qeyd edir ki, \u0259m\u0259ksiz insan h\u0259yat\u0131 m\u00f6vcud deyil, \u0259m\u0259ksiz insan c\u0259miyy\u0259ti v\u0259 onun m\u0259d\u0259niyy\u0259ti inki\u015faf ed\u0259 bilm\u0259z, i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259n, \u00e7al\u0131\u015fmayan adam xo\u015fb\u0259xt ola bilm\u0259z.<\/p>\n<p>Mirz\u0259 Cabbar \u018fsg\u0259rzad\u0259nin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d jurnal\u0131ndak\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131 bizi bel\u0259 fikir s\u00f6yl\u0259m\u0259y\u0259 \u0259sas verir: \u015e\u0259rqlinin \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin x\u00fcsusiyy\u0259ti ondan ibar\u0259tdir ki, h\u0259r bir m\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259llini d\u00f6vl\u0259tlil\u0259r\u0259 tap\u015f\u0131rm\u0131\u015flar, z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259r \u00f6z taleyini imtiyazl\u0131 sinifl\u0259r\u0259 h\u0259val\u0259 etmi\u015fl\u0259r. Onlar \u00f6zl\u0259ri \u00f6z yarad\u0131c\u0131l\u0131qlar\u0131na inanmam\u0131\u015flar. Bu x\u00fcsusiyy\u0259t \u015e\u0259rq istibdad\u0131n\u0131n bir n\u0259tic\u0259si olmu\u015fsa da m\u00fcs\u0259lman fanatizminin n\u0259tic\u0259si olmu\u015fdur: \u201caln\u0131na n\u0259 yaz\u0131l\u0131bsa el\u0259 d\u0259 olacaqd\u0131r\u201d, \u201cqism\u0259td\u0259n art\u0131q yem\u0259k olmaz\u201d, \u201colaca\u011fa \u00e7ar\u0259 yoxdur\u201d v\u0259 s. kimi dini m\u0259zmun da\u015f\u0131yan s\u00f6zl\u0259r z\u0259hm\u0259tke\u015f insanlar\u0131 c\u0259sar\u0259tli i\u015fd\u0259n, faydal\u0131 \u0259m\u0259kd\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Mirz\u0259 Cabbar \u018fsg\u0259rzad\u0259 t\u0259nb\u0259lliy\u0259 qar\u015f\u0131 d\u00f6nm\u0259d\u0259n m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131\u015fd\u0131r. T\u0259nb\u0259llik, \u0259tal\u0259t, bekar\u00e7\u0131l\u0131q insan\u0131n \u015f\u0259r\u0259fini a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131r, \u00f6mr\u00fcn\u00fcn bihud\u0259 getm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur v\u0259 bel\u0259 adamlar c\u0259miyy\u0259t\u0259 \u00f6z xalq\u0131na faydal\u0131 \u0259m\u0259yi il\u0259 xeyir vermir, \u00f6z g\u00f6z\u0259l \u00f6mr\u00fcn\u00fc t\u0259nb\u0259llikd\u0259, avara\u00e7\u0131l\u0131qda, bekar\u00e7\u0131l\u0131qda ke\u00e7ir\u0259n adamlar c\u0259miyy\u0259tin a\u011f\u0131r y\u00fck\u00fcnd\u0259n ba\u015fqa bir \u015fey deyildir. T\u0259nb\u0259llik insan\u0131n h\u0259yat\u0131nda \u0259n b\u00f6y\u00fck b\u0259db\u0259xtlikdir. \u00d6mr\u00fcn\u00fc t\u0259nb\u0259llikd\u0259 ke\u00e7ir\u0259n adamlar h\u00f6km\u0259n ba\u015fqas\u0131n\u0131n \u0259m\u0259yind\u0259n istifad\u0259 edir v\u0259 onun hesab\u0131na ya\u015fay\u0131r. Bel\u0259 adamlar h\u0259mi\u015f\u0259 ba\u015fqalar\u0131na m\u00f6htacd\u0131rlar. T\u0259nb\u0259llik insan h\u0259yat\u0131n\u0131 z\u0259h\u0259rl\u0259yir, onu c\u0259miyy\u0259tin \u0259n al\u00e7aq bir f\u0259rdin\u0259 \u00e7evirir. \u018fksin\u0259, fiziki \u0259m\u0259kd\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n \u015f\u0259xs kamill\u0259\u015fir, h\u0259yat\u0131 yax\u015f\u0131la\u015f\u0131r, \u0259xlaq\u0131 g\u00f6z\u0259ll\u0259\u015fir, h\u0259r c\u00fcr pis \u0259m\u0259ll\u0259rd\u0259n uzaqla\u015f\u0131r, c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn yararl\u0131 \u015f\u0259xs\u0259 \u00e7evrilir. Qeyd olunur ki, t\u0259nb\u0259llik insan\u0131n \u0259xlaq\u0131na pis t\u0259sir edir. Bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 adamda bir s\u0131ra xo\u015fag\u0259lm\u0259z m\u0259nfi \u0259xlaqi sif\u0259tl\u0259r yaran\u0131r v\u0259 bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 insan u\u00e7uruma gedir.<\/p>\n<p>Bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259 Mirz\u0259 Cabbar \u018fsg\u0259rzad\u0259 \u2013 \u201cM\u0259hk\u0259m\u0259 pi\u015fiyi\u201d imzas\u0131 il\u0259 yaz\u0131rd\u0131. Onun jurnalda \u00e7ap etdirdiyi \u201cT\u0259fax\u00fcr\u201d \u015feirind\u0259 \u0259m\u0259k\u00e7i insanlar\u0131 istismar ed\u0259n m\u00fcft\u0259xor insanlar t\u0259nqid at\u0259\u015fin\u0259 tutulur:<\/p>\n<p>Uzad\u0131b saqqal\u0131m\u0131, peys\u0259rimi b\u0259rkid\u0259r\u0259m,<\/p>\n<p>G\u00fcnd\u0259 bir t\u00f6vr m\u00fcs\u0259lmanlara t\u0259zvir ed\u0259r\u0259m,<\/p>\n<p>H\u0259q dan\u0131\u015fsa kim, onu f\u00f6vric\u0259 t\u0259kfir ed\u0259r\u0259m.<\/p>\n<p>Ha\u015fa lillah ki, bu \u0259xlaq\u0131m\u0131 m\u0259n t\u0259rk ed\u0259r\u0259m.<\/p>\n<p>K\u00fcp\u0259d\u0259 mill\u0259ti qat\u0131q kimi m\u0259n \u00e7alxalaram,<\/p>\n<p>K\u0259r\u0259sin i\u015fl\u0259d\u0259r\u0259m, ayran\u0131n\u0131 h\u0259m yalaram.<\/p>\n<p>\u018fm\u0259k\u00e7i insanlar\u0131n halal \u0259m\u0259yini m\u0259nims\u0259y\u0259n, haram yolla qazand\u0131\u011f\u0131 pullarla kef g\u00f6r\u0259n m\u00fcft\u0259xorlar\u0131 satira at\u0259\u015fin\u0259 tutan Mirz\u0259 Cabbar \u018fsg\u0259rzad\u0259 xalq\u0131n halall\u0131q, i\u015fg\u00fczarl\u0131q v\u0259 \u0259m\u0259k t\u0259rbiy\u0259sinin ke\u015fiyind\u0259 ay\u0131q-say\u0131q dayanan bir mollan\u0259sr\u0259ddin\u00e7i v\u0259 maarif\u00e7i kimi \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir:<\/p>\n<p>Minmi\u015f\u0259m onlar\u0131, h\u0259r bir t\u0259r\u0259f\u0259 m\u0259n s\u00fcr\u0259r\u0259m,<\/p>\n<p>H\u0259r n\u0259 onlar qazanar m\u0259n yey\u0259r\u0259m kef g\u00f6r\u0259r\u0259m.<\/p>\n<p>Soraram qanlar\u0131n\u0131, canlar\u0131n\u0131 h\u0259m \u00fcz\u0259r\u0259m,<\/p>\n<p>Kims\u0259 bilm\u0259z, n\u0259 q\u0259d\u0259r gizlin i\u015f olsa, g\u00f6r\u0259r\u0259m,<\/p>\n<p>K\u00fcp\u0259d\u0259 mill\u0259ti qat\u0131q kimi m\u0259n \u00e7alxalaram,<\/p>\n<p>K\u0259r\u0259sin i\u015fl\u0259d\u0259r\u0259m, ayran\u0131n\u0131 h\u0259m yalaram.<\/p>\n<p>M.C.\u018fsg\u0259rzad\u0259 k\u00f6hn\u0259 c\u0259miyy\u0259tin, k\u00f6hn\u0259 adamlar\u0131n psixologiyas\u0131n\u0131, z\u0259if irad\u0259l\u0259rini, y\u00f6nd\u0259msiz \u0259xlaqi sif\u0259tl\u0259rini, dur\u011fun h\u0259yat ke\u00e7irm\u0259l\u0259rini, \u00f6z \u015f\u0259xsi m\u0259nafel\u0259rini h\u0259r \u015feyd\u0259n \u00fcst\u00fcn tutmalar\u0131n\u0131 ham\u0131dan yax\u015f\u0131 bilir v\u0259 g\u00f6r\u00fcrd\u00fcl\u0259r, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u018fsg\u0259rzad\u0259nin yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feir h\u0259yatidir, real h\u0259yat\u0131 oldu\u011fu kimi canland\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fcft\u0259 \u00e7ay, m\u00fcft\u0259 \u015f\u0259k\u0259r, m\u00fcft\u0259 bad\u0131mcand\u0131 m\u0259nim,<\/p>\n<p>M\u00fcft\u0259 a\u015f, m\u00fcft\u0259 plov, m\u00fcft\u0259 fisincand\u0131 m\u0259nim,<\/p>\n<p>M\u00fcft\u0259 h\u00f6rm\u0259tdi m\u0259nim, m\u00fcft\u0259c\u0259 q\u0259lyand\u0131 m\u0259nim,<\/p>\n<p>M\u00fcft\u0259dir r\u0259ng, h\u0259na, saqqal\u0131m \u0259lvand\u0131 m\u0259nim,<\/p>\n<p>K\u00fcp\u0259d\u0259 mill\u0259ti qat\u0131q kimi m\u0259n \u00e7alxalaram,<\/p>\n<p>K\u0259r\u0259sin i\u015fl\u0259d\u0259r\u0259m, ayran\u0131n\u0131 h\u0259m yalaram [Bax: \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d jurnal\u0131, 1911, \u211631].<\/p>\n<p>\u2013 dey\u0259n mollan\u0259sr\u0259ddin\u00e7i \u015fair M.C.\u018fsg\u0259rzad\u0259 \u0259m\u0259k\u00e7i insanlar\u0131 istismar ed\u0259n m\u00fcft\u0259xorlar\u0131 satira at\u0259\u015fin\u0259 tutan bir maarif\u00e7i kimi pedaqoji fikir tarixi \u00fc\u00e7\u00fcn layiqli irs qoymu\u015fdur.<\/p>\n<p>Yeni fikir, yeni d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 v\u0259 milli t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn inki\u015faf\u0131nda yorulmadan \u00e7al\u0131\u015fan v\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 ancaq \u00f6z m\u0259nf\u0259\u0259tini d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n molla, vaiz, \u015feyx, axund, qaz\u0131, m\u0259mur kimil\u0259rin if\u015fas\u0131na x\u00fcsusi yer ver\u0259n M.C.\u018fsg\u0259rzad\u0259 arifl\u0259 zahidi, m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259 c\u0259hal\u0259ti, elm il\u0259 dind\u0259 olmay\u0131b din\u0259 g\u0259tiril\u0259n \u015f\u0259ri\u0259t qanunlar\u0131n\u0131 qar\u015f\u0131-qar\u015f\u0131ya qoyur. Minb\u0259rd\u0259n moiz\u0259 s\u00f6yl\u0259m\u0259yi xalq\u0131 soymaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir vasit\u0259, \u201c\u00e7apq\u0131n\u00e7\u0131l\u0131q al\u0259ti\u201d adland\u0131r\u0131r. \u018fsg\u0259rzad\u0259 \u201cM\u0259hk\u0259m\u0259 pi\u015fiyi\u201d imzas\u0131 il\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7ox \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259, x\u00fcsus\u0259n taziyan\u0259l\u0259rind\u0259, qit\u0259l\u0259rind\u0259 bilavasit\u0259 yalan\u00e7\u0131 mollalar\u0131, zahidl\u0259ri \u201celmsiz yoxsullar\u0131n, f\u0259qirl\u0259r evinin o\u011fru pi\u015fiyi\u201d adland\u0131r\u0131r. \u015eairin satiralar\u0131nda arifl\u0259r, xalq\u0131n maarifl\u0259nm\u0259sin\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan qabaqc\u0131l ziyal\u0131lar riyakar zahidl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 qoyulur. X\u00fcsus\u0259n, 1905-ci il hadis\u0259l\u0259rind\u0259n sonra xalq aras\u0131nda m\u00fct\u0259r\u0259qqi ziyal\u0131lar\u0131n \u00e7oxalmas\u0131, xalq\u0131n nisb\u0259t\u0259n ay\u0131l\u0131b \u00f6z haqq\u0131n\u0131 anlamas\u0131, d\u00fcny\u0259vi elml\u0259r\u0259 mara\u011f\u0131n artmas\u0131 ruhanil\u0259rin t\u0259\u015fvi\u015fin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Satiradan m\u0259lum olur ki, zahidin bel\u0259 xo\u015f, firavan g\u00fcnl\u0259rinin \u0259ld\u0259n getm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b arifl\u0259r, \u201cq\u0259zet-jurnal yazanlar\u201d y\u0259ni C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259, Mirz\u0259 \u018fl\u0259kb\u0259r Sabir, M\u0259mm\u0259d S\u0259id Ordubadi, \u018fliqulu Q\u0259mk\u00fcsar, \u018fbd\u00fcrr\u0259him B\u0259y Haqverdiyev, \u018fli N\u0259zmi kimi xalq\u0131 qaranl\u0131q d\u00fcnyadan, z\u00fclm\u0259td\u0259n i\u015f\u0131ql\u0131 d\u00fcnyaya aparma\u011fa ciddi c\u0259hd g\u00f6st\u0259r\u0259n maarif\u00e7il\u0259r olmu\u015flar.<\/p>\n<p>\u018fli N\u0259zminin \u201cKefsiz\u201d imzas\u0131 il\u0259 \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d jurnal\u0131n\u0131n 22-ci n\u00f6mr\u0259sind\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u201c\u0130zhari-q\u0259drdani\u201d \u015feirinin t\u0259sirind\u0259n qaynaqlanan \u201c\u00c7\u0131xd\u0131 \u0259ld\u0259n\u201d satiras\u0131nda ruhanil\u0259r, \u015f\u0259ri\u0259t m\u0259ddahlar\u0131 ke\u00e7mi\u015fi, xalq\u0131n avaml\u0131q \u00e7a\u011flar\u0131n\u0131 yenid\u0259n geri qay\u0131tmas\u0131n\u0131 \u00fcr\u0259kd\u0259n arzu edirl\u0259r. Ke\u00e7mi\u015f xo\u015f g\u00fcnl\u0259rini g\u00f6zl\u0259y\u0259n zahidl\u0259rd\u0259n birinin dilind\u0259n yalan\u00e7\u0131 ruhanil\u0259rin arzusu e\u015fidilir:<\/p>\n<p>\u00c7\u0131xd\u0131 \u0259ld\u0259n, ah, \u0259fsus, ol g\u00f6z\u0259l d\u00f6vran\u0131m\u0131z,<\/p>\n<p>\u0130\u015fl\u0259yirdi xalqa h\u0259rd\u0259n h\u00f6km\u00fcm\u00fcz, f\u0259rman\u0131m\u0131z,<\/p>\n<p>Xas\u00fc \u0259ma bus\u0259gah olmu\u015fdu bu daman\u0131m\u0131z,<\/p>\n<p>\u0130ndi t\u0259sir etm\u0259z amma v\u0259zimiz, \u00fcnvan\u0131m\u0131z,<\/p>\n<p>Xalqa, vallah, neyl\u0259yim, od tutdu, yand\u0131 can\u0131m\u0131z.<\/p>\n<p>Satirada ruhanil\u0259rin iki\u00fczl\u00fcl\u00fck v\u0259 \u0259xlaqs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131, xalqa bigan\u0259liyini, ey\u015f-i\u015fr\u0259t v\u0259 \u015f\u0259hv\u0259t d\u00fc\u015fk\u00fcn\u00fc oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fck.<\/p>\n<p>Qoymaz idi yan\u0131m\u0131zdan kims\u0259 bir yana q\u0259d\u0259m,<\/p>\n<p>Ya \u015f\u0259k\u0259r, ya pul ya\u011f\u0131rd\u0131 ba\u015f\u0131m\u0131zdan d\u0259mb\u0259d\u0259m,<\/p>\n<p>G\u0259lmi\u015f indi \u0259rs\u0259y\u0259, var bir ne\u00e7\u0259 \u0259hli-q\u0259l\u0259m,<\/p>\n<p>\u0130ztiyad etm\u0259kd\u0259dir d\u0259rdim, q\u0259mim, hey lac\u0259r\u0259m,<\/p>\n<p>\u00d6ld\u00fcr\u00fcr ax\u0131r m\u0259ni bu d\u0259rdi-bid\u0259rman\u0131m\u0131z.<\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llif x\u00fcsusi ustal\u0131qla ruhanil\u0259rin zahiri v\u0259 batini cizgil\u0259rini, m\u0259nfi sif\u0259tl\u0259rini onlar\u0131n \u00f6z dili il\u0259 verm\u0259kl\u0259 portret yarad\u0131r. \u015eeird\u0259 ruhanil\u0259r sanki \u00f6z t\u0259rc\u00fcmeyi-hallar\u0131n\u0131 dan\u0131\u015f\u0131r, m\u0259nfi, nalayiq \u0259m\u0259ll\u0259rini sadalamaqla \u00f6zl\u0259rini oxucuya tan\u0131d\u0131rlar. Bu da \u015fairin if\u015fa v\u0259 t\u0259nqid \u00fcsullar\u0131ndan biridir.<\/p>\n<p>C\u0259m idi h\u0259r v\u0259qt yan\u0131mda m\u00fcridan\u0131m m\u0259nim,<\/p>\n<p>\u018fskinas il\u0259 dolurdu bo\u015f cibi\u015fdan\u0131m m\u0259nim,<\/p>\n<p>H\u00f6cc\u0259t idi xalqa h\u0259r bir q\u00f6vli-b\u00f6htan\u0131m m\u0259nim,<\/p>\n<p>Uf ac\u0131nd\u0131m, yand\u0131m, Allah, getdi d\u00f6vran\u0131m m\u0259nim!<\/p>\n<p>\u018fdlim\u0259 yoxdur bazarda qol qoyan heyvan\u0131m\u0131z [Bax: \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d jurnal\u0131, 1911, \u211624].<\/p>\n<p>Mirz\u0259 Cabbar \u018fsg\u0259rzad\u0259 v\u0259t\u0259nin g\u0259l\u0259c\u0259yi il\u0259 maraqlanmayan, xalq\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131, xo\u015fb\u0259xtliyi \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir i\u015f g\u00f6rm\u0259y\u0259n, onun g\u0259l\u0259c\u0259yini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259n t\u00fcfeyli h\u0259yat ke\u00e7irm\u0259kl\u0259, \u00f6mr\u00fcn\u00fc ba\u015fa ver\u0259n adamlar\u0131 pisl\u0259yirdi. Vaxt\u0131n\u0131 ey\u015f-i\u015fr\u0259td\u0259 ke\u00e7ir\u0259n atan\u0131n pulunu enin\u0259-uzununa kef m\u0259clisl\u0259rind\u0259 ke\u00e7ir\u0259n faydal\u0131 \u0259m\u0259yin n\u0259 dem\u0259k oldu\u011funu bilm\u0259y\u0259n burjua \u0259xlaq\u0131n\u0131 \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d jurnal\u0131nda \u015fidd\u0259tli t\u0259nqid etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>M.C.\u018fsg\u0259rzad\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259rbiy\u0259nin m\u0259qs\u0259di V\u0259t\u0259nini, xalq\u0131n\u0131 q\u0259lb\u0259n sev\u0259n, elmli, t\u0259hsilli, saf m\u0259n\u0259viyyatl\u0131, sa\u011flam \u0259qid\u0259li, geni\u015f d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc, \u0259m\u0259ksev\u0259r, m\u0259rd, m\u00fcbariz, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259r yeti\u015fdirm\u0259kd\u0259n ibar\u0259tdir. O, N\u0259c\u0259f B\u0259y V\u0259zirovun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda oldu\u011fu kimi, t\u0259rbiy\u0259nin sinfi xarakterd\u0259 oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rmi\u015f v\u0259 s\u00fcbut etmi\u015fdir ki, n\u0259cib \u0259xlaq, saf m\u0259n\u0259viyyat m\u0259hkum sinifd\u0259, \u0259m\u0259k\u00e7i xalqda daha parlaq t\u0259zah\u00fcr edir. \u018fxlaq t\u0259rbiy\u0259sind\u0259n b\u0259hs ed\u0259rk\u0259n \u018fsg\u0259rzad\u0259 haql\u0131 olaraq antaqonist sinifl\u0259rin oldu\u011fu c\u0259miyy\u0259tin mahiyy\u0259tind\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n, adamlarda daha \u00e7ox \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259r\u0259n acg\u00f6zl\u00fck, m\u0259ns\u0259bp\u0259r\u0259stlik, f\u0259rdiyy\u0259t\u00e7ilik, x\u0259sislik, tamahkarl\u0131q, lov\u011fal\u0131q, pax\u0131ll\u0131q, yaltaql\u0131q, kobudluq v\u0259 s. kimi sif\u0259tl\u0259ri k\u0259skin t\u0259nqid etmi\u015fldir.<\/p>\n<p>M.C.\u018fsg\u0259rzad\u0259nin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda t\u0259nqid etdiyi m\u0259nfi \u0259xlaqi sif\u0259tl\u0259rd\u0259n biri s\u0259rxo\u015fluqdur. Maarif\u00e7i-pedaqoq \u201c\u018fr deyil\u201d adl\u0131 satirik \u015feirind\u0259 qeyd edir ki, art\u0131q i\u00e7ki insanlar\u0131 fiziki c\u0259h\u0259td\u0259n \u015fik\u0259st etdiyi kimi, onlar\u0131n \u015f\u00fcurunu, m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131 v\u0259 \u0259xlaq\u0131n\u0131 da z\u0259h\u0259rl\u0259yir, n\u0259hay\u0259td\u0259 bir ail\u0259nin da\u011f\u0131lmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir. Ya\u015fama\u011f\u0131n m\u0259nas\u0131n\u0131 \u201c\u00e7ax\u0131r, konyak, piv\u0259, araq\u201d i\u00e7m\u0259kd\u0259 g\u00f6r\u0259n, \u00f6z \u015f\u0259xsi hissl\u0259ri il\u0259 ya\u015fayan, m\u0259nliyini i\u00e7kiy\u0259 qurban verm\u0259y\u0259 haz\u0131r olan \u201c\u0259rin\u201d x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini arvad\u0131n dili il\u0259 t\u0259svir edir v\u0259 \u0259ri xalq i\u00e7ind\u0259 r\u00fcsvay edir.<\/p>\n<p>Ay can\u0131m, bu zal\u0131m o\u011flu bir qaband\u0131r, \u0259r deyil,<\/p>\n<p>\u015e\u00fcm\u00fcrd\u00fcr, c\u0259lladd\u0131r, bu, can aland\u0131r, \u0259r deyil.<\/p>\n<p>Bir zaman m\u0259n g\u00f6rm\u0259dim kefl\u0259nm\u0259yib g\u0259lsin ev\u0259,<\/p>\n<p>Z\u0259hrimar olsun, i\u00e7ir h\u0259r g\u00fcn \u00e7ax\u0131r, konyak, piv\u0259,<\/p>\n<p>\u00d6yl\u0259 ki, g\u0259ldi ev\u0259, onda d\u00f6n\u00fcr v\u0259h\u015fi div\u0259.<\/p>\n<p>\u00c7\u0259rl\u0259dim, vallahi, bu h\u0259r g\u00fcn piyand\u0131r, \u0259r deyil,<\/p>\n<p>\u015e\u00fcm\u00fcrd\u00fcr, c\u0259lladd\u0131r, bu, can aland\u0131r, \u0259r deyil.<\/p>\n<p>Mirz\u0259 Cabbar \u018fsg\u0259rzad\u0259 qeyd edir ki, s\u0259rxo\u015fluq ail\u0259 kollektivinin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259 vurur. \u015eair s\u0259rxo\u015flu\u011fun daxili m\u0259r\u0259zl\u0259rini a\u00e7maqla oxucuya iyr\u0259nc sif\u0259tl\u0259r\u0259 nifr\u0259t hissi a\u015f\u0131lama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>G\u00fcnd\u0259 bir ba\u015f\u0131m yarar, tapdar m\u0259ni nahaq yer\u0259,<\/p>\n<p>Yanmaram, \u00f6ld\u00fcrs\u0259 g\u0259r, t\u0259qsirim olsa bir k\u0259r\u0259,<\/p>\n<p>D\u0259rdini q\u0131ys\u0131n, g\u00f6r\u00fcm, tanr\u0131 \u00f6z\u00fc b\u00f6yl\u0259 \u0259r\u0259,<\/p>\n<p>Bu adamc\u0131l qurtdur, \u00f6vr\u0259t tapdayand\u0131r, \u0259r deyil<\/p>\n<p>\u015e\u00fcm\u00fcrd\u00fcr, c\u0259lladd\u0131r, bu, can aland\u0131r, \u0259r deyil [Bax: \u201cTuti\u201d jurnal\u0131 1915, \u21164].<\/p>\n<p>Bu par\u00e7adan ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, art\u0131q s\u0259rxo\u015fluq insanda vicdan, qeyr\u0259t, namus kimi g\u00f6z\u0259l, n\u0259cib hissl\u0259ri d\u0259 bo\u011fur, bunun inki\u015faf\u0131na mane olur. Bu c\u00fcr pis ad\u0259tl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00f6z m\u0259nliyini, l\u0259yaq\u0259tini, namusunu qoruma\u011fa qeyr\u0259ti \u00e7atmaz. \u015eeirin m\u0259zmunundan ayd\u0131n olur ki, i\u00e7kiy\u0259 alud\u0259 olan \u015f\u0259xsl\u0259r v\u0259t\u0259nin, xalq\u0131n \u015f\u0259r\u0259fini he\u00e7 vaxt m\u00fcq\u0259dd\u0259s hesab ed\u0259 bilm\u0259z, v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q l\u0259yaq\u0259tini qoruyub saxlaya bilm\u0259z. Namussuz, qeyr\u0259tsiz \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n h\u0259r c\u00fcr \u00e7irkin h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r g\u00f6zl\u0259m\u0259k olar, h\u0259tta onlar V\u0259t\u0259ni, xalq\u0131 satar, ona x\u0259yan\u0259tkarl\u0131q ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 \u018fsg\u0259rzad\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bel\u0259 \u201c\u0259rl\u0259ri\u201d \u0259xlaql\u0131 adam hesab etm\u0259mi\u015f, g\u0259ncl\u0259rd\u0259 m\u0259n\u0259vi z\u0259nginliyin v\u0259 \u0259xlaqi safl\u0131\u011f\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm \u0259lam\u0259ti kimi qiym\u0259tl\u0259ndirdiyi qeyr\u0259t, namus v\u0259 l\u0259yaq\u0259ti qoruma\u011fa s\u0259sl\u0259mi\u015f, v\u0259t\u0259n \u00f6vladlar\u0131na he\u00e7 vaxt bel\u0259 yola d\u00fc\u015fm\u0259m\u0259yi t\u00f6vsiy\u0259 etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Mirz\u0259 Cabbar \u018fsg\u0259rzad\u0259nin fikrinc\u0259, ail\u0259d\u0259 ki\u015finin b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 h\u00f6kmran olmas\u0131, t\u0259rbiy\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 \u00f6z qad\u0131n\u0131 il\u0259 hesabla\u015fmamas\u0131 t\u0259rbiy\u0259nin d\u00fczg\u00fcn qurulmamas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Q\u0131sa v\u0259 d\u0259rin m\u0259naya malik olan \u201cMolla \u0259mi\u201d satiras\u0131nda qad\u0131n l\u0259yaq\u0259tini tapdalayan, onun hissl\u0259rini, ist\u0259k v\u0259 arzular\u0131n\u0131 bo\u011fan si\u011f\u0259bazl\u0131q v\u0259 \u00e7oxarvadl\u0131l\u0131q kimi m\u0259n\u0259vi eyb\u0259c\u0259rlikl\u0259ri t\u0259nqid h\u0259d\u0259fin\u0259 \u00e7evirir v\u0259 pisl\u0259yir. Bu \u015feird\u0259 d\u0259, \u015fair, qad\u0131n\u0131 insan yerin\u0259 qoymayan k\u00f6hn\u0259p\u0259r\u0259st, hiyl\u0259g\u0259r v\u0259 \u00e7oxarvadl\u0131 olmaq e\u015fqin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n 60 ya\u015fl\u0131 M\u0259\u015f\u0259di Zaman\u0131n cizgil\u0259rini \u00e7\u0259kir. M\u0259\u015f\u0259di Zaman\u0131n m\u0259qs\u0259di M\u0259\u015fh\u0259d\u0259 ziyar\u0259t\u0259 getm\u0259k v\u0259 fikri orada \u00f6z\u00fcn\u0259 azya\u015fl\u0131 q\u0131z u\u015fa\u011f\u0131 si\u011f\u0259 etdirm\u0259kdir. Bu fikrin\u0259 arvad\u0131 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xd\u0131qda is\u0259 onu s\u00f6y\u00fcb t\u0259hqir edir.<\/p>\n<p>Molla \u0259mi, bu ba\u015f\u0131 batm\u0131\u015f ki\u015fi,<\/p>\n<p>Sinni ke\u00e7ib altm\u0131\u015fa \u00e7atm\u0131\u015f kimi,<\/p>\n<p>Qeyr\u0259t, namusunu atm\u0131\u015f ki\u015fi,<\/p>\n<p>Ba\u015f\u0131m\u0131 min \u0259ng\u0259l\u0259 qatm\u0131\u015f ki\u015fi,<\/p>\n<p>M\u0259\u015fq\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcbd\u00fcr ki, ged\u0259 M\u0259\u015fh\u0259d\u0259,<\/p>\n<p>Orda edib si\u011f\u0259 \u00e7ata m\u0259qs\u0259d\u0259,<\/p>\n<p>\u0130st\u0259yir\u0259m, getm\u0259 deyim h\u0259r v\u0259d\u0259,<\/p>\n<p>M\u0259nl\u0259 o saat el\u0259yir \u0259rb\u0259d\u0259:<\/p>\n<p>K\u0259s donuzun do\u011fdu\u011fu, dinm\u0259 h\u0259l\u0259,<\/p>\n<p>M\u0259n qay\u0131d\u0131nca burada s\u0259br el\u0259.<\/p>\n<p>T\u0259svir edilmi\u015f bu s\u00f6hb\u0259td\u0259 o d\u00f6vr\u00fcn ail\u0259 t\u0259rbiy\u0259si ayd\u0131n v\u0259 b\u0259dii \u015f\u0259kild\u0259 verilmi\u015fdir. \u018fr il\u0259 arvad aras\u0131nda ged\u0259n bu s\u00f6hb\u0259ti oxuyark\u0259n o zaman\u0131n ail\u0259 t\u0259rbiy\u0259sind\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00fcnasib\u0259ti, atan\u0131n \u00f6z valideynlik borcuna m\u0259suliyy\u0259tsiz yana\u015fmas\u0131 bar\u0259sind\u0259 d\u00fczg\u00fcn m\u0259lumat \u0259ld\u0259 edilir. Ail\u0259 a\u011f\u0131r maddi \u015f\u0259rait i\u00e7\u0259risind\u0259dir, u\u015faqlar quru \u00e7\u00f6r\u0259y\u0259 bel\u0259 m\u00f6htacd\u0131r. M\u0259\u015f\u0259di Zaman is\u0259 bir ba\u015fqa niyy\u0259td\u0259dir. \u015eeir \u00e7ox h\u0259qiqi v\u0259 real verilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>S\u00f6yl\u0259yir\u0259m, x\u0259rcimizi bar\u0131 \u00e7\u0259k,<\/p>\n<p>Yoxdu, deyir, he\u00e7 qara pul birc\u0259 t\u0259k,<\/p>\n<p>M\u0259n gedir\u0259m \u015fahi-Xorasana t\u0259k,<\/p>\n<p>G\u00f6r yem\u0259y\u0259 olmasa, arvad, \u00e7\u00f6r\u0259k,<\/p>\n<p>F\u0259l\u0259lik eyl\u0259, dal\u0131na al \u015f\u0259l\u0259,<\/p>\n<p>S\u0259n d\u0259 adamsan, qazan\u0131b x\u0259rc el\u0259.<\/p>\n<p>M.C.\u018fsg\u0259rzad\u0259 m\u00fcs\u0259lman qad\u0131nlar\u0131n\u0131n k\u00f6l\u0259 v\u0259ziyy\u0259tini, h\u00fcquq, \u015f\u0259r\u0259f, l\u0259yaq\u0259tl\u0259rinin h\u0259r add\u0131mba\u015f\u0131 t\u0259hqir olunmas\u0131n\u0131 b\u00f6y\u00fck q\u0259lb a\u011fr\u0131s\u0131 il\u0259 qeyd edir, qad\u0131nlar\u0131 \u0259z\u0259n ictimai m\u00fchit\u0259 nifr\u0259t ya\u011fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130ndi u\u015faqlar eyl\u0259yirl\u0259r f\u0259\u011fan,<\/p>\n<p>Vallah, ac\u0131ndan gec\u0259 yatm\u0131r, inan,<\/p>\n<p>Yalvar\u0131ram, ay ki\u015fi, M\u0259\u015f\u0259di Zaman,<\/p>\n<p>\u0130nsaf el\u0259, biz yaz\u0131q\u0131x \u0259l\u0259man,<\/p>\n<p>Top kimi h\u0259rd\u0259n a\u00e7\u0131l\u0131r: \u00e7\u0131x \u00e7\u00f6l\u0259!<\/p>\n<p>\u00dcst\u00fcm\u0259 az ba\u015f-g\u00f6z\u00fcn\u00fc silk\u0259l\u0259 [Bax: \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d jurnal\u0131, 1911, \u211636].<\/p>\n<p>Bu kimi t\u0259rbiy\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 materiallar\u0131 oxuyub t\u0259hlil ed\u0259nd\u0259 adam\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda cahil, nadan oldu\u011fu q\u0259d\u0259r d\u0259 amans\u0131z olan mollalar, m\u0259rsiy\u0259xanlar, h\u0259kiml\u0259r, d\u0259rvi\u015fl\u0259r, m\u0259\u015f\u0259di zamanlar kimi iyr\u0259nc simalar canlan\u0131r. \u00c7oxdan \u00f6l\u00fcb getmi\u015f iyr\u0259nc al\u0259min olmas\u0131na bel\u0259 insan inana bilmir. Lakin bu olmu\u015f bir h\u0259qiq\u0259tdir. Mollan\u0259sr\u0259ddin\u00e7i Mirz\u0259 Cabbar \u018fsg\u0259rzad\u0259ni d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u0259n d\u0259 bu idi \u2013 k\u00f6hn\u0259likd\u0259n xilas olmaq.<\/p>\n<p>Yekun olaraq bildir\u0259k ki, Mirz\u0259 Cabbar \u018fsg\u0259rzad\u0259 yeni, sa\u011flam, g\u00f6z\u00fca\u00e7\u0131q, m\u0259d\u0259ni insanlar yeti\u015fdirm\u0259k i\u015fin\u0259 mane olan \u0259ng\u0259ll\u0259ri ail\u0259d\u0259n tutmu\u015f din p\u0259rd\u0259si alt\u0131nda gizl\u0259n\u0259nl\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r bir-bir g\u00f6st\u0259rmi\u015f, bu \u0259ng\u0259ll\u0259ri t\u00f6r\u0259d\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259ri inc\u0259 yumor hissi il\u0259 a\u00e7\u0131b demi\u015f v\u0259 el\u0259c\u0259 d\u0259 t\u0259rbiy\u0259 i\u015fin\u0259 b\u00f6y\u00fck xalq v\u0259 v\u0259t\u0259n i\u015fi kimi baxm\u0131\u015fd\u0131r. Bu kimi ger\u00e7\u0259k h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri b\u0259yan ed\u0259n Mirz\u0259 Cabbar \u018fsg\u0259rzad\u0259 ail\u0259-\u00f6vlad t\u0259rbiy\u0259si, yeti\u015f\u0259n n\u0259slin t\u0259hsili, t\u0259limi, onlar\u0131n \u0259xlaqi keyfiyy\u0259tl\u0259rinin safla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, halal \u0259m\u0259y\u0259 al\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, qeyr\u0259tli-namuslu v\u0259t\u0259nda\u015flar kimi yeti\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 satirik \u015feirl\u0259ri il\u0259 Az\u0259rbaycan m\u0259kt\u0259b v\u0259 pedaqoji fikir tarixinin z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 misilsiz xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>KAMAL CAMALOV<\/p>\n<p>Pedaqogika \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u018fm\u0259kdar m\u00fc\u0259llimi<\/p>\n<p>kamal.camalov@gmail.com<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"15953\">Yaz\u0131ya 353 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(Anadan olmas\u0131n\u0131n 135 illiyi m\u00fcnasib\u0259til\u0259) K\u00f6hn\u0259 dima\u011flar\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, tarixin \u00e7arx\u0131n\u0131 yeni yola salma\u011f\u0131, d\u00fcnyan\u0131 \u00e7irkablardan t\u0259mizl\u0259m\u0259yi, yer \u00fcz\u00fcn\u0259 yeni bax\u0131\u015f, yeni d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259, azadl\u0131q v\u0259 s\u0259ad\u0259t g\u0259tirm\u0259yi qar\u015f\u0131s\u0131na m\u0259qs\u0259d qoyanlardan biri d\u0259 mollan\u0259sr\u0259ddin\u00e7i maarif\u00e7i-pedaqoq Mirz\u0259 Cabbar \u018fsg\u0259rzad\u0259 (1885-1966) olmu\u015fdur. XX \u0259srin ilk ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 k\u0259ndl\u0259rind\u0259 k\u00f6k salan c\u0259hal\u0259tin, fanatizmin, avaml\u0131\u011f\u0131n, geriliyin, d\u00fcny\u0259vi t\u0259hsild\u0259n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[17,3,21],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15953"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15953"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15953\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15955,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15953\/revisions\/15955"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15953"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15953"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15953"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}