{"id":16530,"date":"2021-05-24T17:36:11","date_gmt":"2021-05-24T12:36:11","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=16530"},"modified":"2021-05-24T17:36:11","modified_gmt":"2021-05-24T12:36:11","slug":"akif-abbasov-%c9%99sirl%c9%99rin-dindirilm%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=16530","title":{"rendered":"Akif ABBASOV  &#8211;  \u018fS\u0130RL\u018fR\u0130N D\u0130ND\u0130R\u0130LM\u018fS\u0130"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/ATAT\u00dcRK-1.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignleft wp-image-16531 \" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/ATAT\u00dcRK-1-201x300.jpg\" alt=\"ATAT\u00dcRK (1)\" width=\"236\" height=\"300\" \/><\/a> MUSTAFA KAMAL ATAT\u00dcRK\u00dcN ANADAN OLMASININ 140 \u0130LL\u0130Y\u0130 \u00a0TAMAM OLUR<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>(\u201cSamsundan ba\u015flanan yol\u201d roman\u0131ndan)<\/p>\n<p>\u2026General Fevzi \u00c7akmak pa\u015fa q\u0259rargah\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda dayanm\u0131\u015fd\u0131. \u00c7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 baxmayaraq \u0259sg\u0259rl\u0259rin f\u0259dakarl\u0131q g\u00f6st\u0259rm\u0259l\u0259ri onu riqq\u0259t\u0259 g\u0259tirirdi. O, tabur komandiri olan bir leytenanta aral\u0131dak\u0131 x\u0259nd\u0259yi g\u00f6st\u0259rib dedi:<\/p>\n<p>\u2013 G\u00f6r\u00fcrs\u0259n, d\u00fc\u015fm\u0259n \u0259sg\u0259ri orada a\u011fac\u0131n arxas\u0131na yat\u0131b bizimkil\u0259ri pulemyot at\u0259\u015fin\u0259 tutub. \u00c7ox t\u0259hl\u00fck\u0259li n\u00f6qt\u0259dir. At\u0259\u015f ara vermir. G\u00fcll\u0259y\u0259 heyfi g\u0259lmir. O at\u0259\u015f n\u00f6qt\u0259sini susdurmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>Leytenant ba\u015f endirib \u0259mri yerin\u0259 yetirm\u0259y\u0259 getdi. D\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn bir balaca s\u0259ngidiyini g\u00f6r\u0259n general q\u0259rargahdak\u0131 ota\u011f\u0131na g\u0259ldi. Burada yunan ordusundan \u0259sir al\u0131nm\u0131\u015f iki \u0259sg\u0259r dayan\u0131b g\u00f6zl\u0259yirdi. \u018fli silahl\u0131 \u00fc\u00e7 \u0259sg\u0259r onlara n\u0259zar\u0259t edirdi.<\/p>\n<p>Yor\u011funluqdan v\u0259 bir d\u0259 vaxtl\u0131-vaxt\u0131nda yem\u0259dikl\u0259rind\u0259n \u0259sirl\u0259rin sif\u0259tl\u0259rinin \u0259ti \u00e7\u0259kilmi\u015fdi. Qorxudan g\u00f6zl\u0259rin\u0259 qaranl\u0131q v\u0259 vahim\u0259 \u00e7\u00f6km\u00fc\u015fd\u00fc. Fevzi \u00c7akmak pa\u015fa \u0259vv\u0259lc\u0259 h\u00fcnd\u00fcrboylu \u0259siri sor\u011fu-suala tutdu. \u018fsir \u00e7\u0259kin\u0259-\u00e7\u0259kin\u0259 dill\u0259ndi:<\/p>\n<p>\u2013 Des\u0259m, inanmayacaqs\u0131n\u0131z. \u018fslind\u0259 biz \u0259sg\u0259rl\u0259r \u00f6zxo\u015funa bu m\u00fcharib\u0259y\u0259 qo\u015fulmam\u0131\u015f\u0131q. M\u0259n k\u0259ndli babayam. Ba\u015f\u0131m\u0131z\u0131 \u0259kin-bi\u00e7inl\u0259 zorla doland\u0131r\u0131r\u0131q. Bir \u00e7\u0259t\u0259n k\u00fclf\u0259tik\u2026 Yalvar\u0131ram, m\u0259ni \u00f6ld\u00fcr\u00fcb anam\u0131 g\u00f6z\u00fc ya\u015fl\u0131 qoymay\u0131n.<\/p>\n<p>Fevzi \u00c7akmak pa\u015fa sinirl\u0259nib aya\u011fa qalxd\u0131, siqar\u0131n\u0131 yand\u0131rd\u0131:<\/p>\n<p>\u2013 B\u0259s bu yay\u0131n istisind\u0259 \u00f6ld\u00fcrd\u00fcy\u00fcn\u00fcz cavanlar\u0131n anas\u0131 yoxmu?<\/p>\n<p>\u018fsir ba\u015f\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 sald\u0131. Sif\u0259tinin r\u0259ngi a\u011farm\u0131\u015fd\u0131. General\u0131n s\u00f6zl\u0259rind\u0259n sonra tam y\u0259qin etdi ki, onu sa\u011f qoymayacaqlar. Qeyri-ixtiyari g\u00f6zl\u0259rinin ya\u015f\u0131n\u0131 ax\u0131td\u0131:<\/p>\n<p>\u2013 M\u0259n \u0259vv\u0259ld\u0259n Allah\u0131ma yalvar\u0131rd\u0131m ki, m\u00fcharib\u0259 tez qurtars\u0131n. M\u00fcharib\u0259y\u0259 g\u0259l\u0259n\u0259 kimi toyuq ba\u015f\u0131 da k\u0259sm\u0259mi\u015f\u0259m. Adam \u00f6ld\u00fcrm\u0259k m\u0259nlik deyil. G\u00fcll\u0259ni d\u0259 qorxa-qorxa at\u0131rd\u0131m. \u0130lk g\u00fcnl\u0259r at\u0259\u015f s\u0259sind\u0259n diksinirdim, el\u0259 bilirdim g\u00fcll\u0259 m\u0259n\u0259 d\u0259yib. \u018fliml\u0259 b\u0259d\u0259ni yoxlay\u0131b salamat qald\u0131\u011f\u0131m\u0131 g\u00f6r\u0259nd\u0259 bir t\u0259h\u0259r sakitl\u0259\u015firdim\u2026 \u00dcst\u00fcm\u00fcz\u0259 pulemyotlar\u0131 tu\u015flayaraq bizi m\u0259cbur edirdil\u0259r ki, vuru\u015faq. Hans\u0131 t\u0259p\u0259y\u0259 h\u00fccum \u0259mri verilirdis\u0259 deyirdil\u0259r: bu t\u0259p\u0259nin arxas\u0131nda Ankarad\u0131r. On alt\u0131 g\u00fcn \u00f6td\u00fc. Ankara g\u00f6r\u00fcn-m\u00fcrd\u00fc\u2026 Bizi \u201cT\u00fcrkl\u0259rin \u0259lin\u0259 ke\u00e7s\u0259niz, h\u0259r tik\u0259nizi qula\u011f\u0131n\u0131z boyda ed\u0259c\u0259kl\u0259r\u201d deyib qorxudurdular \u2026<\/p>\n<p>Fevzi \u00c7akmak o biri \u0259siri dindirm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Pa\u015fa bilirdi ki, yunan ordusunun \u0259sg\u0259rl\u0259rind\u0259n bir \u00e7oxu t\u00fcrk v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 olan rumlulard\u0131r. Bu \u0259sir d\u0259 onlardan biriydi.<\/p>\n<p>\u2013 Buyur, g\u00f6r\u00fcm, y\u0259qin s\u0259ni d\u0259 zorla m\u00fcharib\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259ribl\u0259r?!<\/p>\n<p>\u018fsir dill\u0259nm\u0259di. O, k\u00f6n\u00fcll\u00fc idi, \u00f6z ist\u0259yil\u0259 m\u00fcharib\u0259y\u0259 g\u0259lmi\u015fdi. Bu zaman bay\u0131rda canlanma yarand\u0131. M\u00fchafiz\u0259\u00e7i \u201cFara\u011fat!\u201d komandas\u0131 verdi. Fevzi \u00c7akmak pa\u015fa qalx\u0131b \u00e7\u00f6l\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131. Ba\u015f komandan aya\u011f\u0131n\u0131 \u00fcz\u0259ngid\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131b atdan d\u00fc\u015fd\u00fc v\u0259 \u201cAzad!\u201d komandas\u0131 verdi. Mustafa Kamal pa\u015fa Fevzi \u00c7akmak pa\u015fa il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcb i\u00e7\u0259ri ke\u00e7di. \u018fsirl\u0259r g\u0259l\u0259nin kim oldu\u011funu bilmirdil\u0259r. Lakin Fevzi \u00c7akmak pa\u015fan\u0131n davran\u0131\u015f\u0131ndan ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r ki, bu, kimdirs\u0259 onlar\u0131 sor\u011fu-suala tutan generaldan da y\u00fcks\u0259k r\u00fctb\u0259li v\u0259 v\u0259zif\u0259li komandirdir.<\/p>\n<p>Fevzi \u00c7akmak pa\u015fa \u0259sirl\u0259r bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat verdi. Mustafa Kamal buyurdu ki, sor\u011funu davam etdirsin. Fevzi \u00c7akmak pa\u015fa sual\u0131n\u0131 t\u0259krar etdi:<\/p>\n<p>\u2013 S\u0259n d\u0259 m\u0259cbur\u0259n m\u00fcharib\u0259y\u0259 g\u0259tirilibs\u0259n?<\/p>\n<p>\u018fsir susmaqda davam edirdi. Bu d\u0259f\u0259 Mustafa Kamal soru\u015fdu:<\/p>\n<p>\u2013 Hara v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131san?<\/p>\n<p>\u018fsir ba\u015f\u0131n\u0131 qald\u0131rmadan:<\/p>\n<p>\u2013 T\u00fcrkiy\u0259, \u2013 dedi.<\/p>\n<p>\u2013 Harada do\u011fulmusan, m\u00fcharib\u0259y\u0259d\u0259k harada ya\u015fam\u0131san?<\/p>\n<p>\u2013 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259.<\/p>\n<p>\u2013 Dem\u0259k, s\u0259nin v\u0259t\u0259nin T\u00fcrkiy\u0259dir. Mill\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq ham\u0131 v\u0259t\u0259ni qoruyur. S\u0259n is\u0259 v\u0259t\u0259n\u0259 qar\u015f\u0131 vuru\u015fursan. Bilirs\u0259n s\u0259ni nec\u0259 bir aqib\u0259t g\u00f6zl\u0259yir?!<\/p>\n<p>B\u0259li, o bilirdi. O, rumlu idi. M\u00fcharib\u0259d\u0259n bir m\u00fcdd\u0259t \u0259vv\u0259l gedib yunan ordusuna qo\u015fulmu\u015fdu. Bilirdi ki, \u0259sir d\u00fc\u015f\u0259rs\u0259, v\u0259t\u0259n\u0259 x\u0259yan\u0259t \u00fcst\u00fcnd\u0259 ona \u00f6l\u00fcm h\u00f6km\u00fc k\u0259sil\u0259 bil\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259sir d\u00fc\u015fm\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, cani-dild\u0259n t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 vuru\u015furdu.<\/p>\n<p>Mustafa Kamal bu x\u0259yan\u0259tkara nifr\u0259tl\u0259 baxaraq:<\/p>\n<p>\u2013 T\u00fcrkiy\u0259nin, t\u00fcrk xalq\u0131n\u0131n siz rumlulara n\u0259 pisliyi ke\u00e7ib ki, onu sevmirsiniz, bu \u00f6lk\u0259y\u0259, bu mill\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 bel\u0259 nam\u0259rdlik, nankorluq edir, x\u0259yan\u0259tkar m\u00f6vqe tutursunuz?<\/p>\n<p>Sual cavabs\u0131z qald\u0131. Xainin dem\u0259y\u0259 s\u00f6z\u00fc yox idi.<\/p>\n<p>Mustafa Kamal pa\u015fa s\u00f6z\u00fcn\u0259 davam etdi:<\/p>\n<p>\u2013 1919-cu ild\u0259 yunanlar \u0130zmir\u0259 gir\u0259nd\u0259 s\u0259nin do\u011fuldu\u011fun, boya-ba\u015fa \u00e7atd\u0131\u011f\u0131n, \u00e7\u00f6r\u0259yini yediyin, suyunu i\u00e7diyin, havas\u0131n\u0131 uddu\u011fun bu \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 da\u015f\u0131-da\u015f \u00fcst\u0259 qoymur, dinc sakinl\u0259ri \u00f6ld\u00fcr\u00fcr, u\u015faqlar\u0131n ba\u015flar\u0131n\u0131 k\u0259sirdil\u0259r. Siz d\u0259 sevinc i\u00e7\u0259risind\u0259 onlar\u0131n qaba\u011f\u0131na qa\u00e7\u0131r, d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rimizi duz-\u00e7\u00f6r\u0259kl\u0259 qar\u015f\u0131lay\u0131rd\u0131n\u0131z\u2026<\/p>\n<p>\u018fsir yad\u0131na sald\u0131. \u0130zmir i\u015f\u011fal olunanda rumlular\u0131n yunan ordusunu sevinc v\u0259 co\u015fqun h\u0259rar\u0259tl\u0259 qar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131n, d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259ri qucaqlay\u0131b \u00f6pd\u00fckl\u0259rinin \u015fahidi olmu\u015fdu. \u00d6z\u00fc d\u0259 onlara qo\u015fulmu\u015fdu. \u0130\u015f\u011fal\u00e7\u0131lara tay-tu\u015flar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 g\u00fcl d\u0259st\u0259l\u0259ri g\u0259tirmi\u015fdi. \u0130zmir mitropoliti Xristostomas \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f qonaqlara, i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lara xeyir-dua verirdi. Rumlular Karantinaya sar\u0131 yol alan yunan taburunun qar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131xaraq:<\/p>\n<p>\u2013 <em>Zito Venizelos! Zita<\/em> yunan \u0259sg\u0259rl\u0259ri! \u2013 dey\u0259 q\u0131\u015fq\u0131r\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n<p>Yunanlar t\u00fcrkl\u0259r\u0259 divan tutma\u011fa ba\u015flayanda yerli rumlular da onlara qo\u015fulmu\u015fdu. Onlar da t\u00fcrkl\u0259ri \u00f6ld\u00fcr\u00fcr, evl\u0259rini yand\u0131r\u0131r, talan\u00e7\u0131l\u0131q edirdil\u0259r.<\/p>\n<p>Bunlar\u0131 xat\u0131rlayan \u0259sirin yatm\u0131\u015f vicdan\u0131 oyand\u0131, etiraf etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur oldu:<\/p>\n<p>\u2013 Do\u011fru deyirsiniz, komandir, bu \u0259slind\u0259 biz g\u0259ncl\u0259rin deyil, bizim b\u00f6y\u00fckl\u0259rimizin, a\u011fsaqqallar\u0131m\u0131z\u0131n, a\u011fbir\u00e7\u0259kl\u0259rimizin g\u00fcnah\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bilm\u0259k olmad\u0131 \u0259sir \u00f6z s\u0259hvini ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn, yoxsa can\u0131n\u0131 qurtarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bel\u0259 dedi. Lakin h\u0259qiq\u0259ti s\u00f6yl\u0259di.<\/p>\n<p>Fevzi \u00c7akmak pa\u015fa g\u00f6st\u0259ri\u015f verdi ki, \u0259sirl\u0259ri apars\u0131nlar. Mustafa Kamal pa\u015fa Fevzi pa\u015fan\u0131n m\u0259lumat\u0131n\u0131 xat\u0131rlay\u0131b onun qula\u011f\u0131na n\u0259 is\u0259 p\u0131\u00e7\u0131ldad\u0131. Fevzi \u00c7akmak pa\u015fa \u0259li il\u0259 i\u015far\u0259 verdi. T\u00fcrk \u0259sg\u0259rl\u0259ri dayand\u0131lar. Rumlu \u0259siri apard\u0131lar, o biri \u0259sir qald\u0131. Mustafa Kamal pa\u015fa \u0259siri sor\u011fu-suala tutdu v\u0259 anlad\u0131 ki, o, siyasi oyunlar\u0131n qurban\u0131d\u0131r, ist\u0259m\u0259diyi halda m\u00fcharib\u0259y\u0259 qat\u0131l\u0131b. Onunla s\u00f6hb\u0259tind\u0259n yunan ordusunun durumu bar\u0259d\u0259 b\u0259zi \u015feyl\u0259ri \u00f6z\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn ayd\u0131nla\u015fd\u0131rd\u0131. \u00d6yr\u0259ndi ki, h\u0259qiq\u0259t\u0259n yunan ordusunda \u0259rzaq v\u0259 h\u0259rbi sursat sar\u0131dan q\u0131tl\u0131qd\u0131r. M\u00fcharib\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259ri t\u0259ng\u0259 g\u0259tirib. Bir him\u0259 b\u0259nddirl\u0259r ki, aradan \u00e7\u0131xs\u0131nlar. Geri \u00e7\u0259kilm\u0259k\u00ac bar\u0259d\u0259 s\u00f6z-s\u00f6hb\u0259t g\u0259zir.<\/p>\n<p>Dindirm\u0259 tamama yet\u0259nd\u0259 Mustafa Kamal pa\u015fa Fevzi \u00c7akmak pa\u015faya dedi:<\/p>\n<p>\u2013 Bunu burax\u0131n, \u00e7\u0131x\u0131b evin\u0259-e\u015fiyin\u0259 getsin.<\/p>\n<p>\u018fsirin g\u00f6zl\u0259rin\u0259 i\u015f\u0131q g\u0259ldi, Mustafa Kamal pa\u015fan\u0131n ayaqlar\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcb \u00e7\u0259km\u0259l\u0259rini \u00f6pd\u00fc\u2026<\/p>\n<p>Ba\u015f komandan aya\u011fa qalxd\u0131. Fevzi \u00c7akmak pa\u015fa onu yola sald\u0131. \u00dcz-g\u00f6zl\u0259rind\u0259n yor\u011funluq t\u00f6k\u00fcl\u0259n sanitarlar yaralanm\u0131\u015f \u0259sg\u0259rl\u0259ri g\u00fcll\u0259 alt\u0131ndan \u00e7\u0131xar\u0131b kimisini x\u0259r\u0259kd\u0259, kimisinin qoluna gir\u0259r\u0259k dalda yer\u0259 apar\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"16530\">Yaz\u0131ya 271 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; MUSTAFA KAMAL ATAT\u00dcRK\u00dcN ANADAN OLMASININ 140 \u0130LL\u0130Y\u0130 \u00a0TAMAM OLUR &nbsp; (\u201cSamsundan ba\u015flanan yol\u201d roman\u0131ndan) \u2026General Fevzi \u00c7akmak pa\u015fa q\u0259rargah\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda dayanm\u0131\u015fd\u0131. \u00c7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 baxmayaraq \u0259sg\u0259rl\u0259rin f\u0259dakarl\u0131q g\u00f6st\u0259rm\u0259l\u0259ri onu riqq\u0259t\u0259 g\u0259tirirdi. O, tabur komandiri olan bir leytenanta aral\u0131dak\u0131 x\u0259nd\u0259yi g\u00f6st\u0259rib dedi: \u2013 G\u00f6r\u00fcrs\u0259n, d\u00fc\u015fm\u0259n \u0259sg\u0259ri orada a\u011fac\u0131n arxas\u0131na yat\u0131b bizimkil\u0259ri pulemyot at\u0259\u015fin\u0259 tutub. \u00c7ox t\u0259hl\u00fck\u0259li n\u00f6qt\u0259dir. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[5,4,3],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16530"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16530"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16530\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16532,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16530\/revisions\/16532"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16530"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16530"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16530"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}