{"id":16883,"date":"2021-08-09T21:55:54","date_gmt":"2021-08-09T16:55:54","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=16883"},"modified":"2021-08-09T21:55:54","modified_gmt":"2021-08-09T16:55:54","slug":"ulu-ond%c9%99rin-dovl%c9%99tcilik-t%c9%99limind%c9%99-%c9%99d%c9%99biyyat-faktoru-k%c9%99mal%c9%99-h%c9%99s%c9%99nova-yazir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=16883","title":{"rendered":"Ulu \u00f6nd\u0259rin d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik t\u0259limind\u0259 \u0259d\u0259biyyat faktoru \u2013 K\u0259mal\u0259 H\u0259s\u0259nova yaz\u0131r&#8230;"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/IMG_3889-1.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignleft wp-image-16489 size-medium\" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/IMG_3889-1-200x300.jpg\" alt=\"IMG_3889 (1)\" width=\"200\" height=\"300\" \/><\/a>\u00d6lm\u0259zlik n\u0259dir? \u00d6lm\u0259zlik Bilqam\u0131\u015f dastan\u0131nda g\u00f6st\u0259rildiyi kimi dirilik suyunun \u0259ld\u0259 edilm\u0259sind\u0259 deyil, ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 ill\u0259r, \u0259srl\u0259r sonra yenid\u0259n yad edilm\u0259kdir. Tarixin tozlu s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 ad\u0131n\u0131n tozlanmamas\u0131d\u0131r. Ancaq \u00f6lm\u0259zlik m\u0259rt\u0259b\u0259sinin \u0259n ali pill\u0259si is\u0259 t\u0259kc\u0259 unudulmamaq deyil, b\u00f6y\u00fck sevgi il\u0259 xat\u0131rlanmaqd\u0131r. Eynil\u0259 Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev kimi&#8230; B\u0259s bu sevgi haradan g\u0259lir? \u00dcmummilli liderin xalq\u0131, mill\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn ald\u0131\u011f\u0131 m\u00fcdrik q\u0259rarlardan. El\u0259 bu q\u0259rarlardan biri d\u0259 minbir s\u0259y n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131 beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 tan\u0131td\u0131rmaq olub.<\/p>\n<p>\u00dcmummilli liderin Az\u0259rbaycan folkloruna verdiyi d\u0259y\u0259r hakimiyy\u0259tinin ilk ill\u0259rind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rib. H\u0259tta 1996-c\u0131 ild\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n ilk n\u0259h\u0259ng \u00fcz\u0259n qazma qur\u011fusunun \u201cD\u0259d\u0259 Qorqud\u201d ad\u0131 il\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131 bu diqq\u0259tin b\u00f6y\u00fck bir n\u00fcmun\u0259si olub. O, n\u0259h\u0259ng qur\u011funun a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131ndak\u0131 nitqind\u0259 \u201cD\u0259d\u0259 Qorqud\u201d ad\u0131n\u0131n tarixi sinvolikas\u0131nda yer alan m\u00fcdriklik v\u0259 uzaqg\u00f6r\u0259nlik anlamlar\u0131n\u0131 x\u00fcsusi vur\u011fulay\u0131b, h\u0259m d\u0259 1997-ci ild\u0259 \u201cKitabi \u2013 D\u0259d\u0259 Qorqud\u201d dastanlar\u0131n\u0131n 1300 illik yubileyinin qeyd olunmas\u0131 bar\u0259d\u0259 d\u0259 tarixi f\u0259rman\u0131 imzalay\u0131b.<\/p>\n<p>\u201cKitabi D\u0259d\u0259 Qorqud\u201d dastanlar\u0131n\u0131n 1300 illik yubileyinin YUNESKO t\u0259r\u0259find\u0259n d\u00fcnya miqyas\u0131nda ke\u00e7irilm\u0259si t\u0259klifini d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 ad\u0131ndan Ulu \u00f6nd\u0259rimiz ir\u0259li s\u00fcr\u00fcb. D\u0259d\u0259 Qorqud Yubiley Komissiyas\u0131n\u0131n s\u0259dri Heyd\u0259r \u018fliyev c\u0259nablar\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 1300 illik yubileyin y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fct\u0259madi \u015f\u0259kild\u0259 sistemli v\u0259 ard\u0131c\u0131l i\u015fl\u0259r apar\u0131l\u0131b v\u0259 onun b\u00f6y\u00fck s\u0259yl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 2000-ci ild\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u201cD\u0259d\u0259 Qorqud \u2013 1300\u201d t\u0259nt\u0259n\u0259li yubileyi Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq miqyasda ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirdiyi u\u011furlu elmi \u2013 m\u0259d\u0259ni t\u0259dbirl\u0259r silsil\u0259sind\u0259 \u00f6z l\u0259yaq\u0259tli yerini al\u0131b. Bu t\u0259nt\u0259n\u0259li yubiley m\u00fcnasib\u0259ti il\u0259 eposun t\u0259kminl\u0259\u015fdirilmi\u015f elmi \u2013 t\u0259nqidi m\u0259tni v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif dill\u0259r\u0259 ( rus, ingilis, alman, g\u00fcrc\u00fc, eston, litva, qazax, yapon v\u0259 s.) t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259ri, Az\u0259rbaycan v\u0259 xarici aliml\u0259rin haz\u0131rlad\u0131qlar\u0131 t\u0259dqiqat \u0259s\u0259rl\u0259ri v\u0259 bu m\u00f6vzuya h\u0259sr olumu\u015f r\u0259sm, xal\u00e7a v\u0259 heyk\u0259ltara\u015fl\u0131q i\u015fl\u0259ri v\u0259 teatr, kino v\u0259 musiqi \u0259s\u0259rl\u0259ri ictimaiy\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b. H\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif insititutlar\u0131nda, universitetl\u0259rd\u0259, t\u0259dris m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259, elmi \u2013 m\u0259d\u0259ni m\u0259rk\u0259zl\u0259rd\u0259 bu eposun t\u0259dqiq v\u0259 t\u0259bli\u011fi m\u0259qs\u0259di il\u0259 konfrans v\u0259 simpoziumlar ke\u00e7irilib. Az\u0259rbaycan Milli Eliml\u0259r Akedemiyas\u0131, Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universiteti v\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Pedaqoji Universitetind\u0259 \u201cQorqud\u015f\u00fcnasl\u0131q\u201d elmi laboratoriyalar\u0131 da yarad\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>\u00dcmummilli liderin klassik \u0259d\u0259biyyata da b\u00f6y\u00fck diqq\u0259ti olub. Bunu 1975 \u2013 ild\u0259 Az\u0259rbaycan sovet \u0259d\u0259biyyat\u0131 g\u00fcnl\u0259rind\u0259 s\u00f6yl\u0259diyi m\u0259\u015fhur nitqind\u0259 d\u0259 g\u00f6rm\u0259k olur: \u201c Tarixin bir \u2013 birin\u0259 qovu\u015fdurdu\u011fu \u0259srl\u0259r bir \u00e7ox xalqlar\u0131n o\u011ful v\u0259 q\u0131zlar\u0131n\u0131 m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 t\u0259r\u0259nn\u00fcm ed\u0259n Nizami d\u00fchas\u0131n\u0131n \u00f6lm\u0259z \u0259s\u0259rl\u0259rini, F\u00fczulinin insanp\u0259rv\u0259rlik v\u0259 xeyirxahl\u0131q dolu misralar\u0131n\u0131, N\u0259siminin f\u0259ls\u0259fi fikirl\u0259ri z\u0259ngin lirikas\u0131n\u0131, Xaqaninin m\u0259h\u0259bb\u0259t v\u0259 iztirab t\u0259r\u0259nn\u00fcm ed\u0259n poemalar\u0131n\u0131, Vidadi v\u0259 Vaqifin xalq yarad\u0131c\u0131l\u0131q \u00e7e\u015fm\u0259sind\u0259n qidalanan \u00f6lm\u0259z \u015feirl\u0259rini biz\u0259 g\u0259tirib \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. Tarix t\u0259l\u0259bkar ittiham\u00e7\u0131d\u0131r. H\u00f6kmdarlar, saray \u0259yanlar\u0131, z\u00fclmkarlar unudulub getmi\u015fl\u0259r. Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00f6y\u00fck m\u00fct\u0259f\u0259kkir v\u0259 humanist \u015fairl\u0259rin t\u0259rav\u0259td\u0259n d\u00fc\u015fm\u0259y\u0259n misralar\u0131 is\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 \u00f6z hikm\u0259ti v\u0259 insanp\u0259rv\u0259rlik ruhu il\u0259 d\u00fcnyan\u0131 heyran qoyur.\u201d<\/p>\n<p>Ulu \u00f6nd\u0259rin Az\u0259rbaycandak\u0131 r\u0259hb\u0259rliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 kalssik \u0259d\u0259biyyata olan diqq\u0259ti azalmam\u0131\u015f v\u0259 Nizami G\u0259nc\u0259vi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t ver\u0259r\u0259k b\u00f6y\u00fck \u015fairin yubileyinin ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 nail olub. H\u0259m d\u0259 N\u0259siminin 600 illik v\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczulinin 500 illik yubileyl\u0259rinin YUNESKO s\u0259viyy\u0259sind\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si \u00dcmummilli liderin klassik irs\u0259 olan m\u00fcnasib\u0259tinin \u0259n bariz n\u00fcmun\u0259sidir.<\/p>\n<p>Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin xarici siyas\u0259tind\u0259ki d\u00fczg\u00fcn add\u0131mlar\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00e7ox ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 q\u0259zet v\u0259 jurnallar\u0131n d\u0259rcin\u0259 vasit\u0259 olub. Bu jurnallar\u0131n s\u0131ras\u0131na d\u00fcnyaca m\u0259\u015fhur olan \u201c\u0130rs \u2013 Nasledie\u201d jurnal\u0131 da daxildir. Moskva \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 2002-ci ilin fevral ay\u0131nda ilk say\u0131 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u0259n bu jurnal s\u0259kkiz min tirajla \u00e7ap edilir. Haz\u0131rda d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox xalqlar\u0131n\u0131n dilind\u0259 bu jurnal \u2013\u201cHeritage\u201d, \u201cMiras\u201d, \u201cErbe\u201d,\u201dTuras\u201d,\u201dHeritaja\u201d, \u201cDedistivi\u201d, \u201cHerancia\u201d, \u201c\u0130san\u201d, \u201cPatrimonio\u201d, \u201cYichan\u201d, \u201cHeranca\u201d adlar\u0131 alt\u0131nda n\u0259\u015fr olunur. Bu jurnal\u0131n s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 \u00f6lk\u0259mizin tarixi, etnoqrafiyam\u0131z, m\u00fcxt\u0259lif xalqlarla m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259miz, m\u0259\u015fhur az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u015f\u0259c\u0259r\u0259l\u0259ri, milli m\u0259tb\u0259x v\u0259 musiqi al\u0259tl\u0259rimiz, h\u0259m\u00e7inin xarici oxucuda Az\u0259rbaycan haqq\u0131nda t\u0259s\u0259vv\u00fcr yarada bil\u0259c\u0259k dig\u0259r s\u0259pkili m\u0259qal\u0259l\u0259r yer al\u0131r.<\/p>\n<p>1997-ci ild\u0259 \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin Ukraynaya r\u0259smi s\u0259f\u0259ri zaman\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131larla tarixi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 s\u00f6yl\u0259diyi \u201ch\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131 harada ya\u015famas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq \u00f6lk\u0259mizin informasiya blokadas\u0131ndan \u00e7\u0131xmas\u0131nda \u0259lind\u0259 g\u0259l\u0259ni \u0259sirg\u0259m\u0259m\u0259lidir\u201d t\u00f6vsiy\u0259si bir il sonra Ukraniyada milli diasporumuzun formala\u015fmas\u0131na t\u0259kan verm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, bir s\u0131ra diaspora q\u0259zetl\u0259rinin i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u0259sin\u0259 d\u0259 \u0259sasl\u0131 z\u0259min yarad\u0131b. Bu q\u0259zetl\u0259rin s\u0131ras\u0131na Ukraniya Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 Konqresi Dnepropetrovsk vilay\u0259t t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n m\u0259tbu orqan\u0131 olan \u201cSavalan\u201d q\u0259zeti d\u0259 daxildir. Bu q\u0259zet 1998-ci ilin mart ay\u0131nda Ukraniya \u018fdliyy\u0259 Nazirliyind\u0259 qeydiyyatdan ke\u00e7\u0259r\u0259k f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131b.<\/p>\n<p>Yuxar\u0131da ad\u0131 \u00e7\u0259kdiyimiz i\u015fl\u0259r v\u0259 haqq\u0131nda m\u0259lumatlar Ulu \u00f6nd\u0259rin d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik t\u0259limind\u0259 \u0259d\u0259biyyat faktorunun az bir hiss\u0259sini t\u0259\u015fkil edir. O, bu sah\u0259d\u0259 xeyli s\u0259yl\u0259r g\u00f6st\u0259rib v\u0259 minl\u0259rl\u0259 xarici kitablar\u0131n Az\u0259rbaycan dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaradaraq \u0259d\u0259biyyat\u0131n inki\u015faf\u0131na xidm\u0259t edib.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"16883\">Yaz\u0131ya 324 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00d6lm\u0259zlik n\u0259dir? \u00d6lm\u0259zlik Bilqam\u0131\u015f dastan\u0131nda g\u00f6st\u0259rildiyi kimi dirilik suyunun \u0259ld\u0259 edilm\u0259sind\u0259 deyil, ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 ill\u0259r, \u0259srl\u0259r sonra yenid\u0259n yad edilm\u0259kdir. Tarixin tozlu s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 ad\u0131n\u0131n tozlanmamas\u0131d\u0131r. Ancaq \u00f6lm\u0259zlik m\u0259rt\u0259b\u0259sinin \u0259n ali pill\u0259si is\u0259 t\u0259kc\u0259 unudulmamaq deyil, b\u00f6y\u00fck sevgi il\u0259 xat\u0131rlanmaqd\u0131r. Eynil\u0259 Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev kimi&#8230; B\u0259s bu sevgi haradan g\u0259lir? \u00dcmummilli liderin xalq\u0131, mill\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn ald\u0131\u011f\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[5,3],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16883"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16883"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16883\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16884,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16883\/revisions\/16884"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16883"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16883"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16883"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}