{"id":17684,"date":"2022-03-19T15:01:57","date_gmt":"2022-03-19T11:01:57","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=17684"},"modified":"2022-03-19T15:01:57","modified_gmt":"2022-03-19T11:01:57","slug":"canaqqala-z%c9%99f%c9%99rinin-107-ci-ildonumu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=17684","title":{"rendered":"\u00c7ANAQQALA Z\u018fF\u018fR\u0130N\u0130N 107-ci \u0130LD\u00d6N\u00dcM\u00dc"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/\u00c7ANAQQALA.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignleft wp-image-17685 size-medium\" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/\u00c7ANAQQALA-300x156.jpg\" alt=\"\u00c7ANAQQALA\" width=\"300\" height=\"156\" \/><\/a>\u00c7anaqqala d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259ri Osmanl\u0131 il\u0259 Antanta d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda 1915-ci il mart\u0131n 18-d\u0259n 1916-c\u0131 il yanvar\u0131n 9-d\u0259k davam ed\u0259n d\u0259niz v\u0259 quru m\u00fcharib\u0259sidir.\u00a0 Bu qanl\u0131 sava\u015fda\u00a0 minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 i\u015ftirak etmi\u015f, \u00fc\u00e7 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131\u00a0 \u015f\u0259hid olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>\u00c7anaqqala d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 Osmanl\u0131 ordusu 250 min \u015f\u0259hid vers\u0259 d\u0259, \u00c7anaqqala bo\u011faz\u0131n\u0131 ke\u00e7ilm\u0259z etmi\u015fdir.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>AK\u0130F ABBASOV<\/strong><\/p>\n<p><strong>MUSTAFA KAMAL \u00c7ANAQQALA D\u00d6Y\u00dc\u015eL\u018fR\u0130ND\u018f<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>(\u201cSamsundan ba\u015flanan yol\u201d roman\u0131ndan<\/em><\/strong>)<\/p>\n<p>Mustafa Kamal vaxt itirm\u0259d\u0259n Gelibolu yarmadas\u0131na yola d\u00fc\u015fd\u00fc. 1915-ci ilin yanvar ay\u0131n\u0131n ortalar\u0131 idi. O, yar\u0131madada yerl\u0259\u015f\u0259n Tekirda\u011f \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 g\u0259lib on doqquzuncu diviziyan\u0131 t\u0259\u015fkil etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Fevral ay\u0131n\u0131n 25-d\u0259 bu diviziya yerini d\u0259yi\u015fib Maydosa (Ejeabada) k\u00f6\u00e7d\u00fc. Bu \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r yar\u0131madada Dardanel (A\u011f d\u0259niz) bo\u011faz\u0131 h\u00f6vz\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015firdi. Burada Mustafa Kamal s\u0259r\u0259ncam\u0131nda olan diviziyadan ba\u015fqa h\u0259m d\u0259 ikinci piyada alay\u0131n\u0131 v\u0259 bir s\u0131ra top\u00e7u birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rini d\u0259 tabe\u00e7iliyin\u0259 ald\u0131. Bel\u0259likl\u0259, o, Maydos h\u0259rbi dair\u0259sinin komandan\u0131 oldu.<\/p>\n<p>Yar\u0131mada narahat g\u00fcnl\u0259rini ya\u015fay\u0131rd\u0131. Mart\u0131n 18-d\u0259 ingilis donanmas\u0131 \u00c7anaqqala\u00a0 bo\u011faz\u0131n\u0131 ke\u00e7m\u0259y\u0259 c\u0259hd etdi. Bunu g\u00f6r\u0259n sahil top\u00e7ular\u0131 onlar\u0131 \u015fidd\u0259tli at\u0259\u015f\u0259 tutdular. D\u00fc\u015fm\u0259n a\u011f\u0131r itki verdi, lakin \u00f6z niyy\u0259tind\u0259n \u0259l \u00e7\u0259km\u0259di. \u0130ngilisl\u0259r yar\u0131madaya desant \u00e7\u0131xarmaq fikrind\u0259 idil\u0259r. T\u00fcrk ordusu bundan vaxt\u0131nda x\u0259b\u0259r tutdu.<\/p>\n<p>Geliboluda be\u015finci ordu yarad\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 alman general\u0131 Liman fon Sanders ordu komandan\u0131 t\u0259yin olunmu\u015fdu. O, ingilis h\u0259ml\u0259l\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn ordu q\u00fcvv\u0259l\u0259rini \u00fc\u00e7 qrupa b\u00f6lm\u00fc\u015f v\u0259 onlar\u0131 t\u0259limatland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Mustafa Kamal\u0131n komandanl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda olan birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r ehtiyat q\u00fcvv\u0259 kimi dayan\u0131b dururdu. Ba\u015f plana \u0259sas\u0259n, Mustafa Kamal\u0131n diviziyas\u0131 aprelin 18-d\u0259 T\u00fcmeni v\u0259 B\u0131qal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin\u0259 do\u011fru h\u0259r\u0259k\u0259t etdi.<\/p>\n<p>\u0130ngilisl\u0259r ax\u0131r ki, \u00f6z planlar\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irdil\u0259r v\u0259 aprelin 25-d\u0259 \u00c7anaqqalada S\u0259dd\u00fclbahir v\u0259 Ar\u0131burnu b\u00f6lg\u0259sind\u0259 desant \u00e7\u0131xard\u0131lar. \u0130lk desant d\u0259st\u0259l\u0259ri Mustafa Kamal\u0131n ordusu yerl\u0259\u015f\u0259n \u0259razid\u0259 g\u00f6z\u0259 d\u0259ydi. Bunu g\u00f6r\u0259n Mustafa Kamal tez qo\u015funlar\u0131 B\u0131qal\u0131dan Conkbay\u0131ra k\u00f6\u00e7\u00fcrd\u00fc. \u0130ngilis ordusu Ar\u0131burndan Conkbay\u0131ra do\u011fru ir\u0259lil\u0259yirdi. Lakin el\u0259 h\u0259min g\u00fcn bu q\u00fcvv\u0259l\u0259r on doqquzuncu diviziyan\u0131n h\u0259ml\u0259sin\u0259 tu\u015f g\u0259lib geri oturduldu. Ordu komandan\u0131 general Liman fon Sanders \u0259m\u0259liyyat\u0131 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn Mustafa Kamala \u00f6z t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fc bildirdi. \u0130yun ay\u0131nda Mustafa Kamala albayl\u0131q\u00a0 r\u00fctb\u0259si verildi.<\/p>\n<p>Atat\u00fcrk \u00c7anaqqala d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rinin q\u0259hr\u0259man\u0131 Koca Seyidi yad\u0131na sald\u0131. Koca Seyid evli idi, bir q\u0131z\u0131 da do\u011fulmu\u015fdu. Qay\u011f\u0131ya ehtiyac\u0131 olan qoca ata-anas\u0131 vard\u0131. Bir s\u00f6zl\u0259, evd\u0259-e\u015fikd\u0259 laz\u0131m idi, \u00f6z ail\u0259sinin, arvad\u0131n\u0131n, k\u00f6rp\u0259 q\u0131z\u0131n\u0131n yan\u0131nda olmaq, valideynl\u0259rin\u0259 h\u0259yan durmaq \u00fc\u00e7\u00fcn. F\u0259q\u0259t Osmanl\u0131 T\u00fcrkiy\u0259si a\u011f\u0131r g\u00fcnd\u0259 idi. Bel\u0259 bir zamanda evd\u0259, isti oca\u011f\u0131n q\u0131ra\u011f\u0131nda oturub q\u0131z\u0131nmaq ki\u015filikd\u0259n deyildi. Odur ki Koca Seyid k\u00f6n\u00fcll\u00fc orduya yaz\u0131l\u0131b, c\u0259bh\u0259y\u0259 yolland\u0131. Bu, 1909-ju il\u0259 t\u0259sad\u00fcf edirdi. \u00dcst-\u00fcst\u0259 doqquz il orduda xidm\u0259t etdi. D\u00fcz doqquz il evind\u0259n-e\u015fiyind\u0259n ayr\u0131 d\u00fc\u015fd\u00fc, ail\u0259sind\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259rin birind\u0259n x\u0259b\u0259r tutdusa, dig\u0259rind\u0259n x\u0259b\u0259r tuta bilm\u0259di, ba\u015fqa bir x\u0259b\u0259ri d\u0259 ondan gizl\u0259tdil\u0259r.<\/p>\n<p>Bu doqquz ilin i\u00e7ind\u0259 ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 y\u0131r-y\u0131\u011f\u0131\u015f el\u0259di ki, t\u0259rxis olunub ev\u0259 qay\u0131d\u0131r, h\u0259r d\u0259f\u0259 bir i\u015f \u00e7\u0131xd\u0131 v\u0259 o, \u0259sg\u0259ri xidm\u0259tini ba\u015fa vura bilm\u0259di. Gah Balkan m\u00fcharib\u0259si, gah \u018fdirn\u0259 f\u0259thi oldu. N\u0259hay\u0259t, g\u0259lib min doqquz y\u00fcz on d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc il yeti\u015fdi. Birinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si ba\u015fland\u0131. Bel\u0259 m\u0259qamda ordudan t\u0259rxis oluna bil\u0259rdi?! \u00c7anaqqala qan a\u011flay\u0131rd\u0131. Koca Seyidi \u00c7anaqqalaya g\u00f6nd\u0259rdil\u0259r: \u201cOrada s\u0259nin kimi igidl\u0259r\u0259 ehtiyac var. Get, d\u00fc\u015fm\u0259nin anas\u0131n\u0131 a\u011flat!\u201d \u2013 dedil\u0259r.<\/p>\n<p>\u00c7anaqqala c\u0259h\u0259nn\u0259mi xat\u0131rlad\u0131rd\u0131. Frans\u0131z qo\u015funlar\u0131, ard\u0131nca da ingilis ordusu bo\u011faza girmi\u015fdi. \u018ftrafa od sa\u00e7\u0131rd\u0131lar. Bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin n\u0259 q\u0259d\u0259r des\u0259n silah\u0131, topu-t\u00fcf\u0259ngi, canl\u0131 q\u00fcvv\u0259si vard\u0131. Saya-hesaba g\u0259lm\u0259zdi. \u201cKrali\u00e7a Yelizaveta\u201d v\u0259 \u201cOkean\u201d h\u0259rb g\u0259mil\u0259ri at\u0259\u015f\u0259 ara vermirdi. T\u00fcrk \u0259sg\u0259rl\u0259ri v\u0259 zabitl\u0259ri d\u00fc\u015fm\u0259n donanmas\u0131 il\u0259 qeyri-b\u0259rab\u0259r d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259 idil\u0259r, geri \u00e7\u0259kilm\u0259k bar\u0259d\u0259 fikirl\u0259\u015fm\u0259yi bel\u0259 \u00f6zl\u0259rin\u0259 ar bilirdil\u0259r. Bu zaman bir top m\u0259rmisi d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259rin lap yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda partlad\u0131. Havaya sovura bildiyini havaya sovurdu, sovura bilm\u0259diyini yer\u0259 \u00e7\u0131rpd\u0131. Yerin alt\u0131 \u00fcst\u00fcn\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi. T\u00fcrk toplar\u0131 v\u0259 \u0259sg\u0259rl\u0259r torpa\u011f\u0131n alt\u0131nda qalm\u0131\u015fd\u0131lar.<\/p>\n<p>Onba\u015f\u0131 Koca Seyid \u00f6z\u00fcn\u0259 g\u0259l\u0259nd\u0259 g\u00f6rd\u00fc ki, onu yar\u0131yad\u0259k batd\u0131\u011f\u0131 torpaqdan dart\u0131b \u00e7\u0131xarmaq ist\u0259yirl\u0259r. \u00d6z\u00fc d\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 g\u0259ldi v\u0259 birt\u0259h\u0259r qurtuldu. Koca Seyid n\u0259 hadis\u0259 ba\u015f verdiyini anlamaq iqtidar\u0131nda deyildi. \u018ftrafa baxd\u0131. N\u0259 \u0259sg\u0259rl\u0259r, n\u0259 d\u0259 zabitl\u0259r g\u00f6z\u0259 d\u0259yirdil\u0259r. G\u00f6zl\u0259rini doland\u0131r\u0131b yerd\u0259 uzananlara v\u0259 \u015fidd\u0259tli a\u011fr\u0131dan q\u0131vr\u0131lanlara n\u0259z\u0259r sald\u0131. Sayma\u011fa ba\u015flad\u0131. Art\u0131q d\u00f6y\u00fc\u015f yolda\u015flar\u0131ndan on d\u00f6rd\u00fc h\u0259lak olmu\u015fdu. \u0130yirmi d\u00f6rd yaral\u0131 vard\u0131. Toplar torpa\u011f\u0131n alt\u0131nda qalm\u0131\u015fd\u0131. Bu c\u0259h\u0259nn\u0259min i\u00e7\u0259risind\u0259 frans\u0131z v\u0259 ingilis donanmas\u0131 il\u0259 \u00fczb\u0259\u00fcz vur-tut \u00fc\u00e7 n\u0259f\u0259r d\u00f6y\u00fc\u015f qabiliyy\u0259tli adam qalm\u0131\u015fd\u0131: biri batareya komandiri y\u00fczba\u015f\u0131 Hilmi b\u0259y, biri Ni\u011fdeli \u018fli, biri d\u0259 Koca Seyid.<\/p>\n<p>Frans\u0131zlar\u0131n \u201cOkean\u201d h\u0259rbi g\u0259misi at\u0259\u015f a\u00e7maqda davam edirdi. T\u00fcrkl\u0259rin toplar\u0131 s\u0131radan \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131. Onba\u015f\u0131 Koca Seyid gedib bir\u0259r-bir\u0259r yoxlad\u0131. Yaln\u0131z bir top salamat qalm\u0131\u015fd\u0131, f\u0259q\u0259t onun da vinci q\u0131r\u0131q idi. Koca Seyid dilxor oldu, lakin inam\u0131n\u0131 itirm\u0259di, Allahdan imdad dil\u0259di.<\/p>\n<p>Bir q\u0259d\u0259r aral\u0131da top m\u0259rmil\u0259ri vard\u0131. Amma onun h\u0259r hans\u0131 birini qald\u0131rmaq t\u0259k adam\u0131n i\u015fi deyildi. Yolda\u015flar\u0131nda da hey qalmam\u0131\u015fd\u0131 ki, m\u0259rmiy\u0259 yax\u0131n d\u00fc\u015f\u0259 bilsinl\u0259r. G\u00f6zl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131nda ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 say-se\u00e7m\u0259 igid, cavan \u0259sg\u0259r yolda\u015f\u0131n\u0131n \u00f6z can\u0131n\u0131 tap\u015f\u0131rmas\u0131, o biril\u0259rinin is\u0259 yar\u0131mcan uzan\u0131b yerd\u0259 qalmas\u0131, V\u0259t\u0259nin\u0259 olan sonsuz sevgisi, d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 nifr\u0259ti Koca Seyidin damarlar\u0131nda axan qan\u0131 co\u015fdurdu, ona sanki \u0259lav\u0259 can, g\u00fcc v\u0259 q\u00fcvv\u0259t verdi. Ata-anas\u0131n\u0131, balaca q\u0131z\u0131n\u0131, arvad\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259ri \u00f6n\u00fcn\u0259 g\u0259tirdi: \u201cBu ingilisl\u0259r, bu frans\u0131zlar basa-basa o uzaql\u0131qda yolu ona g\u00f6r\u0259 g\u0259libl\u0259r ki, torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 tutub, bizi \u00f6zl\u0259rin\u0259 k\u00f6l\u0259 etsinl\u0259r? Ay siz \u00f6l\u0259siniz!\u201d<\/p>\n<p>Onba\u015f\u0131 Koca Seyid ir\u0259li yeridi. Y\u00fczba\u015f\u0131 Hilmi b\u0259y onun niyy\u0259tini ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcb:<\/p>\n<p>\u2013 Seyid, t\u0259k n\u0259f\u0259rin i\u015fi deyil, \u2013 dedi. \u2013 \u00d6z\u00fcn\u00fc g\u00fcc\u0259 salarsan, belin s\u0259rp\u0259r, \u00f6mr\u00fcn boyu s\u00fcr\u00fcn\u0259-s\u00fcr\u00fcn\u0259 qalarsan. \u00c7\u0259kil, onsuz da qald\u0131ra bilm\u0259y\u0259c\u0259ks\u0259n. \u018fli il\u0259 m\u0259n d\u0259 yaral\u0131, \u0259limizd\u0259n bir i\u015f g\u0259lmir.<\/p>\n<p>Koca Seyid \u00f6z\u00fcn\u0259 inaml\u0131:<\/p>\n<p>\u2013 Siz narahat olmay\u0131n. H\u0259r halda c\u0259hd el\u0259yim, b\u0259lk\u0259 al\u0131nd\u0131. H\u0259m d\u0259 g\u00f6z\u00fcm\u00fcz baxa-baxa nec\u0259 yol ver\u0259 bil\u0259rik ki, d\u00fc\u015fm\u0259n torpaqlar\u0131m\u0131za soxulsun, arvad-u\u015fa\u011f\u0131m\u0131za \u0259l ats\u0131n, babalar\u0131m\u0131z\u0131n gorunu s\u00f6ys\u00fcn. Allah m\u0259n\u0259 o g\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rm\u0259sin. D\u00fc\u015fm\u0259n yaln\u0131z m\u0259nim meyitimin \u00fcst\u00fcnd\u0259n ke\u00e7ib V\u0259t\u0259n torpa\u011f\u0131na ayaq basa bil\u0259r.<\/p>\n<p>Top m\u0259rmil\u0259rinin h\u0259r birinin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 275 kiloqram olard\u0131. Koca Seyid bir anl\u0131\u011fa yerind\u0259 dondu. Anas\u0131ndan \u00f6yr\u0259ndiyi dualar\u0131 oxudu, Allah\u0131n\u0131 s\u0259sl\u0259di, ona g\u00fcc-q\u00fcvv\u0259t verm\u0259yi xahi\u015f etdi. Sonra yer\u0259 \u0259yilib top m\u0259rmisini qald\u0131rd\u0131. Hiss etdi ki, s\u00fcm\u00fckl\u0259ri \u015faqq\u0131lday\u0131r. Fikirl\u0259\u015fdi ki, indi s\u00fcm\u00fckl\u0259ri bir-bir q\u0131r\u0131lacaq. F\u0259q\u0259t onlar\u0131n he\u00e7 biri s\u0131nmad\u0131. Koca Seyid g\u00f6zl\u0259rini qald\u0131r\u0131b V\u0259t\u0259nin g\u00f6yl\u0259rin\u0259, g\u00f6zl\u0259rini endirib V\u0259t\u0259nin torpa\u011f\u0131na baxd\u0131. Nec\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fck, q\u00fcdr\u0259tli, g\u00f6z\u0259l, f\u00fcsunkar, do\u011fma idi V\u0259t\u0259n! Koja Seyid g\u00fcc ald\u0131, q\u00fcvv\u0259 toplad\u0131: \u201cYa Allah!\u201d \u2013 deyib m\u0259rmini qald\u0131rd\u0131. Topa sar\u0131 gedib yerind\u0259 oturtdu. At\u0259\u015f a\u00e7d\u0131.<\/p>\n<p>Frans\u0131z g\u0259misi q\u0259h-q\u0259h\u0259 \u00e7\u0259kir, onun acizliyin\u0259 g\u00fcl\u00fcrd\u00fc. Koca Seyid ikinci m\u0259rmiy\u0259 g\u00fcc el\u0259di. Zor-b\u0259la il\u0259, ayaqlar\u0131 bir-birin\u0259 dola\u015fa-dola\u015fa topa sar\u0131 apard\u0131\u2026 At\u0259\u015f a\u00e7d\u0131. Bu s\u0259f\u0259r ingilis g\u0259misi \u015faqqanaq \u00e7\u0259kirdi.<\/p>\n<p>Y\u00fczba\u015f\u0131 Helmi:<\/p>\n<p>\u2013 Seyid, \u00f6z\u00fcn\u00fc h\u0259lak ed\u0259c\u0259ks\u0259n!<\/p>\n<p>Ni\u011fdeli \u018fli d\u0259 \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259:<\/p>\n<p>\u2013 \u0130ndi buraya bir m\u0259rmi atarlar, bizi d\u0259 g\u00f6y\u0259 sovurar, \u2013 dedi.<\/p>\n<p>Koca Seyid hirsind\u0259n qarald\u0131:<\/p>\n<p>\u2013 Deyirs\u0259n can b\u0259sl\u0259y\u0259k?<\/p>\n<p>O, israrl\u0131 idi. Top \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc m\u0259rmini d\u0259 a\u011fu\u015funa ald\u0131. Y\u00fczba\u015f\u0131 Helmi il\u0259 Ni\u011fdeli \u018fli t\u0259\u0259c\u00fcb qalm\u0131\u015fd\u0131lar. Koca Seyidd\u0259 bu q\u0259d\u0259r g\u00fcc haradan idi?<\/p>\n<p>Onba\u015f\u0131 Koca Seyidin art\u0131q n\u0259 qollar\u0131nda, n\u0259 ayaqlar\u0131nda, n\u0259 d\u0259 dizl\u0259rind\u0259 taq\u0259t qalm\u0131\u015fd\u0131. Bir anl\u0131\u011fa dincini ald\u0131, \u0259linin ard\u0131 il\u0259 t\u0259rini silib, yen\u0259 b\u00f6y\u00fck yaradan\u0131 k\u00f6m\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131: \u201cYa Allah!!!\u201d<\/p>\n<p>At\u0259\u015f a\u00e7d\u0131.<\/p>\n<p>Frans\u0131zlar\u0131n n\u0259h\u0259ng g\u0259misi d\u0259nizd\u0259 l\u0259ng\u0259r vururdu. Onu alov b\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015fd\u00fc, g\u00f6y\u0259rt\u0259d\u0259 bir \u00e7axna\u015fma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc ki, g\u0259l g\u00f6r\u0259s\u0259n. G\u0259mi yerind\u0259 f\u0131rlan\u0131r v\u0259 \u0259trafa at\u0259\u015f ya\u011fd\u0131r\u0131rd\u0131. At\u0259\u015f a\u00e7d\u0131nca \u0259trafdak\u0131 frans\u0131z g\u0259mil\u0259rin\u0259 itkil\u0259r verirdi. Bir m\u00fcdd\u0259t sonra yava\u015f-yava\u015f batma\u011fa ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>T\u0259hl\u00fck\u0259 sovu\u015fdu. C\u0259bh\u0259d\u0259 d\u00f6n\u00fc\u015f oldu. Koca Seyidin q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131 dill\u0259r\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. D\u0259niz donanmas\u0131 komandan\u0131 Cavad pa\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 sars\u0131d\u0131c\u0131 z\u0259rb\u0259l\u0259r vuran M\u0259cidiy\u0259 batareyas\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259rin\u0259 ba\u015f \u00e7\u0259km\u0259y\u0259 g\u0259ldi. Onlar bir ne\u00e7\u0259 n\u0259f\u0259r idi. \u00d6zl\u0259ri il\u0259 fotoqraf g\u0259tirmi\u015fdil\u0259r. \u015e\u0259hidl\u0259rin d\u0259fni il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00f6st\u0259ri\u015f verildi. Yaral\u0131lar d\u0259rhal h\u0259rbi x\u0259st\u0259xanaya yola sal\u0131nd\u0131lar. Cavad pa\u015fa y\u00fczba\u015f\u0131 Hilmi b\u0259y \u018fli v\u0259 Koca Seyidl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fc. \u00dcz\u00fcn\u00fc Koca Seyid\u0259 tutaraq:<\/p>\n<p>\u2013 Seyid \u0259f\u0259ndi, indi anlat o a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda top m\u0259rmil\u0259rini nec\u0259 qald\u0131r\u0131b at\u0259\u015f n\u00f6qt\u0259sin\u0259 g\u0259tir\u0259 bildin?<\/p>\n<p>Koca Seyid \u00e7iyinl\u0259rini \u00e7\u0259kdi:<\/p>\n<p>\u2013 Bilmir\u0259m, pa\u015fam, vallah bilmir\u0259m.<\/p>\n<p>Cavad pa\u015fa fotoqrafa i\u015far\u0259 etdi ki, yax\u0131n g\u0259lsin:<\/p>\n<p>\u2013 Seyid \u0259f\u0259ndi, indi o m\u0259rmil\u0259rd\u0259n birini qald\u0131r, s\u0259nin \u015f\u0259klini yaps\u0131n. Xalq\u0131m\u0131z da, d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259r d\u0259 g\u00f6rs\u00fcn ki, bizd\u0259 nec\u0259 igid o\u011fullar var.<\/p>\n<p>Koca Seyid n\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259ll\u0259\u015fdis\u0259, m\u0259rmini yerind\u0259n t\u0259rp\u0259d\u0259 bilm\u0259di. P\u0259rt oldu, t\u0259r onu basd\u0131. Belini dik\u0259ltdi. \u018fll\u0259rini yanlara a\u00e7d\u0131, y\u0259ni bacarmad\u0131m.<\/p>\n<p>Cavad pa\u015fa:<\/p>\n<p>\u2013 Bir daha, yen\u0259 c\u0259hd et, \u2013 dey\u0259 dill\u0259ndi.<\/p>\n<p>F\u0259q\u0259t yen\u0259 al\u0131nmad\u0131.<\/p>\n<p>Cavad pa\u015fa t\u0259\u0259cc\u00fcb i\u00e7\u0259risind\u0259 soru\u015fdu:<\/p>\n<p>\u2013 Bu n\u0259d\u0259n olur, Koca Seyid? M\u0259rmini qald\u0131r\u0131rd\u0131n, indi is\u0259 qald\u0131ra bilmirs\u0259n. Bunu nec\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u0259k? B\u0259s s\u0259nin \u015f\u0259klini nec\u0259 yapaq? \u018fc\u0259b i\u015fdir\u2026<\/p>\n<p>Koca Seyid yad\u0131na salma\u011fa \u00e7al\u0131\u015faraq:<\/p>\n<p>\u2013\u00a0 Pa\u015fam, h\u0259min hissl\u0259ri yenid\u0259n ya\u015fasayd\u0131m, m\u0259rmini bir daha qald\u0131ra bil\u0259rdim. Sirr bunda imi\u015f\u2026<\/p>\n<p>H\u0259min g\u00fcn Koca Seyid m\u0259rmini yenid\u0259n qald\u0131r\u0131b \u0259ll\u0259rind\u0259 tutdu. Onun \u015f\u0259klini \u00e7\u0259kdil\u0259r. F\u0259q\u0259t m\u0259rminin i\u00e7\u0259risi bo\u015fald\u0131lm\u0131\u015fd\u0131 ki, onu qald\u0131rma\u011fa Koca Seyidin g\u00fcc\u00fc \u00e7ats\u0131n\u2026<\/p>\n<p>Mustafa Kamal x\u0259yaldan ayr\u0131ld\u0131. R\u0259\u015fad Nuri G\u00fcnt\u0259kinin \u201c\u00c7al\u0131qu\u015fu\u201d roman\u0131 dizinin \u00fcst\u00fcnd\u0259 idi. V\u0259r\u0259ql\u0259yib 23-c\u00fc s\u0259hif\u0259ni a\u00e7d\u0131 v\u0259 oxuma\u011fa davam etdi. O, \u00c7anaqqala d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259n \u0259vv\u0259l \u201c\u00c7al\u0131qu\u015fu\u201d roman\u0131n\u0131 m\u00fctali\u0259 ed\u0259rdi.<\/p>\n<p>Vaxt g\u0259l\u0259c\u0259kdi alman ordusunun \u015fanl\u0131-\u015f\u00f6hr\u0259tli general\u0131 Liman fon Sanders \u00f6z ixtiyar\u0131nda olan b\u00fct\u00fcn h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rin komandanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 Mustafa Kamal pa\u015faya t\u0259slim ed\u0259c\u0259kdi. \u0130ndi is\u0259 h\u0259l\u0259lik Otto Liman fon Sanders buralarda at oynad\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"17684\">Yaz\u0131ya 170 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7anaqqala d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259ri Osmanl\u0131 il\u0259 Antanta d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda 1915-ci il mart\u0131n 18-d\u0259n 1916-c\u0131 il yanvar\u0131n 9-d\u0259k davam ed\u0259n d\u0259niz v\u0259 quru m\u00fcharib\u0259sidir.\u00a0 Bu qanl\u0131 sava\u015fda\u00a0 minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 i\u015ftirak etmi\u015f, \u00fc\u00e7 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131\u00a0 \u015f\u0259hid olmu\u015fdur. \u00c7anaqqala d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 Osmanl\u0131 ordusu 250 min \u015f\u0259hid vers\u0259 d\u0259, \u00c7anaqqala bo\u011faz\u0131n\u0131 ke\u00e7ilm\u0259z etmi\u015fdir. \u00a0 AK\u0130F ABBASOV MUSTAFA KAMAL \u00c7ANAQQALA D\u00d6Y\u00dc\u015eL\u018fR\u0130ND\u018f (\u201cSamsundan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4,3,21],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17684"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17684"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17684\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17686,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17684\/revisions\/17686"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17684"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17684"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17684"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}