{"id":17791,"date":"2022-04-04T16:50:36","date_gmt":"2022-04-04T11:50:36","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=17791"},"modified":"2022-04-04T16:50:36","modified_gmt":"2022-04-04T11:50:36","slug":"polemik-rakurs-yaxud-susada-vaqifd%c9%99n-qabaq-musa-k%c9%99limullah-adli-sair-yasayibmi-az%c9%99r-turan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=17791","title":{"rendered":"Polemik rakurs, yaxud \u015eu\u015fada Vaqifd\u0259n qabaq Musa K\u0259limullah adl\u0131 \u015fair ya\u015fay\u0131bm\u0131? &#8211; Az\u0259r TURAN"},"content":{"rendered":"<p style=\"color: #000000;\"><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/azer-turan.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignleft wp-image-13513 size-medium\" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/azer-turan-300x235.jpg\" alt=\"azer turan\" width=\"300\" height=\"235\" srcset=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/azer-turan-300x235.jpg 300w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/azer-turan.jpg 400w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>&#8220;Qaraba\u011f i\u00e7r\u0259 bir \u015fair K\u0259lim\u00fcllah Musad\u0131r&#8221; misras\u0131 il\u0259 ba\u015flayan q\u0259z\u0259lini Molla P\u0259nah Vaqif h\u0259l\u0259 v\u0259zir olmad\u0131\u011f\u0131, \u015eu\u015fan\u0131n Saatl\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259sind\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, burada m\u0259kt\u0259bdarl\u0131q etdiyi d\u00f6vrd\u0259 yaz\u0131b. \u015eeird\u0259ki ilk misra sonralar hans\u0131 s\u0259b\u0259bd\u0259ns\u0259 f\u0259rqli yorumlara v\u0259 yozumlara yol a\u00e7\u0131b. H\u0259tta b\u0259zil\u0259ri Vaqif \u015eu\u015faya g\u0259l\u0259nd\u0259 burda art\u0131q K\u0259limullah Musa adl\u0131 bir \u015fairin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 q\u0259na\u0259tini ir\u0259li s\u00fcr\u00fcbl\u0259r. V\u0259 bu fikir m\u0259qal\u0259d\u0259n m\u0259qal\u0259y\u0259, kitabdan kitaba \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb, b\u0259z\u0259n h\u0259tta elmi i\u015fl\u0259rd\u0259, elmi jurnallarda, az qala, elmi h\u0259qiq\u0259t kimi t\u0259sbit olunub. Lakin h\u0259min Musan\u0131n bir \u015feiri istisna, b\u00fct\u00fcn \u015feirl\u0259ri itib-bat\u0131b, hans\u0131 &#8220;s\u0259b\u0259b&#8221;d\u0259ns\u0259 ad\u0131 he\u00e7 XIX y\u00fczild\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f t\u0259zkir\u0259l\u0259rd\u0259, h\u0259tta 1892-ci ild\u0259 \u015eu\u015fada yaz\u0131lm\u0131\u015f &#8220;T\u0259zkireyi-N\u0259vvab&#8221;da da, yaxud M\u0259h\u0259mm\u0259d A\u011fa M\u00fcct\u0259hidzad\u0259nin 1907-ci ild\u0259 yen\u0259 d\u0259 \u015eu\u015fada q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 &#8220;Riyaz\u00fcl-a\u015fiqin&#8221; t\u0259zkir\u0259sind\u0259 d\u0259 ke\u00e7mir v\u0259 Qaraba\u011fda Vaqifin qibt\u0259 ed\u0259c\u0259yi d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u015feirl\u0259r yazan bir \u015fairin varl\u0131\u011f\u0131 n\u0259inki \u015eu\u015fada yaz\u0131lm\u0131\u015f bu \u00e7ox etibarl\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259, h\u0259tta XX y\u00fczilin ilk qaynaqlar\u0131nda &#8211; Firidun b\u0259y K\u00f6\u00e7\u0259rlinin, Salman M\u00fcmtaz\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 bel\u0259 xat\u0131rlanm\u0131r. El\u0259 is\u0259 Vaqifin h\u0259min \u015feirind\u0259 ke\u00e7\u0259n k\u0259lim\u00fcllah Musan\u0131n anlam\u0131 n\u0259dir, yaxud K\u0259lim\u00fcllah Musa kimdir?<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\"><em>Qaraba\u011f i\u00e7r\u0259 bir \u015fair k\u0259lim\u00fcllah Musad\u0131r,<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><em>Cavan\u015fir i\u00e7r\u0259 bir m\u00f6vzun bayati d\u0259sti-beyzad\u0131r.<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><em>Q\u0259l\u0259m q\u0259drin \u0259sayi-\u0259jd\u0259ha peyk\u0259r\u00e7\u0259 bilm\u0259kd\u0259<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><em>B\u0259ni-\u0130srail\u0259 ali-Cavan\u015fir, y\u0259ni h\u0259mtad\u0131r.<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><em>Dili-r\u00f6v\u015f\u0259n g\u0259r\u0259k nadan i\u00e7ind\u0259 s\u0259rf ed\u0259 \u00f6mr\u00fcn,<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><em>\u00c7\u0131ra\u011f\u0131n s\u0259lt\u0259n\u0259tgahi s\u0259vadi-\u015fami-yeldad\u0131r.<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><em>\u00dcmidim vard\u0131r kim, bu qara g\u00fcn getm\u0259y\u0259 ba\u015f\u0259,<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><em>D\u00f6n\u0259r bir \u00f6zg\u0259 r\u0259ng il\u0259 bu ax\u0131r \u00e7\u0259rxi-x\u0259zrad\u0131r.<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><em>M\u0259kan tutdis\u0259 Vaqif, yox \u0259c\u0259b, bu \u015ei\u015f\u0259 da\u011f\u0131nda,<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><em>M\u0259qami l\u0259li-g\u00fclr\u0259ngin miyani-s\u0259ngi-xarad\u0131r.<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\">Vaqif deyir ki, Qaraba\u011fda s\u00f6zl\u0259ri Hz. Musan\u0131n k\u0259lm\u0259l\u0259ri q\u0259d\u0259r d\u0259y\u0259rli olan bir \u015fair var. Cavan\u015fir tayfas\u0131nda\u00a0 bu \u015fairin d\u0259qiq \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc h\u0259r bayat\u0131s\u0131 (\u015feiri) Hz. Musan\u0131n &#8220;D\u0259sti-beyza&#8221;-&#8220;Y\u0259di-beyza&#8221; (b\u0259yaz \u0259l) m\u00f6c\u00fcz\u0259si kimidir: &#8220;<em>Qaraba\u011f i\u00e7r\u0259 bir \u015fair k\u0259lim\u00fcllah Musad\u0131r, \/\/ Cavan\u015fir i\u00e7r\u0259 bir m\u00f6vzun bayati d\u0259sti-beyzad\u0131r<\/em>&#8220;.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Cavan\u015fir n\u0259slind\u0259 q\u0259l\u0259min q\u0259drini bilm\u0259k \u0130srail \u00f6vlad\u0131n\u0131n Musan\u0131n \u0259jdahaya \u00e7evrilmi\u015f \u0259sas\u0131na verdiyi d\u0259y\u0259r\u0259 b\u0259rab\u0259rdir: &#8220;<em>Q\u0259l\u0259m q\u0259drin \u0259sayi-\u0259jd\u0259hapeyk\u0259rc\u0259 bilm\u0259kd\u0259 \/\/ B\u0259ni-\u0130srail\u0259 ali-Cavan\u015fir, y\u0259ni h\u0259mtad\u0131r&#8221;.<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, s\u00f6hb\u0259t Musa adl\u0131 \u015faird\u0259n deyil, Qaraba\u011fda \u015feirl\u0259ri\u00a0 Hz. Musan\u0131n m\u00f6c\u00fcz\u0259l\u0259ri il\u0259 &#8211; ona verilmi\u015f d\u0259sti-beyza v\u0259 \u0259sa il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 edil\u0259 bil\u0259c\u0259k bir \u015faird\u0259n gedir. \u015eeir \u0259slind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259qdim v\u0259 xat\u0131rlatma m\u0259qs\u0259di il\u0259 yaz\u0131l\u0131b. Vaqif \u00f6z\u00fcn\u00fc Cavan\u015firl\u0259r\u0259 t\u0259qdim edir. Deyir ki, i\u015f\u0131ql\u0131 \u00fcr\u0259k \u00f6mr\u00fcn\u00fc nadanlar i\u00e7ind\u0259 s\u0259rf etm\u0259lidir. \u00c7\u00fcnki \u00e7\u0131ra\u011f\u0131n h\u00f6kmranl\u0131\u011f\u0131 gec\u0259 z\u00fclm\u0259tinin uzun olmas\u0131ndad\u0131r:\u00a0<em>&#8220;Dili-r\u00f6v\u015f\u0259n g\u0259r\u0259k nadan i\u00e7ind\u0259 s\u0259rf ed\u0259 \u00f6mr\u00fcn, \/\/ \u00c7\u0131ra\u011f\u0131n s\u0259lt\u0259n\u0259tgahi s\u0259vadi-\u015fami-yeldad\u0131r&#8221;<\/em>.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Vaqif \u00fcmid edir ki, bu qara g\u00fcn davaml\u0131 olmayacaq. Bir g\u00fcn \u00f6mr\u00fcn bahar f\u0259sli g\u0259l\u0259c\u0259k v\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131n r\u0259ngi d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259k:\u00a0<em>&#8220;\u00dcmidim vard\u0131r kim, bu qara g\u00fcn getm\u0259y\u0259 ba\u015f\u0259, \/\/ D\u00f6n\u0259r bir \u00f6zg\u0259 r\u0259ng il\u0259 bu ax\u0131r \u00e7\u0259rxi-x\u0259zrad\u0131r&#8221;.<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">N\u0259hay\u0259t, Vaqif bu \u015ei\u015f\u0259 da\u011f\u0131nda m\u0259kan tutubsa, burada t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc bir \u015fey yoxdur. \u00c7\u00fcnki g\u00fcl r\u0259ngli da\u015flar\u0131n yeri s\u0259rt qayalar\u0131n, da\u011flar\u0131n i\u00e7ind\u0259dir: &#8220;<em>M\u0259kan tutdis\u0259 Vaqif, yox \u0259c\u0259b, bu \u015ei\u015f\u0259 da\u011f\u0131nda, \/\/ M\u0259qami l\u0259li-g\u00fclr\u0259ngin miyani-s\u0259ngi-xarad\u0131r&#8221;<\/em>.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Baxmayaraq ki, yeni qurulmu\u015f \u015eu\u015fan\u0131n ad\u0131 poeziya tariximizd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 Vaqifin bu q\u0259z\u0259lind\u0259 xat\u0131rlan\u0131r v\u0259 diqq\u0259ti bu fakta y\u00f6n\u0259ltm\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259, Qaraba\u011f \u0259d\u0259bi m\u00fchitind\u0259n yazan b\u0259zi m\u00fc\u0259llifl\u0259r &#8220;<em>Qaraba\u011f i\u00e7r\u0259 bir \u015fair k\u0259lim\u00fcllah Musad\u0131r<\/em>&#8221; misras\u0131n\u0131 h\u0259d\u0259f alaraq, Vaqifd\u0259n \u0259vv\u0259l \u015eu\u015fada ya\u015fam\u0131\u015f Musa K\u0259lim\u00fcllah adl\u0131 bir \u015fairin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia edirl\u0259r: &#8220;<em>Bu misralardan m\u0259lum olur ki, Vaqif Qaraba\u011fa k\u00f6\u00e7\u0259n zamana q\u0259d\u0259r \u015eu\u015fa qalas\u0131nda Musa K\u0259limullah adl\u0131 m\u0259\u015fhur bir \u015fair ya\u015fay\u0131b-yarad\u0131rm\u0131\u015f.\u00a0<\/em><em>V\u0259\u00a0<\/em><em>o\u00a0<\/em><em>da\u00a0<\/em><em>ayd\u0131<\/em><em>n\u00a0<\/em><em>olur\u00a0<\/em><em>ki,\u00a0<\/em><em>Musa\u00a0<\/em><em>K\u0259<\/em><em>limullah\u00a0<\/em><em>XVIII \u0259<\/em><em>sr\u00a0<\/em><em>Qaraba\u011f\u00a0<\/em><em>poeziya\u00a0<\/em><em>m\u0259<\/em><em>kt\u0259<\/em><em>binin\u00a0<\/em><em>ilk\u00a0<\/em><em>r\u00fc\u015f<\/em><em>eymini\u00a0<\/em><em>yaradanlardan\u00a0<\/em><em>biri\u00a0<\/em><em>olmu\u015f\u00a0<\/em><em>v\u0259\u00a0<\/em><em>bu\u00a0<\/em><em>m\u0259<\/em><em>kt\u0259<\/em><em>b\u00a0<\/em><em>sonralar\u00a0<\/em><em>inki\u015f<\/em><em>af\u00a0<\/em><em>ed\u0259<\/em><em>r\u0259<\/em><em>k\u00a0<\/em><em>M.<\/em><em>P.<\/em><em>Vaqifin \u015f\u0259<\/em><em>xsind\u0259 \u00f6<\/em><em>z\u00fc<\/em><em>n\u00fc<\/em><em>n \u0259<\/em><em>n\u00a0<\/em><em>y\u00fc<\/em><em>ks\u0259<\/em><em>k\u00a0<\/em><em>pill\u0259<\/em><em>sin\u0259\u00a0<\/em><em>qalxm\u0131\u015f<\/em><em>d\u0131&#8221;\u00a0<\/em>(Qurban Bayramov). Yaxud ba\u015fqa bir m\u00fc\u0259llif\u0259 g\u00f6r\u0259:<em>\u00a0&#8220;&#8230;<\/em><em>Bu\u00a0<\/em><em>misralardan\u00a0<\/em><em>g\u00f6<\/em><em>r\u00fc<\/em><em>n\u00fc<\/em><em>r\u00a0<\/em><em>ki,\u00a0<\/em><em>Vaqif\u00a0<\/em><em>Qaraba\u011f<\/em><em>a\u00a0<\/em><em>k\u00f6\u00e7\u0259<\/em><em>n\u0259\u00a0<\/em><em>q\u0259<\/em><em>d\u0259<\/em><em>r\u00a0<\/em><em>P\u0259<\/em><em>nahabadda\u00a0<\/em><em>Musa\u00a0<\/em><em>K\u0259<\/em><em>limullah\u00a0<\/em><em>ismind\u0259\u00a0<\/em><em>bir \u015f<\/em><em>air\u00a0<\/em><em>ya\u015f<\/em><em>ay\u0131<\/em><em>b-<\/em><em>yaratm\u0131\u015f\u00a0<\/em><em>v\u0259\u00a0\u00a0<\/em><em>XVIII \u0259<\/em><em>sr\u00a0<\/em><em>Qaraba\u011f\u00a0<\/em><em>poeziya\u00a0<\/em><em>m\u0259<\/em><em>kt\u0259<\/em><em>binin\u00a0<\/em><em>ilk\u00a0<\/em><em>n\u00fc<\/em><em>may\u0259<\/em><em>nd\u0259<\/em><em>l\u0259<\/em><em>rind\u0259<\/em><em>n\u00a0<\/em><em>olmu\u015f<\/em><em>dur<\/em>&#8220;. (Vasif Quliyev).<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">M\u00fc\u0259llifl\u0259rin bildirdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259, Musa K\u0259limullah\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan yaln\u0131z bir \u015feir qal\u0131b v\u0259 h\u0259min \u015feir d\u0259 1972-ci ild\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fmi\u015f \u015fu\u015fal\u0131 m\u00fc\u0259llim H\u0259s\u0259n \u0130xfa \u018flizad\u0259nin &#8220;\u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin tarixi&#8221; m\u0259qal\u0259sind\u0259 xat\u0131rlan\u0131r. \u015eeiri b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 oxuyandan sonra, h\u0259tta ilk misras\u0131ndan sonra inan\u0131rsan ki, Molla P\u0259nah Vaqif kimi n\u0259h\u0259ng bir \u015fair Musa K\u0259lim\u00fcllah\u0131n\u00a0 \u015feirini Hz. Musan\u0131n k\u0259lam\u0131 il\u0259 qiyasland\u0131rmazd\u0131:<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\"><em>\u015e<\/em><em>irvanl\u0131 \u00c7\u0259<\/em><em>l\u0259<\/em><em>bi\u00a0<\/em><em>d\u00f6<\/em><em>y\u00fc<\/em><em>l\u00fc<\/em><em>b\u00a0<\/em><em>qa\u00e7<\/em><em>d\u0131,<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><em>Qacar\u00a0<\/em><em>M\u0259<\/em><em>mm\u0259<\/em><em>dh\u0259<\/em><em>s\u0259<\/em><em>n\u00a0<\/em><em>bir\u00a0<\/em><em>oyun\u00a0<\/em><em>a\u00e7<\/em><em>d\u0131,<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><em>Ov\u015f<\/em><em>ar\u00a0<\/em><em>F\u0259<\/em><em>t\u0259<\/em><em>li\u00a0<\/em><em>d\u0259\u00a0<\/em><em>yolunu \u00e7<\/em><em>a\u015f<\/em><em>d\u0131,<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><em>\u0130<\/em><em>ndi\u00a0<\/em><em>ba\u015f<\/em><em>qa\u00a0<\/em><em>fikir,\u00a0<\/em><em>ba\u015f<\/em><em>qa\u00a0<\/em><em>haldad\u0131<\/em><em>r.<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\"><em>Q\u0131<\/em><em>zm\u0131\u015f \u015f<\/em><em>ir\u0259\u00a0<\/em><em>d\u00f6<\/em><em>nd\u00fc\u00a0<\/em><em>A\u011f<\/em><em>amm\u0259<\/em><em>d\u00a0<\/em><em>Qacar,<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><em>Qaraba\u011f<\/em><em>a\u00a0<\/em><em>g\u0259<\/em><em>tdi\u00a0<\/em><em>qanl\u0131\u00a0<\/em><em>bir\u00a0<\/em><em>azar,<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><em>O\u00a0<\/em><em>saymad\u0131,\u00a0<\/em><em>bax,\u00a0<\/em><em>g\u00f6<\/em><em>r\u00a0<\/em><em>f\u0259<\/em><em>l\u0259<\/em><em>k\u00a0<\/em><em>n\u0259\u00a0<\/em><em>sayar,<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><em>Le\u015f<\/em><em>i\u00a0<\/em><em>gorda,\u00a0<\/em><em>ba\u015f\u0131\u00a0<\/em><em>bizim\u00a0<\/em><em>yaldad\u0131<\/em><em>r.<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\">\u018fd\u0259biyyat\u015f\u00fcnas \u018fli \u018fliyev is\u0259 &#8220;<em>\u0259<\/em><em>srl\u0259<\/em><em>rd\u0259<\/em><em>n\u00a0<\/em><em>ke\u00e7\u0259<\/em><em>r\u0259<\/em><em>k\u00a0<\/em><em>bu\u00a0<\/em><em>g\u00fc<\/em><em>n\u00a0<\/em><em>s\u0259<\/em><em>sl\u0259<\/em><em>n\u0259<\/em><em>n\u00a0<\/em><em>bu\u00a0<\/em><em>m\u00fc<\/em><em>k\u0259<\/em><em>mm\u0259<\/em><em>l \u015f<\/em><em>eir\u00a0<\/em><em>n\u00fc<\/em><em>mun\u0259<\/em><em>si\u00a0<\/em><em>K\u0259<\/em><em>limullah\u00a0<\/em><em>Musan\u0131<\/em><em>n\u00a0<\/em><em>p\u00fc<\/em><em>xt\u0259<\/em><em>l\u0259\u015f<\/em><em>mi\u015f\u00a0<\/em><em>bir \u015f<\/em><em>air\u00a0<\/em><em>oldu\u011f<\/em><em>unu\u00a0<\/em><em>s\u00fc<\/em><em>but\u00a0<\/em><em>edir&#8221;<\/em>\u00a0&#8211; deyir v\u0259 \u0259lav\u0259 edir: &#8220;<em>El\u0259\u00a0<\/em><em>z\u0259<\/em><em>nn\u00a0<\/em><em>olunur\u00a0<\/em><em>ki,\u00a0<\/em><em>Molla\u00a0<\/em><em>P\u0259<\/em><em>nah\u00a0<\/em><em>Vaqif \u015e<\/em><em>u\u015f<\/em><em>ada\u00a0<\/em><em>xan\u00a0<\/em><em>saray\u0131<\/em><em>nda\u00a0<\/em><em>ilk \u015f<\/em><em>air\u00a0<\/em><em>olmu\u015f<\/em><em>dur. \u018f<\/em><em>slind\u0259<\/em><em>,\u00a0<\/em><em>Vaqif\u00a0<\/em><em>Musa\u00a0<\/em><em>K\u0259<\/em><em>limullahdan\u00a0<\/em><em>sonra\u00a0<\/em><em>saraya\u00a0<\/em><em>g\u0259<\/em><em>lmi\u015f<\/em><em>dir&#8230;\u00a0<\/em><em>Molla\u00a0<\/em><em>P\u0259<\/em><em>nah\u00a0<\/em><em>Vaqif\u00a0<\/em><em>saraya\u00a0<\/em><em>g\u0259<\/em><em>l\u0259<\/em><em>n\u0259\u00a0<\/em><em>kimi\u00a0<\/em><em>o,\u00a0<\/em><em>sarayda\u00a0<\/em><em>f\u0259<\/em><em>aliyy\u0259<\/em><em>t\u00a0<\/em><em>g\u00f6<\/em><em>st\u0259<\/em><em>rmi\u015f<\/em><em>dir..<\/em>.&#8221;.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Ara\u015fd\u0131r\u0131c\u0131lar bel\u0259 bir &#8220;Musa K\u0259limullah&#8221;\u0131n \u015feirind\u0259ki yaln\u0131z bir n\u00f6qt\u0259y\u0259 &#8211; A\u011fam\u0259h\u0259mm\u0259d deyil, &#8220;A\u011famm\u0259d&#8221;, M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n deyil, M\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n adlar\u0131na diqq\u0259t yetirs\u0259ydil\u0259r, h\u0259l\u0259 \u00fcst\u0259lik, &#8220;Qaraba\u011fa g\u0259tdi bir azar&#8221; misras\u0131na baxsayd\u0131lar, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, ustad bir \u015fair\u0259 istinad etdikl\u0259ri bu \u015feirin n\u0259inki XVIII y\u00fczild\u0259, he\u00e7 XIX \u0259srd\u0259 d\u0259 deyil, XX y\u00fczild\u0259 h\u0259v\u0259skar bir \u015fair t\u0259r\u0259find\u0259n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131na \u015f\u00fcbh\u0259 etm\u0259zdil\u0259r. Vaqif bel\u0259 bir \u015fairin s\u00f6zl\u0259rini K\u0259limullah Musa adland\u0131rard\u0131m\u0131? Tutaq ki, biz yan\u0131l\u0131r\u0131q, b\u0259s Vaqifin \u00f6z\u00fcn\u00fc bel\u0259 heyr\u0259td\u0259 buraxan Musa K\u0259limullah adl\u0131 bir \u015fairin varl\u0131\u011f\u0131ndan Vaqifin xat\u0131rlanan \u015feirini t\u0259qdim ed\u0259n \u015fu\u015fal\u0131 Mir M\u00f6hsun N\u0259vvab, yaxud \u015fu\u015fal\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259d A\u011fa M\u00fcct\u0259hidzad\u0259, \u015fu\u015fal\u0131 Firidun b\u0259y K\u00f6\u00e7\u0259rli, yaxud Salman M\u00fcmtaz s\u0259rf-n\u0259z\u0259r ed\u0259rdil\u0259rmi?<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, Vaqifin bu q\u0259z\u0259lini Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131nda ilk d\u0259f\u0259 1925-ci ild\u0259 Salman M\u00fcmtaz t\u0259hlil edib v\u0259 o da Musa K\u0259limullah amilinin \u00fcz\u0259rind\u0259n s\u00fckutla ke\u00e7ib: Vaqif &#8220;<em>\u015f\u0259<\/em><em>h\u0259<\/em><em>rin\u00a0<\/em><em>Saatl\u0131\u00a0<\/em><em>m\u0259<\/em><em>h\u0259<\/em><em>ll\u0259<\/em><em>sind\u0259\u00a0<\/em><em>bir\u00a0<\/em><em>m\u0259<\/em><em>kt\u0259<\/em><em>b\u00a0<\/em><em>a\u00e7<\/em><em>araq\u00a0\u00a0<\/em><em>m\u0259<\/em><em>kt\u0259<\/em><em>bdarl\u0131\u011f<\/em><em>a\u00a0<\/em><em>ba\u015f<\/em><em>lay\u0131<\/em><em>r. \u018f<\/em><em>vv\u0259<\/em><em>ld\u0259<\/em><em>n\u00a0<\/em><em>x\u0259<\/em><em>yal\u0131<\/em><em>nda\u00a0<\/em><em>tutdu\u011f<\/em><em>u\u00a0<\/em><em>kimi, \u0130<\/em><em>brahim\u00a0<\/em><em>xan\u00a0<\/em><em>Cavan\u015f<\/em><em>ir\u0259\u00a0<\/em><em>m\u00fc<\/em><em>q\u0259<\/em><em>rrib\u00a0<\/em><em>olmaq (<\/em><em>yax\u0131<\/em><em>nla\u015f<\/em><em>maq)\u00a0<\/em><em>ist\u0259<\/em><em>yir.\u00a0<\/em><em>Ta\u00a0<\/em><em>bu \u00e7<\/em><em>a\u011f<\/em><em>lardad\u0131<\/em><em>r\u00a0<\/em><em>ki,\u00a0<\/em><em>Vaqif\u00a0<\/em><em>f\u0259<\/em><em>xriyy\u0259-<\/em><em>man\u0259<\/em><em>nd\u00a0<\/em><em>bir\u00a0<\/em><em>q\u0259<\/em><em>z\u0259<\/em><em>l\u00a0<\/em><em>in\u015f<\/em><em>ad\u00a0<\/em><em>ed\u0259<\/em><em>r\u0259<\/em><em>k\u00a0<\/em><em>bir\u00a0<\/em><em>beytind\u0259\u00a0<\/em><em>d\u0259 &#8220;<\/em><em>ali-<\/em><em>Cavan\u015f<\/em><em>ir&#8221;<\/em><em>i\u00a0<\/em><em>ist\u0259<\/em><em>m\u0259<\/em><em>y\u0259-<\/em><em>ist\u0259<\/em><em>m\u0259<\/em><em>y\u0259\u00a0<\/em><em>bo\u011f<\/em><em>azdan\u00a0<\/em><em>yuxar\u0131\u00a0<\/em><em>bir\u00a0<\/em><em>q\u0259<\/em><em>d\u0259<\/em><em>r\u00a0<\/em><em>m\u0259<\/em><em>dh\u00a0<\/em><em>edir&#8230;\u00a0<\/em><em>Do\u011f<\/em><em>rudan\u00a0<\/em><em>da,\u00a0<\/em><em>Vaqifin\u00a0<\/em><em>q\u0259<\/em><em>z\u0259<\/em><em>li \u00e7<\/em><em>ox\u00a0<\/em><em>da\u00a0<\/em><em>t\u0259<\/em><em>sirsiz\u00a0<\/em><em>qalmay\u0131<\/em><em>r.\u00a0<\/em><em>Az\u00a0<\/em><em>ke\u00e7<\/em><em>m\u0259<\/em><em>d\u0259<\/em><em>n\u00a0<\/em><em>Vaqif \u0130<\/em><em>brahim\u00a0<\/em><em>xan\u00a0<\/em><em>Cavan\u015f<\/em><em>irin\u00a0<\/em><em>e\u015f<\/em><em>ik\u00a0<\/em><em>a\u011f<\/em><em>as\u0131\u00a0<\/em><em>olur.\u00a0<\/em><em>Dem\u0259<\/em><em>k: &#8220;\u00dc<\/em><em>midim\u00a0<\/em><em>vard\u0131<\/em><em>r\u00a0<\/em><em>kim,\u00a0<\/em><em>bu\u00a0<\/em><em>qara\u00a0<\/em><em>g\u00fc<\/em><em>n\u00a0<\/em><em>getm\u0259<\/em><em>y\u0259\u00a0<\/em><em>ba\u015f\u0259, \/\/\u00a0<\/em><em>D\u00f6<\/em><em>n\u0259<\/em><em>r\u00a0<\/em><em>bir \u00f6<\/em><em>zg\u0259\u00a0<\/em><em>r\u0259<\/em><em>ng\u00a0<\/em><em>il\u0259\u00a0<\/em><em>bu\u00a0<\/em><em>ax\u0131<\/em><em>r \u00e7\u0259<\/em><em>rxi-<\/em><em>x\u0259<\/em><em>zrad\u0131<\/em><em>r&#8221; &#8211;\u00a0<\/em><em>beyti \u00f6<\/em><em>z\u00a0<\/em><em>yerini\u00a0<\/em><em>tutur<\/em>&#8220;.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">N\u0259inki \u015eu\u015fada, b\u00fct\u00fcn Qafqazda Vaqifin\u00a0 K\u0259limullah Musa dey\u0259 v\u0259sf ed\u0259 bil\u0259c\u0259yi bir \u015fair yox idi. Firidun b\u0259y K\u00f6\u00e7\u0259rliy\u0259 g\u00f6r\u0259, Vaqif Qafqaz \u015fairl\u0259rinin atas\u0131, yeni \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n banisi, qurucusudur. &#8220;<em>Tamam\u00a0<\/em><em>Qafqazda\u00a0<\/em><em>ondan\u00a0<\/em><em>m\u00fc<\/em><em>q\u0259<\/em><em>dd\u0259<\/em><em>m\u00a0<\/em><em>bir\u00a0<\/em><em>m\u00fc<\/em><em>qt\u0259<\/em><em>dir \u0259<\/em><em>dib,\u00a0<\/em><em>xo\u015f<\/em><em>k\u0259<\/em><em>lam\u00a0<\/em><em>v\u0259\u00a0<\/em><em>m\u00f6<\/em><em>vzunt\u0259<\/em><em>b \u015f<\/em><em>air\u00a0<\/em><em>z\u00fc<\/em><em>hur\u00a0<\/em><em>etm\u0259<\/em><em>yibdir\u00a0<\/em><em>ki,\u00a0<\/em><em>ibtidai-<\/em><em>s\u00fc<\/em><em>x\u0259<\/em><em>n\u00a0<\/em><em>onun\u00a0<\/em><em>ad\u0131<\/em><em>yla\u00a0<\/em><em>ba\u015f<\/em><em>lans\u0131<\/em><em>n<\/em>&#8220;. Y\u0259ni b\u00fct\u00fcn Qafqazda ondan q\u00fcdr\u0259tli \u0259dib, \u015firin s\u00f6zl\u00fc \u015fair olmay\u0131b ki, ilk s\u00f6z h\u0259min \u0259dibin, yaxud \u015fairin ad\u0131yla ba\u015flans\u0131n.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u015eu\u015fada Vaqif\u0259 q\u0259d\u0259r bir Musa K\u0259limullah icad etm\u0259y\u0259 ehtiyac yoxdur. M\u0259nc\u0259, yoxdur&#8230;<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">H\u0259m d\u0259 &#8220;\u0259r\u0259bc\u0259, farsca d\u0259rin bir m\u0259lumat v\u0259 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 bir istedada malik olan bu nadir sima v\u0259zir oldu\u011fu halda, yen\u0259 el\u0259 xalqa yana\u015fm\u0131\u015f, \u015feirl\u0259rini d\u0259 tamamil\u0259 \u00f6z do\u011fma l\u0259hc\u0259mizd\u0259 s\u00f6yl\u0259mi\u015fdir. Cavan\u015fir saray\u0131 Vaqifi deyil, \u0259ksin\u0259, Vaqif saray\u0131 m\u0259nims\u0259mi\u015f v\u0259 dilimiz\u0259, \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131za da \u00e7ox b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Lisani-r\u0259smisi farsca olan \u0130brahim xan Cavan\u015fir xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n r\u0259smi dili il\u0259 daim m\u00fcbariz\u0259d\u0259 olaraq o dil\u0259 v\u0259 o \u0259d\u0259biyyata \u00f6z \u0259srind\u0259 fayiq g\u0259l\u0259n b\u00f6y\u00fck Vaqifin \u015feirl\u0259ri o q\u0259d\u0259r r\u0259van, sad\u0259, o q\u0259d\u0259r \u015firindir ki, insan oxumaqla doymur&#8221;. Salman M\u00fcmtaz bu m\u0259nada Vaqifi h\u0259m d\u0259 tam m\u0259nas\u0131 il\u0259 m\u00fcc\u0259ddid (yenilik\u00e7i) adland\u0131r\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\">***<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Bir d\u0259f\u0259 \u0130stanbulda L\u0259v\u0259nd s\u0259mtind\u0259 professor \u0130brahim Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n qona\u011f\u0131yd\u0131m. \u0130brahim b\u0259yin xan\u0131m\u0131 F\u00fcgen dedi ki, m\u0259nim ulu babam M\u0259h\u0259mm\u0259d xan Vidadinin o\u011flu, ulu n\u0259n\u0259m P\u0259ri Sultan is\u0259 Vaqifin q\u0131z\u0131d\u0131r. &#8220;\u0130qd\u0131r tarixi&#8221;nin m\u00fc\u0259llifi V\u0259li Orkunun q\u0131z\u0131 nec\u0259 Vidadinin v\u0259 Vaqifin n\u0259slind\u0259n ola bil\u0259rdi? Amma F\u00fcgen xan\u0131m\u0131n atas\u0131 t\u00fcrk tarix\u00e7isi V\u0259li Orkun, h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259, Vidadinin n\u0259tic\u0259siydi. &#8220;<em>Vidadinin \u00fc\u00e7\u00a0<\/em><em>o\u011f<\/em><em>lu\u00a0<\/em><em>olub:\u00a0<\/em><em>Yahya,\u00a0<\/em><em>M\u0259<\/em><em>h\u0259<\/em><em>mm\u0259<\/em><em>d\u00a0<\/em><em>v\u0259\u00a0<\/em><em>Osman.\u00a0<\/em><em>M\u0259<\/em><em>nim\u00a0<\/em><em>s\u00fc<\/em><em>lal\u0259<\/em><em>m\u00a0<\/em><em>M\u0259<\/em><em>h\u0259<\/em><em>mm\u0259<\/em><em>dd\u0259<\/em><em>n\u00a0<\/em><em>g\u0259<\/em><em>lir.\u00a0<\/em><em>Atam\u0131<\/em><em>n\u00a0<\/em><em>ad\u0131\u00a0<\/em><em>da\u00a0<\/em><em>babam\u0131<\/em><em>n\u00a0<\/em><em>ad\u0131<\/em><em>d\u0131<\/em><em>r &#8211;\u00a0<\/em><em>V\u0259<\/em><em>li.\u00a0<\/em><em>Daha\u00a0<\/em><em>sonra\u00a0<\/em><em>b\u00f6<\/em><em>y\u00fc<\/em><em>k\u00a0<\/em><em>d\u0259<\/em><em>d\u0259<\/em><em>m \u015e\u0131<\/em><em>xl\u0131<\/em><em>dan\u00a0<\/em><em>Ax\u0131<\/em><em>skaya\u00a0<\/em><em>gedir&#8230;\u00a0<\/em><em>O\u00a0<\/em><em>zaman\u00a0<\/em><em>Ax\u0131<\/em><em>ska\u00a0<\/em><em>t\u00fc<\/em><em>rkl\u0259<\/em><em>rin\u00a0<\/em><em>yurduydu. \u00d6<\/em><em>z\u00a0<\/em><em>xanl\u0131<\/em><em>qlar\u0131\u00a0<\/em><em>vard\u0131.\u00a0<\/em><em>B\u00f6<\/em><em>y\u00fc<\/em><em>k\u00a0<\/em><em>bibim, \u0259<\/em><em>mil\u0259<\/em><em>rim,\u00a0<\/em><em>atam\u00a0<\/em><em>Ax\u0131<\/em><em>skada\u00a0<\/em><em>do\u011f<\/em><em>ulublar&#8230;\u00a0<\/em><em>Bir\u00a0<\/em><em>d\u0259<\/em><em>f\u0259\u00a0<\/em><em>babam\u00a0<\/em><em>b\u00fc<\/em><em>t\u00fc<\/em><em>n \u00e7<\/em><em>oluq-\u00e7<\/em><em>ocu\u011f<\/em><em>u\u00a0<\/em><em>toplay\u0131<\/em><em>b\u00a0<\/em><em>T\u00fc<\/em><em>rkiy\u0259<\/em><em>y\u0259 &#8211; \u018f<\/em><em>rd\u0259<\/em><em>hana\u00a0<\/em><em>g\u0259<\/em><em>lir<\/em>&#8220;. Dem\u0259li, F\u00fcgen xan\u0131m h\u0259m Vidadinin soyundan idi, eyni zamanda, h\u0259m d\u0259 Vaqifin \u00f6vladlar\u0131ndand\u0131&#8230; Babalar\u0131 da n\u0259inki Qazaxdan, he\u00e7 \u015e\u0259mkird\u0259n, \u015eu\u015fadan da deyil, Ax\u0131skadan g\u0259lib \u018frdahana yerl\u0259\u015fmi\u015fdil\u0259r&#8230;<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">F\u00fcgen xan\u0131m\u0131n s\u00f6hb\u0259tini niy\u0259 xat\u0131rlad\u0131ram? Bu yax\u0131nlarda \u015eu\u015fa kontekstind\u0259 qazaxl\u0131 Vaqif, yoxsa \u015fu\u015fal\u0131 A\u011fao\u011flu m\u00f6vzusunda bir polemikaya rast g\u0259ldim&#8230; M\u0259nc\u0259, Vaqif, A\u011fao\u011flu v\u0259 \u015eu\u015fa amilin\u0259 yaln\u0131z Qaraba\u011f deyil, \u00fcmumaz\u0259rbaycan kontekstind\u0259n, b\u0259lk\u0259 h\u0259tta \u00fcmumt\u00fcrk kontekstind\u0259n yana\u015fmaq bu g\u00fcn x\u00fcsus\u0259n qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r. Vaqif qazaxl\u0131d\u0131r, \u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fao\u011flu \u015fu\u015fal\u0131d\u0131r dey\u0259, onlar\u0131 \u015fu\u015fal\u0131lar v\u0259 qeyri-\u015fu\u015fal\u0131lar b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u0259 salmaq kim\u0259 v\u0259 n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131md\u0131r, bilmir\u0259m. Ona qalsa, \u015eu\u015fada do\u011fulmu\u015f v\u0259 \u015eu\u015fada b\u00f6y\u00fcm\u00fc\u015f \u018fhm\u0259d A\u011fao\u011flu da \u0259sl\u0259n \u0259rzurumludur. \u018frzurumun Kurdeli \u0259\u015fir\u0259tind\u0259ndir. Yusif Ak\u00e7uran\u0131n bildirdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259, baba t\u0259r\u0259find\u0259n ail\u0259si t\u0259xmin\u0259n XVIII y\u00fczild\u0259 \u018frzurumdan b\u00fct\u00fcn q\u0259bil\u0259si il\u0259 Qaraba\u011fa g\u0259lib yerl\u0259\u015fmi\u015fdi. \u018fhm\u0259d A\u011fao\u011flunun yax\u0131n dostlar\u0131ndan olan Ak\u00e7ura bunu he\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, A\u011fao\u011flunun \u00f6z\u00fcn\u0259 istinad\u0259n deyib. Dem\u0259li, A\u011fao\u011flular n\u0259slinin \u015eu\u015faya g\u0259li\u015fi d\u0259 Vaqifin \u015eu\u015faya g\u0259li\u015fi il\u0259 eyni vaxta &#8211; XVIII y\u00fczil\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. Vaqif Qazaxdan g\u0259lib, \u0259vv\u0259l Veys\u0259llid\u0259, sonra &#8220;\u015ei\u015f\u0259 da\u011f\u0131nda m\u0259qam tutdu\u011fu&#8221; ill\u0259rd\u0259 \u018fhm\u0259d A\u011fao\u011flunun babalar\u0131 da, \u018frzurumdan g\u0259lib \u0259vv\u0259l G\u0259nc\u0259d\u0259, sonra \u015eu\u015fada yurd salm\u0131\u015fd\u0131lar&#8230;<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\u00c7\u00fcnki \u015eu\u015fa yeni Az\u0259rbaycan sivilizasiyan\u0131n m\u0259rk\u0259ziydi. XVIII \u0259srin \u0259llinci ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n, yax\u0131n t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n h\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n v\u0259 k\u00fclli-Qaraba\u011fdan yeni qurulmu\u015f \u015f\u0259h\u0259r\u0259 &#8211; Qalaya &#8211; \u015eu\u015faya g\u0259l\u0259nl\u0259r \u00e7ox idi v\u0259 2020-ci ilin 8 noyabr\u0131nda da yen\u0259 h\u0259min yollardan ke\u00e7ib g\u0259l\u0259n \u0259sg\u0259rl\u0259r ata-babalar\u0131n\u0131n qurdu\u011fu \u015eu\u015fan\u0131 i\u015f\u011faldan azad etdil\u0259r&#8230;<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\n<p style=\"color: #000000;\"><strong>28 mart 2022<\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">M\u0259nb\u0259:\u00a0http:\/\/edebiyyatqazeti.az\/<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"17791\">Yaz\u0131ya 112 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Qaraba\u011f i\u00e7r\u0259 bir \u015fair K\u0259lim\u00fcllah Musad\u0131r&#8221; misras\u0131 il\u0259 ba\u015flayan q\u0259z\u0259lini Molla P\u0259nah Vaqif h\u0259l\u0259 v\u0259zir olmad\u0131\u011f\u0131, \u015eu\u015fan\u0131n Saatl\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259sind\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, burada m\u0259kt\u0259bdarl\u0131q etdiyi d\u00f6vrd\u0259 yaz\u0131b. \u015eeird\u0259ki ilk misra sonralar hans\u0131 s\u0259b\u0259bd\u0259ns\u0259 f\u0259rqli yorumlara v\u0259 yozumlara yol a\u00e7\u0131b. H\u0259tta b\u0259zil\u0259ri Vaqif \u015eu\u015faya g\u0259l\u0259nd\u0259 burda art\u0131q K\u0259limullah Musa adl\u0131 bir \u015fairin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 q\u0259na\u0259tini ir\u0259li s\u00fcr\u00fcbl\u0259r. V\u0259 bu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13513,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[3,21],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17791"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17791"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17791\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17792,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17791\/revisions\/17792"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13513"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17791"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17791"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17791"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}