{"id":18477,"date":"2022-11-29T00:53:35","date_gmt":"2022-11-28T20:53:35","guid":{"rendered":"https:\/\/kultur.az\/?p=18477"},"modified":"2022-11-29T00:53:35","modified_gmt":"2022-11-28T20:53:35","slug":"turkun-ayaq-izl%c9%99ril%c9%99-kirimda-tarixi-kalincak-s%c9%99h%c9%99ri-sonradan-armyansk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=18477","title":{"rendered":"T\u00fcrk\u00fcn ayaq izl\u0259ril\u0259: K\u0131r\u0131mda tarixi Kal\u0131ncak  \u015f\u0259h\u0259ri. Sonradan Armyansk"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/317483578_6354785344535090_6886814601629214641_n.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-full wp-image-18479\" alt=\"317483578_6354785344535090_6886814601629214641_n\" src=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/317483578_6354785344535090_6886814601629214641_n.jpg\" width=\"259\" height=\"194\" \/><\/a>Q\u0259dim Kal\u0131ncak K\u0131r\u0131m vilay\u0259tind\u0259 tarixi bir k\u0259nd olmu\u015fdur. B\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 Kanl\u0131cak \u015f\u0259klind\u0259 d\u0259 rast g\u0259lin\u0259n Kal\u0131ncak \u0259traf\u0131nda \u00e7oxlu \u0130skit (Skif) kurqanlar\u0131 m\u00f6vcuddur. D\u0259rin v\u0259 ke\u00e7ilm\u0259z \u0259fsan\u0259vi Or Kap\u0131 istehkamlar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 yerl\u0259\u015fir. 15-ci \u0259srd\u0259 tikilmi\u015f\u00a0 7, 5 kilometr uzunlu\u011funda Or Kap\u0131 s\u0259ddi il\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259nmi\u015f x\u0259nd\u0259yi Siva\u015fa q\u0259d\u0259r uzan\u0131r. \u018fskil\u0259rd\u0259\u00a0 bu s\u0259ddi onun \u00fcz\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n <i>Arabat, Yani kala<\/i> v\u0259 <i>F\u0259r\u0259h kermen<\/i> v\u0259 ya daha \u00e7ox yay\u011f\u0131n ad\u0131 Or Kap\u0131 olan \u00fc\u00e7\u00a0 qala qoruyurdu. Onlardan \u0259n g\u00fccl\u00fcs\u00fc v\u0259 m\u00f6hk\u0259mi z\u0259ngin ke\u00e7mi\u015f\u0259 malik Or Kap\u0131 idi (m\u00fcasir Perekop) Onu bir ne\u00e7\u0259 d\u0259rin x\u0259nd\u0259k \u0259hat\u0259 edirdi. B\u0259zi yerl\u0259rd\u0259 onun d\u0259rinliyi 15 metrdir \u0130ndi d\u0259 mahir bir s\u0259n\u0259tkar \u0259lind\u0259n \u00e7\u0131xm\u0131\u015f qal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 iki metr olan bu qala divarlar\u0131n ehti\u015fam\u0131 g\u00f6z ox\u015fay\u0131r, dey\u0259 \u00d6vliya \u00c7\u0259l\u0259bi heyranl\u0131qla yaz\u0131rd\u0131. Onun haz\u0131rda Armyansk adlanmas\u0131\u00a0 is\u0259 bir tarixi\u00a0 olayla ba\u011fl\u0131d\u0131r: Rus ordusunun Kirimi ilk d\u0259f\u0259 i\u015f\u011fal\u0131 zaman\u0131 (1736-39) ilk z\u0259rb\u0259 d\u0259 K\u0131r\u0131m\u0131n kilidli qap\u0131s\u0131 say\u0131lan Or Kap\u0131 v\u0259 onun\u00a0 Kal\u0131ncaka istehkamlar\u0131na\u00a0 (v\u0259 ya Kanl\u0131caka) d\u0259yir. 1735\u20141739\u00a0ill\u0259r Rus-T\u00fcrk sava\u015f\u0131 gedi\u015find\u0259 ruslar\u0131n \u00e7oxdan g\u00f6zl\u0259dikl\u0259ri \u201cQara d\u0259niz\u0259 \u00e7\u0131xma\u201d plan\u0131na uy\u011fun olaraq feldmar\u015fal Kristof Minix komandanl\u0131\u011f\u0131nda 40 minlik rus ordusu 19-21 may 1736-c\u0131 ild\u0259\u00a0 K\u0131r\u0131m\u0131n m\u0259tan\u0259tli giri\u015f kalas\u0131 olan\u00a0 Or Kap\u0131n\u0131 h\u00fccumla ald\u0131 v\u0259 K\u0131r\u0131m\u0131n yolunu a\u00e7d\u0131. Bu zaman onun m\u00fcdafi\u0259 istehkamlar\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irib da\u011f\u0131td\u0131. Bel\u0259likl\u0259, Or Kap\u0131 qala-\u015f\u0259h\u0259ri d\u0259 i\u015f\u011fal edildi. Osmanl\u0131 idar\u0259sind\u0259 olan yerl\u0259rd\u0259n qa\u00e7\u0131b ruslar\u0131n qanadlar\u0131 alt\u0131na girm\u0259k ist\u0259y\u0259n yunanlar v\u0259 erm\u0259nil\u0259r m\u0259hz bu tarixd\u0259n\u00a0 Or Kap\u0131 v\u0259 h\u0259nd\u0259v\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015fdirildil\u0259r. El\u0259 h\u0259min vaxtdan erm\u0259nil\u0259rin m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Or Kap\u0131dan 7 km. aral\u0131da yerl\u0259\u015f\u0259n Kal\u0131ncak q\u0259s\u0259b\u0259si\u00a0 Armyanskiy Bazar adland\u0131r\u0131ld\u0131. El\u0259c\u0259 d\u0259 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m Or Kap\u0131 qalas\u0131 da bu zamandan Perekop \u201ct\u0259krar qaz\u0131lm\u0131\u015f\u201d(x\u0259nd\u0259k) adlanma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Kal\u0131ncak \u015f\u0259h\u0259rciyinin is\u0259 Armyansi Bazar ad\u0131 1921-ci ild\u0259 Armyansk olaraq sabitl\u0259\u015fdirildi. 1993-c\u00fc ild\u0259n m\u00fcst\u0259qilliyini qazanm\u0131\u015f Ukraynan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 \u015f\u0259h\u0259r statusuna malikdir. Amma qaynaqlarda Kanl\u0131cak v\u0259 ya Kal\u0131ncak \u015f\u0259kill\u0259rind\u0259 ke\u00e7ir: \u201c1701-ci ilin oca\u011f\u0131nda Qaz\u0131 Girey Ba\u011f\u00e7asaraydan \u00e7\u0131x\u0131b g\u0259l\u0259r\u0259k F\u0259r\u0259h Kermend\u0259n \u00e7ox uzaq olmayan Kanl\u0131cakda ordugah qurdu\u201d; \u201cOr Kap\u0131 istehkamlar\u0131 Kal\u0131ncak istehkamlar\u0131 adlan\u0131rd\u0131\u201d v\u0259 s.\u00a0 K\u0131r\u0131m\u0131n Rusiya idar\u0259sin\u0259 ke\u00e7m\u0259si il\u0259 bu i\u015f daha da geni\u015fl\u0259ndi. 19 apreld\u0259 Yekaterina \u201cTatar d\u00f6vl\u0259tinin s\u0259rb\u0259stliyinin sonu \u00e7atd\u0131\u201d dey\u0259 b\u0259yanat verm\u0259siyl\u0259 (1774) d\u0259rhal erm\u0259nil\u0259ri v\u0259 yunanlar\u0131 K\u0131r\u0131ma k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcb yerl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar, bununla 250 il bundan \u0259vv\u0259l bura yerl\u0259\u015fdirilmi\u015f erm\u0259ni v\u0259 yunanlar sayca \u00e7oxald\u0131ld\u0131. Bundan \u00f6tr\u00fc h\u0259min m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rd\u0259n tatarlar\u0131 m\u0259cbur\u0259n ba\u015fqa yerl\u0259r\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcb par\u00e7alay\u0131rd\u0131lar. Lakin yerli tatarlar bu uzun-uzad\u0131 m\u00fcharib\u0259l\u0259rd\u0259n sonra \u00f6z ac\u0131 taleyi il\u0259 he\u00e7 d\u0259 bar\u0131\u015fmaq ist\u0259mirdil\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n onlar\u0131 Tamandan k\u00f6\u00e7\u00fcr\u0259rk\u0259n aya\u011fa qalxd\u0131. Lakin Ruslar bu \u00fcsyan\u0131 qan i\u00e7ind\u0259 bo\u011fdu; tatarlar\u0131n var-d\u00f6vl\u0259tl\u0259rini m\u00fcsadir\u0259 edib t\u0259r\u0259fl\u0259rin\u0259 \u00e7\u0259kdikl\u0259ri kalm\u0131klara paylad\u0131lar.\u00a0 Kal\u0131ncak ad\u0131na Az\u0259rbaycanda da rast g\u0259linir; \u0130smay\u0131ll\u0131 b\u00f6lg\u0259si \u0259razil\u0259rind\u0259\u00a0 da\u011flara s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015f, \u0259min-aman bir yamacda Qal\u0131ncaq k\u0259ndi yerl\u0259\u015fir. Rus \u00e7arizminin t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman ucqarlar\u0131 rusla\u015fd\u0131rmaq siyas\u0259tin\u0259 uy\u011fun olaraq 1840-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 bu torpaqlara ruslar k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r; Qal\u0131ncaql\u0131lar\u0131n\u00a0 ata-baba \u0259razil\u0259rind\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259 ruslar\u0131 yerl\u0259\u015fdirirl\u0259r; m\u0259\u015fhur \u0130vanovka k\u0259ndi bel\u0259 yaran\u0131r&#8230;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/317511123_6354781024535522_4766025677457654493_n.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-full wp-image-18478\" alt=\"317511123_6354781024535522_4766025677457654493_n\" src=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/317511123_6354781024535522_4766025677457654493_n.jpg\" width=\"265\" height=\"190\" \/><\/a><\/p>\n<p>Kal\u0131ncak qala divarlar\u0131ndan qal\u0131nt\u0131lar. \u0130sgitl\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n qalma<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-full wp-image-18479\" alt=\"317483578_6354785344535090_6886814601629214641_n\" src=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/317483578_6354785344535090_6886814601629214641_n.jpg\" width=\"259\" height=\"194\" \/><\/p>\n<p>\u015e\u0259h\u0259rin gir\u0259c\u0259yi<b>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/b><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b>Minaxan\u0131m T\u0259kl\u0259li Nuriyeva <\/b><\/p>\n<p><b>Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Pedaqoji Universiteti<\/b><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"18477\">Yaz\u0131ya 20 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u0259dim Kal\u0131ncak K\u0131r\u0131m vilay\u0259tind\u0259 tarixi bir k\u0259nd olmu\u015fdur. B\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 Kanl\u0131cak \u015f\u0259klind\u0259 d\u0259 rast g\u0259lin\u0259n Kal\u0131ncak \u0259traf\u0131nda \u00e7oxlu \u0130skit (Skif) kurqanlar\u0131 m\u00f6vcuddur. D\u0259rin v\u0259 ke\u00e7ilm\u0259z \u0259fsan\u0259vi Or Kap\u0131 istehkamlar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 yerl\u0259\u015fir. 15-ci \u0259srd\u0259 tikilmi\u015f\u00a0 7, 5 kilometr uzunlu\u011funda Or Kap\u0131 s\u0259ddi il\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259nmi\u015f x\u0259nd\u0259yi Siva\u015fa q\u0259d\u0259r uzan\u0131r. \u018fskil\u0259rd\u0259\u00a0 bu s\u0259ddi onun \u00fcz\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Arabat, Yani [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1,4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18477"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18477"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18477\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18480,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18477\/revisions\/18480"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18477"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18477"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18477"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}