{"id":18823,"date":"2023-05-25T16:44:45","date_gmt":"2023-05-25T11:44:45","guid":{"rendered":"https:\/\/kultur.az\/?p=18823"},"modified":"2023-05-25T16:44:45","modified_gmt":"2023-05-25T11:44:45","slug":"gunduz-sevindik-atalar-sozl%c9%99ri-%c9%99ruz-v%c9%99zninin-sehrind%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=18823","title":{"rendered":"G\u00fcnd\u00fcz Sevindik &#8211; Atalar s\u00f6zl\u0259ri \u0259ruz v\u0259zninin sehrind\u0259\u2026"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/gunduz-e1641377257805.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-full wp-image-17580\" alt=\"gunduz\" src=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/gunduz-e1641377257805.jpg\" width=\"213\" height=\"275\" \/><\/a>Atalar s\u00f6zl\u0259ri, z\u0259rbi-m\u0259s\u0259ll\u0259r\u2026 Y\u00fcz ill\u0259rd\u0259n s\u00fcz\u00fcl\u00fcb g\u0259l\u0259n, dem\u0259k olar ki, h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 d\u00fcnyam\u0131z\u0131n ist\u0259nil\u0259n t\u0259r\u0259fl\u0259ri il\u0259 uzla\u015fan, \u0259n vacib h\u0259yat ya\u015famlar\u0131m\u0131z\u0131 parlaq \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 ed\u0259n atalar s\u00f6zl\u0259ri \u00f6z aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00f6z d\u0259y\u0259rini h\u0259mi\u015f\u0259 qoruyub saxlay\u0131r, dill\u0259rd\u0259n dill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr, daha da geni\u015f yay\u0131l\u0131r. C\u00fcnki, \u0259n b\u00f6y\u00fck v\u0259 \u0259n yar\u0131d\u0131c\u0131 \u00fcns\u00fcr el\u0259 xalq\u0131n \u00f6z\u00fcd\u00fcr. El\u0259 bir insan tap\u0131lmaz ki, \u0259n az\u0131 bir ne\u00e7\u0259 atalar s\u00f6zl\u0259ri, z\u0259rbi-m\u0259s\u0259ll\u0259r bilm\u0259mi\u015f olsun. Biz evd\u0259 d\u0259, c\u0259miyy\u0259td\u0259ki g\u00fcnd\u0259lik i\u015f f\u0259aliyy\u0259timizd\u0259 d\u0259 insanlarla \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 m\u0259qam\u0131ndan as\u0131l\u0131 olaraq ist\u0259r-ist\u0259m\u0259z atalar s\u00f6zl\u0259rind\u0259n daim istifad\u0259 edirik.<\/p>\n<p>Milli m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimiz kimi bizim \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z da olduqca z\u0259ngin v\u0259 geni\u015fdir. \u00dcr\u0259kl\u0259 dem\u0259k olar ki, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 \u015e\u0259rq, Avropa, h\u0259tta d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u00f6z yeri, ayr\u0131ca \u00e7\u0259kisi, sanbal\u0131 olan \u0259d\u0259biyyatd\u0131r. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n, x\u00fcsus\u0259n klassik Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli simalar\u0131 olan m\u00fct\u0259f\u0259kkir-\u015fairl\u0259rimiz \u0259d\u0259bi al\u0259m\u0259 \u00f6lm\u0259z s\u0259n\u0259t \u0259s\u0259rl\u0259ri b\u0259x\u015f etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, eyni zamanda do\u011fma dilimizin inki\u015faf\u0131 v\u0259 qorunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn misilsiz xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259ribl\u0259r. \u201cXalq v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u201d prinsipi bizim \u015fair v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n \u00fcmd\u0259, \u0259n ba\u015fl\u0131ca predmet olub h\u0259mi\u015f\u0259. Dem\u0259k olar ki, \u0259ks\u0259r \u015fairl\u0259rimiz \u00f6z \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259ki x\u0259lqiliyi, t\u0259biiliyi, sad\u0259 el dilinin g\u00f6z\u0259lliyini \u00f6n planda t\u0259qdim etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259ll\u0259rind\u0259n g\u0259l\u0259ni edibl\u0259r. \u0130st\u0259r n\u0259sr \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 n\u0259zm \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z bu bax\u0131mdan olduqca z\u0259ngin v\u0259 oxunaql\u0131d\u0131r. \u015eairl\u0259rimizin bir \u00fcst\u00fcn c\u0259h\u0259ti d\u0259 el deyiml\u0259rinin, z\u0259rbi-m\u0259s\u0259ll\u0259rin, atalar s\u00f6zl\u0259rinin \u015feir\u0259 g\u0259tirilm\u0259si, misradaxili yerin\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fckd\u0259 onlardan laz\u0131m\u0131nca istifad\u0259 etm\u0259l\u0259ridir. Biz \u00f6z\u00fcm\u00fcz adi \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 atalar s\u00f6zl\u0259rd\u0259n \u00e7ox istifad\u0259 edirik, amma bir \u00e7oxlar\u0131m\u0131z onlar\u0131n \u0259slind\u0259 \u015feir dili olmas\u0131n\u0131n f\u0259rqind\u0259 olmuruq, h\u0259tta b\u0259zi atalar s\u00f6zl\u0259rinin v\u0259znl\u0259rin \u015fah\u0131 olan \u0259ruz v\u0259znind\u0259 oldu\u011funu bel\u0259 bilmirik&#8230; Bu yaz\u0131n\u0131 yazmaqda \u0259sas m\u0259qs\u0259dim d\u0259 el\u0259 budur. Sizl\u0259ri s\u0131rf \u0259ruz v\u0259znind\u0259 olan b\u0259zi atalar s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 tan\u0131\u015f etm\u0259k. \u018fslind\u0259 biz bu atalar s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 \u00e7oxdan tan\u0131\u015f\u0131q. \u00c7\u00fcnki h\u0259r birimiz bu tip deyiml\u0259rd\u0259n, atalar s\u00f6zl\u0259rind\u0259n dem\u0259k olar ki, \u00e7ox istifad\u0259 etmi\u015fik. Ke\u00e7\u0259k m\u0259tl\u0259b\u0259!<\/p>\n<p>1958-ci ild\u0259 Bak\u0131 kinostudiyas\u0131n\u0131n istehsal\u0131 olan, milyonlarla tama\u015fa\u00e7\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck sevgisini qazanan m\u0259\u015fhur \u201c\u00d6gey ana\u201d filmind\u0259 k\u0259nd a\u011fsaqqal\u0131 H\u00fcseyn day\u0131n\u0131n Dilar\u0259 h\u0259kim\u0259 (anaya) b\u00f6y\u00fck \u015fair S\u0259di \u015eirazid\u0259n \u00e7\u0259kdiyi bir m\u0259s\u0259l h\u0259r birimizin \u00e7ox sevdiyi bir m\u0259s\u0259ldir. S\u0259birl\u0259, t\u0259mkinl\u0259, d\u00f6z\u00fcml\u0259 ba\u011fl\u0131 olan bu m\u0259s\u0259l \u0259n \u0259sas\u0131, filmd\u0259n \u0259vv\u0259l d\u0259 S\u0259dinin misralar\u0131nda idi. H\u0259min m\u0259\u015fhur misralar\u0131 birg\u0259 xat\u0131rlayaq:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>S\u0259br el\u0259, halva bi\u015f\u0259r, ey qora, s\u0259nd\u0259n,<\/p>\n<p>B\u0259sl\u0259s\u0259n, atlas olar tut yarpa\u011f\u0131ndan&#8230;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bu beyt (atalar s\u00f6z\u00fc) \u0259ruz v\u0259znin ikinci aktiv b\u0259hri olan r\u0259m\u0259l b\u0259hrind\u0259 &#8211; \u00fc\u00e7b\u00f6l\u00fcml\u00fc q\u0131sa r\u0259m\u0259l, yaxud \u201cH\u0259ddad\u201d r\u0259m\u0259lind\u0259 yaz\u0131l\u0131b. T\u0259fil\u0259si is\u0259 bel\u0259dir: f\u0259\u2019ilAt\u00fcn f\u0259\u2019ilAt\u00fcn f\u0259\u2019ilAt\u00fcn. M\u00fc\u0259llif ilk misrada birinci b\u00f6l\u00fcm olan \u201cf\u0259\u2019ilat\u00fcn\u201d\u00fc \u201cfA\u2019ilat\u00fcn\u201dl\u0259 \u0259v\u0259z edib ki, \u0259ruzun q\u0259bul olunan qaydalar\u0131na g\u00f6r\u0259 bu naqislik deyil. Amma ikinci misran\u0131n son b\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259 eyni d\u0259yi\u015fikliyin edilm\u0259si \u00fcmumi qaydalara ziddir. S\u0259di \u015eirazi klassik \u015e\u0259rq poeziyas\u0131n\u0131n \u0259n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. Onun bel\u0259 sad\u0259 t\u0259fil\u0259 x\u0259tas\u0131na yol verdiyini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k do\u011fru olmazd\u0131 m\u0259nc\u0259. B\u00f6y\u00fck ehtimal bu t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7il\u0259rin ani diqq\u0259tsizliyinin n\u0259tic\u0259sidir. B\u00fct\u00fcn hallarda bu deyim, bu m\u0259s\u0259l bizim \u201catalar s\u00f6zl\u0259ri x\u0259zin\u0259miz\u0259\u201d u\u011furla daxil olub, bu g\u00fcn d\u0259 xalq\u0131n dilind\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>XIX \u0259srin b\u00f6y\u00fck m\u00fct\u0259f\u0259kkir \u015fairi, F\u00fczuli m\u0259kt\u0259binin \u0259n layiqli davam\u00e7\u0131s\u0131 Hac\u0131 Seyid \u018fzim \u015eirvaninin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda el deyiml\u0259rin\u0259, atalar s\u00f6zl\u0259rin\u0259 rast g\u0259lm\u0259yimiz b\u0259lk\u0259 d\u0259 \u0259n normal hald\u0131r. \u00c7\u00fcnki Seyid \u018fzim \u015eirvani klassik q\u0259z\u0259l janr\u0131n\u0131n \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini ustad bir \u015fair kimi ya\u015fatmaqla b\u0259rab\u0259r x\u0259lqiliyin, \u015feird\u0259ki t\u0259bii dan\u0131\u015f\u0131q \u00fcslubunun \u0259sl pe\u015f\u0259kar\u0131, \u0259sl novatoru idi. Bunu onun x\u00fcsus\u0259n satirik janrda yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259rd\u0259 daha \u00e7ox g\u00f6rm\u0259k olur. Amma \u00f6z lirik q\u0259z\u0259ll\u0259rinin birind\u0259 \u015fair deyir:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qon\u015fu toyu\u011fu qaz g\u00f6r\u00fcn\u00fcr qon\u015fuya, Seyyid,<\/p>\n<p>\u00d6z yar\u0131n\u0131 tut, ba\u015fqa nigari n\u0259 g\u0259r\u0259kdir?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Atalar s\u00f6z\u00fc kimi dil x\u0259zin\u0259miz\u0259 daxil olan ilk misra \u0259ruzun birinci aktiv b\u0259hri olan h\u0259z\u0259c b\u0259hrinin 8-ci n\u00f6v\u00fcnd\u0259 &#8211; d\u00f6rdb\u00f6l\u00fcml\u00fc s\u0131n\u0131q a\u00e7\u0131q naqis h\u0259z\u0259cd\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131n\u0131b. Beytin t\u0259fil\u0259si bel\u0259dir: m\u0259f\u2019Ul\u00fc m\u0259fA\u2019il\u00fc m\u0259fA\u2019il\u00fc f\u0259\u2019Ul\u00fcn. Dilimizd\u0259 olan \u201cQon\u015fu toyu\u011fu qaz g\u00f6r\u00fcn\u00fcr qon\u015fuya\u201d deyiminin bu \u015f\u0259kild\u0259, bir q\u0259d\u0259r d\u0259 yumor hissin\u0259 k\u00f6kl\u0259nmi\u015f bu misran\u0131n ustad \u015fair t\u0259r\u0259find\u0259n poeziyaya g\u0259tirilm\u0259si, \u0259n \u0259sas\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259n sonra g\u0259l\u0259n misra il\u0259 \u00f6z aras\u0131ndak\u0131 rabit\u0259ni m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m \u015f\u0259kild\u0259 tamamlamas\u0131 n\u0259tic\u0259 etibar\u0131 il\u0259 poetik panoraman\u0131n u\u011furlu t\u0259qdimat\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Xasiyy\u0259tc\u0259 \u00e7\u0259tin, etdiyi yax\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ba\u015fa qaxan, insanlar\u0131 na\u00fcmid qoyan adamlar haqq\u0131nda dem\u0259k olar ki, az qala h\u0259r k\u0259sin sev\u0259-sev\u0259 i\u015fl\u0259tdiyi dig\u0259r bir atalar s\u00f6z\u00fcn\u0259 n\u0259z\u0259r yetir\u0259k:<\/p>\n<p>\u201cKe\u00e7m\u0259 nam\u0259rd k\u00f6rp\u00fcs\u00fcnd\u0259n qoy apars\u0131n sel s\u0259ni&#8230;\u201d Bu atalar s\u00f6z\u00fc yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131na g\u00f6r\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn b\u00fct\u00fcn komponentl\u0259rind\u0259 r\u0259m\u0259l b\u0259hrinin ikinci n\u00f6v\u00fcn\u00fcn, d\u00f6rdb\u00f6l\u00fcm\u00fc b\u00fct\u00f6v naqis r\u0259m\u0259lin \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259rini tam \u00f6d\u0259yir. Bu atalar s\u00f6z\u00fcm\u00fcz d\u0259 b\u0259hrin fA\u2019ilAt\u00fcn fA\u2019ilAt\u00fcn fA\u2019ilat\u00fcn fA\u2019ilun q\u0259libl\u0259rin\u0259 uy\u011fundur. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi dill\u0259r \u0259zb\u0259ri olan bu atalar s\u00f6z\u00fc d\u0259 s\u00f6z\u00fcged\u0259n v\u0259znin \u00f6z g\u00f6z\u0259lliyini \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva edir. Beyt formas\u0131na salmal\u0131 olsaq misran\u0131n ard\u0131nca eyni b\u0259hrd\u0259 (r\u0259m\u0259ld\u0259), eyni t\u0259fil\u0259d\u0259 davam\u0131 g\u0259lir v\u0259 r\u0259dif-qafiy\u0259 sistemind\u0259 q\u00fcsur yaransa da, n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 iki misradan ibar\u0259t bir beyt d\u00fcz\u0259lir:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ke\u00e7m\u0259 nam\u0259rd k\u00f6rp\u00fcs\u00fcnd\u0259n, qoy apars\u0131n sel s\u0259ni,<\/p>\n<p>Yatma t\u00fclk\u00fc k\u00f6lg\u0259sind\u0259, qoy yesin aslan s\u0259ni.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00d6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00e7at\u0131\u015fmayan, m\u0259nfi t\u0259r\u0259fl\u0259rimizd\u0259n dan\u0131\u015fanda ist\u0259r-ist\u0259m\u0259z b\u0259z\u0259n yar\u0131zafat, yar\u0131ger\u00e7\u0259k b\u00f6y\u00fck \u015fair Mirz\u0259 \u018fl\u0259kb\u0259r Sabirin bu misralar\u0131n\u0131 xat\u0131rlay\u0131b, h\u0259tta azac\u0131q g\u00fcl\u00fcms\u0259y\u0259r\u0259k z\u0259rbi-m\u0259s\u0259l kimi \u00f6z h\u0259ms\u00f6hb\u0259timiz\u0259 deyirik:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00c7\u0131rman\u0131r\u0131q ke\u00e7m\u0259y\u0259 \u00e7ay g\u0259lm\u0259mi\u015f,<\/p>\n<p>Ba\u015flay\u0131r\u0131q q\u0131zma\u011fa yay g\u0259lm\u0259mi\u015f,<\/p>\n<p>S\u00f6z veririk indi \u2013 bir ay g\u0259lm\u0259mi\u015f,<\/p>\n<p>Asta qa\u00e7\u0131b d\u00fcrt\u00fcl\u0259rik x\u0259lv\u0259t\u0259<\/p>\n<p>Kim n\u0259 dey\u0259r bizd\u0259 olan qeyr\u0259t\u0259?!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Az qala dilimiz\u0259 yap\u0131\u015fan bu \u015feir s\u0259n\u0259tkar q\u0259l\u0259mi il\u0259 \u0259ruz v\u0259zninin s\u0259ri b\u0259hrinin (aktiv s\u0259ri) birinci n\u00f6v\u00fcnd\u0259 yaz\u0131l\u0131b. T\u0259fil\u0259si d\u0259 dig\u0259r b\u0259hrl\u0259rin t\u0259fil\u0259l\u0259rin\u0259 nisb\u0259t\u0259n sad\u0259 v\u0259 olduqca oynaqd\u0131r: m\u00fcft\u0259\u2019il\u00fcn m\u00fcft\u0259\u2019il\u00fcn fA\u2019il\u00fcn. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, M.\u018f.Sabir yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda indiki d\u00f6vr\u00fcm\u00fczd\u0259 \u00f6z aktualla\u011f\u0131n\u0131, \u00f6z reall\u0131\u011f\u0131n\u0131 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u0259ks etdir\u0259n y\u00fczl\u0259rl\u0259 bel\u0259 z\u0259rbi-m\u0259s\u0259ll\u0259r, fikir-deyiml\u0259r m\u00f6vcuddur. Sabir\u0259 m\u0259xsus \u201cAd\u0259mi ad\u0259m el\u0259y\u0259n par\u0259dir, Par\u0259siz ad\u0259min \u00fcz\u00fc qar\u0259dir\u201d, \u201cPulsuz ki\u015fi, insanl\u0131\u011f\u0131 asanm\u0131 san\u0131rsan?\u201d, \u201cO\u011ful m\u0259nimdir \u0259g\u0259r, oxutmuram, \u0259l \u00e7\u0259kin\u201d v\u0259 bu q\u0259bild\u0259n olan \u00e7oxlu sayda \u015feir misralar\u0131 xalq\u0131n dilind\u0259 z\u0259rbi-m\u0259s\u0259ll\u0259r kimi \u00e7ox i\u015fl\u0259nir v\u0259 s\u00f6hb\u0259timiz\u0259 uy\u011fun olaraq bu \u015feir misralar\u0131n\u0131n h\u0259r biri \u0259ruz v\u0259znind\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f n\u00fcmun\u0259l\u0259rdir. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, el\u0259 bir insan tap\u0131lmaz ki, iki \u015fairimizd\u0259n \u2013 M.\u018f.Sabird\u0259n, bir d\u0259 S\u0259m\u0259d Vur\u011fundan bir misra da olsa \u015feir \u0259zb\u0259r bilm\u0259mi\u015f olsun. Lap h\u0259min \u015f\u0259xsl\u0259r orta m\u0259kt\u0259bi g\u00fcc-b\u0259la il\u0259 bitirmi\u015f olsalar bel\u0259&#8230;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Anlayan olsa \u0259g\u0259r b\u0259s el\u0259y\u0259r bir q\u0259tr\u0259,<\/p>\n<p>Qanamayan qanmayacaq, bo\u011fsan onu d\u0259ryad\u0259.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>6-c\u0131 n\u00f6v \u2013 d\u00f6rdb\u00f6l\u00fcml\u00fc q\u0131sa inc\u0259 r\u0259m\u0259ld\u0259 v\u0259 fA\u2019ilat\u00fcn f\u0259\u2019ilAt\u00fcn f\u0259\u2019ilAt\u00fcn f\u0259\u2019l\u00fcn t\u0259fil\u0259sind\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f bu beytin m\u00fc\u0259llifi is\u0259 XX \u0259srin b\u00f6y\u00fck q\u0259z\u0259lxan\u0131 \u018flia\u011fa Vahiddir. \u201cArif\u0259 bir i\u015far\u0259 d\u0259 kifay\u0259tdir\u201d deyimini, eyni zamanda s\u00f6z anlamayan, s\u00f6zd\u0259n bix\u0259b\u0259r nadan k\u0259sl\u0259rin t\u0259svirini \u0259ruzda bundan g\u00f6z\u0259l, bundan m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m t\u0259qdim etm\u0259k olard\u0131m\u0131? \u018fsla&#8230; C\u0259miyy\u0259td\u0259 bu beytin \u201cq\u0259hr\u0259manlar\u0131\u201d da az deyil. H\u0259r d\u0259f\u0259 bel\u0259l\u0259ri il\u0259 rastla\u015fanda ist\u0259r-ist\u0259m\u0259z Vahidin bu beytini xat\u0131rlamal\u0131 oluruq.<\/p>\n<p>Xalq artisti, opera s\u0259n\u0259timizin parlaq n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n biri, \u201cKor \u0259r\u0259bin ariyas\u0131\u201dna \u00f6z b\u0259nz\u0259rsiz m\u00f6h\u00fcr\u00fcn\u00fc vurmu\u015f, Xalq artisti \u018ftay\u0259 \u018fliyevan\u0131n qarda\u015f\u0131, m\u0259rhum s\u0259n\u0259tkar M\u0259mm\u0259d\u0259li \u018fliyevi tan\u0131mayan, sevm\u0259y\u0259n insan yoxdur. M\u0259mm\u0259d\u0259li \u018fliyev \u201cSail\u201d t\u0259x\u0259ll\u00fcs\u00fc il\u0259 \u015firin, yaddaqalan q\u0259z\u0259ll\u0259rin m\u00fc\u0259llifidir h\u0259m d\u0259. Onun q\u0259z\u0259ll\u0259rind\u0259 d\u0259 atalar s\u00f6zl\u0259ri ustal\u0131qla i\u015fl\u0259dil\u0259r\u0259k yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na ayr\u0131ca r\u0259ng qat\u0131r. \u201cBir \u015f\u0259m\u2019 ki, h\u0259qd\u0259n yana, he\u00e7 bad il\u0259 s\u00f6nm\u0259z!\u201d \u2013 atalar s\u00f6z\u00fcn\u00fc \u015fair q\u0259z\u0259ll\u0259rinin birind\u0259 olduqca sa\u011flam \u015f\u0259kild\u0259, h\u0259z\u0259c b\u0259hrinin s\u0259kkizinci n\u00f6v\u00fcnd\u0259, d\u00f6rdb\u00f6l\u00fcml\u00fc s\u0131n\u0131q naqis h\u0259z\u0259cd\u0259 i\u015fl\u0259d\u0259 bilib. \u018fruz\u015f\u00fcnaslar t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259z\u0259cin bu n\u00f6v\u00fc ad\u0259t\u0259n \u201cm\u00fcst\u0259zad h\u0259z\u0259ci\u201d d\u0259 adlan\u0131r. Misran\u0131n t\u0259fil\u0259si is\u0259 bel\u0259dir: m\u0259f\u2019Ul\u00fc m\u0259f\u2019Ail\u00fc m\u0259fA\u2019il\u00fc f\u0259\u2019Ul\u00fcn. Bu atalar s\u00f6z\u00fc d\u0259 el dilind\u0259 \u0259n \u00e7ox i\u015fl\u0259n\u0259n atalar s\u00f6zl\u0259rind\u0259n biridir ki, misra olaraq tam formada, eyni zamanda yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131 qeyd olundu\u011fu kimi \u0259ruzun h\u0259z\u0259c b\u0259hrind\u0259dir. M\u0259mm\u0259d\u0259li Saild\u0259n dig\u0259r parlaq bir n\u00fcmun\u0259: \u201cX\u0259lq ara inc\u0259 m\u0259s\u0259l var, dolu d\u0259ryay\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r\u201d. Q\u0259z\u0259lin bir misras\u0131 olan bu atalar s\u00f6z\u00fcm\u00fcz r\u0259m\u0259l b\u0259hrinin alt\u0131nc\u0131 n\u00f6v\u00fcnd\u0259 &#8211; d\u00f6rdb\u00f6l\u00fcml\u00fc q\u0131sa inc\u0259 r\u0259m\u0259ld\u0259 yaz\u0131laraq u\u011furla \u015feir\u0259 g\u0259tirilib. M\u00fc\u0259llif misran\u0131n ilk t\u0259fil\u0259 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259 \u201cf\u0259\u2019ilAt\u00fcn\u201d\u00fc \u201cfA\u2019ilat\u00fcn\u201dl\u0259 \u0259v\u0259z edib. \u018fsas olan odur ki, \u015fair \u00f6z\u00fc bu deyimin xalq aras\u0131nda inc\u0259 m\u0259s\u0259l oldu\u011funu da misran\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259 b\u00f6y\u00fck ustal\u0131qla dey\u0259 bilib: \u201cX\u0259lq ara inc\u0259 m\u0259s\u0259l var, dolu d\u0259ryay\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r\u201d&#8230;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>El\u0259sin g\u00fcl yana\u011f\u0131ndan m\u0259n\u0259 bir bus\u0259 \u0259ta,<\/p>\n<p>Varl\u0131n\u0131n borcudu yoxsullara imdad el\u0259sin \u2013 \u018flia\u011fa Vahid m\u0259kt\u0259binin davam\u00e7\u0131s\u0131, g\u00f6rk\u0259mli q\u0259z\u0259l \u015fairi Hac\u0131 Mailin m\u0259\u015fhur q\u0259z\u0259lind\u0259n se\u00e7diyim bu beytin ilk misras\u0131ndak\u0131 deyim el aras\u0131nda da kifay\u0259t q\u0259d\u0259r sevilir v\u0259 m\u0259qam\u0131 d\u00fc\u015f\u0259nd\u0259 s\u00f6yl\u0259nilir, m\u0259s\u0259l \u00e7\u0259kilir. Qeyd edim ki, bu beyt d\u0259 r\u0259m\u0259l b\u0259hrind\u0259 &#8211; alt\u0131nc\u0131 n\u00f6v d\u00f6rdb\u00f6l\u00fcml\u00fc q\u0131sa inc\u0259 r\u0259m\u0259ld\u0259, f\u0259\u2019ilAt\u00fcn f\u0259\u2019ilAt\u00fcn f\u0259\u2019ilAt\u00fcn f\u0259\u2019il\u00fcn t\u0259fil\u0259sind\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131n\u0131b.<\/p>\n<p>Yuxar\u0131da qeyd olundu\u011fu kimi, klassik Az\u0259rbaycan \u015fairl\u0259rinin \u015feirl\u0259rind\u0259 bel\u0259 misallar, bel\u0259 n\u00fcmun\u0259l\u0259r says\u0131z-hesabs\u0131zd\u0131r. Dahi Nizami G\u0259nc\u0259vinin dem\u0259k olar ki, az qala h\u0259r beyti, h\u0259r misras\u0131 \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 bir atalar s\u00f6z\u00fc, z\u0259rbi-m\u0259s\u0259l, m\u00fcdrik k\u0259lam toplusudur. Amma biz yaln\u0131z \u0259ruz v\u0259znind\u0259 olan atalar s\u00f6zl\u0259rind\u0259n dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn Nizami G\u0259nc\u0259vinin t\u0259rc\u00fcm\u0259d\u0259n g\u0259l\u0259n heca v\u0259znli \u015feirl\u0259rind\u0259n n\u00fcmun\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rmirik.<\/p>\n<p>Olduqca sevindirici hald\u0131r ki, \u00e7a\u011fda\u015f klassik \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131zda bu g\u00fcn bu \u0259n\u0259n\u0259ni, bu yolu olduqca u\u011furlu \u015f\u0259kild\u0259 davam etdir\u0259n g\u0259nc \u0259ruz\u00e7u \u015fairl\u0259rimiz vard\u0131r. \u00d6z \u015feirl\u0259rind\u0259 z\u0259rbi-m\u0259s\u0259ll\u0259rd\u0259n m\u0259har\u0259tl\u0259 istifad\u0259 ed\u0259n \u015fairl\u0259rimizd\u0259n V\u00fcqar Rahi v\u0259 \u0130lkin Xaliqi buna misal \u00e7\u0259km\u0259k olar. H\u0259r iki \u015fairin yazd\u0131\u011f\u0131, m\u00fcst\u0259zad janr\u0131nda olan g\u00f6z\u0259l bir \u015feird\u0259 qeyd olunan bu b\u0259ndin \u00fcst\u00fcnd\u0259n g\u00f6z\u00fcyumulu ke\u00e7m\u0259k olmur. B\u0259nd V\u00fcqar Rahiy\u0259 m\u0259xsusdur:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00d6rd\u0259k d\u0259 \u00e7a\u015far gets\u0259 \u0259g\u0259r qaz yeri\u015fiyl\u0259,<\/p>\n<p>Getsin gedi\u015fiyl\u0259!<\/p>\n<p>Laz\u0131md\u0131 ki, m\u0259\u015f\u011ful ola h\u0259r k\u0259s \u00f6z i\u015fiyl\u0259 &#8211;<\/p>\n<p>H\u0259r k\u0259s \u00f6z i\u015fiyl\u0259!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>H\u0259z\u0259c b\u0259hrinin s\u0259kkizinci n\u00f6v\u00fcnd\u0259 &#8211; d\u00f6rdb\u00f6l\u00fcml\u00fc s\u0131n\u0131q a\u00e7\u0131q h\u0259z\u0259c b\u0259hrind\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f bu \u015feirin q\u0259libl\u0259ri bel\u0259dir: m\u0259f\u2019Ul\u00fc m\u0259fA\u2019il\u00fc m\u0259fA\u2019il\u00fc f\u0259\u2019Ul\u00fcn. S\u00f6z\u00fc, \u015feiri ucuz tutanlara, qafiy\u0259p\u0259rdazl\u0131q ed\u0259n bo\u015f-bekar, amma kifay\u0259t q\u0259d\u0259r iddial\u0131 adamlara \u00fcnvanlanm\u0131\u015f bu \u015feird\u0259ki m\u00fcqayis\u0259 haz\u0131rk\u0131 d\u00f6vr\u00fcm\u00fcz \u00fc\u00e7\u00fcn tam yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n bir \u015feirdir. \u015eeirin ilk misras\u0131ndak\u0131 \u201c\u00d6rd\u0259k d\u0259 \u00e7a\u015far gets\u0259 \u0259g\u0259r qaz yeri\u015fiyl\u0259\u201d ifad\u0259si xalq aras\u0131nda \u0259n m\u0259\u015fhur olan deyim kimi bu \u015feird\u0259 d\u0259 dol\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 yerini tap\u0131r v\u0259 \u0259d\u0259bi m\u00fchit\u0259 x\u0259l\u0259l g\u0259tir\u0259nl\u0259rin b\u0259dii obraz\u0131n\u0131 tamamlay\u0131r. R\u0259hm\u0259tlik Baba P\u00fcnhan demi\u015fk\u0259n: \u201cQ\u0259l\u0259m ucuz, varaq ucuz, yazan yazan\u0259 s\u00f6yk\u0259nib&#8230;\u201d<\/p>\n<p>\u015eairl\u0259rimizd\u0259n n\u00fcmun\u0259l\u0259r g\u0259tiyrdiyim beytl\u0259rin say\u0131n\u0131 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r art\u0131rmaq da olar. \u018fmin\u0259m ki, bu yaz\u0131n\u0131 oxuduqca sizl\u0259rin d\u0259 yad\u0131na sevdiyiniz \u015fairl\u0259rd\u0259n sevdiyiniz beytl\u0259r d\u00fc\u015f\u00fcr, xalq\u0131n dilind\u0259, yadda\u015f\u0131nda qalan, bu g\u00fcn aforizm\u0259, m\u00fcdrik k\u0259lamlara, atalar s\u00f6zl\u0259rin\u0259, z\u0259rbi-m\u0259s\u0259ll\u0259r\u0259 \u00e7evril\u0259n h\u0259min d\u0259y\u0259rli beytl\u0259ri, misralar\u0131 xat\u0131rlay\u0131rs\u0131n\u0131z, t\u0259krar-t\u0259krar \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u00fcz\u0259 deyirsiniz.<\/p>\n<p>\u018fruz v\u0259zninin \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus geni\u015f imkanlar\u0131 \u015feir dilimizi r\u0259ngar\u0259ng etm\u0259kl\u0259 b\u0259rab\u0259r atalar s\u00f6zl\u0259rimizin d\u0259 bu v\u0259znd\u0259 \u015feir\u0259 g\u0259tirilm\u0259sin\u0259 imkan yarad\u0131r ki, g\u00f6rk\u0259mli q\u0259l\u0259m ustalar\u0131m\u0131z da bu imkanlardan m\u0259har\u0259tl\u0259 istifad\u0259 edirl\u0259r, poeziyam\u0131za xidm\u0259t ed\u0259n milli m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimizi daha da z\u0259nginl\u0259\u015fdirirl\u0259r. Bu da bizim do\u011fma ana dilimizin, milli m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimizin, b\u00f6y\u00fck poeziyam\u0131z\u0131n t\u0259nt\u0259n\u0259si, q\u0259l\u0259b\u0259sidir!<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"18823\">Yaz\u0131ya 179 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Atalar s\u00f6zl\u0259ri, z\u0259rbi-m\u0259s\u0259ll\u0259r\u2026 Y\u00fcz ill\u0259rd\u0259n s\u00fcz\u00fcl\u00fcb g\u0259l\u0259n, dem\u0259k olar ki, h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 d\u00fcnyam\u0131z\u0131n ist\u0259nil\u0259n t\u0259r\u0259fl\u0259ri il\u0259 uzla\u015fan, \u0259n vacib h\u0259yat ya\u015famlar\u0131m\u0131z\u0131 parlaq \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 ed\u0259n atalar s\u00f6zl\u0259ri \u00f6z aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00f6z d\u0259y\u0259rini h\u0259mi\u015f\u0259 qoruyub saxlay\u0131r, dill\u0259rd\u0259n dill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr, daha da geni\u015f yay\u0131l\u0131r. C\u00fcnki, \u0259n b\u00f6y\u00fck v\u0259 \u0259n yar\u0131d\u0131c\u0131 \u00fcns\u00fcr el\u0259 xalq\u0131n \u00f6z\u00fcd\u00fcr. El\u0259 bir insan tap\u0131lmaz [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[22,3],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18823"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18823"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18823\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18824,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18823\/revisions\/18824"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18823"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18823"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18823"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}