{"id":18897,"date":"2023-07-03T11:45:37","date_gmt":"2023-07-03T06:45:37","guid":{"rendered":"https:\/\/kultur.az\/?p=18897"},"modified":"2023-07-03T11:45:37","modified_gmt":"2023-07-03T06:45:37","slug":"sair-rumi-il%c9%99-s%c9%99ms-homoseksual-sevgili-olublar-yoxsa-bu-sad%c9%99c%c9%99-bir-bhakti1-sevgisi-idi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=18897","title":{"rendered":"\u015eair Rumi il\u0259 \u015e\u0259ms homoseksual sevgili olublar? (yoxsa bu sad\u0259c\u0259 bir Bhakti1 sevgisi idi?)"},"content":{"rendered":"<p><b><i><a href=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/11627294183eqjlyfvrcszl0ttvlf1zot3ctmhmqzndiuhpwuyfdyndhkwzyiqcx2tlo2geuake1agyxaupt5zywdegyyn7l5fxijoasvecyngx.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-18898\" alt=\"11627294183eqjlyfvrcszl0ttvlf1zot3ctmhmqzndiuhpwuyfdyndhkwzyiqcx2tlo2geuake1agyxaupt5zywdegyyn7l5fxijoasvecyngx\" src=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/11627294183eqjlyfvrcszl0ttvlf1zot3ctmhmqzndiuhpwuyfdyndhkwzyiqcx2tlo2geuake1agyxaupt5zywdegyyn7l5fxijoasvecyngx-226x300.jpg\" width=\"226\" height=\"300\" \/><\/a>M\u00fc\u0259llif: Ramesh BJONNES<\/i><\/b><b><i>\u00a0<\/i><\/b><\/p>\n<p><b><i>M\u00fc\u0259llifin icaz\u0259si il\u0259 \u00e7evirdi: Elmar V\u00dcQARLI\u00a0 <\/i><\/b><\/p>\n<p><i>\u00a0<\/i><\/p>\n<p>Yazar Yoqi Julian bu yax\u0131nlarda &#8220;Elephant&#8221; jurnal\u0131nda d\u0259rc etdirdiyi m\u0259qal\u0259sind\u0259 yaz\u0131r ki, 12-ci \u0259srin ekstatik v\u0259 mistik \u015fairi Rumi ola bilsin homoseksual oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilib.<\/p>\n<p>M\u0259lumdur ki, b\u0259zi alim v\u0259 yazarlar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Koleman Barks da Ruminin sevimli m\u00fc\u0259llimi \u015e\u0259msin q\u0259tl\u0259 yetirildiyini iddia edirl\u0259r. \u0130lk d\u0259f\u0259 Rumi v\u0259 \u015e\u0259msin homoseksual sevgili olmas\u0131 \u015fayi\u0259sini \u00f6z\u00fc a\u00e7\u0131qca homoseksual olan yaz\u0131\u00e7\u0131, ruhani aktivist Andey Harvey \u00e7\u0131xartm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Ruminin m\u0259\u015fuqunun onun homoseksual sevgilisi \u015e\u0259ms olmas\u0131 ideyas\u0131 b\u00f6y\u00fck m\u00fcbahis\u0259 do\u011furmu\u015fdur. Lakin t\u0259k m\u00fcbahis\u0259li olmayan m\u0259qam budur ki, Rumini kims\u0259 \u00f6ld\u00fcrm\u0259mi\u015fdir. O, 17 dekabr 1273-c\u00fc ild\u0259 t\u0259bii s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n v\u0259fat etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Koleman Barks yaz\u0131r: &#8220;1248-ci ilin 5 dekabr gec\u0259si. Rumi il\u0259 \u015e\u0259ms s\u00f6hb\u0259tl\u0259\u015firdil\u0259r. \u015e\u0259ms qap\u0131n\u0131n dal\u0131ndan \u00e7a\u011f\u0131r\u0131ld\u0131. O, \u00e7\u00f6l\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131 v\u0259 onu bundan sonra\u00a0 bir daha g\u00f6r\u0259n olmad\u0131. \u00c7ox ehtimal ki, \u015e\u0259ms Ruminin o\u011flu \u018fla\u0259ddin t\u0259r\u0259find\u0259n gizlic\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdir. \u018fg\u0259r bel\u0259dirs\u0259, onda \u015e\u0259ms h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 \u00f6z ba\u015f\u0131n\u0131 Mistik Dostluq namin\u0259 vermi\u015fdir&#8221;.<\/p>\n<p>Ba\u015f\u0131n\u0131 quruya<sup>2<\/sup><i>, <\/i>Tanr\u0131ya, \u0130lahiy\u0259 verm\u0259k ifad\u0259si m\u0259mnuniyy\u0259tl\u0259 \u00f6lm\u0259k, ruhun qorxmadan \u00f6l\u00fcml\u0259 qovu\u015fma\u011fa haz\u0131r olmas\u0131 anlam\u0131ndad\u0131r. Bu bax\u0131mdan Hindistan Bhakti mistikl\u0259ri olan K\u0259bir<sup>3<\/sup> v\u0259 Mirabayinin<sup>4<\/sup> co\u015fqun sevgi poeziyalar\u0131 m\u00fcxt\u0259lif y\u00f6nl\u0259ri il\u0259 Rumini xat\u0131rlad\u0131r.<\/p>\n<p>Salnam\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259ksini tapm\u0131\u015f, biz\u0259 art\u0131q m\u0259lum olan r\u0259vay\u0259tl\u0259rd\u0259 ruhani qruplar\u0131n v\u0259 dini t\u0259riq\u0259tl\u0259rin bir-biri il\u0259, yaxud da \u00f6z aralar\u0131nda q\u0131sqancl\u0131q, satq\u0131nl\u0131q, x\u0259yan\u0259t etm\u0259l\u0259ri, m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131, h\u0259tta q\u0259tll\u0259r\u0259 bel\u0259 r\u0259vac verm\u0259l\u0259ri qeyri-adi bir h\u0259r\u0259k\u0259t deyil. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259rz edilir ki, Buddan\u0131n bir \u015fagirdi onu \u00f6ld\u00fcrm\u0259y\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 c\u0259hd etmi\u015fdir. El\u0259c\u0259 d\u0259 \u0130san\u0131n \u0130uda \u0130skariot t\u0259r\u0259find\u0259n x\u0259yan\u0259t\u0259 u\u011framas\u0131 hekay\u0259tini biz ham\u0131m\u0131z bilirik.<\/p>\n<p>M\u00fcasir vaxtlarda m\u0259nim m\u00fc\u0259llimim Anandamurti siyasi c\u0259h\u0259td\u0259n \u0259sasland\u0131r\u0131lan ittihamlarla yalandan h\u0259bs\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. Bu Hindistan qurusunun qeyri-adiliyi ondan ibar\u0259t idi ki, o, kasta sistemin\u0259 qar\u015f\u0131 dan\u0131\u015fm\u0131\u015f, kapitalizmin anti-humanist iqtisadi formasiya oldu\u011funu bildirmi\u015f v\u0259 onu daha birg\u0259 (kooperativ) iqtisadiyyatla d\u0259yi\u015fdirm\u0259k ist\u0259mi\u015fdi.<\/p>\n<p>O sonralar ac\u0131qlan\u0131rd\u0131 ki, siyas\u0259t\u00e7il\u0259r, z\u0259nginl\u0259r v\u0259 kahin brahmanlar<sup>5<\/sup> ondan canlar\u0131n\u0131 qurtarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lbir olub ona qar\u015f\u0131 sui-q\u0259sd haz\u0131rlay\u0131blar. 8 ild\u0259n sonra, 1979-cu ild\u0259 h\u0259bsxanada z\u0259h\u0259rl\u0259ndikd\u0259n sonra m\u0259hk\u0259m\u0259 i\u015fini &#8220;siyasi t\u0259rkibli&#8221; hesab ed\u0259n Q\u0259rb h\u00fcquq\u015f\u00fcnaslar\u0131n\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 o b\u00fct\u00fcn ittihamlardan azad edildi. Bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131 \u0130ndira Qandinin Hindistan\u0131 diktator g\u00fccl\u0259rl\u0259 m\u00fcxalif\u0259t liderl\u0259rin\u0259 v\u0259 proqressiv t\u0259\u015fkilatlara qada\u011falar qoymaqla, onlar\u0131 h\u0259bsxanaya sald\u0131rmaq v\u0259 \u0259zablar verm\u0259kl\u0259 idar\u0259 etdiyi\u00a0 70-ci ill\u0259rd\u0259 ba\u015f vermi\u015fdir.<\/p>\n<p>Ziddiyy\u0259t v\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r ruhani dair\u0259l\u0259rd\u0259 yeni bir \u015fey deyil. Yax\u015f\u0131, yaln\u0131z ekstatik \u0130lahi e\u015fqin m\u00fcdafi\u0259\u00e7isi kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259n Rumiy\u0259 n\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 q\u0131sqancl\u0131q edirl\u0259r? B\u0259lk\u0259, bu ona g\u00f6r\u0259 bel\u0259dir ki, Rumi il\u0259 \u015e\u0259ms h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 homoseksual sevgili olublar?<\/p>\n<p>Rumi il\u0259 \u015e\u0259msin homoseksual sevgili olmas\u0131 ideyas\u0131 \u015f\u0259xs\u0259n m\u0259n\u0259 \u201cb\u00f6y\u00fck\u201d, eyni zamanda \u201cd\u0259bd\u0259b\u0259li\u201d m\u00fcasir bax\u0131\u015flardan biri kimi g\u0259lir. \u018flb\u0259tt\u0259, ona g\u00f6r\u0259 yox ki, homoseksual olmaq \u00f6z\u00fc bir problemdir, lakin bu halda bel\u0259 o, h\u0259qiq\u0259t\u0259 uy\u011fun deyil. Sufizmd\u0259, Tantra<sup>6<\/sup> v\u0259 \u015f\u0259rqin dig\u0259r ekstatik tradisiyalar\u0131nda rast g\u0259ldiyimiz m\u00fc\u0259llim-\u015fagird m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri \u0259n\u0259n\u0259si Q\u0259rbd\u0259, do\u011frudan da, m\u00f6vcud deyil. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 biz \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259nm\u0259y\u0259 v\u0259 inams\u0131zl\u0131\u011fa h\u0259ddind\u0259n art\u0131q meylliyik. Tez-tez bu kimi m\u0259hr\u0259mliyi, yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131 cinsi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 b\u0259rab\u0259r tuturuq, halbuki bel\u0259 \u015fey orada q\u0259tiyy\u0259n ola bilm\u0259z. B\u0259zi m\u00fcasir m\u00fc\u0259lliml\u0259rdir ki, sad\u0259c\u0259 s\u0131x\u0131nt\u0131n\u0131 aradan qald\u0131rmaq ad\u0131 alt\u0131nda \u00f6z \u015fagirdl\u0259ri il\u0259, h\u0259qiq\u0259t\u0259n, cinsi \u0259laq\u0259y\u0259 girirl\u0259r.<\/p>\n<p>Birinin M\u0259\u015fuq v\u0259 A\u015fiq anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 \u00f6z m\u00fc\u0259llimi bar\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259tm\u0259si Q\u0259rbd\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcl\u0259n deyil. Bir q\u0259d\u0259r d\u0259 fikrimizi inki\u015faf etdir\u0259r\u0259k dey\u0259 bil\u0259rik ki, paralel aparmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 Sufizmd\u0259 v\u0259 Yoqada rast g\u0259lin\u0259 bil\u0259n Bhakti<sup>7<\/sup> \u0259n\u0259n\u0259sinin (az-\u00e7ox b\u0259zi qara Baptist kils\u0259l\u0259ri istisna olmaqla!) Q\u0259rb mistizmind\u0259 analoqu yoxdur. Biz sad\u0259c\u0259 Q\u0259rbd\u0259 ke\u015fi\u015fl\u0259rimizd\u0259n b\u0259rk yap\u0131\u015fm\u0131r\u0131q, onlarla \u0259l-\u0259l\u0259 tutmuruq, g\u00f6zl\u0259rin\u0259 diqq\u0259tl\u0259 baxm\u0131r\u0131q; lakin \u0259srl\u0259rdir ki, bu irfan yolunu \u015f\u0259rqlil\u0259r gedirl\u0259r.<\/p>\n<p>Q\u0259rbin m\u0259n\u0259vi poeziyas\u0131nda seksual b\u0259diilik v\u0259 obrazl\u0131l\u0131q da yoxdur. \u015e\u0259rqd\u0259 seksual birlik, ittifaq h\u0259m d\u0259 daxili v\u0259cdi, tantrik kundalini<sup>8<\/sup> hal\u0131n\u0131 ifad\u0259 edir. S\u0259rxo\u015flu\u011fun ruhani m\u0259qamlar\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259n &#8220;\u015f\u0259rab&#8221;, &#8220;s\u0259rxo\u015f&#8221; v\u0259 &#8220;meyxana&#8221; kimi s\u00f6zl\u0259rini anlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 biz d\u0259rin m\u0259n\u0259vi \u0259n\u0259n\u0259y\u0259 malik deyilik. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, Tanr\u0131 m\u0259qam\u0131nda y\u00fcks\u0259lm\u0259yi \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u015e\u0259rqd\u0259 s\u0259daq\u0259tl\u0259 yerin\u0259 yetiril\u0259n tradisiya Q\u0259rbd\u0259 yoxdur. Y\u00f6nd\u0259msiz yoqa ritml\u0259ri biz\u0259 ona g\u00f6r\u0259 t\u0259dric\u0259n \u00e7at\u0131r ki, onlar h\u0259l\u0259 bizim s\u00fcm\u00fckl\u0259rimiz\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259yib, qan\u0131m\u0131za hopmay\u0131b. Biz h\u0259l\u0259 d\u0259 o ritml\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn olduqca m\u0259n\u0259vi c\u0259h\u0259td\u0259n c\u0259sar\u0259tsizik. Biz q\u0259rblil\u0259r o zaman b\u0259d\u0259nimizi t\u0259rk edib \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259 v\u0259h\u015fi t\u0259biilikl\u0259 daxil oluruq ki, onda ya narkotik q\u0259bul edirik, ya cinsi \u0259laq\u0259d\u0259 oluruq, ya da ki rok-n-rol oynay\u0131r\u0131q. \u00c7\u0259tin ki biz n\u0259 vaxtsa f\u0131rlanaq, Ruminin, K\u0259bir v\u0259 Mirabayinin etdikl\u0259ri kimi Allaha, yaxud da m\u00fc\u0259llimimiz\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259t b\u0259sl\u0259y\u0259k.<\/p>\n<p>Hindistanda yerin\u0259 yetiril\u0259n kirtan<sup>9<\/sup> m\u0259qam\u0131nda, transda olark\u0259n ax\u0131r\u0131nc\u0131 d\u0259f\u0259 s\u0259n n\u0259 vaxt d\u00f6\u015f\u0259m\u0259y\u0259 y\u0131x\u0131lm\u0131san ki?<\/p>\n<p>Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259 des\u0259k, biz o insanlara inanm\u0131r\u0131q ki, onlar Tanr\u0131 il\u0259 Ramakri\u015fna<sup>10<\/sup> Ana Kali il\u0259 dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 kimi dan\u0131\u015fd\u0131qlar\u0131n\u0131 iddia edirl\u0259r, nec\u0259 ki Mirabayi Sevgili Kri\u015fnas\u0131 il\u0259 bu c\u00fcr dan\u0131\u015fm\u0131\u015f v\u0259 onu sevmi\u015fdi. Biz bel\u0259 insanlar\u0131 burada institutlara q\u0259bul edirik, Hindistanda is\u0259 onlar\u0131 \u00e7ox vaxt m\u00fcq\u0259dd\u0259s say\u0131rlar.<\/p>\n<p>Hindistanda h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259s hesab olunan sadhular<sup>11<\/sup> k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7\u0131lpaq oynaya bil\u0259rl\u0259r. El\u0259c\u0259 d\u0259 Kalvinist<sup>12<\/sup> zahidliyimizd\u0259 biz q\u0259rblil\u0259r kils\u0259d\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t \u0259ll\u0259rimiz \u00fcz\u0259rind\u0259 otururuq. Biz h\u0259m a\u011fl\u0131 ba\u015f\u0131nda olan, eyni zamanda da daxili obrazlardan dan\u0131\u015fan adamlara inanm\u0131r\u0131q.<\/p>\n<p>Qeybd\u0259n g\u0259l\u0259n s\u0259sl\u0259ri yaln\u0131z d\u0259li adamlar e\u015fidir v\u0259 ya poeziyada bel\u0259 cins\u0259l obrazlar seksi t\u0259msil edir, &#8211; dem\u0259kl\u0259 biz h\u0259tta \u00f6z\u00fcn\u00fc q\u0259rb mistikas\u0131nda \u2013 M\u00fcq\u0259dd\u0259s Con, M\u00fcq\u0259dd\u0259s Frensis v\u0259 Avilal\u0131 Teresa kimi \u015f\u0259xsl\u0259rin timsal\u0131nda ifad\u0259 etmi\u015f b\u00fct\u00fcn ruhani-m\u0259n\u0259vi tradisiyalara m\u0259h\u0259l qoymuruq.<\/p>\n<p>B\u0259z\u0259n bel\u0259 adamlar, do\u011furdan da, \u00e7\u0131l\u011f\u0131nla\u015f\u0131rlar, lakin b\u0259z\u0259n d\u0259 bel\u0259 olmurlar. B\u0259z\u0259n onlar\u0131 mistik d\u0259 adland\u0131r\u0131rlar. M\u0259n \u00e7oxlu adamlar\u0131n d\u00f6\u015f\u0259m\u0259d\u0259 o yan-bu yana\u00a0 q\u0131vr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n, v\u0259cd hal\u0131nda q\u0131\u015fq\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131n, daxili g\u00f6rm\u0259l\u0259rl\u0259 s\u00f6hb\u0259tl\u0259\u015fdiyinin \u0259yani \u015fahidi olmu\u015fam; \u00f6z\u00fcm\u00fcn d\u0259 bunlar\u0131 etm\u0259yim h\u0259l\u0259 bir yana qals\u0131n. Bizim he\u00e7 birimiz h\u0259l\u0259 d\u0259 institutla\u015fd\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f\u0131q dey\u0259mi bel\u0259 \u015feyl\u0259r Q\u0259rbd\u0259 q\u0259bul olunmamal\u0131d\u0131r?<\/p>\n<p>Ruminin Sevgili m\u00fc\u0259llimi \u015e\u0259ms\u0259 olan m\u0259h\u0259bb\u0259tini homoseksual \u0259laq\u0259 il\u0259 eynil\u0259\u015fdirm\u0259k c\u0259hdi bug\u00fcnk\u00fc \u0259ks\u0259r Hindistan aliml\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n \u015f\u00fcurun Eyn\u015fteyni hesab edil\u0259n Ramakri\u015fnan\u0131n m\u0259n\u0259vi dahiliyini \u00e7\u0259r\u0259n\u00e7i d\u0259lilikl\u0259 bir tutmaq q\u0259d\u0259r yanl\u0131\u015fd\u0131r. Bu is\u0259 \u0259n pis halda bel\u0259 reduksionizmdir.<\/p>\n<p>M\u0259n\u0259 bel\u0259 g\u0259lir ki, bu v\u0259ziyy\u0259t h\u0259m d\u0259 z\u0259rif kundalinin oyanmas\u0131 hal\u0131n\u0131 k\u00fcr\u0259yind\u0259 h\u0259\u015f\u0259rat dola\u015fmas\u0131 il\u0259 s\u0259hv salmaqla bir \u015feydir. Daxili al\u0259m h\u0259m real, h\u0259m d\u0259 qeyri-reald\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar da ruhani yolun f\u0259rqli m\u0259qamlar\u0131n\u0131 izah ed\u0259 bil\u0259n yol\u00e7ular\u0131n spesifik m\u0259n\u0259vi t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. Ruminin z\u0259ngin m\u0259n\u0259vi mistik daxili d\u00fcnyas\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcn\u00fc onun sad\u0259c\u0259 homoseksual oldu\u011funu dem\u0259kl\u0259 ki\u00e7iltm\u0259y\u0259, a\u015fa\u011f\u0131lama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fanlar (\u0259slind\u0259, onun qey v\u0259 ya homoseksual olmas\u0131n\u0131n he\u00e7 bir f\u0259rqi yoxdur), \u0259lb\u0259tt\u0259, fikirl\u0259\u015fdikl\u0259rinin tam \u0259ksini edirl\u0259r. Onlar Ruminin \u0259ngin mistik \u015f\u00fcurunun dol\u011fun spektrini, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc d\u00fcny\u0259vi rakursdan t\u0259svir etm\u0259kl\u0259 onu \u0259slind\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rma\u011fa, t\u0259hrif etm\u0259y\u0259 can at\u0131rlar.<\/p>\n<p>Ruh b\u0259d\u0259nd\u0259 v\u0259 sevginin q\u0259lbind\u0259 ya\u015fay\u0131r. O gah yerd\u0259 ya\u015fay\u0131r, gah da s\u0259mada ya\u015fay\u0131r. O h\u0259m inc\u0259dir, h\u0259m d\u0259 qabad\u0131r. Rumiy\u0259 g\u00f6r\u0259, ruh b\u00fct\u00fcn s\u0259rh\u0259dl\u0259ri s\u0259rb\u0259stc\u0259 ke\u00e7\u0259 bilir. Ruminin e\u015fq ruhu \u015e\u0259ms\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259 onun h\u0259m b\u0259d\u0259nind\u0259, h\u0259m d\u0259 a\u011fl\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131. Lakin \u015e\u0259msi sev\u0259nd\u0259 is\u0259 o bunu q\u0259lbinin daim g\u00f6yn\u0259y\u0259n ruhi a\u011fr\u0131s\u0131 il\u0259 etdi. Mirabayi d\u0259 \u00f6z daxili Kri\u015fnas\u0131na olan ruhani sevgisini Rumi il\u0259 eyni t\u0259rzd\u0259 b\u0259sl\u0259mi\u015fdi.<\/p>\n<p>N\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 Ruminin sevgi poeziyas\u0131 \u015e\u0259msin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonrak\u0131 ill\u0259r \u0259rzind\u0259\u00a0 yaranm\u0131\u015f, Mirabayinin is\u0259 sevgi poeziyas\u0131 Kri\u015fnan\u0131n Vrindavan<sup>13<\/sup> tarlalar\u0131nda g\u0259zintisind\u0259n t\u0259xmin\u0259n 2 min il sonra yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131? Bunda t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc bir \u015fey yoxdur. \u015e\u0259msin sirli qeybind\u0259n sonra onu axtaran Rumi sonda bel\u0259 anlam\u0131\u015fd\u0131:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&#8220;M\u0259n n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn onu axtarmal\u0131yam?<\/p>\n<p>M\u0259n ki onunun eynisiy\u0259m.<\/p>\n<p>Onun c\u00f6vh\u0259ri m\u0259nd\u0259n dan\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259n \u00f6z\u00fcm \u00f6z\u00fcm\u00fc axtar\u0131rm\u0131\u015fam!&#8221;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00d6z\u00fcm\u00fcz\u00fc axtarark\u0259n ruhani yolu bizd\u0259n \u0259vv\u0259l getmi\u015f b\u0259l\u0259d\u00e7il\u0259r\u0259, m\u00fc\u0259llim v\u0259 mistikl\u0259r\u0259 ehtiyac duyuruq. Kri\u015fna deyir ki, sevgi ruhani yolu t\u0259sirli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259 v\u0259 tezl\u0259\u015fdir\u0259 bil\u0259r. Lakin n\u0259tic\u0259 etibar\u0131 il\u0259 m\u00fc\u0259llim\u0259, M\u0259\u015fuqa y\u00f6n\u0259l\u0259n m\u0259h\u0259bb\u0259ti Rumi daxili \u00d6Z\u00fcm\u00fcz\u0259 olan e\u015fq oldu\u011funu ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. Dem\u0259k, ruhani s\u0259f\u0259rin m\u0259qs\u0259di qey v\u0259 ya homoseksual tapmaq \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, sad\u0259c\u0259 \u00d6Z\u00fcm\u00fcz\u0259 olan e\u015fqdir. \u00d6Z\u00fcm\u00fcz\u00fc tapmaqd\u0131r!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b><span style=\"text-decoration: underline;\">B\u0259zi s\u00f6zl\u0259rin izah\u0131<\/span><\/b><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol>\n<li>Bhakti (Sanskrit s\u00f6z\u00fcd\u00fcr, m\u0259nas\u0131 \u201cs\u0259daq\u0259t\u201d, &#8220;sadiq olmaq\u201d) &#8211; Hinduizmd\u0259 iman g\u0259tir\u0259nl\u0259 Tanr\u0131 aras\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif formalarda t\u0259zah\u00fcr ed\u0259n sevgi v\u0259 tap\u0131nman\u0131 ifad\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilir.<\/li>\n<li>Quru \u2013 hinduizmd\u0259 m\u00fcr\u015fid, ustad, pir, ruhaniyyat m\u00fc\u0259llimi.<\/li>\n<li>K\u0259bir (1440-1518) \u2013 orta \u0259sr Hindistan mistik \u015fairi, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 bhakti h\u0259r\u0259kat\u0131na, el\u0259c\u0259 d\u0259 klassik Hind \u0259d\u0259biyyat\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<\/li>\n<li>Mirabayi (1499-1547) \u2013 \u00a0Hind mistik qad\u0131n \u015fairi v\u0259 Hind \u0259d\u0259biyyat\u0131nda Kri\u015fna poeziyas\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259si. \u015eimali Hindistanda bhakti tradisiyas\u0131n\u0131n m\u00fcq\u0259dd\u0259sl\u0259rind\u0259n hesab olunur. O, \u0259s\u0259rl\u0259rini braj, racastan v\u0259 qucarat dill\u0259rind\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131r. Yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u0259sas\u0259n Kri\u015fnaya olan sevgisini t\u0259svir etmi\u015fdir.<\/li>\n<li>Brahmanlar \u2013 q\u0259dim Hindistanda kahinl\u0259r kastas\u0131. Hesab edilirdi ki, Brahma \u00f6z dodaqlar\u0131ndan kahin brahmanlar\u0131 yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 onlar adamlarla Brahman\u0131n ad\u0131ndan dan\u0131\u015f\u0131rlar. Brahmanlar hindlil\u0259rin birinci ali kastas\u0131 say\u0131l\u0131r.<\/li>\n<li>Tantra \u2013 (h\u0259m\u00e7inin tantrizm v\u0259 tantra dini d\u0259 deyilir) Hindistan\u0131n q\u0259dim inanc tradisiyalar\u0131ndan biridir, h\u0259m hinduizm\u0259, h\u0259m d\u0259 buddizm\u0259 g\u00fccl\u00fc t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Sanskrit s\u00f6z\u00fc olan tantra ad\u0259t\u0259n &#8220;traktat&#8221; v\u0259 ya &#8220;giri\u015f&#8221; anlam\u0131nda i\u015fl\u0259dilir.\u00a0 H\u0259rfi m\u0259nada &#8220;\u015fal, d\u0259smal, \u00f6rt\u00fck, toxumaq, toxuculuq d\u0259zgah\u0131&#8221; m\u0259nalar\u0131n\u0131 da verdiyinin dem\u0259k olar.\u00a0 S\u00f6z\u00fcn &#8220;prinsip, kontinuum, sistem, doktrina, n\u0259z\u0259riyy\u0259&#8221; anlamlar\u0131 tan fel k\u00f6k\u00fcnd\u0259n t\u00f6r\u0259mi\u015f &#8220;geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k&#8221; s\u00f6z\u00fcnd\u0259n v\u0259 &#8220;al\u0259t&#8221; m\u0259nas\u0131n\u0131 ver\u0259n tra \u015f\u0259kil\u00e7isind\u0259n ir\u0259li g\u0259lir.<\/li>\n<li>Baptizm \u2014 Xristian protestant m\u0259zh\u0259bidir. Yunan dilind\u0259n t\u0259rc\u00fcm\u0259d\u0259 &#8220;suya bat\u0131rmaq, suda v\u0259ftiz etm\u0259k&#8221; m\u0259nas\u0131n\u0131 ifad\u0259 edir.<\/li>\n<li>Kundalini \u2013 Sanskrit s\u00f6z\u00fcd\u00fcr, &#8220;sirkulyar, dair\u0259vi&#8221; m\u0259nas\u0131n\u0131 bildirir. Yoqa n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, insan b\u0259d\u0259nind\u0259, onur\u011fan\u0131n \u0259sas\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n ilkin enerjidir, oyad\u0131lmas\u0131na ehtiyac var.<\/li>\n<li>Kirtan v\u0259 ya kirtana \u2013 Sanskrit s\u00f6z\u00fcd\u00fcr, m\u0259dhiyy\u0259 dem\u0259kdir. Hinduizmd\u0259 tanr\u0131 Kri\u015fnaya qrup \u015f\u0259klind\u0259 musiqinin m\u00fc\u015fayi\u0259til\u0259 dua edilm\u0259sidir. Kirtan s\u00f6yl\u0259y\u0259n\u0259 kirtankar deyilir.<\/li>\n<\/ol>\n<p>10. Ramakri\u015fna Paramahamsa (1836-1886) \u2014 hindistanl\u0131 quru, mistik, vaiz, hinduizm dinind\u0259 islatah aparm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>11. Sadhu v\u0259 ya sadu \u2013 hinduizmd\u0259 yoqa il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan asket ki\u015fil\u0259r\u0259 deyilir. Qad\u0131nlara is\u0259 sadvi deyilir.<\/p>\n<p>12. Kalvinizm \u2014 Jan Kalvinin XVI \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 ortaya atd\u0131\u011f\u0131 ideyalara \u0259sas\u0259n yaratd\u0131\u011f\u0131 xristianl\u0131q c\u0259r\u0259yan\u0131. Bu dini inanc sistemi, ilk d\u0259f\u0259 Cenevr\u0259d\u0259, daha sonra is\u0259 Niderland, \u015eotlandiya, Almaniya v\u0259 Fransada qurulan yeni kils\u0259l\u0259rd\u0259 q\u0259bul edilib.\u00a0 Kalvinizm \u0259n\u0259n\u0259vi dini bax\u0131\u015flar\u0131 deyil, ilk xristian bax\u0131\u015flar\u0131n\u0131 \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n<p>13. Vrindavan \u2013 Hindistanda \u015f\u0259h\u0259rdir. Tanr\u0131 Kri\u015fna \u00f6z u\u015faql\u0131\u011f\u0131n\u0131 Vrindavanda ke\u00e7irdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn Hinduizm dinind\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259s 7 m\u0259kandan biri say\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify;\"><b style=\"mso-bidi-font-weight: normal;\"><i style=\"mso-bidi-font-style: normal;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">M\u00fc\u0259llif: Ramesh BJONNES<\/span><\/i><\/b><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify;\"><b style=\"mso-bidi-font-weight: normal;\"><i style=\"mso-bidi-font-style: normal;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">\u00a0<\/span><\/i><\/b><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify;\"><b style=\"mso-bidi-font-weight: normal;\"><i style=\"mso-bidi-font-style: normal;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">M\u00fc\u0259llifin icaz\u0259si il\u0259 \u00e7evirdi: Elmar V\u00dcQARLI<span style=\"mso-spacerun: yes;\">\u00a0 <\/span><\/span><\/i><\/b><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify;\"><i style=\"mso-bidi-font-style: normal;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">\u00a0<\/span><\/i><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify; text-indent: 36.0pt;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">Yazar <span style=\"background: white; mso-highlight: white;\">Yoqi Julian bu yax\u0131nlarda <\/span>&#8220;Elephant&#8221; jurnal\u0131nda d\u0259rc etdirdiyi <span style=\"background: white; mso-highlight: white;\">m\u0259qal\u0259sind\u0259 yaz\u0131r ki, 12-ci \u0259srin ekstatik v\u0259 mistik \u015fairi Rumi ola bilsin homoseksual oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilib.<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify; text-indent: 36.0pt;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">M\u0259lumdur ki, b\u0259zi alim v\u0259 yazarlar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Koleman Barks da Ruminin sevimli m\u00fc\u0259llimi \u015e\u0259msin q\u0259tl\u0259 yetirildiyini iddia edirl\u0259r. \u0130lk d\u0259f\u0259 Rumi v\u0259 \u015e\u0259msin homoseksual sevgili olmas\u0131 \u015fayi\u0259sini \u00f6z\u00fc a\u00e7\u0131qca homoseksual olan yaz\u0131\u00e7\u0131, ruhani aktivist Andey Harvey \u00e7\u0131xartm\u0131\u015fd\u0131r.<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify; text-indent: 36.0pt;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">Ruminin m\u0259\u015fuqunun onun homoseksual sevgilisi \u015e\u0259ms olmas\u0131 ideyas\u0131 b\u00f6y\u00fck m\u00fcbahis\u0259 do\u011furmu\u015fdur. Lakin t\u0259k m\u00fcbahis\u0259li olmayan m\u0259qam budur ki, Rumini kims\u0259 \u00f6ld\u00fcrm\u0259mi\u015fdir. O, 17 dekabr 1273-c\u00fc ild\u0259 t\u0259bii s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n v\u0259fat etmi\u015fdir.<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify; text-indent: 36.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">Koleman Barks yaz\u0131r: &#8220;1248-ci ilin 5 dekabr gec\u0259si. Rumi il\u0259 \u015e\u0259ms s\u00f6hb\u0259tl\u0259\u015firdil\u0259r. \u015e\u0259ms qap\u0131n\u0131n dal\u0131ndan \u00e7a\u011f\u0131r\u0131ld\u0131. O, \u00e7\u00f6l\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131 v\u0259 onu bundan sonra<span style=\"mso-spacerun: yes;\">\u00a0 <\/span>bir daha g\u00f6r\u0259n olmad\u0131. \u00c7ox ehtimal ki, \u015e\u0259ms Ruminin o\u011flu \u018fla\u0259ddin t\u0259r\u0259find\u0259n gizlic\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdir. \u018fg\u0259r bel\u0259dirs\u0259, onda \u015e\u0259ms h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 \u00f6z ba\u015f\u0131n\u0131 Mistik Dostluq namin\u0259 vermi\u015fdir&#8221;.<span style=\"mso-spacerun: yes;\">\u00a0\u00a0 <\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify; text-indent: 36.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">Ba\u015f\u0131n\u0131 quruya<sup>2<\/sup><i style=\"mso-bidi-font-style: normal;\">, <\/i>Tanr\u0131ya, \u0130lahiy\u0259 verm\u0259k ifad\u0259si m\u0259mnuniyy\u0259tl\u0259 \u00f6lm\u0259k, ruhun qorxmadan \u00f6l\u00fcml\u0259 qovu\u015fma\u011fa haz\u0131r olmas\u0131 anlam\u0131ndad\u0131r. Bu bax\u0131mdan Hindistan Bhakti mistikl\u0259ri olan K\u0259bir<sup>3<\/sup> v\u0259 Mirabayinin<sup>4<\/sup> co\u015fqun sevgi poeziyalar\u0131 m\u00fcxt\u0259lif y\u00f6nl\u0259ri il\u0259 Rumini xat\u0131rlad\u0131r.<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify; text-indent: 36.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">Salnam\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259ksini tapm\u0131\u015f, biz\u0259 art\u0131q m\u0259lum olan r\u0259vay\u0259tl\u0259rd\u0259 ruhani qruplar\u0131n v\u0259 dini t\u0259riq\u0259tl\u0259rin bir-biri il\u0259, yaxud da \u00f6z aralar\u0131nda q\u0131sqancl\u0131q, satq\u0131nl\u0131q, x\u0259yan\u0259t etm\u0259l\u0259ri, m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131, h\u0259tta q\u0259tll\u0259r\u0259 bel\u0259 r\u0259vac verm\u0259l\u0259ri qeyri-adi bir h\u0259r\u0259k\u0259t deyil.<\/span><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\"> Misal \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259rz edilir ki, Buddan\u0131n bir \u015fagirdi onu \u00f6ld\u00fcrm\u0259y\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 c\u0259hd etmi\u015fdir. El\u0259c\u0259 d\u0259 \u0130san\u0131n <span style=\"background: white; mso-highlight: white;\">\u0130uda \u0130skariot t\u0259r\u0259find\u0259n x\u0259yan\u0259t\u0259 u\u011framas\u0131 <\/span>hekay\u0259tini biz ham\u0131m\u0131z <span style=\"background: white; mso-highlight: white;\">bilirik.<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify; text-indent: 36.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">M\u00fcasir vaxtlarda m\u0259nim m\u00fc\u0259llimim Anandamurti siyasi c\u0259h\u0259td\u0259n \u0259sasland\u0131r\u0131lan ittihamlarla yalandan h\u0259bs\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. Bu Hindistan qurusunun qeyri-adiliyi ondan ibar\u0259t idi ki, o, kasta sistemin\u0259 qar\u015f\u0131 dan\u0131\u015fm\u0131\u015f, kapitalizmin anti-humanist iqtisadi formasiya oldu\u011funu bildirmi\u015f v\u0259 onu daha birg\u0259 (kooperativ) iqtisadiyyatla d\u0259yi\u015fdirm\u0259k ist\u0259mi\u015fdi.<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify; text-indent: 36.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">O sonralar ac\u0131qlan\u0131rd\u0131 ki, siyas\u0259t\u00e7il\u0259r, z\u0259nginl\u0259r v\u0259 kahin brahmanlar<sup>5<\/sup> ondan canlar\u0131n\u0131 qurtarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lbir olub ona qar\u015f\u0131 sui-q\u0259sd haz\u0131rlay\u0131blar. <span style=\"background: white; mso-highlight: white;\">8 ild\u0259n sonra, 1979-cu ild\u0259 h\u0259bsxanada z\u0259h\u0259rl\u0259ndikd\u0259n sonra m\u0259hk\u0259m\u0259 i\u015fini &#8220;siyasi t\u0259rkibli&#8221; hesab ed\u0259n Q\u0259rb h\u00fcquq\u015f\u00fcnaslar\u0131n\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 o b\u00fct\u00fcn ittihamlardan azad edildi.<\/span> B<span style=\"background: white; mso-highlight: white;\">unlar\u0131n ham\u0131s\u0131 \u0130ndira Qandinin Hindistan\u0131 diktator g\u00fccl\u0259rl\u0259 m\u00fcxalif\u0259t liderl\u0259rin\u0259 v\u0259 proqressiv t\u0259\u015fkilatlara qada\u011falar qoymaqla, onlar\u0131 h\u0259bsxanaya sald\u0131rmaq v\u0259 \u0259zablar verm\u0259kl\u0259 idar\u0259 etdiyi<span style=\"mso-spacerun: yes;\">\u00a0 <\/span>70-ci ill\u0259rd\u0259 ba\u015f vermi\u015fdir.<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify; text-indent: 36.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">Ziddiyy\u0259t v\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r ruhani dair\u0259l\u0259rd\u0259 yeni bir \u015fey deyil. <\/span><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">Yax\u015f\u0131, yaln\u0131z ekstatik \u0130lahi e\u015fqin m\u00fcdafi\u0259\u00e7isi kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259n Rumiy\u0259 n\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 q\u0131sqancl\u0131q edirl\u0259r? B\u0259lk\u0259, bu ona g\u00f6r\u0259 bel\u0259dir ki, Rumi il\u0259 \u015e\u0259ms h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 homoseksual sevgili olublar? <span style=\"background: white; mso-highlight: white;\"><span style=\"mso-spacerun: yes;\">\u00a0<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify; text-indent: 36.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">Rumi il\u0259 \u015e\u0259msin homoseksual sevgili olmas\u0131 ideyas\u0131 \u015f\u0259xs\u0259n m\u0259n\u0259 \u201cb\u00f6y\u00fck\u201d, eyni zamanda \u201cd\u0259bd\u0259b\u0259li\u201d m\u00fcasir bax\u0131\u015flardan biri kimi g\u0259lir. \u018flb\u0259tt\u0259, ona g\u00f6r\u0259 yox ki, homoseksual olmaq \u00f6z\u00fc bir problemdir, lakin bu halda bel\u0259 o, h\u0259qiq\u0259t\u0259 uy\u011fun deyil. Sufizmd\u0259, Tantra<sup>6<\/sup> v\u0259 \u015f\u0259rqin dig\u0259r ekstatik tradisiyalar\u0131nda rast g\u0259ldiyimiz m\u00fc\u0259llim-\u015fagird m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri \u0259n\u0259n\u0259si Q\u0259rbd\u0259, do\u011frudan da, m\u00f6vcud deyil. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 biz \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259nm\u0259y\u0259 v\u0259 inams\u0131zl\u0131\u011fa h\u0259ddind\u0259n art\u0131q meylliyik. Tez-tez bu kimi m\u0259hr\u0259mliyi, yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131 cinsi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 b\u0259rab\u0259r tuturuq, halbuki bel\u0259 \u015fey orada q\u0259tiyy\u0259n ola bilm\u0259z<\/span><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">. B<span style=\"background: white; mso-highlight: white;\">\u0259zi m\u00fcasir m\u00fc\u0259lliml\u0259rdir ki, sad\u0259c\u0259 s\u0131x\u0131nt\u0131n\u0131 aradan qald\u0131rmaq ad\u0131 alt\u0131nda \u00f6z \u015fagirdl\u0259ri il\u0259, h\u0259qiq\u0259t\u0259n, cinsi \u0259laq\u0259y\u0259 girirl\u0259r.<\/span><span style=\"mso-spacerun: yes;\">\u00a0 <\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify; text-indent: 36.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">Birinin M\u0259\u015fuq v\u0259 A\u015fiq anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 \u00f6z m\u00fc\u0259llimi bar\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259tm\u0259si Q\u0259rbd\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcl\u0259n deyil.<\/span><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\"> Bir q\u0259d\u0259r d\u0259 fikrimizi inki\u015faf etdir\u0259r\u0259k dey\u0259 bil\u0259rik ki, p<span style=\"background: white; mso-highlight: white;\">aralel aparmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 Sufizmd\u0259 v\u0259 Yoqada rast g\u0259lin\u0259 bil\u0259n Bhakti<sup>7<\/sup> \u0259n\u0259n\u0259sinin (az-\u00e7ox b\u0259zi qara Baptist kils\u0259l\u0259ri istisna olmaqla!) Q\u0259rb mistizmind\u0259 analoqu yoxdur. Biz sad\u0259c\u0259 Q\u0259rbd\u0259 ke\u015fi\u015fl\u0259rimizd\u0259n b\u0259rk yap\u0131\u015fm\u0131r\u0131q, onlarla \u0259l-\u0259l\u0259 tutmuruq, g\u00f6zl\u0259rin\u0259 diqq\u0259tl\u0259 baxm\u0131r\u0131q; lakin \u0259srl\u0259rdir ki, bu irfan yolunu \u015f\u0259rqlil\u0259r gedirl\u0259r.<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify; text-indent: 36.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">Q\u0259rbin m\u0259n\u0259vi poeziyas\u0131nda seksual b\u0259diilik v\u0259 obrazl\u0131l\u0131q da yoxdur. \u015e\u0259rqd\u0259 seksual birlik, ittifaq h\u0259m d\u0259 daxili v\u0259cdi, tantrik kundalini<sup>8<\/sup> hal\u0131n\u0131 ifad\u0259 edir. S\u0259rxo\u015flu\u011fun ruhani m\u0259qamlar\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259n &#8220;\u015f\u0259rab&#8221;, &#8220;s\u0259rxo\u015f&#8221; v\u0259 &#8220;meyxana&#8221; kimi s\u00f6zl\u0259rini anlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 biz d\u0259rin m\u0259n\u0259vi \u0259n\u0259n\u0259y\u0259 malik deyilik. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, Tanr\u0131 m\u0259qam\u0131nda y\u00fcks\u0259lm\u0259yi \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u015e\u0259rqd\u0259 s\u0259daq\u0259tl\u0259 yerin\u0259 yetiril\u0259n tradisiya Q\u0259rbd\u0259 yoxdur. Y\u00f6nd\u0259msiz yoqa ritml\u0259ri biz\u0259 ona g\u00f6r\u0259 t\u0259dric\u0259n \u00e7at\u0131r ki, onlar h\u0259l\u0259 bizim s\u00fcm\u00fckl\u0259rimiz\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259yib, qan\u0131m\u0131za hopmay\u0131b. Biz h\u0259l\u0259 d\u0259 o ritml\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn olduqca m\u0259n\u0259vi c\u0259h\u0259td\u0259n c\u0259sar\u0259tsizik. Biz q\u0259rblil\u0259r o zaman b\u0259d\u0259nimizi t\u0259rk edib \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259 v\u0259h\u015fi t\u0259biilikl\u0259 daxil oluruq ki, onda ya narkotik q\u0259bul edirik, ya cinsi \u0259laq\u0259d\u0259 oluruq, ya da ki rok-n-rol oynay\u0131r\u0131q. \u00c7\u0259tin ki biz n\u0259 vaxtsa f\u0131rlanaq, Ruminin, K\u0259bir v\u0259 Mirabayinin etdikl\u0259ri kimi Allaha, yaxud da m\u00fc\u0259llimimiz\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259t b\u0259sl\u0259y\u0259k. <\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify; text-indent: 36.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">Hindistanda yerin\u0259 yetiril\u0259n kirtan<sup>9<\/sup> m\u0259qam\u0131nda, transda olark\u0259n ax\u0131r\u0131nc\u0131 d\u0259f\u0259 s\u0259n n\u0259 vaxt d\u00f6\u015f\u0259m\u0259y\u0259 y\u0131x\u0131lm\u0131san ki?<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify; text-indent: 36.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259 des\u0259k, biz o insanlara inanm\u0131r\u0131q ki, onlar Tanr\u0131 il\u0259 Ramakri\u015fna<sup>10<\/sup> Ana Kali il\u0259 dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 kimi dan\u0131\u015fd\u0131qlar\u0131n\u0131 iddia edirl\u0259r, nec\u0259 ki Mirabayi Sevgili Kri\u015fnas\u0131 il\u0259 bu c\u00fcr dan\u0131\u015fm\u0131\u015f v\u0259 onu sevmi\u015fdi. <span style=\"background: white; mso-highlight: white;\">Biz bel\u0259 insanlar\u0131 burada institutlara q\u0259bul edirik, Hindistanda is\u0259 onlar\u0131 \u00e7ox vaxt m\u00fcq\u0259dd\u0259s say\u0131rlar.<span style=\"mso-spacerun: yes;\">\u00a0 <\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify; text-indent: 36.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">Hindistanda h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259s hesab olunan sadhular<sup>11<\/sup> k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7\u0131lpaq oynaya bil\u0259rl\u0259r. El\u0259c\u0259 d\u0259 <span style=\"background: white; mso-highlight: white;\">Kalvinist<sup>12<\/sup> zahidliyimizd\u0259 biz q\u0259rblil\u0259r kils\u0259d\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t \u0259ll\u0259rimiz \u00fcz\u0259rind\u0259 otururuq.<\/span> Biz h\u0259m a\u011fl\u0131 ba\u015f\u0131nda olan, eyni zamanda da daxili obrazlardan dan\u0131\u015fan adamlara inanm\u0131r\u0131q.<span style=\"mso-spacerun: yes;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify; text-indent: 36.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">Qeybd\u0259n g\u0259l\u0259n s\u0259sl\u0259ri yaln\u0131z d\u0259li adamlar e\u015fidir v\u0259 ya poeziyada bel\u0259 cins\u0259l obrazlar seksi t\u0259msil edir, &#8211; dem\u0259kl\u0259 biz h\u0259tta \u00f6z\u00fcn\u00fc q\u0259rb mistikas\u0131nda \u2013 M\u00fcq\u0259dd\u0259s Con, M\u00fcq\u0259dd\u0259s Frensis v\u0259 Avilal\u0131 Teresa kimi \u015f\u0259xsl\u0259rin timsal\u0131nda ifad\u0259 etmi\u015f b\u00fct\u00fcn ruhani-m\u0259n\u0259vi tradisiyalara m\u0259h\u0259l qoymuruq.<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify; text-indent: 36.0pt;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">B\u0259z\u0259n bel\u0259 adamlar, do\u011furdan da, \u00e7\u0131l\u011f\u0131nla\u015f\u0131rlar, lakin b\u0259z\u0259n d\u0259 bel\u0259 olmurlar. B\u0259z\u0259n onlar\u0131 mistik d\u0259 adland\u0131r\u0131rlar. M\u0259n \u00e7oxlu adamlar\u0131n d\u00f6\u015f\u0259m\u0259d\u0259 o yan-bu yana<span style=\"mso-spacerun: yes;\">\u00a0 <\/span>q\u0131vr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n, v\u0259cd hal\u0131nda q\u0131\u015fq\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131n, daxili g\u00f6rm\u0259l\u0259rl\u0259 s\u00f6hb\u0259tl\u0259\u015fdiyinin \u0259yani \u015fahidi olmu\u015fam; \u00f6z\u00fcm\u00fcn d\u0259 bunlar\u0131 etm\u0259yim h\u0259l\u0259 bir yana qals\u0131n. Bizim he\u00e7 birimiz h\u0259l\u0259 d\u0259 institutla\u015fd\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f\u0131q dey\u0259mi bel\u0259 \u015feyl\u0259r Q\u0259rbd\u0259 q\u0259bul olunmamal\u0131d\u0131r?<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify; text-indent: 36.0pt;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">Ruminin Sevgili m\u00fc\u0259llimi \u015e\u0259ms\u0259 olan m\u0259h\u0259bb\u0259tini homoseksual \u0259laq\u0259 il\u0259 eynil\u0259\u015fdirm\u0259k c\u0259hdi bug\u00fcnk\u00fc \u0259ks\u0259r Hindistan aliml\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n \u015f\u00fcurun Eyn\u015fteyni hesab edil\u0259n Ramakri\u015fnan\u0131n m\u0259n\u0259vi dahiliyini \u00e7\u0259r\u0259n\u00e7i d\u0259lilikl\u0259 bir tutmaq q\u0259d\u0259r yanl\u0131\u015fd\u0131r.<\/span><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\"> <span style=\"background: white; mso-highlight: white;\">Bu is\u0259 \u0259n pis halda bel\u0259 reduksionizmdir.<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify; text-indent: 36.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">M\u0259n\u0259 bel\u0259 g\u0259lir ki, bu v\u0259ziyy\u0259t h\u0259m d\u0259 z\u0259rif kundalinin oyanmas\u0131 hal\u0131n\u0131 k\u00fcr\u0259yind\u0259 h\u0259\u015f\u0259rat dola\u015fmas\u0131 il\u0259 s\u0259hv salmaqla bir \u015feydir. <\/span><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">Daxili al\u0259m h\u0259m real, h\u0259m d\u0259 qeyri-reald\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar da ruhani yolun f\u0259rqli m\u0259qamlar\u0131n\u0131 izah ed\u0259 bil\u0259n yol\u00e7ular\u0131n spesifik m\u0259n\u0259vi t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. <span style=\"background: white; mso-highlight: white;\">Ruminin z\u0259ngin m\u0259n\u0259vi mistik daxili d\u00fcnyas\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcn\u00fc onun sad\u0259c\u0259 homoseksual oldu\u011funu dem\u0259kl\u0259 ki\u00e7iltm\u0259y\u0259, a\u015fa\u011f\u0131lama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fanlar (\u0259slind\u0259, onun qey v\u0259 ya homoseksual olmas\u0131n\u0131n he\u00e7 bir f\u0259rqi yoxdur), \u0259lb\u0259tt\u0259, fikirl\u0259\u015fdikl\u0259rinin tam \u0259ksini edirl\u0259r. <\/span>Onlar Ruminin \u0259ngin mistik \u015f\u00fcurunun dol\u011fun spektrini, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc d\u00fcny\u0259vi rakursdan t\u0259svir etm\u0259kl\u0259 onu \u0259slind\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rma\u011fa, t\u0259hrif etm\u0259y\u0259 can at\u0131rlar.<span style=\"mso-spacerun: yes;\">\u00a0 <\/span><span style=\"background: white; mso-highlight: white;\"><span style=\"mso-spacerun: yes;\">\u00a0\u00a0<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify; text-indent: 36.0pt;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">Ruh b\u0259d\u0259nd\u0259 v\u0259 sevginin q\u0259lbind\u0259 ya\u015fay\u0131r<\/span><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">. O gah yerd\u0259 ya\u015fay\u0131r, gah da s\u0259mada ya\u015fay\u0131r. <span style=\"background: white; mso-highlight: white;\">O h\u0259m inc\u0259dir, h\u0259m d\u0259 qabad\u0131r. <\/span>Rumiy\u0259 g\u00f6r\u0259, ruh b\u00fct\u00fcn s\u0259rh\u0259dl\u0259ri s\u0259rb\u0259stc\u0259 ke\u00e7\u0259 bilir. Ruminin e\u015fq ruhu<span style=\"background: white; mso-highlight: white;\"> \u015e\u0259ms\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259 onun h\u0259m b\u0259d\u0259nind\u0259, h\u0259m d\u0259 a\u011fl\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131. Lakin \u015e\u0259msi sev\u0259nd\u0259 is\u0259 o bunu q\u0259lbinin daim g\u00f6yn\u0259y\u0259n ruhi a\u011fr\u0131s\u0131 il\u0259 etdi. Mirabayi d\u0259 \u00f6z daxili Kri\u015fnas\u0131na olan ruhani sevgisini Rumi il\u0259 eyni t\u0259rzd\u0259 b\u0259sl\u0259mi\u015fdi. <\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify; text-indent: 36.0pt;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">N\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 Ruminin sevgi poeziyas\u0131 \u015e\u0259msin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonrak\u0131 ill\u0259r \u0259rzind\u0259<span style=\"mso-spacerun: yes;\">\u00a0 <\/span>yaranm\u0131\u015f, <span style=\"background: white; mso-highlight: white;\">Mirabayinin is\u0259 sevgi poeziyas\u0131 Kri\u015fnan\u0131n Vrindavan<sup>13<\/sup> tarlalar\u0131nda g\u0259zintisind\u0259n t\u0259xmin\u0259n 2 min il sonra yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131? Bunda t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc bir \u015fey yoxdur. \u015e\u0259msin sirli qeybind\u0259n sonra onu axtaran Rumi sonda bel\u0259 anlam\u0131\u015fd\u0131:<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-indent: 36.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-indent: 36.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">&#8220;M\u0259n n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn onu axtarmal\u0131yam? <\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-indent: 36.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">M\u0259n ki onunun eynisiy\u0259m.<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-indent: 36.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">Onun c\u00f6vh\u0259ri m\u0259nd\u0259n dan\u0131\u015f\u0131r. <\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-indent: 36.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">M\u0259n \u00f6z\u00fcm \u00f6z\u00fcm\u00fc axtar\u0131rm\u0131\u015fam!&#8221;<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-indent: 36.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify; text-indent: 36.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">\u00d6z\u00fcm\u00fcz\u00fc axtarark\u0259n ruhani yolu bizd\u0259n \u0259vv\u0259l getmi\u015f b\u0259l\u0259d\u00e7il\u0259r\u0259, m\u00fc\u0259llim v\u0259 mistikl\u0259r\u0259 ehtiyac duyuruq.<\/span><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\"> Kri\u015fna deyir ki, sevgi ruhani yolu t\u0259sirli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259 v\u0259 tezl\u0259\u015fdir\u0259 bil\u0259r. <span style=\"background: white; mso-highlight: white;\">Lakin n\u0259tic\u0259 etibar\u0131 il\u0259 m\u00fc\u0259llim\u0259, M\u0259\u015fuqa y\u00f6n\u0259l\u0259n m\u0259h\u0259bb\u0259ti Rumi daxili \u00d6Z\u00fcm\u00fcz\u0259 olan e\u015fq oldu\u011funu ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. Dem\u0259k, ruhani s\u0259f\u0259rin m\u0259qs\u0259di qey v\u0259 ya homoseksual tapmaq \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, sad\u0259c\u0259 \u00d6Z\u00fcm\u00fcz\u0259 olan e\u015fqdir. \u00d6Z\u00fcm\u00fcz\u00fc tapmaqd\u0131r!<span style=\"mso-spacerun: yes;\">\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify; text-indent: 36.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify; text-indent: 36.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><b style=\"mso-bidi-font-weight: normal;\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">B\u0259zi s\u00f6zl\u0259rin izah\u0131<\/span><\/span><\/b><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify; text-indent: 36.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-left: 54.0pt; text-align: justify; text-indent: -18.0pt; mso-list: l0 level1 lfo1; tab-stops: list 54.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><!--[if !supportLists]--><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-fareast-font-family: Arial; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\"><span style=\"mso-list: Ignore;\">1.<span style=\"font: 7.0pt 'Times New Roman';\">\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/span><\/span><!--[endif]--><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">Bhakti <\/span><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">(Sanskrit s\u00f6z\u00fcd\u00fcr, m\u0259nas\u0131 \u201cs\u0259daq\u0259t\u201d, &#8220;sadiq olmaq\u201d) &#8211; Hinduizmd\u0259 iman g\u0259tir\u0259nl\u0259 Tanr\u0131 aras\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif formalarda t\u0259zah\u00fcr ed\u0259n sevgi v\u0259 tap\u0131nman\u0131 ifad\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilir.<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-left: 54.0pt; text-align: justify; text-indent: -18.0pt; mso-list: l0 level1 lfo1; tab-stops: list 54.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><!--[if !supportLists]--><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-fareast-font-family: Arial; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\"><span style=\"mso-list: Ignore;\">2.<span style=\"font: 7.0pt 'Times New Roman';\">\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/span><\/span><!--[endif]--><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">Quru \u2013 hinduizmd\u0259 m\u00fcr\u015fid, ustad, pir, ruhaniyyat m\u00fc\u0259llimi.<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-left: 54.0pt; text-align: justify; text-indent: -18.0pt; mso-list: l0 level1 lfo1; tab-stops: list 54.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><!--[if !supportLists]--><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-fareast-font-family: Arial; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\"><span style=\"mso-list: Ignore;\">3.<span style=\"font: 7.0pt 'Times New Roman';\">\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/span><\/span><!--[endif]--><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">K\u0259bir (1440-1518) \u2013 <\/span><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">orta \u0259sr Hindistan mistik \u015fairi, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 bhakti h\u0259r\u0259kat\u0131na, el\u0259c\u0259 d\u0259 klassik Hind \u0259d\u0259biyyat\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-left: 54.0pt; text-align: justify; text-indent: -18.0pt; mso-list: l0 level1 lfo1; tab-stops: list 54.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><!--[if !supportLists]--><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-fareast-font-family: Arial; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\"><span style=\"mso-list: Ignore;\">4.<span style=\"font: 7.0pt 'Times New Roman';\">\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/span><\/span><!--[endif]--><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">Mirabayi (1499-1547) \u2013 <\/span><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\"><span style=\"mso-spacerun: yes;\">\u00a0<\/span>Hind mistik qad\u0131n \u015fairi v\u0259 Hind \u0259d\u0259biyyat\u0131nda Kri\u015fna poeziyas\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259si. \u015eimali Hindistanda bhakti tradisiyas\u0131n\u0131n m\u00fcq\u0259dd\u0259sl\u0259rind\u0259n hesab olunur. O, \u0259s\u0259rl\u0259rini braj, racastan v\u0259 qucarat dill\u0259rind\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131r. Yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u0259sas\u0259n Kri\u015fnaya olan sevgisini t\u0259svir etmi\u015fdir.<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-left: 54.0pt; text-align: justify; text-indent: -18.0pt; mso-list: l0 level1 lfo1; tab-stops: list 54.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><!--[if !supportLists]--><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-fareast-font-family: Arial; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\"><span style=\"mso-list: Ignore;\">5.<span style=\"font: 7.0pt 'Times New Roman';\">\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/span><\/span><!--[endif]--><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">Brahmanlar \u2013 q\u0259dim Hindistanda kahinl\u0259r kastas\u0131. Hesab edilirdi ki, Brahma \u00f6z dodaqlar\u0131ndan kahin brahmanlar\u0131 yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 onlar adamlarla Brahman\u0131n ad\u0131ndan dan\u0131\u015f\u0131rlar. Brahmanlar hindlil\u0259rin birinci ali kastas\u0131 say\u0131l\u0131r. <\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-left: 54.0pt; text-align: justify; text-indent: -18.0pt; mso-list: l0 level1 lfo1; tab-stops: list 54.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><!--[if !supportLists]--><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-fareast-font-family: Arial; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\"><span style=\"mso-list: Ignore;\">6.<span style=\"font: 7.0pt 'Times New Roman';\">\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/span><\/span><!--[endif]--><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">Tantra \u2013 (h\u0259m\u00e7inin tantrizm v\u0259 tantra dini d\u0259 deyilir) Hindistan\u0131n q\u0259dim inanc tradisiyalar\u0131ndan biridir, h\u0259m hinduizm\u0259, h\u0259m d\u0259 buddizm\u0259 g\u00fccl\u00fc t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Sanskrit s\u00f6z\u00fc olan tantra ad\u0259t\u0259n &#8220;traktat&#8221; v\u0259 ya &#8220;giri\u015f&#8221; anlam\u0131nda i\u015fl\u0259dilir.<span style=\"mso-spacerun: yes;\">\u00a0 <\/span>H\u0259rfi m\u0259nada &#8220;\u015fal, d\u0259smal, \u00f6rt\u00fck, toxumaq, toxuculuq d\u0259zgah\u0131&#8221; m\u0259nalar\u0131n\u0131 da verdiyinin dem\u0259k olar.<span style=\"mso-spacerun: yes;\">\u00a0 <\/span>S\u00f6z\u00fcn &#8220;prinsip, kontinuum, sistem, doktrina, n\u0259z\u0259riyy\u0259&#8221; anlamlar\u0131 tan fel k\u00f6k\u00fcnd\u0259n t\u00f6r\u0259mi\u015f &#8220;geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k&#8221; s\u00f6z\u00fcnd\u0259n v\u0259 &#8220;al\u0259t&#8221; m\u0259nas\u0131n\u0131 ver\u0259n tra \u015f\u0259kil\u00e7isind\u0259n ir\u0259li g\u0259lir.<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-left: 54.0pt; text-align: justify; text-indent: -18.0pt; mso-list: l0 level1 lfo1; tab-stops: list 54.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><!--[if !supportLists]--><span lang=\"TR\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-fareast-font-family: Arial; mso-ansi-language: TR;\"><span style=\"mso-list: Ignore;\">7.<span style=\"font: 7.0pt 'Times New Roman';\">\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/span><\/span><!--[endif]--><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">Baptizm \u2014 Xristian protestant m\u0259zh\u0259bidir. Yunan dilind\u0259n t\u0259rc\u00fcm\u0259d\u0259 &#8220;suya bat\u0131rmaq, suda v\u0259ftiz etm\u0259k&#8221; m\u0259nas\u0131n\u0131 ifad\u0259 edir.<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-left: 54.0pt; text-align: justify; text-indent: -18.0pt; mso-list: l0 level1 lfo1; tab-stops: list 54.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><!--[if !supportLists]--><span lang=\"TR\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-fareast-font-family: Arial; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: TR;\"><span style=\"mso-list: Ignore;\">8.<span style=\"font: 7.0pt 'Times New Roman';\">\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/span><\/span><!--[endif]--><span lang=\"TR\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: TR; mso-bidi-font-weight: bold;\">Kundalini \u2013 <\/span><span lang=\"TR\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: TR;\">Sanskrit s\u00f6z\u00fcd\u00fcr, <\/span><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">&#8220;sirkulyar, dair\u0259vi&#8221;<\/span><span lang=\"TR\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: TR;\"> m\u0259nas\u0131n\u0131 bildirir. <\/span><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">Yoqa n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, insan b\u0259d\u0259nind\u0259, onur\u011fan\u0131n \u0259sas\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n ilkin enerjidir, oyad\u0131lmas\u0131na ehtiyac var.<span style=\"mso-spacerun: yes;\">\u00a0 <\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-left: 54.0pt; text-align: justify; text-indent: -18.0pt; mso-list: l0 level1 lfo1; tab-stops: list 54.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><!--[if !supportLists]--><span lang=\"TR\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-fareast-font-family: Arial; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: TR;\"><span style=\"mso-list: Ignore;\">9.<span style=\"font: 7.0pt 'Times New Roman';\">\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/span><\/span><!--[endif]--><span lang=\"TR\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: TR; mso-bidi-font-weight: bold;\">Kirtan<\/span><span lang=\"TR\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: TR;\"> v\u0259 ya <span style=\"mso-bidi-font-weight: bold;\">kirtana<\/span> \u2013 Sanskrit s\u00f6z\u00fcd\u00fcr, m\u0259dhiyy\u0259 dem\u0259kdir. Hinduizmd\u0259 tanr\u0131 Kri\u015fnaya qrup \u015f\u0259klind\u0259 musiqinin m\u00fc\u015fayi\u0259til\u0259 dua edilm\u0259sidir. Kirtan s\u00f6yl\u0259y\u0259n\u0259 kirtankar deyilir.<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-left: 54.0pt; text-align: justify; text-indent: -18.0pt; mso-list: l0 level1 lfo1; tab-stops: list 54.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><!--[if !supportLists]--><span lang=\"TR\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-fareast-font-family: Arial; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: TR;\"><span style=\"mso-list: Ignore;\">10.<\/span><\/span><!--[endif]--><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN; mso-bidi-font-weight: bold;\">Ramakri\u015fna Paramahamsa (1836-1886) <\/span><span lang=\"TR\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-ansi-language: TR;\">\u2014 hindistanl\u0131 quru, mistik, vaiz, hinduizm dinind\u0259 islatah aparm\u0131\u015fd\u0131r.<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-left: 54.0pt; text-align: justify; text-indent: -18.0pt; mso-list: l0 level1 lfo1; tab-stops: list 54.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><!--[if !supportLists]--><span style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-fareast-font-family: Arial; background: white; mso-highlight: white;\"><span style=\"mso-list: Ignore;\">11.<\/span><\/span><!--[endif]--><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">Sadhu v\u0259 ya sadu \u2013 hinduizmd\u0259 yoqa il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan asket ki\u015fil\u0259r\u0259 deyilir. Qad\u0131nlara is\u0259 sadvi deyilir.<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-left: 54.0pt; text-align: justify; text-indent: -18.0pt; mso-list: l0 level1 lfo1; tab-stops: list 54.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><!--[if !supportLists]--><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-fareast-font-family: Arial; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\"><span style=\"mso-list: Ignore;\">12.<\/span><\/span><!--[endif]--><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">Kalvinizm \u2014 Jan Kalvinin XVI \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 ortaya atd\u0131\u011f\u0131 ideyalara \u0259sas\u0259n yaratd\u0131\u011f\u0131 xristianl\u0131q c\u0259r\u0259yan\u0131. Bu dini inanc sistemi, ilk d\u0259f\u0259 Cenevr\u0259d\u0259, daha sonra is\u0259 Niderland, \u015eotlandiya, Almaniya v\u0259 Fransada qurulan yeni kils\u0259l\u0259rd\u0259 q\u0259bul edilib.<span style=\"mso-spacerun: yes;\">\u00a0 <\/span>Kalvinizm \u0259n\u0259n\u0259vi dini bax\u0131\u015flar\u0131 deyil, ilk xristian bax\u0131\u015flar\u0131n\u0131 \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-left: 54.0pt; text-align: justify; text-indent: -18.0pt; mso-list: l0 level1 lfo1; tab-stops: list 54.0pt; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none;\"><!--[if !supportLists]--><span lang=\"TR\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-fareast-font-family: Arial; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: TR;\"><span style=\"mso-list: Ignore;\">13.<\/span><\/span><!--[endif]--><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; background: white; mso-highlight: white; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">Vrindavan \u2013 Hindistanda \u015f\u0259h\u0259rdir. <\/span><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ansi-language: AZ-LATIN;\">Tanr\u0131 Kri\u015fna \u00f6z u\u015faql\u0131\u011f\u0131n\u0131 Vrindavanda ke\u00e7irdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn Hinduizm dinind\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259s 7 m\u0259kandan biri say\u0131l\u0131r. <\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"TR\" style=\"mso-ansi-language: TR;\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"TR\" style=\"mso-ansi-language: TR;\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"18897\">Yaz\u0131ya 120 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00fc\u0259llif: Ramesh BJONNES\u00a0 M\u00fc\u0259llifin icaz\u0259si il\u0259 \u00e7evirdi: Elmar V\u00dcQARLI\u00a0 \u00a0 Yazar Yoqi Julian bu yax\u0131nlarda &#8220;Elephant&#8221; jurnal\u0131nda d\u0259rc etdirdiyi m\u0259qal\u0259sind\u0259 yaz\u0131r ki, 12-ci \u0259srin ekstatik v\u0259 mistik \u015fairi Rumi ola bilsin homoseksual oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilib. M\u0259lumdur ki, b\u0259zi alim v\u0259 yazarlar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Koleman Barks da Ruminin sevimli m\u00fc\u0259llimi \u015e\u0259msin q\u0259tl\u0259 yetirildiyini iddia edirl\u0259r. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4,17,3,21],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18897"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18897"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18897\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18899,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18897\/revisions\/18899"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18897"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18897"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18897"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}