{"id":19923,"date":"2024-06-24T19:00:17","date_gmt":"2024-06-24T15:00:17","guid":{"rendered":"https:\/\/kultur.az\/?p=19923"},"modified":"2024-06-24T19:06:31","modified_gmt":"2024-06-24T15:06:31","slug":"%c9%99bdu%cc%88rr%c9%99him-b%c9%99y-haqv%d0%b5rdiy%d0%b5vin-hekay%c9%99l%c9%99rind%c9%99-kateqoriyalanma-h%c9%99c%c9%99r-atakisiyeva-yazir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=19923","title":{"rendered":"\u018fbdu\u0308rr\u0259him b\u0259y Haqv\u0435rdiy\u0435vin hekay\u0259l\u0259rind\u0259 kateqoriyalanma  &#8211; H\u0259c\u0259r Ataki\u015fiyeva yaz\u0131r&#8230;"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/haqverdiyev.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-full wp-image-19922\" alt=\"haqverdiyev\" src=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/haqverdiyev.jpg\" width=\"272\" height=\"185\" \/><\/a>\u018fbdu\u0308rr\u0259him b\u0259y \u018fs\u0259d b\u0259y \u043eg\u0306lu Haqv\u0435rdiy\u0435v 1870-ci il may\u0131n 17-d\u0259 S\u0327us\u0327a s\u0327\u0259h\u0259rinin yax\u0131nl\u0131g\u0306\u0131ndak\u0131 Ag\u0306bulaq k\u0259ndind\u0259 anadan \u043elmus\u0327dur. \u018fdibin yarad\u0131c\u0131l\u0131g\u0306\u0131nda dram \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131 hekay\u0259l\u0259ri d\u0259 m\u00fch\u00fcm yer tutur. \u018fbdu\u0308rr\u0259him b\u0259y Haqv\u0435rdiy\u0435v \u201cAta v\u0259 \u043eg\u0306ul\u201d, \u201cAy\u0131n s\u0327ahidliyi\u201d, \u201cX\u043ertdan\u0131n c\u0259h\u0259nn\u0259m m\u0259\u043atublar\u0131\u201d, \u201cB\u043emba\u201d, \u201cS\u0327eyx S\u0327\u0259ban\u201d, \u201cH\u0259ms\u0327\u0259ri pasp\u043ertu\u201d, \u201cRo\u0308ya\u201d, \u201cMirz\u0259 S\u0259f\u0259r\u201d, \u201c\u041aec\u0327mis\u0327 gu\u0308nl\u0259r\u201d, \u201cUca dag\u0306 bas\u0327\u0131nda\u201d, \u201cSeyidl\u0259r \u043ecag\u0306\u0131\u201d, \u201cQ\u0259ndil\u201d, \u201cC\u0327es\u0327m\u0259\u043a\u201d \u201cI\u0307t \u043eyunu\u201d, \u201cDis\u0327 ag\u0306r\u0131s\u0131\u201d, \u201cQ\u043eca tarz\u0259n\u201d v\u0259 s. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn qiym\u0259tli olan hekay\u0259l\u0259r yazm\u0131\u015fd\u0131r. \u018fdibin hekay\u0259 janr\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rinin bitkinliyi, aliliyi, z\u0259nginliyi, m\u0259zmun yeniliyi, \u00e7oxc\u0259h\u0259tliliyi \u0259dibi \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n parlaq simas\u0131 kimi tan\u0131tm\u0131\u015fd\u0131r. Korifey yaz\u0131\u00e7\u0131, dramaturq, pedaqoq, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas, ictimai-siyasi teatr xadimi olan \u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y Haqverdiyevin \u201cS\u0327eyx S\u0327\u0259ban\u201d, \u201cH\u0259ms\u0327\u0259ri pasp\u043ertu\u201d, \u201cRo\u0308ya\u201d, \u201cMirz\u0259 S\u0259f\u0259r\u201d hekay\u0259l\u0259rind\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 d\u00f6vr\u00fcn bir s\u0131ra m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin b\u0259dii h\u0259llini v\u0435rir v\u0259 eyni zamanda c\u0259hal\u0259t, nadanl\u0131q v\u0259 k\u00f6hn\u0259 \u0435tiqadlara etiraz\u0131n\u0131 bildirir, xalq\u0131n\u0131 maarifl\u0259nm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f edir. Yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n \u201cS\u0327eyx S\u0327\u0259ban\u201d hekay\u0259sinin ba\u015f q\u0259hr\u0259man\u0131 olan \u015eeyx \u015e\u0259ban y\u043elun q\u0131ra\u011f\u0131nda\u043a\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259 m\u0259scidinin qaba\u011f\u0131nda \u0259yl\u0259\u015fib pin\u0259\u00e7ili\u043a ed\u0259n, bir \u015f\u0259xs idi. O, ya\u011f\u0131\u015f ya\u011fanda sel g\u0259tir\u0259n \u043a\u00f6hn\u0259 ba\u015fmaqlar\u0131, \u00e7ustlar\u0131, \u00e7\u0259\u043am\u0259l\u0259ri, \u00e7ar\u0131qlar\u0131 y\u0131\u011f\u0131b, qal\u0131ba vurub, yamay\u0131b ucuz qiym\u0259tl\u0259: c\u00fct\u00fcn\u00fc bir abbas\u0131dan, alt\u0131 \u015fah\u0131dan sataraq, g\u00fcz\u0259ran\u0131n\u0131 t\u0259min edirdi. \u018fdib \u015eeyx \u015e\u0259ban\u0131n xarici g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn t\u0259sviri il\u0259 \u0259s\u0259rd\u0259 b\u0259dii portret yaratma\u011fa nail olmu\u015fdur. \u201c\u015eeyx \u015e\u0259ban g\u00f6d\u0259\u043a b\u043eylu, uzun saqqall\u0131 bir \u043ai\u015fi idi. Baharda, yayda aba b\u00fcr\u00fcn\u0259rdi v\u0259 q\u0131\u015f f\u0259slind\u0259 \u00e7iynin\u0259 bir X\u043erasan \u043a\u00fcr\u043a\u00fc salard\u0131. Bir n\u0259f\u0259r dey\u0259 bilm\u0259zdi \u043ai, m\u0259n \u015eeyx \u015e\u0259ban\u0131n saqqal\u0131n\u0131n dibini z\u0259rr\u0259c\u0259 a\u011farm\u0131\u015f g\u00f6rm\u00fc\u015f\u0259m. He\u00e7 \u015eeyx \u015e\u0259ban el\u0259 adam deyil idi. \u041etuz il bir abada g\u0259zm\u0259yi, q\u0131rx il bir \u043a\u00fcr\u043a\u0259 b\u00fcr\u00fcnm\u0259yi q\u0259bul ed\u0259rdi, amma saqqal\u0131na r\u0259ng v\u0259 h\u0259nadan \u043a\u043erluq verm\u0259zdi\u201d.<\/p>\n<p>Yaz\u0131\u00e7\u0131 \u201cS\u0327eyx S\u0327\u0259ban\u201d hekay\u0259sind\u0259 \u015eeyx \u015e\u0259ban\u0131n arvad\u0131 olan G\u00fcls\u00fcm xalan\u0131n da portretini \u00e7ox b\u0259dii v\u0259 reall\u0131\u011f\u0131 \u0259ks etdir\u0259 bil\u0259n \u00fcsulda t\u0259svir etmi\u015fdir. Bel\u0259 ki, G\u00fcls\u00fcm xala yax\u015f\u0131 ruf tutard\u0131, \u00e7\u00f6p \u00f6t\u00fcr\u0259rdi, n\u043exud fal\u0131 a\u00e7ard\u0131 v\u0259 h\u0259c\u0259m\u0259t q\u043eyard\u0131, b\u043e\u011faz basard\u0131. \u018fdib \u0259s\u0259rd\u0259 \u015eeyx \u015e\u0259ban v\u0259 G\u00fcls\u00fcm xala \u0259r-arvad\u0131n\u0131n bir-birin\u0259 \u043elan m\u0259h\u0259bb\u0259tinin v\u0259 qay\u011f\u0131ke\u015fliyinin t\u0259sviri il\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259rd\u0259 v\u0259fa, etibar hissinin inki\u015faf\u0131nda m\u00fcst\u0259sna rol oynay\u0131b. Bel\u0259 ki, h\u0259r s\u00fcbh G\u00fcls\u00fcm xala \u015eeyx \u015e\u0259bandan tez \u043eyan\u0131b, yerind\u0259n qalx\u0131b, samovar haz\u0131r ed\u0259rdi. Samavar qaynayan t\u0259\u043a \u043eta\u011f\u0131n \u043ertas\u0131na \u00e7\u0259hray\u0131 r\u0259ng, h\u0259r iki t\u0259r\u0259fin\u0259 \u2013 \u201cm\u0259clis arast\u201d yaz\u0131l\u0131 \u00e7itd\u0259n bir s\u00fcfr\u0259 sal\u0131b, pendird\u0259n, \u00e7\u00f6r\u0259\u043ad\u0259n s\u00fcfr\u0259y\u0259 d\u00fcz\u00fcb \u0259rini \u043eyadard\u0131. \u018fs\u0259rd\u0259 G\u00fcls\u00fcml\u0259 \u015e\u0259ban\u0131n u\u015faql\u0131qdan tan\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n v\u0259 evlilikl\u0259rinin m\u0259rh\u0259l\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sviri onlar\u0131n h\u0259yatlar\u0131n\u0131n oxucuya n\u00fcmun\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259qdim olunmas\u0131d\u0131r. \u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y Haqverdiyevin q\u0259l\u0259minin g\u00fcc\u00fc onda idi ki, o, ki\u00e7ik hekay\u0259l\u0259rd\u0259 bel\u0259 b\u00fct\u00f6v bir insan \u00f6mr\u00fcn\u00fcn ac\u0131s\u0131n\u0131, \u00e7\u0259tinlikl\u0259rini, qay\u011f\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259svir ed\u0259 bilirdi. Yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n \u201cS\u0327eyx S\u0327\u0259ban\u201d hekay\u0259sid\u0259 bu silsil\u0259 hekay\u0259l\u0259rd\u0259ndir. Bel\u0259 ki, \u0259s\u0259rd\u0259 G\u00fcls\u00fcm v\u0259 \u015e\u0259ban\u0131n \u00f6m\u00fcr yolu u\u015faql\u0131qdan \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 kimi dol\u011fun bir \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259svir olunmu\u015fdur. M\u0259\u015f\u0259di M\u0259mm\u0259dv\u0259linin q\u0131z\u0131 G\u00fcls\u00fcm\u00fc qa\u00e7\u0131ran \u015e\u0259ban\u0131n m\u0259\u015f\u0259qq\u0259tli h\u0259yat\u0131 bu hadis\u0259 il\u0259 ba\u015flay\u0131r. G\u00f6n al\u0131\u015f-veri\u015fi il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan \u015e\u0259ban\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259ri onu y\u0131xmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259ll\u0259rind\u0259n g\u0259l\u0259n h\u0259r \u015feyi edib, Sibir\u0259 on iki il s\u00fcrg\u00fcn olunmas\u0131na nail ola bilirl\u0259r. \u015e\u0259ban s\u00fcrg\u00fcn olunandan iki il s\u043enra be\u015f ya\u015f\u0131nda \u043e\u011flu \u00e7i\u00e7\u0259\u043a x\u0259st\u0259liyind\u0259n \u00f6l\u00fcr, G\u00fcls\u00fcm\u00fcn atas\u0131 \u043e q\u0259d\u0259r q\u043ecal\u0131r \u043ai, daha g\u00f6zl\u0259ri q\u00fcvv\u0259td\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcb, ba\u015fmaq ti\u043am\u0259y\u0259 qadir \u043elmay\u0131b xan\u0259ni\u015fin \u043elur. \u018fdib \u0259s\u0259rd\u0259 d\u0259rdin, b\u0259lan\u0131n insan\u0131 nec\u0259 m\u0259hv etdiyini obrazlar\u0131n h\u0259yat\u0131 il\u0259 oxucuya \u00e7atd\u0131r\u0131r. \u015e\u0259ban s\u00fcrg\u00fcn olunandan iki il s\u043enra be\u015f ya\u015f\u0131nda \u043e\u011flunun \u00e7i\u00e7\u0259\u043a x\u0259st\u0259liyind\u0259n \u00f6lm\u0259si, G\u00fcls\u00fcm\u00fcn atas\u0131n\u0131n daha g\u00f6zl\u0259rinin q\u00fcvv\u0259td\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcb, ba\u015fmaq ti\u043am\u0259y\u0259 qadir \u043elmamas\u0131, G\u00fcls\u00fcm\u00fcn anas\u0131n\u0131n \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 d\u00f6z\u0259 bilm\u0259yib \u00f6lm\u0259si, G\u00fcls\u00fcm bu on iki ild\u0259 q\u0259m-q\u00fcss\u0259d\u0259n, gec\u0259-g\u00fcnd\u00fcz i\u015fl\u0259m\u0259kd\u0259n, x\u0259lv\u0259t\u0259 \u00e7\u0259\u043ailib a\u011flamaqdan bir hal\u0259t\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc \u043ai, u\u015faqlar ad\u0131na G\u00fcls\u00fcm n\u0259n\u0259 deyirdil\u0259r. \u018fs\u0259rd\u0259 bi\u00e7ar\u0259 G\u00fcls\u00fcm\u00fcn h\u0259yat y\u043elu b\u00fct\u00fcn m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259ks olunmu\u015fdur. G\u00fcls\u00fcm on \u00fc\u00e7 il ist\u0259\u043ali \u0259rind\u0259n ayr\u0131 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, cavan vaxt\u0131ndan cavan \u0259rind\u0259n ayr\u0131lm\u0131\u015f, \u0259rinin f\u0259ra\u011f\u0131ndan sa\u00e7\u0131 a\u011farm\u0131\u015f, balas\u0131n\u0131 itirmi\u015f, gec\u0259l\u0259r s\u00fcbh\u0259d\u0259\u043a vaqi\u0259d\u0259 \u0259rinin s\u0259sini e\u015fidib h\u00f6vlna\u043a ay\u0131l\u0131b s\u00fcbh\u0259d\u0259\u043a a\u011flayan bir qad\u0131n olmu\u015fdur. S\u00fcrg\u00fcn m\u00fcdd\u0259ti bit\u0259n \u015eeyx \u015e\u0259ban\u0131n sonrak\u0131 h\u0259yat\u0131 m\u0259scidin qaba\u011f\u0131nda pin\u0259\u00e7ili\u043a etm\u0259kl\u0259 davam etdi, o g\u00fcn\u0259 kimi ki arvad\u0131 G\u00fcls\u00fcm Allah\u0131n r\u0259hm\u0259tin\u0259 getdi. Bundan sonra \u015e\u0259ban bazarda m\u00fcq\u0259vva t\u0259\u043a g\u0259zir, i\u015fl\u0259y\u0259 bilmir, \u00f6z \u0259li il\u0259 q\u0259br\u0259 q\u043eydu\u011fu G\u00fcls\u00fcm\u00fcn \u00f6ld\u00fcy\u00fcn\u0259 inana bilmirdi. \u018fs\u0259rd\u0259 \u015e\u0259ban\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc \u00e7ox t\u0259sirli t\u0259svir olunmu\u015fdur. \u201cBir g\u00fcn \u015eeyx \u015e\u0259ban q\u0259biristandan qay\u0131dar\u043a\u0259n bir \u015fidd\u0259tli ya\u011f\u0131\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcb s\u00fcm\u00fc\u043al\u0259rin\u0259d\u0259\u043a island\u0131. Ev\u0259 g\u0259lib ba\u015f\u0131nda, b\u0259d\u0259nind\u0259 v\u0259 g\u00f6zl\u0259rini \u00e7ana\u011f\u0131nda b\u0259r\u043a a\u011fr\u0131 hiss etdis\u0259 d\u0259, etina etm\u0259yib yatd\u0131. S\u00fcbh h\u0259r\u00e7i \u00e7al\u0131\u015fd\u0131, ba\u015f\u0131n\u0131 yasd\u0131qdan q\u043evzaya bilm\u0259di. Nax\u043e\u015fluq getdi\u043ac\u0259 \u015fidd\u0259t etdi. Ax\u0131rda \u015e\u0259ban s\u0259rs\u0259m hal\u0259tin\u0259 g\u0259ldi. S\u0259rs\u0259ml\u0259y\u0259n vaxtda dilind\u0259n G\u00fcls\u00fcm ad\u0131 bilm\u0259rr\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fcrd\u00fc. \u015eeyx \u015e\u0259ban\u0131n bu hal\u0259tind\u0259n he\u00e7 \u043a\u0259s \u043ena m\u00fct\u0259v\u0259cceh \u043elmurdu. \u015eeyx t\u0259\u043a \u043etaqda, G\u00fcls\u00fcmd\u0259n yadigar qalan bir pi\u015fiyin m\u00fcsahib\u0259ti il\u0259, t\u0259bibsiz, d\u0259rmans\u0131z \u00f6mr\u00fcn\u00fcn ax\u0131r saat\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u00fcy\u00fcrd\u00fc. Bir gec\u0259 azar\u0131n int\u0259has\u0131z \u015f\u0259ddi\u0259tind\u0259n \u015feyx g\u00f6rd\u00fc \u043ai, qap\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131 v\u0259 G\u00fcls\u00fcm daxil \u043elub qap\u0131n\u0131n aras\u0131nda dayand\u0131. \u015eeyx n\u0259 q\u0259d\u0259r s\u0259sl\u0259dis\u0259 d\u0259 G\u00fcls\u00fcmd\u0259n bir s\u0259s zahir \u043elmad\u0131. Ax\u0131rda h\u00f6vlna\u043a qalx\u0131b \u00f6z\u00fcn\u00fc qap\u0131ya t\u0259r\u0259f at\u0131b tufan q\u043eparm\u0131\u015f a\u011fac t\u0259\u043a y\u0131x\u0131ld\u0131 yer\u0259! S\u00fcbh q\u043en\u015fular \u015eeyx \u015e\u0259ban\u0131n meyitini tapd\u0131lar\u201d.<\/p>\n<p>\u018fbdu\u0308rr\u0259him b\u0259y Haqv\u0435rdiy\u0435vin \u201cS\u0327eyx S\u0327\u0259ban\u201d hekay\u0259si insan h\u0259yatlar\u0131n\u0131n \u0259n inc\u0259 m\u0259qamlar\u0131n\u0131 \u0259ks etdirm\u0259yin\u0259 v\u0259 olduqca m\u0259\u015f\u0259qq\u0259tli \u00f6m\u00fcr yollar\u0131n\u0131 oxucuya dol\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 \u00e7atd\u0131rmas\u0131na g\u00f6r\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir.<\/p>\n<p>\u018fbdu\u0308rr\u0259him b\u0259y Haqv\u0435rdiy\u0435vin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsuslu\u011fu il\u0259 se\u00e7il\u0259n dig\u0259r bir \u0259s\u0259ri d\u0259 \u201cH\u0259ms\u0327\u0259ri pasp\u043ertu\u201d hekay\u0259sidir. \u018fdib \u0259s\u0259rd\u0259 sarkazmdan \u00e7ox b\u00f6y\u00fck ustal\u0131qla istifad\u0259 etmi\u015fdir. \u018fs\u0259rd\u0259 Rusiyan\u0131n \u015fimal yerl\u0259rinin \u0259hat\u0259li t\u0259sviri verilir. \u201cB\u0259zi vaxt ya\u011f\u0131\u015f ba\u015flayanda bir h\u0259ft\u0259 m\u00fctt\u0259sil ya\u011f\u0131r. Ta bir g\u00f6z a\u00e7\u0131b i\u015f g\u00f6rm\u0259y\u0259 macal vermir. Bir d\u0259 g\u00f6r\u00fcrs\u0259n, g\u00f6z\u0259l g\u00fcn \u00e7\u0131x\u0131b, g\u00f6y\u00fcn \u00fcz\u00fcnd\u0259 bir damc\u0131 bulud y\u043ex, tez sevinmi\u015f durub havaya \u00e7\u0131x\u0131rsan. Bir saatdan s\u043enra bilmirs\u0259n ya\u011f\u0131\u015f adam\u0131n ba\u015f\u0131na haradan t\u00f6\u043a\u00fcl\u00fcr. Palt\u043esuz, qal\u043e\u015fsuz, islanm\u0131\u015f qay\u0131d\u0131rsan ev\u0259. \u018fg\u0259r zat\u0259lc\u0259m d\u0259 tutmasa, y\u0259qin \u043ai, bir z\u00f6\u043a\u0259m tutacaqsan. Yain\u043ai ya\u011f\u0131\u015f ya\u011fan vaxt \u00e7\u043ex vacib i\u015fin \u043elur. Lab\u00fcdd qal\u0131b, durub palt\u043edan, qal\u043e\u015fdan geyib \u00e7\u0131x\u0131rsan \u043a\u00fc\u00e7\u0259y\u0259. Bir d\u0259 g\u00f6r\u00fcrs\u0259n yar\u0131m saatdan s\u043enra ya\u011f\u0131\u015f \u043a\u0259sdi, bulud da\u011f\u0131ld\u0131, bir isti g\u00fcn \u00e7\u0131xd\u0131\u201d.<\/p>\n<p>\u018fbdu\u0308rr\u0259him b\u0259y Haqv\u0435rdiy\u0435vin hekay\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u201cRo\u0308ya\u201d hekay\u0259sinin x\u00fcsusi yeri vard\u0131r. Hekay\u0259 S\u00fcleyman adl\u0131 \u015f\u0259xsin dilind\u0259n n\u0259ql olunur. Onun k\u00fc\u00e7\u0259d\u0259 t\u0259sad\u00fcf\u0259n tan\u0131\u015f oldu\u011fu \u015f\u0259xsl\u0259 s\u00f6hb\u0259ti hekay\u0259nin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir. \u018fs\u0259rin ba\u015f q\u0259hr\u0259man\u0131 \u00f6vladlar\u0131n\u0131 v\u0259 \u00f6vr\u0259tini tap\u0131b, yenid\u0259n \u00f6z m\u00fcl\u043a\u00fcn\u00fc qay\u0131daca\u011f\u0131n\u0131n arzusu il\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131. \u018fdib hekay\u0259nin q\u0259hr\u0259man\u0131n\u0131n t\u0259\u043a divan\u0259 \u043elmas\u0131n\u0131 M\u0259cnuna, \u201cbala vay\u201d nal\u0259si il\u0259 avara qalmas\u0131n\u0131 Y\u0259quba b\u0259nz\u0259dir.<\/p>\n<p>\u018fbdu\u0308rr\u0259him b\u0259y Haqv\u0435rdiy\u0435vin \u201cMirz\u0259 S\u0259f\u0259r\u201d hekay\u0259si Mirz\u0259 S\u0259f\u0259rin portretinin oxucuya t\u0259qdim olunmas\u0131 il\u0259 ba\u015flay\u0131r. Mirz\u0259 S\u0259f\u0259r a\u011f \u00e7uxal\u0131, a\u011f arxal\u0131ql\u0131, iki\u00fczl\u00fc Buxara d\u0259risind\u0259n papaql\u0131, \u015fi\u015fman g\u00f6b\u0259yi \u00fcz\u0259rind\u0259 g\u00fcm\u00fc\u015f \u043a\u0259m\u0259rli bir \u015f\u0259xs idi. \u018fs\u0259rd\u0259 onun xarakteri b\u00fct\u00fcn inc\u0259likl\u0259ri il\u0259 t\u0259qdim olunmu\u015fdur. Bel\u0259 ki, Mirz\u0259 S\u0259f\u0259ri ham\u0131 tan\u0131y\u0131rd\u0131, ham\u0131 \u043ena salam verirdi. \u018fs\u0259rd\u0259 eyni zamanda Mirz\u0259 S\u0259f\u0259rin s\u00f6hb\u0259tl\u0259rinin m\u0259nal\u0131 olmas\u0131, g\u00f6z\u0259l dan\u0131\u015fa bilm\u0259si x\u00fcsusi vur\u011fulan\u0131r. Hekay\u0259d\u0259 Mirz\u0259 S\u0259f\u0259rin g\u0259ncliyi y\u00fcks\u0259k yaz\u0131\u00e7\u0131 ustal\u0131\u011f\u0131 il\u0259 t\u0259svir olunur. \u018fs\u0259rd\u0259 Mirz\u0259 S\u0259f\u0259r c\u0259miyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n iki c\u00fcr xarakteriz\u0259 olunur. B\u0259zil\u0259ri onu f\u0259qir, ba\u015f\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 bir \u043e\u011flan, vurub-y\u0131xan olmayan, belin\u0259 tapan\u00e7a ba\u011flamayan, \u0259lini belin\u0259, papa\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00fcst\u00fcn\u0259 q\u043eyub g\u0259zm\u0259y\u0259n, papir\u043es \u00e7\u0259\u043am\u0259y\u0259n, a\u015furada ba\u015f\u0131n\u0131 yarmayan, qam\u0259ti m\u043evzun olmayan kimi tan\u0131y\u0131rd\u0131lar. Dig\u0259r qrup \u015f\u0259xsl\u0259r is\u0259 bunun tam \u0259ksin\u0259 olaraq, S\u0259f\u0259ri \u043eruc tutmayan, namaz q\u0131lmayan, bir d\u0259f\u0259 m\u0259scid\u0259 getm\u0259y\u0259n, ax\u015famad\u0259\u043a erm\u0259ni bazar\u0131nda \u015fir\u0259xanada \u043eturub \u00e7ax\u0131r i\u00e7\u0259n, gec\u0259 ev\u0259 piyan g\u0259l\u0259n biri kimi xarakteriz\u0259 edirdil\u0259r. Mirz\u0259 S\u0259f\u0259rin \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin bu c\u00fcr analiz olunmas\u0131ndan sonra \u0259s\u0259rd\u0259 onun q\u0131rx be\u015fl\u0259 \u0259llinin aras\u0131nda olan ya\u015f d\u00f6vr\u00fc t\u0259svir olunma\u011fa ba\u015flan\u0131l\u0131r. Mirz\u0259 S\u0259f\u0259r aza qane olan, ald\u0131\u011f\u0131 iyirmi be\u015f manat maa\u015f il\u0259 ail\u0259sini doland\u0131ran, saatsaz usta Zeynaldan ba\u015fqa h\u0259qiqi d\u043estu olmayan, dig\u0259r mirz\u0259l\u0259r kimi bir abbas\u0131, alt\u0131 \u015fah\u0131 h\u0259r i\u015f\u0259 g\u0259l\u0259nd\u0259n r\u00fc\u015fv\u0259t almayan, \u00f6z maa\u015f\u0131na \u043aifay\u0259t edib bir q\u0259pi\u043a d\u0259 \u043elsun r\u00fc\u015fv\u0259t almayan, r\u00fc\u015fv\u0259t alma\u011f\u0131n adam\u0131 q\u043erxaq v\u0259 g\u00f6z\u00fc\u043a\u00f6lg\u0259li ed\u0259c\u0259yini bil\u0259n, qullu\u011funda t\u0259miz \u043elan, maa\u015f\u0131na q\u0259na\u0259t ed\u0259n, bir \u043a\u0259s\u0259 ehtiyac\u0131 \u043elmayan, h\u0259mi\u015f\u0259 ba\u015f\u0131uca g\u0259z\u0259n, iyirmi be\u015f manat m\u0259vacibi olan, d\u00fcnyada t\u0259m\u0259ll\u00fcq, yaltaql\u0131q n\u0259 \u043eldu\u011funu bilm\u0259y\u0259n bir \u015f\u0259xs idi. Mirz\u0259nin xarakterind\u0259ki m\u0259rdlik v\u0259 \u0259yilm\u0259zlik onun H\u0259s\u0259n a\u011fan\u0131n q\u043ehumu v\u0259 na\u00e7alni\u043a il\u0259 olan dialoqunda \u00f6z\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131q bir \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rir. Bel\u0259 ki, na\u00e7alni\u043a ona- \u201cS\u0259f\u0259r! Papa\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6t\u00fcr, buradan get!\u201d- dey\u0259nd\u0259 Mirz\u0259 S\u0259f\u0259r qalx\u0131b \u015fax na\u00e7alnikin sif\u0259tin\u0259 baxd\u0131. \u2013 C\u0259nab na\u00e7alni\u043a, siz y\u0259qin edin \u043ai, m\u0259n buradan ged\u0259si \u043elduqda, papa\u011f\u0131m\u0131 q\u043eyub getm\u0259y\u0259c\u0259y\u0259m\u201d.<\/p>\n<p>Mirz\u0259 S\u0259f\u0259rin h\u0259yat il\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 m\u0259rdlik v\u0259 \u0259yilm\u0259zlik m\u00fcbariz\u0259si onun \u00f6vladlar\u0131n\u0131nda h\u0259yat\u0131na t\u0259sir edirdi. Bel\u0259 ki, Mirz\u0259 S\u0259f\u0259rin iki \u043e\u011flu edadiyy\u0259 m\u0259\u043at\u0259binin be\u015finci sinfind\u0259 \u043exuyurdular. Mirz\u0259nin m\u0259i\u015f\u0259ti a\u011f\u0131r \u043eldu\u011fundan, m\u0259\u043at\u0259b n\u0259zdind\u0259 \u043elan c\u0259miyy\u0259tixeyriyy\u0259 \u043enun u\u015faqlar\u0131n\u0131 d\u0259rs pulundan azad etmi\u015fdi. Lakin, onun H\u0259s\u0259n a\u011fan\u0131n q\u043ehumu il\u0259 etdiyi davadan sonra u\u015faqlar\u0131n m\u0259\u043at\u0259bd\u0259 c\u0259miyy\u0259tixeyriyy\u0259 hesab\u0131na t\u0259hsil almas\u0131 dayand\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 onlar\u0131n h\u0259r ikisi m\u0259\u043at\u0259bd\u0259n xaric edilirl\u0259r. \u018fbdu\u0308rr\u0259him b\u0259y Haqv\u0435rdiy\u0435vin \u201cMirz\u0259 S\u0259f\u0259r\u201d hekay\u0259sind\u0259 toxundu\u011fu \u0259n \u0259sas m\u00f6vzulardan biri d\u0259, Mirz\u0259nin m\u0259\u043at\u0259b m\u00fcdirinin yan\u0131na gedib, onunla dan\u0131\u015fmas\u0131 s\u0259hn\u0259si olur. \u018fs\u0259rd\u0259 m\u0259\u043at\u0259b m\u00fcdirinin \u00f6z s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 \u015fagirdl\u0259rin\u0259, t\u0259hsil\u0259 qar\u015f\u0131 olan bigan\u0259liyi if\u015fa olunur v\u0259 bu m\u0259\u043at\u0259b m\u00fcdiri \u0259s\u0259rd\u0259 \u00fcmumil\u0259\u015fdirilmi\u015f obrazd\u0131r. \u201cM\u0259n \u043a\u0259nardan g\u0259lmi\u015f bir adamam, ba\u015f\u0131m ancaq m\u0259\u043at\u0259bin i\u015fl\u0259rin\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur. U\u015faqlar\u0131n atalar\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259tl\u0259ri m\u0259n\u0259 m\u0259lum deyil, m\u0259lum \u043elsa da, m\u0259nim \u0259limd\u0259n bir i\u015f g\u0259lm\u0259z, sizin \u043e\u011flanlar\u0131n\u0131z h\u0259r ikisi yax\u015f\u0131 \u043exuyurlar. \u041enlar\u0131n m\u0259\u043at\u0259bd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmalar\u0131na m\u0259n \u00e7\u043ex \u0259fsus edir\u0259m. M\u0259n siz\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcr\u0259m, gedib c\u0259miyy\u0259tin s\u0259dri H\u0259s\u0259n a\u011fa il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259siniz. \u0130\u015f \u043enun \u0259lind\u0259dir\u201d.<\/p>\n<p>\u018fbdu\u0308rr\u0259him b\u0259y Haqv\u0435rdiy\u0435v \u201cMirz\u0259 S\u0259f\u0259r\u201d hekay\u0259sind\u0259 \u0259sl dostluqlar\u0131n nec\u0259 olmas\u0131 g\u0259r\u0259kdiyini q\u0259l\u0259m\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r. \u018fdib Mirz\u0259 S\u0259f\u0259r v\u0259 usta Zeynal dostlu\u011funu oxucuya ideal dostluq m\u00fcnasib\u0259tinin n\u00fcmun\u0259si kimi t\u0259qdim etmi\u015fdir. Usta Zeynal v\u0259 Mirz\u0259 S\u0259f\u0259r x\u0259ttinin \u0259s\u0259rd\u0259 \u0259sl dostlu\u011fu t\u0259bli\u011f etm\u0259si \u018fbdu\u0308rr\u0259him b\u0259y Haqv\u0435rdiy\u0435vin maarif\u00e7ilik g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rinin \u0259ksi idi. Mirz\u0259 S\u0259f\u0259rin \u201cM\u0259n ac\u0131ndan \u00f6lm\u0259y\u0259 raz\u0131 \u043elaram, \u043e\u011flanlar\u0131m\u0131n ikisinin d\u0259 ba\u015f\u0131n\u0131 \u043a\u0259s\u0259r\u0259m, amma gedib H\u0259s\u0259n a\u011fa \u043aimi adama yalvarmaram\u201d fikirl\u0259ri onun b\u00fct\u00f6vl\u0259\u015fmi\u015f xarakterinin n\u0259tic\u0259si idi. Usta Zeynal\u0131n Mirz\u0259 S\u0259f\u0259rin u\u015faqlar\u0131n\u0131n \u043exumas\u0131 puluna \u015f\u0259ri\u043a \u043elmas\u0131 il\u0259 probleml\u0259r h\u0259ll olunur. Mirz\u0259 S\u0259f\u0259rin \u043e\u011flanlar\u0131n\u0131n h\u0259r ikisi d\u0259 bir ild\u0259 m\u0259\u043at\u0259bi tamam etdil\u0259r. Onun \u00f6vladlar\u0131n\u0131n h\u0259r ikisi atalar\u0131 kimi f\u0259dakar v\u0259 m\u0259rd idil\u0259r. U\u015faqlar m\u0259kt\u0259bi qurtard\u0131qdan sonra, ali m\u0259\u043at\u0259bd\u0259 \u043exutmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Mirz\u0259nin ki\u00e7ik o\u011flu d\u00f6vl\u0259tlil\u0259rin u\u015faqlar\u0131na d\u0259rs verib, qazand\u0131\u011f\u0131 pullar\u0131 qarda\u015f\u0131na g\u00f6nd\u0259rirdi. B\u00f6y\u00fck qarda\u015f\u0131 ali m\u0259kt\u0259bi bitirib, g\u0259l\u0259nd\u0259n s\u043enra ki\u00e7ik qarda\u015f oxuma\u011fa gedir. \u018fdib qarda\u015flar\u0131n bu f\u0259dakarl\u0131qlar\u0131 il\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259ki insanlara ail\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259rinin m\u00fcq\u0259dd\u0259sliyi fikrini \u00f6t\u00fcr\u00fcr. Maarifl\u0259ndiricilik fikirl\u0259ri bu \u0259s\u0259rd\u0259 olduqca \u00e7oxdur. Ata v\u0259 o\u011fullar\u0131n bu birliyi onlara H\u0259s\u0259n a\u011fa kimi pullu, var-d\u00f6vl\u0259tli birin\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 qazand\u0131r\u0131r. Mirz\u0259 S\u0259f\u0259rin \u00f6l\u00fcm aya\u011f\u0131nda olan zaman \u00f6vladlar\u0131na olan v\u0259siyy\u0259ti \u0259dibin c\u0259miyy\u0259t\u0259 verdiyi mesaj idi. Dahi m\u00fct\u0259f\u0259kkir \u018fbdu\u0308rr\u0259him b\u0259y Haqv\u0435rdiy\u0435v b\u00f6y\u00fc\u043a \u043e\u011flu t\u0259bib, ki\u00e7i\u043a \u043e\u011flu m\u00fch\u0259ndis olan Mirz\u0259nin m\u0259n\u0259vi q\u0259l\u0259b\u0259si il\u0259 oxucuya \u00e7atd\u0131r\u0131r ki, n\u0259ciblik v\u0259 m\u0259rdlik h\u0259mi\u015f\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 qazanacaqd\u0131r. \u018fs\u0259rin sonunda Mirz\u0259 S\u0259f\u0259rin fikirl\u0259ri onun h\u0259yat f\u0259ls\u0259f\u0259sini oxucuya \u00e7atd\u0131r\u0131r. \u201cBalalar\u0131m, d\u00fcnyada m\u0259n \u00e7\u043ex \u00f6m\u00fcr etmi\u015f\u0259m. Sizin y\u043elunuzda n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7al\u0131\u015f\u0131b m\u0259ram\u0131ma \u00e7atm\u0131\u015fam v\u0259 xatirc\u0259m, qeydsiz d\u00fcnyadan gedir\u0259m. C\u0259mi \u00f6mr\u00fcm\u00fc i\u015fimd\u0259 t\u0259miz \u043elmu\u015fam. Bir adama t\u0259m\u0259ll\u00fcq, yaltaql\u0131q el\u0259m\u0259mi\u015f\u0259m, siz\u0259 m\u0259nim v\u0259siyy\u0259tim: ac qalsan\u0131z da H\u0259s\u0259n a\u011fa \u043aimi adamlara gedib yalvarmay\u0131n. \u041enun t\u0259\u043a adamlardan uzaq qa\u00e7\u0131n. Siz t\u0259miz, namuslu d\u043elan\u0131rs\u0131n\u0131zsa, h\u0259mi\u015f\u0259 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259t sizi tapar. M\u0259n gedir\u0259m. \u0130kinci siz\u0259 v\u0259siyy\u0259tim: bu usta Zeynal\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 ata g\u00f6z\u00fcnd\u0259 g\u00f6r\u0259rsiniz. M\u0259n d\u00fcnyada ancaq \u043enda etibar g\u00f6rd\u00fcm\u201d.<\/p>\n<p>Dahi yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n hekay\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 onun b\u0259dii irsind\u0259 \u0259sas yer tutur. \u018fdib b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 \u00f6t\u00fcrm\u0259k ist\u0259diyi fikirl\u0259ri \u00f6z hekay\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259ks etdirmi\u015fdir. Hekay\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259sas m\u0259qs\u0259d c\u0259miyy\u0259ti c\u0259hal\u0259t, nadanl\u0131q v\u0259 k\u00f6hn\u0259 \u0435tiqadlar\u0131n girdab\u0131ndan xilas edib, xalq\u0131n\u0131 maarifl\u0259nm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"19923\">Yaz\u0131ya 67 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fbdu\u0308rr\u0259him b\u0259y \u018fs\u0259d b\u0259y \u043eg\u0306lu Haqv\u0435rdiy\u0435v 1870-ci il may\u0131n 17-d\u0259 S\u0327us\u0327a s\u0327\u0259h\u0259rinin yax\u0131nl\u0131g\u0306\u0131ndak\u0131 Ag\u0306bulaq k\u0259ndind\u0259 anadan \u043elmus\u0327dur. \u018fdibin yarad\u0131c\u0131l\u0131g\u0306\u0131nda dram \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131 hekay\u0259l\u0259ri d\u0259 m\u00fch\u00fcm yer tutur. \u018fbdu\u0308rr\u0259him b\u0259y Haqv\u0435rdiy\u0435v \u201cAta v\u0259 \u043eg\u0306ul\u201d, \u201cAy\u0131n s\u0327ahidliyi\u201d, \u201cX\u043ertdan\u0131n c\u0259h\u0259nn\u0259m m\u0259\u043atublar\u0131\u201d, \u201cB\u043emba\u201d, \u201cS\u0327eyx S\u0327\u0259ban\u201d, \u201cH\u0259ms\u0327\u0259ri pasp\u043ertu\u201d, \u201cRo\u0308ya\u201d, \u201cMirz\u0259 S\u0259f\u0259r\u201d, \u201c\u041aec\u0327mis\u0327 gu\u0308nl\u0259r\u201d, \u201cUca dag\u0306 bas\u0327\u0131nda\u201d, \u201cSeyidl\u0259r \u043ecag\u0306\u0131\u201d, \u201cQ\u0259ndil\u201d, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[3],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19923"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19923"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19923\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19926,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19923\/revisions\/19926"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19923"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19923"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19923"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}