{"id":20487,"date":"2024-12-10T20:29:49","date_gmt":"2024-12-10T16:29:49","guid":{"rendered":"https:\/\/kultur.az\/?p=20487"},"modified":"2024-12-10T20:29:49","modified_gmt":"2024-12-10T16:29:49","slug":"ulu-ond%c9%99r-heyd%c9%99r-%c9%99liyevin-az%c9%99rbaycan-%c9%99d%c9%99biyyatinin-inkisafindaki-rolu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=20487","title":{"rendered":"Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131ndak\u0131 rolu"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/d4373fab42665edc3458cbdeac7b0f33.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-20488\" src=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/d4373fab42665edc3458cbdeac7b0f33-300x204.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"204\" srcset=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/d4373fab42665edc3458cbdeac7b0f33-300x204.jpg 300w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/d4373fab42665edc3458cbdeac7b0f33.jpg 643w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin misilsiz \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin xalq\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn etdiyi m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m xidm\u0259tl\u0259rd\u0259n \u0259n \u0259sas\u0131 \u0259d\u0259biyyat, teatr v\u0259 kino, musiqi v\u0259 r\u0259ssaml\u0131q kimi sah\u0259l\u0259rin d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n qorunub, m\u00fchafiz\u0259 olunmas\u0131 olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 m\u0259d\u0259ni-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 kimi \u00fcmummilli liderin az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q f\u0259ls\u0259f\u0259sinin v\u0259 ideologiyas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. O, xalq\u0131n misilsiz s\u0259rv\u0259ti olan \u0259d\u0259biyyata x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m ver\u0259r\u0259k, z\u0259ngin s\u00f6z s\u0259n\u0259timizi xalq\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ngin s\u0259rv\u0259t oldu\u011funu qeyd etmi\u015fdir. \u018fd\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n milli s\u0259rv\u0259ti v\u0259 intellektual m\u00fclkiyy\u0259ti hesab ed\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev \u015fairl\u0259rimiz\u0259 v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131za v\u0259 onlar\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259rin\u0259 x\u00fcsusi d\u0259y\u0259r vermi\u015fdir. O, bildirirdi ki, xalq\u0131m\u0131zda, mill\u0259timizd\u0259 milli hissiyyatlar\u0131 oyatma\u011f\u0131n v\u0259 milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rki, oyan\u0131\u015f\u0131, dir\u00e7\u0259li\u015fi saxlama\u011f\u0131n \u0259n \u0259sas yolu \u0259d\u0259biyyatdan ke\u00e7ir. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n tarixd\u0259ki ideya-b\u0259dii rolunu son d\u0259r\u0259c\u0259 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev S\u00fcleyman R\u0259himov, R\u0259sul Rza, Mirz\u0259 \u0130brahimov, S\u00fcleyman R\u00fcst\u0259m kimi XX \u0259sr Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n klassikl\u0259rinin yarad\u0131c\u0131l\u0131qlar\u0131n\u0131 d\u00f6vr\u00fcn \u0259n qiym\u0259tli m\u00fckafatlar\u0131 il\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirmi\u015fdir. \u018fd\u0259biyyat\u0131m\u0131z daim onun diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olmu\u015fdur. Tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tin d\u00fcnyan\u0131n q\u0259dim, b\u00f6y\u00fck t\u00fcrk eposu olan \u201cKitabi\u2013D\u0259d\u0259 Qorqud\u201dun 1300 illiyini d\u00fcnya s\u0259viyy\u0259sind\u0259 t\u0259\u015fkil ed\u0259r\u0259k, dastan\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131lara aid oldu\u011funu b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya s\u00fcbut etmi\u015fdir. B\u00fct\u00fcn t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 \u201cKitabi\u2013D\u0259d\u0259 Qorqud\u201d dastan\u0131n\u0131n \u0259traf\u0131nda bir c\u0259m olaraq, t\u00fcrk birliyini d\u00fcnyaya n\u00fcmayi\u015f etdirmi\u015fdirl\u0259r. Ulu \u00d6nd\u0259rin m\u00fcdrik Az\u0259rbaycan \u015fairi M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczulinin 500 illiyini 2 noyabr 1994-c\u00fc ild\u0259 80-d\u0259n art\u0131q mill\u0259tin n\u00fcmay\u0259nd\u0259sinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 t\u0259nt\u0259n\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 qeyd etdirm\u0259si b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya \u0259dibin tarixin\u0259, ad\u0259t\u2013\u0259n\u0259n\u0259sin\u0259 uy\u011fun t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u0259 sahib oldu\u011funu s\u00fcbut etdi. Heyd\u0259r \u018fliyevin \u0259d\u0259biyyata yana\u015fma \u015f\u0259kli dem\u0259k olar ki, tamamil\u0259 siyasi idi. O, romantik H\u00fcseyn Cavidin n\u0259\u015fini \u00e7ox b\u00f6y\u00fck \u00e7\u0259tiklikl\u0259rl\u0259 uzaq Sibird\u0259n g\u0259tirib do\u011fma Nax\u00e7\u0131vanda torpa\u011f\u0131na qovu\u015fdurdu. Az\u0259rbaycanda \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 \u0130mad\u0259ddin N\u0259simiy\u0259, H\u00fcseyn Cavid\u0259, N\u0259riman N\u0259rimanova, C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131ya, S\u0259m\u0259d Vur\u011funa heyk\u0259ll\u0259r qoydurmas\u0131 \u0259d\u0259biyyata qay\u011f\u0131s\u0131n\u0131n bariz n\u00fcmun\u0259sidir. H.\u018fliyev m\u00fcasiri oldu\u011fu \u0259d\u0259biyyat adamlar\u0131na daim x\u00fcsusi qay\u011f\u0131 il\u0259 yana\u015faraq, onlar\u0131 y\u00fcks\u0259k d\u00f6vl\u0259t m\u00fckafatlar\u0131 il\u0259 m\u00fckafatland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. M\u00fcasiri oldu\u011fu \u0130lyas \u018ff\u0259ndiyevin, \u0130smay\u0131l \u015e\u0131xl\u0131n\u0131n, Anar\u0131n, H\u00fcseyn Abbaszad\u0259nin, Yusif S\u0259m\u0259do\u011flunun, Maqsud \u0130brahimb\u0259yovun, H\u00fcseyn \u0130brahimovun, M\u0259mm\u0259d Araz\u0131n, N\u0259bi X\u0259zrinin, B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259nin, Mirvarid Dilbazinin, M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar\u0131n, Qabilin, X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn, Z\u0259limxan Yaqubun t\u0259nt\u0259n\u0259li sur\u0259td\u0259 yubileyl\u0259rinin ke\u00e7irilm\u0259sini t\u0259min etmi\u015fdir. Ensiklopedik t\u0259f\u0259kk\u00fcrl\u00fc, m\u00fcdrik \u015f\u0259xsiyy\u0259t H.\u018fliyev Az\u0259rbaycan\u0131n milli-m\u0259n\u0259vi v\u0259 \u0259xlaqi d\u0259y\u0259rl\u0259rinin \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri ideyalarla z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131n \u0259v\u0259zsiz v\u0259 misilsiz rolunu daim y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirmi\u015fdir. O, \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131za g\u00f6st\u0259rdiyi d\u0259y\u0259rl\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n q\u0259hr\u0259manl\u0131qlarla dolu tarixi ke\u00e7mi\u015fin\u0259, z\u0259ngin m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259, maddi-m\u0259n\u0259vi irsin\u0259, inc\u0259s\u0259n\u0259tin\u0259 d\u0259 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259t vermi\u015fdir. O, \u0259d\u0259biyyat\u0131 xalq\u0131n m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131 z\u0259nginl\u0259\u015fdir\u0259n, onu b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada tan\u0131dan, inki\u015faf etdir\u0259n, y\u00fcks\u0259ld\u0259n kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirmi\u015fdir. \u018fd\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n, inc\u0259s\u0259n\u0259timizin, m\u0259d\u0259niyy\u0259timizin bir k\u00f6kd\u0259n qidaland\u0131\u011f\u0131 fikrind\u0259 olmu\u015fdur. \u018fd\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n, inc\u0259s\u0259n\u0259timizin v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259timizin b\u0259\u015f\u0259ri arenada \u00f6z s\u00f6z\u00fcn\u00fc dem\u0259sind\u0259, d\u00fcnyan\u0131 heyran qoymas\u0131nda, \u015f\u00f6hr\u0259tini qald\u0131rmas\u0131nda onun rolu dan\u0131lmazd\u0131r. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rinin s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131nda, geni\u015f miqyasda t\u0259bli\u011find\u0259 v\u0259 b\u00f6y\u00fck nailiyy\u0259tl\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259sind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin xidm\u0259tl\u0259rinin rolu \u00e7ox b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. Onun himay\u0259darl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 g\u0259rgin s\u0259yl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 d\u00fcnya miqyas\u0131nda tan\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Heyd\u0259r \u018fliyevin \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131za olan \u0259n \u0259sas qay\u011f\u0131lar\u0131ndan biri d\u0259 Molla P\u0259nah Vaqifin m\u0259qb\u0259r\u0259l\u0259rinin in\u015fa edilm\u0259sidir. O, \u00e7ox sayda \u0259d\u0259biyyat v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t xadiml\u0259rimizin ev muzeyl\u0259rinin a\u00e7\u0131lmas\u0131nda t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar olmu\u015fdur. Bununla da Az\u0259rbaycan milli \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f y\u00fcks\u0259li\u015fin\u0259 s\u0259b\u0259bkar olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131na yet\u0259rinc\u0259 qay\u011f\u0131 v\u0259 diqq\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k, g\u0259nc istedadl\u0131lar\u0131n tap\u0131l\u0131b \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi \u015f\u0259rait yaratm\u0131\u015fd\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n q\u00fcdr\u0259tli d\u00f6vl\u0259t xadiml\u0259rinin h\u0259yat\u0131nda v\u0259 siyasi f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm yer tutan \u0259d\u0259biyyat Heyd\u0259r \u018fliyevind\u0259 r\u0259\u011fb\u0259t b\u0259sl\u0259diyi sah\u0259l\u0259rd\u0259ndir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, o, \u0259d\u0259biyyat\u0131 d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tinin bir par\u00e7as\u0131 kimi q\u0259bul edirdi. G\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xadimi Heyd\u0259r \u018fliyev geni\u015f v\u0259 sistemli \u0259d\u0259biyyat biliyin\u0259 malik olan nadir d\u00f6vl\u0259t xadiml\u0259rind\u0259n biri olmu\u015fdur. Onun d\u00fcnyabax\u0131\u015f\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131nda \u0259d\u0259biyyat\u0131n x\u00fcsusi yeri olmu\u015fdur. Dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259t b\u0259dii \u0259d\u0259biyyat\u0131n onun \u015f\u0259xsi taleyind\u0259ki b\u00f6y\u00fck rolunu etiraf ed\u0259r\u0259k, \u0259d\u0259biyyat\u0131 \u00e7ox sevdiyini v\u0259 h\u0259qiqi insan kimi formala\u015fmas\u0131nda, t\u0259hsilind\u0259, \u0259xlaq\u0131nda, m\u0259n\u0259viyyat\u0131nda \u0259d\u0259biyyat\u0131n b\u00f6y\u00fck rolu oldu\u011funu bildirmi\u015fdir. G\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xadimi Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan \u015fairl\u0259rin\u0259 v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131na qar\u015f\u0131 olan x\u00fcsusi r\u0259\u011fb\u0259ti onun \u015f\u0259xsi keyfiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n d\u0259 x\u0259b\u0259r verir. O, C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259nin \u201c\u00d6l\u00fcl\u0259r\u201d tragikomediyas\u0131na, S\u0259m\u0259d Vur\u011funun \u201cAz\u0259rbaycan\u201d \u0259s\u0259rin\u0259, M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar\u0131n \u201cHeyd\u0259rbabaya salam\u201d poemas\u0131na, \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d jurnal\u0131na, \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yovun \u201cKoro\u011flu\u201dsuna, H\u00fcseyn Cavidin \u201c\u0130blis\u201d \u0259s\u0259rin\u0259 xalq\u0131n milli-tarixi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si kimi baxm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n q\u0259hr\u0259manl\u0131q tarixini \u0259d\u0259bil\u0259\u015fdirib g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sil\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131ran, xalq\u0131n taleyinin v\u0259 tarixi yadda\u015f\u0131n\u0131n \u0259ks-s\u0259das\u0131 kimi analiz etmi\u015fdir. O, \u0259d\u0259biyyatda b\u0259dii d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259ni, tarixililiyi, milliliyi v\u0259 m\u00fcasirlik prinsipl\u0259rini x\u00fcsusil\u0259 d\u0259y\u0259rli say\u0131rd\u0131. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda millilik, tarixilik v\u0259 m\u00fcasirlik Heyd\u0259r \u018fliyevin \u0259d\u0259biyyat siyas\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edirdi, \u00e7\u00fcnki bu prinsipl\u0259r onun siyasi f\u0259aliyy\u0259tinin t\u0259m\u0259lini t\u0259\u015fkil edirdi. Heyd\u0259r \u018fliyevin \u0259d\u0259biyyata dair fikirl\u0259ri onun geni\u015f d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259n x\u0259b\u0259r vermi\u015fdir. \u201c\u0130nsanlar\u0131n \u00fcr\u0259yin\u0259, q\u0259lbin\u0259 t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259n \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z olubdur, \u015feirimiz olubdur v\u0259 h\u0259min \u015feirl\u0259r, s\u00f6zl\u0259r do\u011frudan da xalq\u0131m\u0131zda, mill\u0259timizd\u0259 milli ruhu oyad\u0131bd\u0131r, milli \u0259hval-ruhiyy\u0259ni canland\u0131r\u0131bd\u0131r. M\u0259hz bunlar\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 bizd\u0259 milli psixologiya, milli ideologiya formala\u015fma\u011fa ba\u015flay\u0131bd\u0131r\u201d [4, s.251]. G\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xadimi Heyd\u0259r \u018fliyevin \u0259d\u0259biyyat siyas\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131 millilik amili, tarixilik anlay\u0131\u015f\u0131 v\u0259 m\u00fcasirlik prinsipi, \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131q t\u0259\u015fkil edir. Onun \u0259sas m\u0259qs\u0259di Az\u0259rbaycanda m\u00f6hk\u0259m milli \u0259saslara malik, tarixi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri qoruyub saxlaya bil\u0259n v\u0259 m\u00fcasir inki\u015faf\u0131n \u00f6n\u00fcnd\u0259 ged\u0259n \u0259d\u0259biyyat formala\u015fd\u0131rmaq olmu\u015fdur. O, R\u0259sul Rza, B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259, X\u0259lil Rza, M\u0259mm\u0259d Araz, Sabir R\u00fcst\u0259mxanl\u0131 kimi s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n \u0259d\u0259biyyat vasit\u0259sil\u0259 milli m\u00fccadil\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259rdikl\u0259ri xidm\u0259tl\u0259ri y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirmi\u015fdir. Heyd\u0259r \u018fliyevin \u0259d\u0259biyyat u\u011frunda apard\u0131\u011f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 d\u00f6vl\u0259timizin maraqlar\u0131na, respublikam\u0131z\u0131n reall\u0131qlar\u0131na tamamil\u0259 uy\u011fun olmu\u015fdur. Ona bu \u00e7\u0259tin yolda \u0259n b\u00f6y\u00fck k\u00f6m\u0259yi m\u0259hz \u0259d\u0259biyyat xadiml\u0259ri g\u00f6st\u0259rmi\u015fdirl\u0259r. Mill\u0259tin v\u0259 \u00f6lk\u0259nin b\u00fct\u00f6v d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin formala\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 c\u0259miyy\u0259t \u0259d\u0259biyyat faktorundan bivasit\u0259 as\u0131l\u0131d\u0131r. \u018fd\u0259biyyatdan bu bax\u0131mdan m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 faydalanma\u011f\u0131n m\u00f6vcudlu\u011funu d\u0259rk ed\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev C\u0259nub m\u00f6vzusunda yaz\u0131lm\u0131\u015f \u0259s\u0259rl\u0259r\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirirdi. O anlay\u0131rd\u0131 ki, C\u0259nubi Az\u0259rbaycanla ba\u011fl\u0131 ictimai fikri formala\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259d\u0259biyyatdan g\u00fccl\u00fc vasit\u0259 yoxdur. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, C\u0259nubi Az\u0259rbaycanla \u0259d\u0259bi-m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131nda \u0259d\u0259biyyat\u00e7\u0131lar\u0131n daha da m\u0259hsuldar olmalar\u0131na g\u00f6st\u0259ri\u015f vermi\u015fdi. \u018fd\u0259biyyat vasit\u0259sil\u0259 C\u0259nubi Az\u0259rbaycanla \u0259d\u0259bi \u0259laq\u0259l\u0259r m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirildi, m\u0259d\u0259niyy\u0259tin v\u0259 m\u0259n\u0259vi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259r inki\u015faf etdirilib, geni\u015fl\u0259ndirildi. C\u0259nub \u0259d\u0259biyyat\u0131 vasit\u0259sil\u0259 C\u0259nubda ya\u015fayan yaz\u0131\u00e7\u0131larla \u0259laq\u0259l\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm add\u0131mlar at\u0131ld\u0131 v\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar kimi q\u00fcdr\u0259tli s\u0259n\u0259tkarlarla \u0259laq\u0259 yarad\u0131la bildi. C\u0259nubda ya\u015fayan yaz\u0131\u00e7\u0131larla \u0259laq\u0259l\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n xalq \u015fairl\u0259ri olan S\u00fcleyman R\u00fcst\u0259min, M\u0259mm\u0259d Rahimin, B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259 v\u0259 N\u0259bi X\u0259zrinin xidm\u0259tl\u0259ri dan\u0131lmazd\u0131r. Onlar ictimai-\u0259d\u0259bi m\u00fchiti n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlayaraq, \u0259sl\u0259n c\u0259nubi Az\u0259rbaycandan olan, lakin Az\u0259rbaycan\u0131n \u015fimal\u0131nda ya\u015fay\u0131b-yaradan Bala\u015f Az\u0259ro\u011flu, M\u0259din\u0259 G\u00fclg\u00fcn, H\u00f6kum\u0259 B\u00fclluri, S\u00f6hrab Tahir, \u018fli Tud\u0259 kimi \u0259dibl\u0259rin d\u0259st\u0259kl\u0259yicil\u0259ri olmu\u015fdurlar. D\u00f6vl\u0259t xadimi Heyd\u0259r \u018fliyevin \u0259d\u0259biyyat sah\u0259sind\u0259 atd\u0131\u011f\u0131 q\u0259tiyy\u0259tli add\u0131mlar say\u0259sind\u0259 C\u0259nubi Az\u0259rbaycanla \u0259d\u0259bi-m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoyulmu\u015f v\u0259 m\u00f6hk\u0259m t\u0259m\u0259li at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Onun m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc siyas\u0259tinin geni\u015fl\u0259nib, m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycanda M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar\u0131n anadan olmas\u0131n\u0131n 90 illik yubileyi ke\u00e7irilmi\u015fdir. Onun \u0259d\u0259biyyat siyas\u0259ti Nizami G\u0259nc\u0259vinin, M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczulinin, C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259nin, N\u0259riman N\u0259rimanovun, H\u00fcseyn Cavidin, S\u0259m\u0259d Vur\u011funun, R\u0259sul Rzan\u0131n, Mirz\u0259 \u0130brahimovun, \u0130lyas \u018ff\u0259ndiyevin, S\u00fcleyman R\u00fcst\u0259min, Qabilin, M\u0259mm\u0259d Araz\u0131n, Mirvarid Dilbazinin \u0259d\u0259bi qay\u0259sini xalq\u0131m\u0131za daha ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. Bu sah\u0259d\u0259 apar\u0131lan t\u0259dqiqat-t\u0259bli\u011fat i\u015fl\u0259ri h\u0259min s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n xalqa daha yax\u0131ndan tan\u0131d\u0131lmas\u0131nda, Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideyas\u0131n\u0131n geni\u015f miqyasda yay\u0131lmas\u0131nda v\u0259 d\u0259rind\u0259n m\u0259nims\u0259dilm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan\u0131 d\u00fcnyada tan\u0131td\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259d\u0259biyyat\u0131 bir vacib vasit\u0259 kimi se\u00e7\u0259r\u0259k onun say\u0259sind\u0259 milli-m\u0259n\u0259vi \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rk prinsipl\u0259rinin daha da d\u0259rinl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259fkur\u0259sinin m\u0259nims\u0259dilm\u0259sin\u0259 nail olmu\u015fdur. Dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259tin \u0259d\u0259biyyat siyas\u0259tinin \u0259sas prinsipl\u0259ri odur ki, \u0259d\u0259biyyat h\u0259m tarixi v\u0259zif\u0259sini \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycandan k\u0259narda h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259 bilir. Bu prinsipl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259 bilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan Nizami G\u0259nc\u0259vi v\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczuli kimi q\u00fcdr\u0259tli s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n beyn\u0259lxalq miqyasda Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n v\u0259 \u00f6lk\u0259sinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si kimi tan\u0131nmas\u0131na nail olunmaq \u00e7ox vacib add\u0131mlardan olmu\u015fdur. \u00dcmumilikd\u0259, H.\u018fliyev \u018flyazmalar \u0130nstitutunu, oradak\u0131 fondu, s\u0259n\u0259dl\u0259ri, tarixi \u0259s\u0259rl\u0259ri Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n milli s\u0259rv\u0259ti kimi y\u00fcks\u0259k qiym\u0259t verirdi. O, \u018flyazmalar \u0130nstitutunun Az\u0259rbaycan\u0131n elmi potensial\u0131n\u0131 y\u00fcks\u0259ltm\u0259sini v\u0259 maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi m\u0259d\u0259niyy\u0259tini qoruyub, inki\u015faf etdirilm\u0259sini h\u0259mi\u015f\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirmi\u015fdir. \u018flyazmalar Fondunun maddi-texniki bazas\u0131n\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 1986-c\u0131 ild\u0259 paytaxt\u0131n \u0259n g\u00f6z\u0259l binalar\u0131ndan birind\u0259 yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si H.\u018fliyevin misilsiz xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir. \u018flyazmalar \u0130nstitutunun M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczulinin ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131mas\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u0259ntiqli q\u0259rar\u0131 il\u0259 olmu\u015fdur. \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitutunun Nizami G\u0259nc\u0259vinin, Dil\u00e7ilik \u0130nstitutunun \u0130mad\u0259ddin N\u0259siminin ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildir\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev \u018flyazmalar \u0130nstitutunun da m\u0259hz M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczulinin ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131mal\u0131 oldu\u011funu vur\u011fulam\u0131\u015fd\u0131r. Onun bu q\u0259rar\u0131 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131nda \u00e7ox m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fd\u0259biyyat siyah\u0131s\u0131:<\/p>\n<p>1. Heyd\u0259r \u018fliyev v\u0259 Az\u0259rbaycanda \u0259d\u0259bi proses \/\/ Heyd\u0259r \u018fliyev zirv\u0259si (Nax\u00e7\u0131van D\u00f6vl\u0259t Universitetinun Elmi \u018fs\u0259rl\u0259rinin x\u00fcsusi burax\u0131l\u0131\u015f\u0131). Nax\u00e7\u0131van: Qeyr\u0259t, 2008, s\u0259h. 89-90.<\/p>\n<p>2. Heyd\u0259r \u018fliyev v\u0259 Az\u0259rbaycan folkloru \/\/ Nax\u00e7\u0131van D\u00f6vl\u0259t Universitetinin Elmi \u018fs\u0259rl\u0259ri. Nax\u00e7\u0131van: Qeyr\u0259t, 2009, \u2116 2, s.106-109.<\/p>\n<p>3. Heyd\u0259r \u018fliyev v\u0259 klassik Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi irsi \/\/ Nax\u00e7\u0131van D\u00f6vl\u0259t Universitetinin Elmi \u018fs\u0259rl\u0259ri. Nax\u00e7\u0131van: Qeyr\u0259t, 2009, \u2116 1, s.6-10.<\/p>\n<p>4. Heyd\u0259r \u018fliyev. \u018fd\u0259biyyat\u0131n y\u00fcks\u0259k borcu v\u0259 amal\u0131. Bak\u0131: Ozan, 1999, s.251.<\/p>\n<p>5. \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundzad\u0259nin \u0259d\u0259bi irsi haqq\u0131nda fikirl\u0259ri \/\/ Nax\u00e7\u0131van D\u00f6vl\u0259t Universitetinin Elmi \u018fs\u0259rl\u0259ri. Nax\u00e7\u0131van: Qeyr\u0259t, 2012, \u2116 1, s. 8-11.<\/p>\n<p>6. \u00dcmummilli liderin \u0259d\u0259bi fikirl\u0259ri haqq\u0131nda \/ Doktorantlar\u0131n v\u0259 g\u0259nc t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n XVII Respublika elmi konfrans\u0131n\u0131n materiallar\u0131, Bak\u0131: 2012, s. 306-308<\/p>\n<p>N\u0259sib\u0259 Murtuzayeva<\/p>\n<p>M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczuli ad\u0131na \u018flyazmalar \u0130nstitutu<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"20487\">Yaz\u0131ya 59 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin misilsiz \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin xalq\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn etdiyi m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m xidm\u0259tl\u0259rd\u0259n \u0259n \u0259sas\u0131 \u0259d\u0259biyyat, teatr v\u0259 kino, musiqi v\u0259 r\u0259ssaml\u0131q kimi sah\u0259l\u0259rin d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n qorunub, m\u00fchafiz\u0259 olunmas\u0131 olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 m\u0259d\u0259ni-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 kimi \u00fcmummilli liderin az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q f\u0259ls\u0259f\u0259sinin v\u0259 ideologiyas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. O, xalq\u0131n misilsiz s\u0259rv\u0259ti olan \u0259d\u0259biyyata x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m ver\u0259r\u0259k, z\u0259ngin s\u00f6z s\u0259n\u0259timizi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":20488,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1,4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20487"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20487"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20487\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20489,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20487\/revisions\/20489"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/20488"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20487"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20487"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20487"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}