{"id":20532,"date":"2024-12-18T20:48:36","date_gmt":"2024-12-18T16:48:36","guid":{"rendered":"https:\/\/kultur.az\/?p=20532"},"modified":"2024-12-18T20:48:36","modified_gmt":"2024-12-18T16:48:36","slug":"gork%c9%99mli-s%c9%99rqsunas-aida-imanquliyeva-%c9%99r%c9%99b-m%c9%99hc%c9%99r-%c9%99d%c9%99biyyatinin-t%c9%99dqiqatcisi-kimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=20532","title":{"rendered":"G\u00d6RK\u018fML\u0130 \u015e\u018fRQ\u015e\u00dcNAS A\u0130DA \u0130MANQUL\u0130YEVA \u018fR\u018fB-M\u018fHC\u018fR \u018fD\u018fB\u0130YYATININ T\u018fDQ\u0130QAT\u00c7ISI K\u0130M\u0130"},"content":{"rendered":"<p><em><a href=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Aida_Imanquliyeva.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-20534\" src=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Aida_Imanquliyeva-238x300.jpg\" alt=\"\" width=\"238\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Aida_Imanquliyeva-238x300.jpg 238w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Aida_Imanquliyeva.jpg 500w\" sizes=\"(max-width: 238px) 100vw, 238px\" \/><\/a><\/em>\u015e\u0259rq\u015f\u00fcnas alim kimi b\u00f6y\u00fck u\u011furlara nail olan Aida \u0130manquliyeva \u0259r\u0259b-m\u0259hc\u0259r \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n d\u00f6vr\u00fcn\u00fc, m\u00fchitinin ictimai-siyasi x\u0259rit\u0259sini \u00e7\u0259kib, \u0259d\u0259bi-b\u0259dii, f\u0259ls\u0259fi m\u00fchitinin m\u0259nz\u0259r\u0259sini yarada bilmi\u015fdir. Aida xan\u0131m \u0259r\u0259b-m\u0259hc\u0259r \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin V\u0259t\u0259n sevgisi il\u0259 azadl\u0131q e\u015fqin\u0259 s\u00f6yk\u0259nib heyr\u0259tamiz f\u0259dakarl\u0131qla ya\u015famaqlar\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus h\u0259ssas v\u0259 istedadl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 \u015f\u0259rh etmi\u015fdir. G\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnas Aida \u0130manquliyevan\u0131n \u0259r\u0259b m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin v\u0259 c\u0259miyy\u0259tinin inki\u015faf\u0131nda \u0259r\u0259b-m\u0259hc\u0259r \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 kimi olduqca b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259ri olmu\u015fdur. Aida xan\u0131m yarac\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u0259r\u0259b \u0259d\u0259biyyat\u0131 korifeyl\u0259rinin fikirl\u0259rini, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini t\u0259dqiqata c\u0259lb ed\u0259r\u0259k, onlar\u0131n \u00fcslublar\u0131n\u0131 elmi, b\u0259dii, publisistik c\u0259h\u0259td\u0259n alim, \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnas kimi t\u0259dqiq etmi\u015fdir. \u018fr\u0259b m\u0259hc\u0259r \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u0259n g\u00f6rk\u0259mli t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 Aida xan\u0131m m\u00f6vzunu geni\u015f v\u0259 \u00e7ox\u015fax\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 elmi ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131n \u0259sas t\u0259dqiqat obyekti kimi ara\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. \u018fr\u0259b m\u0259hc\u0259r \u0259d\u0259biyyat\u0131 XIX \u0259srin sonunda Livan ba\u015fda olmaq \u015f\u0259rti il\u0259 ictimai-siyasi v\u0259 iqtisadi h\u0259yatdak\u0131 probleml\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 insanlar\u0131n k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 v\u0259t\u0259ni t\u0259rk ed\u0259r\u0259k, AB\u015e-a m\u00fchacir\u0259t etm\u0259l\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranm\u0131\u015fd\u0131r. Yarad\u0131c\u0131, ziyal\u0131 livanl\u0131lar AB\u015e-n\u0131n \u0259sas\u0259n Nyu-York \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 m\u00fchacir\u0259t ed\u0259r\u0259k, orada yeni \u0259r\u0259b \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n yaranmas\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynad\u0131lar. Aida xan\u0131m\u0131n \u00e7oxsayl\u0131 v\u0259 g\u0259rgin ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 \u201cSuriya-Amerika m\u0259kt\u0259bi\u201dnin apar\u0131c\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015fdur. D\u00fcnya \u0259r\u0259b\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131na yeni istiqam\u0259t ver\u0259n alim \u0259r\u0259b m\u0259hc\u0259r \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n etik v\u0259 b\u0259dii d\u0259y\u0259rl\u0259rini v\u0259 nailiyy\u0259tl\u0259rini milli \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259 ed\u0259r\u0259k t\u0259hlil etmi\u015fdir. \u018fr\u0259b m\u0259hc\u0259r \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131 \u0259r\u0259b \u00f6lk\u0259l\u0259rinin \u0259n m\u00fch\u00fcm ictimai inki\u015faf t\u0259l\u0259bl\u0259rini v\u0259 nailiyy\u0259tl\u0259rini m\u0259nims\u0259y\u0259r\u0259k, f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin\u0259 daxil etm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u0259r\u0259b \u0259d\u0259biyyat\u0131 regional birlikl\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 qalmaq \u0259n\u0259n\u0259sini d\u0259f edib, d\u00fcnya \u0259d\u0259bi prosesin\u0259 f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 qo\u015fula bilmi\u015fdir. Aida xan\u0131m \u201cSuriya-Amerika m\u0259kt\u0259bi\u201d n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin Amerika transsendentalizmi v\u0259 rus \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n t\u0259nqidi realizmini m\u0259nims\u0259yib, yeni \u0259r\u0259b \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131na daxil etm\u0259kl\u0259rini t\u0259hlil v\u0259 t\u0259dqiq etmi\u015fdir. Aida xan\u0131m\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u0259r\u0259b m\u0259hc\u0259r \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n m\u00fcqayis\u0259li t\u0259hlili v\u0259 \u00f6yr\u0259nilm\u0259si h\u0259m \u015e\u0259rqin yeni \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n tarixi inki\u015faf\u0131n\u0131n m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 ziddiyy\u0259tli formalar\u0131n\u0131n tipoloji bax\u0131mdan h\u0259qiqi m\u0259nz\u0259r\u0259sini canland\u0131r\u0131r, h\u0259m d\u0259 C\u00fcbran v\u0259 \u0259r-Reyhaninin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda transsendentalizmin, N\u00fcaym\u0259ninin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda is\u0259 realizmin formala\u015fmas\u0131n\u0131 s\u00fcbut edirdi. \u015e\u0259rq\u015f\u00fcnas alim yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u0259r\u0259b m\u0259hc\u0259r \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u0259d\u0259bi-b\u0259dii \u00fcslubunun yenil\u0259nm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 klassik \u0259r\u0259b \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u0259n\u0259n\u0259 v\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ri olan arxaizml\u0259rd\u0259n, a\u011f\u0131r sintaktik qurulu\u015flardan, m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v s\u00fcni b\u0259z\u0259k y\u0131\u011f\u0131n\u0131ndan daha az istifad\u0259 olunman\u0131 d\u00fcnya \u0259r\u0259b\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131na ke\u00e7id kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirmi\u015fdir. G\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnas Aida \u0130manquliyeva \u0259r\u0259b-m\u0259hc\u0259r \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 kimi \u0259r\u0259b m\u0259hc\u0259r \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin yarad\u0131c\u0131l\u0131qlar\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131raraq, rus \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n t\u0259siri il\u0259 formala\u015fan t\u0259nqidi realizmin, ingilis poeziyas\u0131n\u0131n t\u0259siri il\u0259 inki\u015faf ed\u0259n romantizmin, Amerikan transsendentalistl\u0259rinin t\u0259siri il\u0259 yay\u0131lan transsendentalizmin x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini t\u0259dqiq etmi\u015fdir. Aida xan\u0131m\u0131n ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 s\u00fcbut etmi\u015fdir ki, \u0259r\u0259b m\u0259hc\u0259r \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u0259n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri maarif\u00e7i didaktizmd\u0259n v\u0259 sentimentalizmd\u0259n daha \u00e7ox romantizmi v\u0259 t\u0259nqidi realizmi daha \u00e7ox m\u0259nims\u0259mi\u015fdirl\u0259r. Aida \u0130manquliyevan\u0131n \u0259r\u0259b m\u0259hc\u0259r \u0259d\u0259biyyat\u0131na dair ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 \u201c\u018fr\u0259b filologiyas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri\u201d, \u201cYax\u0131n v\u0259 Orta \u015e\u0259rq\u201d, \u201cSovet \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n\u0131n probleml\u0259ri v\u0259 perspektivl\u0259ri\u201d, \u201c\u015e\u0259rqin probleml\u0259ri: tarix v\u0259 m\u00fcasirlik\u201d, \u201cRomantizmin probleml\u0259ri v\u0259 \u015e\u0259rq\u201d adl\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259ri v\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259ks olunmu\u015fdur. Q\u0259rb m\u0259d\u0259niyy\u0259ti v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n nailiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 yararlanan C\u00fcbran v\u0259 \u0259r-Reyhani romantizmi yaln\u0131z yarad\u0131c\u0131 metod kimi deyil, eyni zamanda \u0259r\u0259b ger\u00e7\u0259kliyini ifad\u0259 ed\u0259 bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yeni n\u0259z\u0259r n\u00f6qt\u0259si kimi q\u0259bul edirdil\u0259r. Aida xan\u0131m C\u00fcbran\u0131n v\u0259 \u0259r-Reyhaninin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259dqiqat obyekti se\u00e7\u0259r\u0259k onlar\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 vasit\u0259sil\u0259 \u0259r\u0259b \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n Q\u0259rb romantizmi il\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b sintezinin t\u0259hlilini vermi\u015fdir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>A\u011fayeva G\u00fclnar\u0259 Mehdi q\u0131z\u0131<\/p>\n<p>M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczuli ad\u0131na \u018flyazmalar \u0130nstitutu<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"20532\">Yaz\u0131ya 34 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u015e\u0259rq\u015f\u00fcnas alim kimi b\u00f6y\u00fck u\u011furlara nail olan Aida \u0130manquliyeva \u0259r\u0259b-m\u0259hc\u0259r \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n d\u00f6vr\u00fcn\u00fc, m\u00fchitinin ictimai-siyasi x\u0259rit\u0259sini \u00e7\u0259kib, \u0259d\u0259bi-b\u0259dii, f\u0259ls\u0259fi m\u00fchitinin m\u0259nz\u0259r\u0259sini yarada bilmi\u015fdir. Aida xan\u0131m \u0259r\u0259b-m\u0259hc\u0259r \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin V\u0259t\u0259n sevgisi il\u0259 azadl\u0131q e\u015fqin\u0259 s\u00f6yk\u0259nib heyr\u0259tamiz f\u0259dakarl\u0131qla ya\u015famaqlar\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus h\u0259ssas v\u0259 istedadl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 \u015f\u0259rh etmi\u015fdir. G\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnas Aida \u0130manquliyevan\u0131n \u0259r\u0259b m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin v\u0259 c\u0259miyy\u0259tinin inki\u015faf\u0131nda \u0259r\u0259b-m\u0259hc\u0259r \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":20534,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1,4,31],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20532"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20532"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20532\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20535,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20532\/revisions\/20535"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/20534"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20532"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20532"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20532"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}