{"id":20950,"date":"2025-04-18T18:47:31","date_gmt":"2025-04-18T14:47:31","guid":{"rendered":"https:\/\/kultur.az\/?p=20950"},"modified":"2025-04-18T18:47:31","modified_gmt":"2025-04-18T14:47:31","slug":"m%c9%99mm%c9%99daga-sultanovun-az%c9%99rbaycan-%c9%99d%c9%99biyyatindaki-xidm%c9%99tl%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=20950","title":{"rendered":"M\u0259mm\u0259da\u011fa Sultanovun Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131ndak\u0131 xidm\u0259tl\u0259ri"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/fuzuli.gif\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-full wp-image-719\" src=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/fuzuli.gif\" alt=\"\" width=\"222\" height=\"288\" \/><\/a>Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u00a0i\u015f\u00e7isi,\u00a0pedaqoq, fars dilinin mahir bilicisi, pe\u015f\u0259kar\u00a0jurnalisti,\u00a0\u015fairi, t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7isi, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas alimi, \u015e\u0259rq \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n m\u00fck\u0259mm\u0259l bilicisi, m\u00fcharib\u0259 v\u0259 \u0259m\u0259k veteran\u0131 olan M\u0259mm\u0259da\u011fa Sultanov\u00a01910-cu il yanvar\u0131n 5-d\u0259 G\u00fcney Az\u0259rbaycan\u0131n \u018frd\u0259bil \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olmu\u015fdur. O, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131 1926-c\u0131 ild\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 ilk q\u0259l\u0259m t\u0259cr\u00fcb\u0259si olan \u201cS\u0259n\u0259t m\u0259kt\u0259bi\u201d \u015feiri il\u0259\u00a0z\u0259nginl\u0259\u015fdirmi\u015fdir. M\u0259mm\u0259da\u011fa Sultanov\u00a0Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n klassik dahil\u0259ri olan F\u00fczuli v\u0259 N\u0259siminin fars dilind\u0259 yazm\u0131\u015f olduqlar\u0131 \u015feirl\u0259ri v\u0259 \u201cK\u0259lil\u0259 v\u0259 Dimn\u0259\u201d kitab\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etmi\u015fdir. M\u0259mm\u0259da\u011fa Sultanovun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 h\u0259m\u00e7inin Rud\u0259ki, Cami, \u018fbu \u018fli \u0130bn Sina, S\u0259dr\u0259ddin Ayni kimi s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259rinin t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259ri il\u0259 olduqca z\u0259ngindir. \u018fd\u0259biyyat\u015f\u00fcnas alimin fars dilind\u0259n t\u0259rc\u00fcm\u0259 etdiyi \u201cR\u00fcbail\u0259r al\u0259mind\u0259\u201d (1989), \u018fmir Xosrov D\u0259hl\u0259vinin \u201cO\u011fluma n\u0259sih\u0259t\u201d (1976), Heyran xan\u0131m\u0131n \u201cQ\u0259z\u0259ll\u0259ri\u201d (1951), S\u0259di \u015eirazinin \u201cG\u00fcl\u00fcstan\u201d (1982), Xaqaninin \u201cSe\u00e7ilmi\u015f \u0259s\u0259rl\u0259ri, \u201cT\u00f6hf\u0259t\u00fcl-\u0130raqeyn (1959), \u00a0\u201cZ\u0259f\u0259r t\u0259ran\u0259l\u0259ri\u201d (1984), \u018fssar T\u0259brizinin \u201cMehr v\u0259 M\u00fc\u015ft\u0259ri\u201d (1988) \u0259s\u0259rl\u0259ri m\u00fc\u0259llifin elm\u00a0v\u0259\u00a0m\u0259d\u0259niyy\u0259timiz\u0259 b\u0259x\u015f etdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259rdir. G\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnas alim, t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas M\u0259mm\u0259da\u011fa Sultanov Xaqani \u015eirvani, Nizami G\u0259nc\u0259vi, N\u0259simi, \u018fssar T\u0259brizi, F\u00fczuli, Heyran xan\u0131m, Abasqulu a\u011fa Bak\u0131xanov, \u018fmir Xosrov D\u0259hl\u0259vi, S\u0259di \u015eirazi kimi klassikl\u0259rin farsca\u00a0yaz\u0131lm\u0131\u015f\u00a0\u0259s\u0259rl\u0259rini\u00a0Az\u0259rbaycan\u00a0dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etmi\u015fdir. Onun Az\u0259rbaycan klassikl\u0259ri haqq\u0131nda aparm\u0131\u015f oldu\u011fu t\u0259dqiqatlar v\u0259 Xaqaniy\u0259 h\u0259sr\u00a0etdiyi\u00a0monoqrafiyas\u0131 \u00e7ox\u015fax\u0259li\u00a0yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bariz n\u00fcmun\u0259sidir. \u00c7ox\u015fax\u0259li\u00a0elmi\u00a0f\u0259aliyy\u0259t\u0259\u00a0malik\u00a0olan alim M\u0259mm\u0259da\u011fa Sultanov\u00a0Yax\u0131n \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259rinin bir s\u0131ra xalqlar\u0131n\u0131n \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131s\u0131 kimi ad\u0131n\u0131 tarix\u0259 yazd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. \u015e\u0259rq \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n m\u00fck\u0259mm\u0259l bilicisi \u018fmir Xosrov D\u0259hl\u0259vi, Firdovsi, S\u0259di \u015eirazi, \u018fli\u015fir N\u0259vai v\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131qlar\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n n\u00fcmun\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259dqiqata c\u0259lb etmi\u015fdir. O, m\u0259tn\u015f\u00fcnasl\u0131q sah\u0259sind\u0259 d\u0259 \u0259v\u0259zsiz v\u0259 yaddaqalan xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Fars dilinin mahir bilicisi olan M\u0259mm\u0259da\u011fa Sultanov\u00a0N.Tusi, \u0130bn Sina, T. Fikr\u0259t kimi \u0259d\u0259bi simalar\u0131n nadir \u0259lyazmalar\u0131n\u0131 t\u0259dqiq ed\u0259r\u0259k yazd\u0131qlar\u0131 elmi \u0259s\u0259rl\u0259ri geni\u015f bir \u015f\u0259kild\u0259 ara\u015fd\u0131raraq, \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnasl\u0131q elmin\u0259 t\u00f6hf\u0259l\u0259r vermi\u015fdir. Dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259t M\u0259mm\u0259da\u011fa Sultanov\u00a0klassik\u00a0farsdilli\u00a0poeziyam\u0131z\u0131n d\u0259y\u0259rli n\u00fcmun\u0259l\u0259ri olan 20 mind\u0259n art\u0131q\u00a0beyti Az\u0259rbaycan dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etm\u0259si onun \u0259v\u0259zsiz v\u0259 yaddaqalan xidm\u0259tl\u0259rind\u0259ndir. O, Nizami\u00a0\u0259d\u0259bi m\u0259kt\u0259binin davam\u00e7\u0131s\u0131 olan XIV \u0259srin g\u00f6rk\u0259mli m\u00fct\u0259f\u0259kkir\u00a0\u015fairi\u00a0\u018fssar T\u0259brizinin \u201cMehr\u00a0v\u0259 M\u00fc\u015ft\u0259ri\u201d dastan\u0131n\u0131 m\u00fck\u0259mm\u0259l bir \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Pe\u015f\u0259kar\u00a0jurnalist,\u00a0alim,\u00a0\u015fair,\u00a0\u00a0t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i\u00a0v\u0259\u00a0pedaqoq\u00a0M\u0259mm\u0259da\u011fa\u00a0Sultanov 1931-ci ild\u0259n farsdilli klassik \u015fairl\u0259rin Xaqaninin, Nizaminin, \u018fssar T\u0259brizinin, S\u0259di \u015eirazinin \u015feirl\u0259rini Az\u0259rbaycan dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etmi\u015fdir. M.Sultanovun bir \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas kimi xidm\u0259tl\u0259ri \u00e7ox b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixind\u0259 parlam\u0131\u015f \u00fc\u00e7 b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259ti &#8211; Xaqani \u015eirvani, Abbasqulu a\u011fa Bak\u0131xanov v\u0259 \u018fssar T\u0259brizini xalq\u0131m\u0131za tan\u0131td\u0131ran v\u0259 dem\u0259k olar ki, h\u0259yata yenid\u0259n qaytaran M\u0259mm\u0259da\u011fa m\u00fc\u0259llim olub. Onun Bak\u0131xanovun itmi\u015f hesab edil\u0259n \u201cDivan\u201d\u0131n\u0131 tapmas\u0131 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixind\u0259 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m bir hadis\u0259 idi. M\u0259hz Bak\u0131xanovun k\u00fclliyyat\u0131n\u0131n \u0259lyazmas\u0131n\u0131n tap\u0131lmas\u0131 onun ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bak\u0131xanovun k\u00fclliyyat\u0131n\u0131n \u0259lyazmas\u0131n\u0131n \u201cQ\u00fcdsi\u201d t\u0259x\u0259ll\u00fcs\u00fc il\u0259 yazan Mirz\u0259 H\u0259sib Q\u00fcdsi, Mirz\u0259 H\u00fcseyn S\u0259bzvari Q\u00fcdsi, Q\u00fcdsi \u015eeyx \u0130brahim G\u0259nc\u0259vi kimi \u015fairl\u0259r\u0259 aid olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u0259hz Bak\u0131xanova aid oldu\u011funu elmi d\u0259lill\u0259rl\u0259 s\u00fcbut etmi\u015fdir. O, publisistik, elmi-pedaqoji, \u0259d\u0259bi-b\u0259dii v\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixini g\u00f6rk\u0259mli \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas kimi z\u0259nginl\u0259\u015fdirmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u00a0i\u015f\u00e7isi olan M\u0259mm\u0259da\u011fa Sultanov\u00a0\u00f6mr\u00fcn\u00fcn b\u00f6y\u00fck bir qismini elmi f\u0259aliyy\u0259t\u0259 v\u0259 b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011fa h\u0259sr etmi\u015fdir. O, AMEA M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczuli ad\u0131na \u018flyazmalar \u0130nstitutunda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdiyi m\u00fcdd\u0259td\u0259 olan naliyy\u0259tl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t olan \u015f\u0259xsi arxivi yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 indid\u0259 qorunub saxlan\u0131l\u0131r. \u018fdib yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na \u015feirl\u0259 ba\u015flasa da b\u0259dii irsi \u00e7ox sayda o\u00e7erk, hekay\u0259, novella, poema, dram janrlar\u0131nda olan \u0259s\u0259rl\u0259rl\u0259 z\u0259ngindir. M\u0259mm\u0259da\u011fa Sultanovun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00f6vzusu d\u00f6vr\u00fcn siyasi, ictimai v\u0259 m\u0259d\u0259ni h\u0259yat\u0131nda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r v\u0259 bu hadis\u0259l\u0259rin insanlar\u0131n \u015f\u00fcurunda, duy\u011fu v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rind\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r, insan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri t\u0259\u015fkil edir. T\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i v\u0259 m\u0259tn\u015f\u00fcnas alim olan M.Sultanovun b\u0259dii \u0259s\u0259rl\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti AMEA M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczuli ad\u0131na \u018flyazmalar \u0130nstitutunun Elmi arxivind\u0259 onun \u015f\u0259xsi fondu qorunub saxlan\u0131l\u0131r. Onun poetik irsi, b\u0259dii n\u0259sri v\u0259 dramaturji f\u0259aliyy\u0259ti \u0259d\u0259biyyata v\u0259 m\u00fc\u0259llimliy\u0259 olan h\u0259v\u0259sinin n\u0259tic\u0259si idi. Klassikl\u0259rin \u015feirl\u0259rini fars dilind\u0259n Az\u0259rbaycan dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etdiyi zaman qazand\u0131\u011f\u0131 bilikl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 yazm\u0131\u015f oldu\u011fu b\u0259dii \u0259s\u0259rl\u0259rin keyfiyy\u0259ti olduqca y\u00fcks\u0259lmi\u015fdir. Alimin yazm\u0131\u015f oldu\u011fu ilk \u0259s\u0259rl\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi-ictimai h\u0259yat\u0131n\u0131n \u0259n qar\u0131\u015f\u0131q, ziddiyy\u0259tli, ke\u015fm\u0259ke\u015fli d\u00f6vr\u00fcn\u0259, sosialistl\u0259\u015fm\u0259 prosesinin iqtisadiyyatda, m\u0259i\u015f\u0259td\u0259, \u015f\u00fcurda yaratd\u0131\u011f\u0131 b\u00f6y\u00fck tarixi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259, sosializm quruculu\u011funa, f\u0259hl\u0259l\u0259rin a\u011f\u0131r v\u0259 \u015f\u0259r\u0259fli \u0259m\u0259yin\u0259, quruculuq d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 qar\u015f\u0131ya \u00e7\u0131xan probleml\u0259r\u0259 h\u0259sr olunmu\u015fdur. M\u0259mm\u0259da\u011fa\u00a0Sultanovun \u201cGurultu\u201d, \u201cBol\u015fevik zavodu\u201d, \u201c\u015eeird\u0259n texnikaya\u201d, \u201cY\u00fcks\u0259l\u0259rk\u0259n\u201d, \u201cQanadlarda h\u00fccum\u201d, \u201c\u0130li\u00e7 buxtas\u0131\u201d, \u201cC\u0259bh\u0259\u201d, \u201c\u018fjd\u0259r\u201d, \u201cLeninin bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda\u201d, \u201cSabir\u0259\u201d, \u201c\u018fziz\u201d, \u201cH\u00fcsn\u00fc pamb\u0131q y\u0131\u011f\u0131r\u201d, \u201cZalivka\u201d, \u201cBal\u0131q\u00e7\u0131lar aras\u0131nda\u201d adl\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rinin q\u0259hr\u0259manlar\u0131 f\u0259hl\u0259l\u0259r, neft\u00e7il\u0259r, pamb\u0131q\u00e7\u0131lar, y\u0259ni, z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259rdir. \u00a0\u018fdibin \u0259s\u0259rl\u0259rinin m\u00f6vzusunu yeni qurulan fabrik v\u0259 zavodlar, burada istifad\u0259 olunan texnika, f\u0259hl\u0259l\u0259rin \u0259m\u0259yini n\u0259z\u0259r\u0259\u00e7arpacaq d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 y\u00fcng\u00fcll\u0259\u015fdir\u0259n \u201ca\u011f\u0131ll\u0131\u201d ma\u015f\u0131nlar idi.<\/p>\n<p>1947-ci il alimin \u015f\u0259xsi h\u0259yat\u0131nda da u\u011furlu il olur. \u201cB\u0259y n\u0259slin\u0259 m\u0259nsub olan \u00f6m\u00fcr-g\u00fcn orta\u011f\u0131 Badis\u0259bah xan\u0131mla M.Sultanov 1947-ci ild\u0259 ail\u0259 h\u0259yat\u0131 qurmu\u015fdu. Badis\u0259bah xan\u0131m\u0131n atas\u0131 Mircavad b\u0259y Tal\u0131\u015fxanov Rusiyada ali t\u0259hsil alm\u0131\u015fd\u0131, bir ne\u00e7\u0259 dil bilirdi. Masall\u0131da sad\u0259 camaat t\u0259r\u0259find\u0259n sevils\u0259 d\u0259, haqs\u0131z olaraq \u201cxalq d\u00fc\u015fm\u0259ni\u201d kimi 37-ci ild\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259nmi\u015fdi\u201d [4, s.17].<\/p>\n<p>M\u0259mm\u0259da\u011fa\u00a0Sultanovun \u201c\u0130li\u00e7 buxtas\u0131\u201d \u015feiri neft\u00e7il\u0259rin \u0259m\u0259yin\u0259 h\u0259sr olunaraq, neft\u00e7il\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259r nec\u0259 a\u011f\u0131r \u015f\u0259raitd\u0259 i\u015fl\u0259dikl\u0259ri, \u0259s\u0259rin q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259 is\u0259 onlar\u0131n \u0259m\u0259yini y\u00fcng\u00fcll\u0259\u015fdirm\u0259k v\u0259 istirah\u0259tl\u0259rini t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lan \u015f\u0259rait i\u015f\u00e7il\u0259rin \u00f6z dilind\u0259n verilmi\u015fdir. \u018fdib \u0259s\u0259rind\u0259 neft\u00e7il\u0259rin h\u0259yat\u0131na, i\u015fl\u0259rind\u0259ki yenilikl\u0259r\u0259, ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259r\u0259, \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 v\u0259 probleml\u0259r\u0259 toxunmu\u015fdur. Onun neft\u00e7il\u0259rin a\u011f\u0131r \u0259m\u0259yind\u0259n, bu sah\u0259d\u0259 qar\u015f\u0131ya \u00e7\u0131xan m\u00fcxt\u0259lif probleml\u0259rd\u0259n, yarars\u0131z detallar\u0131n \u00fcmumi i\u015fi nec\u0259 l\u0259ngitdiyind\u0259n geni\u015f m\u0259lumat\u0131 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 bu xarakter\u0259 malik insanlar\u0131 t\u0259svir ed\u0259 bilmi\u015fdir. M\u0259mm\u0259da\u011fa\u00a0Sultanov \u0259s\u0259rl\u0259rinin ba\u015f q\u0259hr\u0259manlar\u0131n\u0131 \u00e7ox zaman vicdanl\u0131, d\u00fcr\u00fcst, \u00e7al\u0131\u015fqan, m\u0259suliyy\u0259tli insanlardan se\u00e7irdi. M\u00fc\u0259llif \u0259ks\u0259r \u0259s\u0259rl\u0259rinin ideas\u0131 kimi g\u0259ncl\u0259r\u0259 g\u0259ncliyin q\u0259drini bilm\u0259yi, daha \u00e7ox bilikl\u0259r \u0259ld\u0259 ed\u0259r\u0259k daim ir\u0259liy\u0259 do\u011fru can atma\u011f\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fcr. \u018fdib \u00f6z\u00fcd\u0259 C\u0259nubi Az\u0259rbaycandan oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 C\u0259nubi Az\u0259rbaycan m\u00f6vzusuna x\u00fcsusi yer ay\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>1946-c\u0131 ild\u0259 fa\u015fizm \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259nin ild\u00f6n\u00fcm\u00fc m\u00fcnasib\u0259til\u0259 M.Sultanov SSR\u0130 Ali Soveti R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin m\u00fcvafiq q\u0259rar\u0131 il\u0259 \u201c1941-1945-ci ill\u0259r B\u00f6y\u00fck V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259sind\u0259 Almaniya \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259\u201d medal\u0131 il\u0259 t\u0259ltif olunur. Bu t\u0259ltif respublikan\u0131n siyasi r\u0259hb\u0259rliyinin ona olan etimad\u0131n\u0131 daha da art\u0131r\u0131r. O, 1947-ci ild\u0259 S\u0259m\u0259d Vur\u011funun s\u0259drlik etdiyi Az\u0259rbaycan \u0130ran M\u0259d\u0259ni \u018flaq\u0259l\u0259r C\u0259miyy\u0259tinin referenti kimi, C\u0259nubi Az\u0259rbaycan m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 yax\u0131ndan i\u015ftirak edir. \u201cH\u0259l\u0259 m\u00fcharib\u0259d\u0259n qabaq 1939-cu ild\u0259 dahi Nizaminin 800 illik yubileyin\u0259 haz\u0131rl\u0131q \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 M.Sultanov h\u0259m istedadl\u0131 \u015fair, h\u0259m d\u0259 fars dilinin g\u00f6z\u0259l bilicisi kimi S\u0259m\u0259d Vur\u011funun diqq\u0259tini c\u0259lb etmi\u015fdi\u201d [4, s.17].<\/p>\n<p>C\u0259nubi Az\u0259rbaycan haqq\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rinin m\u00f6vzusunu u\u015faql\u0131q xatir\u0259l\u0259ri v\u0259 \u015fahidi oldu\u011fu hadis\u0259l\u0259rin yadda\u015f\u0131nda buraxm\u0131\u015f oldu\u011fu izl\u0259r t\u0259\u015fkil edir. M\u0259mm\u0259da\u011fa\u00a0Sultanovun \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 b\u00fct\u00f6v v\u0259 azad\u00a0 Az\u0259rbaycan arzusu \u00fcst\u00fcnl\u00fckd\u0259dir. Bel\u0259 ki, Az\u0259rbaycan tarixinin g\u00f6rk\u0259mli simalar\u0131ndan biri olan M\u0259mm\u0259da\u011fa\u00a0Sultanovun \u0259s\u0259rl\u0259rinin m\u00f6vzusu d\u00f6vl\u0259t, hakimiyy\u0259t, c\u0259miyy\u0259t v\u0259 onun probleml\u0259ri, q\u0259hr\u0259manl\u0131q v\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259tin t\u0259r\u0259nn\u00fcm\u00fc, insan xarakteri v\u0259 s. haqq\u0131nda oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox\u015fax\u0259lidir. \u018fdib c\u0259miyy\u0259td\u0259ki eyb\u0259c\u0259rlikl\u0259ri v\u0259 insan xarakterind\u0259ki naqislikl\u0259ri yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda layiqinc\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirmi\u015fdir. Yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n klassik irsimizin t\u0259dqiqind\u0259 v\u0259 t\u0259bli\u011find\u0259, xalq\u0131m\u0131z\u0131n m\u0259n\u0259vi x\u0259zin\u0259si olan \u018flyazmalar \u0130nstitutunun yaranmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131nda g\u00f6st\u0259rdiyi m\u00fcst\u0259sna xidm\u0259tl\u0259ri q\u0259dirbil\u0259n xalq\u0131m\u0131z t\u0259r\u0259find\u0259n he\u00e7 vaxt unudulmayacaqd\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u018fd\u0259biyyat siyah\u0131s\u0131:<\/p>\n<ol>\n<li>AMEA M. F\u00fczuli ad\u0131na \u018flyazmalar \u0130nstitutu, Elmi arxiv, fond \u2116 7, siyah\u0131 \u2116 70, i\u015f \u2116 111<\/li>\n<li>AMEA M. F\u00fczuli ad\u0131na \u018flyazmalar \u0130nstitutu, Elmi arxiv, fond \u2116 7, siyah\u0131 \u2116 71, i\u015f \u2116 112<\/li>\n<li>AMEA M. F\u00fczuli ad\u0131na \u018flyazmalar \u0130nstitutu, Elmi arxiv, fond \u2116 7 siyah\u0131 \u2116 71, i\u015f \u2116 113<\/li>\n<li>\u018fdilo\u011flu N. Klassik irsin f\u0259dakar t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7isi M\u0259mm\u0259da\u011fa Sultanovun xidm\u0259tl\u0259ri misilsiz, xatir\u0259si \u0259v\u0259zsizdir \/\/ \u201c525-ci q\u0259zet\u201d, 2022,23 iyul.<\/li>\n<li>XIX \u0259sr Az\u0259rbaycan \u015feiri antologiyas\u0131 \/ t\u0259rtib ed\u0259ni: Z. \u018fsg\u0259rli. \u2013 Bak\u0131, \u015e\u0259rqQ\u0259rb, 2005, s.77-85 1. Sultanov M., Biblioqrafiya (T\u0259kmill\u0259\u015fdirilmi\u015f n\u0259\u015fri), Bak\u0131: Nurlan, 2005, 86 s.+(4 s\u0259hif\u0259 \u015f\u0259kil)<\/li>\n<li>Sultanov M., Bal\u0131q\u00e7\u0131lar aras\u0131nda \/\/ H\u00fccum. Bak\u0131, 1932, \u2116 5-6, s.25-27.<\/li>\n<li>Sultanov M., Bol\u015fevik zavodu \/\/ H\u00fccum. Bak\u0131, 1931, \u2116 7-8, s.15.<\/li>\n<li>Sultanov M., Gec\u0259 yar\u0131s\u0131n\u0131n g\u00f6z ya\u015flar\u0131. \u2013 Kommunist, 1945, 4 noyabr.<\/li>\n<li>Sultanov M., G\u00f6y adam\u0131 \/\/ \u018fd\u0259bi \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f. Bak\u0131, 1931, \u21161. s.47-51.<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Murtuzayeva N\u0259sib\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d q\u0131z\u0131<\/p>\n<p>M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczuli ad\u0131na \u018flyazmalar \u0130nstitutu<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"20950\">Yaz\u0131ya 44 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u00a0i\u015f\u00e7isi,\u00a0pedaqoq, fars dilinin mahir bilicisi, pe\u015f\u0259kar\u00a0jurnalisti,\u00a0\u015fairi, t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7isi, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas alimi, \u015e\u0259rq \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n m\u00fck\u0259mm\u0259l bilicisi, m\u00fcharib\u0259 v\u0259 \u0259m\u0259k veteran\u0131 olan M\u0259mm\u0259da\u011fa Sultanov\u00a01910-cu il yanvar\u0131n 5-d\u0259 G\u00fcney Az\u0259rbaycan\u0131n \u018frd\u0259bil \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olmu\u015fdur. O, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131 1926-c\u0131 ild\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 ilk q\u0259l\u0259m t\u0259cr\u00fcb\u0259si olan \u201cS\u0259n\u0259t m\u0259kt\u0259bi\u201d \u015feiri il\u0259\u00a0z\u0259nginl\u0259\u015fdirmi\u015fdir. M\u0259mm\u0259da\u011fa Sultanov\u00a0Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n klassik dahil\u0259ri olan F\u00fczuli v\u0259 N\u0259siminin fars [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":719,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[17,3],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20950"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20950"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20950\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20952,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20950\/revisions\/20952"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/719"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20950"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20950"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20950"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}