{"id":21295,"date":"2025-07-24T13:09:33","date_gmt":"2025-07-24T09:09:33","guid":{"rendered":"https:\/\/kultur.az\/?p=21295"},"modified":"2025-07-24T13:09:33","modified_gmt":"2025-07-24T09:09:33","slug":"atakisiyeva-h%c9%99c%c9%99r-az%c9%99rbaycan-istiqlal-mubariz%c9%99si-tarixi-v%c9%99-%c9%99d%c9%99biyyatimiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=21295","title":{"rendered":"Ataki\u015fiyeva H\u0259c\u0259r  &#8211; AZ\u018fRBAYCAN \u0130ST\u0130QLAL M\u00dcBAR\u0130Z\u018fS\u0130 TAR\u0130X\u0130 V\u018f \u018fD\u018fB\u0130YYATIMIZ"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/WhatsApp-Image-2025-07-24-at-10.50.26_6ebdb2e5-1.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-21297\" src=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/WhatsApp-Image-2025-07-24-at-10.50.26_6ebdb2e5-1-225x300.jpg\" alt=\"\" width=\"225\" height=\"300\" \/><\/a>Az\u0259rbaycan istiqlal m\u00fcbariz\u0259si tarixi, xalq\u0131m\u0131z\u0131n m\u00fcst\u0259qillik ideal\u0131n\u0131n ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirilm\u0259si, Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri, milli d\u00f6vl\u0259t qurulu\u015funun dir\u00e7\u0259ldilm\u0259si, milli istiqlal ideyalar\u0131n\u0131n geni\u015f yay\u0131lmas\u0131, bu yolda g\u00f6r\u00fcl\u0259n b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259r Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn aktual m\u00f6vzu s\u0131ralar\u0131nda olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan istiqlal m\u00fcbariz\u0259si tarixi siyasi publisistikas\u0131 il\u0259 \u0259d\u0259bi-ictimai fikir tariximiz\u0259 layiqli t\u00f6hf\u0259l\u0259r vermi\u015f g\u00f6rk\u0259mli ictimai-siyasi xadiml\u0259rimizin \u0259s\u0259rl\u0259ri \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n, tariximizin, publisistikam\u0131z\u0131n inki\u015faf\u0131nda v\u0259 t\u0259bli\u011find\u0259 m\u00fcst\u0259sna rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. \u018fs\u0259rl\u0259ri il\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131 t\u0259bli\u011f ed\u0259n \u0259dibl\u0259rimiz m\u00fcasir Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259d\u0259bi-m\u0259d\u0259ni, m\u0259tbu, ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131nda m\u00fcst\u0259sna rol oynam\u0131\u015fd\u0131rlar. Az\u0259rbaycan istiqlal m\u00fcbariz\u0259si tarixind\u0259 parlaq iz qoymu\u015f yaz\u0131\u00e7\u0131-publisistl\u0259r, t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7il\u0259r, na\u015firl\u0259r, redaktorlar, \u015fairl\u0259r, folklor\u015f\u00fcnaslar, aliml\u0259r, ictimai xadiml\u0259r, Az\u0259rbaycan\u0131n istiqlal m\u00fccahidl\u0259ri, m\u00fchacir\u0259tin f\u0259al \u00fczvl\u0259ri v\u0259 t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131lar\u0131 ya\u015fad\u0131qlar\u0131 d\u00f6vr\u00fc yarad\u0131c\u0131l\u0131qlar\u0131nda \u0259ks etdirmi\u015fdirl\u0259r. Onlar yarad\u0131c\u0131l\u0131qlar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n istiqlal\u0131 u\u011frunda ideoloji m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131\u015fd\u0131rlar.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan istiqlal m\u00fcbariz\u0259si tarixini \u00f6z \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 \u0259ks etdir\u0259n \u0259dibl\u0259rimiz yarad\u0131c\u0131l\u0131qlar\u0131 vasit\u0259si il\u0259 milli ictimai fikr\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k, \u00e7a\u011fda\u015f ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n fundamental t\u0259zah\u00fcrl\u0259rini g\u0259rgin z\u0259hm\u0259t hesab\u0131na t\u0259dqiq v\u0259 t\u0259hlil etmi\u015fdirl\u0259r. Az\u0259rbaycan milli istiqlal m\u00fcbariz\u0259si tarixinin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ngin materiald\u0131r. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda Az\u0259rbaycan istiqlal m\u00fcbariz\u0259si tarixind\u0259ki hadis\u0259 v\u0259 faktlar\u0131n ara\u015fd\u0131r\u0131laraq elmi qiym\u0259tini almas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 bu sah\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7oxlu sayda ara\u015fd\u0131rmalar tariximizin bu hiss\u0259sind\u0259ki bo\u015flu\u011fu doldurmu\u015fdur. Bu sah\u0259d\u0259 apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmalar v\u0259 t\u0259dqiqatlar olduqca \u00e7oxdur. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda Az\u0259rbaycan istiqlal m\u00fcbariz\u0259si tarixinin probleml\u0259rinin d\u0259rind\u0259n \u00f6yr\u0259nm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259si bu g\u00fcn d\u0259 \u0259n \u00e7ox istifad\u0259 olunan m\u00f6vzudur. \u018fd\u0259biyyat\u015f\u00fcnaslar Az\u0259rbaycan istiqlal m\u00fcbariz\u0259si tarixini, c\u00fcmhuriyy\u0259t qurucular\u0131n\u0131n xarakterini, h\u0259yat\u0131n\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sini, c\u00fcmhuriyy\u0259t ideyalar\u0131n\u0131 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u0259n elm xadiml\u0259rinin xatir\u0259sini h\u0259mi\u015f\u0259 \u0259ziz tutmu\u015fdurlar. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar Az\u0259rbaycan istiqlal m\u00fcbariz\u0259si u\u011frunda q\u0259hramancas\u0131na m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131\u015f milli istiqlaliyy\u0259t\u00e7il\u0259rimizi \u0259zml\u0259rin\u0259 v\u0259 azadl\u0131q ideallar\u0131ndan d\u00f6nm\u0259zlikl\u0259rin\u0259, \u0259qid\u0259 v\u0259 amallar\u0131na sadiq qalmaqlar\u0131na, ideoloji m\u00fcbariz\u0259l\u0259rini ax\u0131ra q\u0259d\u0259r aparmaqlar\u0131na, Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi u\u011frunda bacard\u0131qlar\u0131n\u0131 \u0259sirg\u0259m\u0259dikl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirmi\u015fdirl\u0259r. Onlar\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259rinin \u0259sas m\u00f6vzusunu t\u00fcrk milli t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcnd\u0259ki istiqlal ideyas\u0131 t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>S\u0259bin\u0259 Quliyeva \u201cAz\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131\u201d m\u0259qal\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan istiqlal m\u00fcbariz\u0259si tarixinin Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131ndak\u0131 yerini geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 \u015f\u0259rh etmi\u015fdir. \u201cAz\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 t\u0259nqidi v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131 C\u00fcmhuriyy\u0259t d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus inki\u015faf yolu ke\u00e7ib. Bu \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsusluq, h\u0259r \u015feyd\u0259n \u00f6nc\u0259, \u0259d\u0259bi irsin milli-n\u0259z\u0259ri fikir m\u00fcst\u0259visind\u0259 t\u0259hlil v\u0259 t\u0259dqiqinin aktuall\u0131q k\u0259sb etm\u0259si, h\u0259m\u00e7inin \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131 m\u0259\u015f\u011ful ed\u0259n probleml\u0259rin daha operativ \u015f\u0259kild\u0259 diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7\u0259kilm\u0259si il\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259nm\u0259kd\u0259dir. Bel\u0259 ki, C\u00fcmhuriyy\u0259t d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 bir t\u0259r\u0259fd\u0259n klassik \u0259d\u0259bi irsin t\u0259dqiqi istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm add\u0131mlar at\u0131lm\u0131\u015f, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n \u00e7a\u011fda\u015f \u0259d\u0259bi proses yet\u0259rinc\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilmi\u015f, h\u0259m\u00e7inin \u0259d\u0259biyyat\u0131n n\u0259z\u0259ri-estetik probleml\u0259rinin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr\u201d [6, s.77].<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan istiqlal m\u00fcbariz\u0259si tarixinin probleml\u0259rini \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 f\u0259rdiliyi v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsuslu\u011fu il\u0259 \u0259ks etdir\u0259n \u0259dibl\u0259r Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n, tarixinin, f\u0259ls\u0259f\u0259sinin ruhundan g\u0259l\u0259n humanist v\u0259 insani d\u0259y\u0259rl\u0259ri c\u0259miyy\u0259t h\u0259yat\u0131nda apar\u0131c\u0131 q\u00fcvv\u0259y\u0259 \u00e7evirm\u0259k yolunda \u0259v\u0259zsiz xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rmi\u015fdirl\u0259r. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda istiqlal ideyas\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131, milli \u015f\u00fcura hakim k\u0259silm\u0259si v\u0259 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliy\u0259 istiqam\u0259tl\u0259nm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 t\u0259dris prosesind\u0259, d\u0259rslikl\u0259rd\u0259, b\u0259dii \u0259d\u0259biyyatda, yeni meydana \u00e7\u0131xan m\u0259tbu n\u00fcmun\u0259l\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin fars v\u0259 \u0259r\u0259b dill\u0259rind\u0259n qaba\u011fa ke\u00e7m\u0259si realla\u015fd\u0131 v\u0259 ictimai \u015f\u00fcur v\u0259 milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rk prosesi s\u00fcr\u0259tl\u0259ndi. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda istiqlal ideyas\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131 prosesind\u0259 \u0259dibl\u0259rimizin \u0259d\u0259bi-elmi, b\u0259dii-publisistik, ictimai-siyasi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rinin rolu dan\u0131lmazd\u0131r. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131l\u0259r Az\u0259rbaycan istiqlal m\u00fcbariz\u0259sinin siyasi-ictimai fikirl\u0259rind\u0259 t\u0259r\u0259qqi v\u0259 t\u0259kam\u00fcl tarixini ayd\u0131n v\u0259 parlaq kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirirl\u0259r. \u0130stiqlal m\u0259fkur\u0259sinin t\u0259m\u0259lind\u0259 v\u0259 inki\u015faf tarixind\u0259 milli h\u0259r\u0259kat\u0131n ruh v\u0259 mahiyy\u0259tini y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259r\u0259k \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus m\u0259fkur\u0259si, m\u0259fkur\u0259 u\u011frunda \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259si, m\u00fcbariz\u0259si, o d\u00f6vr\u00fcn q\u0259hr\u0259manlar\u0131, m\u0259zlumlar\u0131, \u015f\u0259hidl\u0259r v\u0259 m\u00fccahidl\u0259ri haqq\u0131nda t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fcy\u00fc v\u0259 az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 b\u0259rab\u0259r s\u0259viyy\u0259d\u0259 saxlayan \u0259n uca m\u0259fhum kimi q\u0259bul edirdil\u0259r. Az\u0259rbaycan istiqlal m\u00fcbariz\u0259si tarixinin probleml\u0259rini \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 ya\u015fadan \u0259dibl\u0259rin d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n ictimai-\u0259d\u0259bi h\u0259yat\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 Az\u0259rbaycan istiqlal\u0131 u\u011frunda sava\u015fa gir\u0259r\u0259k mill\u0259t\u0259 kimlik \u015f\u00fcurunu a\u015f\u0131lamaq sah\u0259sind\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck q\u0259hr\u0259manl\u0131qlar\u0131 g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Bel\u0259 ki, Az\u0259rbaycan istiqlal m\u00fcbariz\u0259si tarixinin xalq\u0131n ruhuna hakim k\u0259silm\u0259sind\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131n rolu olduqca b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 mill\u0259tin q\u0259lbin\u0259 milliyy\u0259t v\u0259 istiqlal toxumu, mill\u0259t sevgisi, v\u0259t\u0259n m\u0259h\u0259bb\u0259ti, h\u00fcrriyy\u0259t e\u015fqi a\u015f\u0131lam\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan istiqlal m\u00fcbariz\u0259si tarixind\u0259 \u0259d\u0259biyyat xadiml\u0259rinin milli azadl\u0131q ruhu a\u015f\u0131layan, mill\u0259tin parlaq g\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259 b\u00f6y\u00fck \u00fcmidl\u0259r ba\u011flayaraq h\u00fcrriyy\u0259t\u0259 susam\u0131\u015f, m\u00fcbariz\u0259 h\u0259y\u0259can\u0131n\u0131n g\u0259rginliyini da\u015f\u0131yan \u0259s\u0259rl\u0259ri xalq\u0131n q\u0259lbind\u0259 s\u00f6nm\u0259y\u0259n bir m\u0259\u015f\u0259l yand\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. \u018fdibl\u0259rimiz milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259ri v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus siyasi-ideoloji \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri \u0259s\u0259rl\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 ictimaiyy\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131rlar. Onlar siyasi-ideoloji\u00a0 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259d\u0259, b\u0259dii-estetik yana\u015fmada \u00e7oxvariantl\u0131l\u0131q ed\u0259r\u0259k marif\u00e7iliyi t\u0259nqidi realizml\u0259, t\u0259nqidi realizmi romantizml\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131raraq Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda istiqlal ideayas\u0131n\u0131n \u00e7oxobrazl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00e7oxqatl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaratm\u0131\u015fd\u0131rlar. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fc z\u0259ngin, m\u0259hsuldar, r\u0259ngar\u0259ng, maraql\u0131 v\u0259 eyni zamanda \u0259n ziddiyy\u0259tli \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 yadda qalm\u0131\u015fd\u0131r. \u018fdibl\u0259rimiz mill\u0259tin azadl\u0131\u011f\u0131na ged\u0259n yolun siyasi-ideoloji parametrl\u0259rini, b\u0259dii-publisistik t\u0259bli\u011fat\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkilini f\u0259rqli m\u00fcst\u0259vil\u0259rd\u0259 g\u00f6r\u00fcr v\u0259 bunu \u0259d\u0259biyyatda t\u0259hlil v\u0259 t\u0259bli\u011f edirdil\u0259r. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcr\u0259kk\u0259b, ziddiyy\u0259tli, q\u0259tiyy\u0259tli, d\u00f6nm\u0259z istiqlal yolunda Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n ictimai-siyasi h\u0259yatla, milli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 il\u0259 paralel inki\u015faf\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fck.<\/p>\n<p>Abid Tahirli \u201c1920-ci ill\u0259r Az\u0259rbaycan poeziyas\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin ara\u015fd\u0131rmalar\u0131nda\u201d m\u0259qal\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan istiqlal tarixinin bayraqdar\u0131 olan\u00a0 M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259nin 1920-ci ill\u0259r Az\u0259rbaycan poeziyas\u0131 haqq\u0131ndak\u0131 fikirl\u0259rini analiz etmi\u015fdir. \u201c\u00d6lk\u0259mizd\u0259 v\u0259 m\u00fchacir\u0259td\u0259 20-30-cu ill\u0259rd\u0259 \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259l\u0259n \u0259d\u0259bi n\u00fcmun\u0259l\u0259rin t\u0259dqiqin\u0259, t\u0259nqidin\u0259, t\u0259bli\u011fin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f \u201c\u00c7a\u011fda\u015f Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131\u201dnda M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 milli poeziyam\u0131z\u0131n \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n q\u00fcdr\u0259tli simalar\u0131 \u2013 \u018fhm\u0259d Cavad, G\u00fclt\u0259kin, Almas \u0130ld\u0131r\u0131m, \u018fli Yusif, S\u0259nan, Yayc\u0131l\u0131 K\u0259rim v\u0259 dig\u0259rl\u0259rinin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan n\u00fcmun\u0259l\u0259ri d\u0259rind\u0259n v\u0259 obyektiv t\u0259hlil etmi\u015f, qiym\u0259tl\u0259ndirmi\u015f v\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259rin ideya, m\u0259zmununa, dil, \u00fcslub, s\u0259n\u0259tkarl\u0131q m\u0259ziyy\u0259tl\u0259rin\u0259 uy\u011fun elmi n\u0259z\u0259ri m\u00fcdd\u0259alar ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bu irsi il\u0259 m\u00fc\u0259llif istiqlal \u015fairl\u0259rinin s\u0259n\u0259t q\u00fcdr\u0259tinin, m\u0259fkur\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n, milli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzinin, f\u0259ls\u0259fi d\u0259rinlik v\u0259 irfani m\u0259zmununun elmi-n\u0259z\u0259ri v\u0259 ideya-estetik \u015f\u0259rhin\u0259 sovet t\u0259nqid\u00e7il\u0259rind\u0259n f\u0259rqli, yeni m\u00fcnasib\u0259t s\u0259rgil\u0259mi\u015f, yeni yana\u015fma v\u0259 t\u0259dqiqat metodu il\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 Az\u0259rbaycan, o c\u00fcml\u0259d\u0259n m\u00fchacir\u0259t \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131na t\u00f6vh\u0259 vermi\u015fdir. M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259nin \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131q irsinin aktuall\u0131\u011f\u0131, uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fcy\u00fc, \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsuslu\u011fu v\u0259 g\u00fcc\u00fcn\u00fc d\u0259 bu keyfiyy\u0259tl\u0259r \u015f\u0259rtl\u0259ndirir\u201d [1, s.153-154].<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 c\u0259miyy\u0259tin ictimai-siyasi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 y\u00fck\u00fcn\u00fcn v\u0259 istiqlal ideyas\u0131n\u0131n t\u0259r\u0259nn\u00fcm\u00e7\u00fcs\u00fc v\u0259 da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 rolunda \u00e7\u0131x\u0131\u015f edirdi. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fc \u0259d\u0259biyyat\u0131nda m\u00f6vzu, ideya, m\u0259zmun \u0259lvanl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u0259d\u0259bi c\u0259r\u0259yanlar\u0131n m\u00fcxt\u0259lifliyi diqq\u0259ti c\u0259lb edir. Az\u0259rbaycanda maarif\u00e7ilik v\u0259 demokratik ideyalar\u0131n g\u00fccl\u0259nm\u0259si v\u0259 ictimai \u015f\u00fcurun inki\u015faf\u0131 m\u0259hz bu d\u00f6vrd\u0259 daha g\u00fccl\u00fc idi. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn ictimai h\u0259yat\u0131n\u0131n g\u00fczg\u00fcs\u00fc olan \u0259d\u0259biyyat zaman\u0131n t\u0259l\u0259bin\u0259 uy\u011fun olaraq, yeni-yeni m\u00f6vzu v\u0259 keyfiyy\u0259tl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirir. \u018fd\u0259biyyatda istiqlal ideyas\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131, milli \u015f\u00fcura hakim k\u0259silm\u0259si v\u0259 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliy\u0259 istiqam\u0259tl\u0259nm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 ictimai \u015f\u00fcur, milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rk prosesi olduqca y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 idi. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259dibl\u0259rin \u0259d\u0259bi-elmi, b\u0259dii-publisistik, ictimai-siyasi f\u0259aliyy\u0259ti milli m\u0259tbuat\u0131n inki\u015faf\u0131na v\u0259 publisistikaya q\u00fcvv\u0259tli t\u0259sir etmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan istiqlal m\u00fcbariz\u0259si tarixi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259dibl\u0259r \u00f6z \u0259s\u0259rl\u0259rini do\u011fma Az\u0259rbaycan dilind\u0259 yazma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131lar v\u0259 bununda say\u0259sind\u0259 \u0259d\u0259biyyatda, ictimai m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin rolu artm\u0131\u015f, ilk m\u0259tbu n\u00fcmun\u0259l\u0259rin Az\u0259rbaycan dilli variant\u0131n\u0131n meydana g\u0259lm\u0259si, yeni m\u0259fkur\u0259 v\u0259 ideyalar\u0131n, m\u00fcst\u0259qillik v\u0259 azadl\u0131q bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rin, istiqlal ideal\u0131n\u0131n b\u0259dii m\u0259tnl\u0259rd\u0259 apar\u0131c\u0131 istiqam\u0259t\u0259 \u00e7evrilm\u0259si ba\u015f vermi\u015fdir. Az\u0259rbaycan\u0131n ictimai-\u0259d\u0259bi h\u0259yat\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynayan v\u0259 \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri humanist d\u0259y\u0259rl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n \u0259s\u0259rl\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti m\u0259hz Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Bu d\u00f6vr\u00fcn maarif\u00e7i ziyal\u0131lar\u0131n v\u0259 h\u00fcrriy\u0259tsev\u0259r insanlar n\u0259slinin yeti\u015fm\u0259sind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli rolu vard\u0131r. Onlar \u0259d\u0259biyyat vasit\u0259sil\u0259 elmi bilikl\u0259rin yay\u0131lmas\u0131na, c\u0259miyy\u0259tin m\u0259n\u0259vi y\u00fcks\u0259kliy\u0259 \u00e7atmas\u0131na, ictimai v\u0259 siyasi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131na, demokratik v\u0259 humanist d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 sahib \u00e7\u0131x\u0131lmas\u0131na, xalq\u0131n m\u00fcdrikliyin\u0259, uzaqg\u00f6r\u0259nliyin\u0259 nail olunmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar. Az\u0259rbaycan istiqlal m\u00fcbariz\u0259si tarixi Az\u0259rbaycanda ziyal\u0131lar n\u0259slinin yeti\u015fm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015f \u0259dibl\u0259rimiz Az\u0259rbaycan\u0131n maarifi tarixind\u0259 x\u00fcsusi rol oynayaraq a\u00e7\u0131q fikirli ziyal\u0131 n\u0259slinin yeti\u015fm\u0259sin\u0259 nail olmu\u015fdurlar. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda x\u00fcsusi yeri v\u0259 m\u00f6vqeyi olan s\u00f6z v\u0259 q\u0259l\u0259m ustadlar\u0131 Az\u0259rbaycan maarif\u00e7iliyinin s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin geni\u015fl\u0259nm\u0259sind\u0259, xalq\u0131n i\u00e7ind\u0259 istiqlal ideyas\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131nda, milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rk prosesind\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n, tarixinin, m\u0259ntiqinin, f\u0259ls\u0259f\u0259sinin, milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rinin, demokratik fikrinin, maarif\u00e7ilik ideyalar\u0131n\u0131n t\u0259dbiq edilm\u0259sind\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fcrl\u0259r. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015f \u0259dibl\u0259rimiz xalq\u0131 m\u00fcasir d\u00fcnyada ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259rd\u0259n v\u0259 elmi-texniki yenilikl\u0259rd\u0259n x\u0259b\u0259rdar etm\u0259yi z\u0259ruri hesab edirdil\u0259r. \u018fdibl\u0259r c\u0259miyy\u0259td\u0259 \u0259d\u0259biyyat vasit\u0259sil\u0259 maarifi, elmi, m\u0259d\u0259niyy\u0259ti, azadl\u0131q ideyalar\u0131n\u0131 daha c\u0259sar\u0259tl\u0259 t\u0259r\u0259nn\u00fcm ed\u0259r\u0259k, t\u0259bli\u011f edirdil\u0259r. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fc ziyal\u0131lar\u0131 xalq\u0131 var q\u00fcvv\u0259l\u0259ri il\u0259 bir araya g\u0259tirm\u0259yi qar\u015f\u0131lar\u0131na m\u0259qs\u0259d kimi qoymu\u015fdurlar. \u018fd\u0259biyyat\u015f\u00fcnaslar bu d\u00f6vr\u00fc Az\u0259rbaycan\u0131n ictmai fikir tarixind\u0259 yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259 kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirirl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>\u018fd\u0259biyyat:<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li>Abid Tahirli \/\/ 1920-ci ill\u0259r Az\u0259rbaycan poeziyas\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin ara\u015fd\u0131rmalar\u0131nda \/\/ AMEA, Nizami G\u0259nc\u0259vi ad\u0131na \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitutu.- 2021.- \u21161.- S.148-155.<\/li>\n<li>Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti Ensiklopediyasi. (2014). 2 cildd\u0259, I c., Bak\u0131: Lider, 440 s.<\/li>\n<li>K\u00f6\u00e7\u0259rli F.Q. (1926). Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixi materiallar\u0131: II cild, II hiss\u0259. Bak\u0131: Az\u0259rn\u0259\u015fr, 283 s.<\/li>\n<li>Qarayev N.S. (2010). XIX \u0259sr Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi m\u0259clisl\u0259ri. Bak\u0131, \u201cNurlan\u201d, 326 s.<\/li>\n<li>R\u0259sulzad\u0259 M.\u018f. (1991). \u018fsrimizin S\u0259yavu\u015fu, \u00c7a\u011fda\u015f Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131, \u00c7a\u011fda\u015f Az\u0259rbaycan tarixi. Bak\u0131: G\u0259nclik, 112 s.<\/li>\n<li>Quliyeva. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 \/\/ \u018flyazmalar yanm\u0131r, 2023, \u21161 (16), s. 72-79.<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"21295\">Yaz\u0131ya 21 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan istiqlal m\u00fcbariz\u0259si tarixi, xalq\u0131m\u0131z\u0131n m\u00fcst\u0259qillik ideal\u0131n\u0131n ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirilm\u0259si, Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri, milli d\u00f6vl\u0259t qurulu\u015funun dir\u00e7\u0259ldilm\u0259si, milli istiqlal ideyalar\u0131n\u0131n geni\u015f yay\u0131lmas\u0131, bu yolda g\u00f6r\u00fcl\u0259n b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259r Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn aktual m\u00f6vzu s\u0131ralar\u0131nda olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan istiqlal m\u00fcbariz\u0259si tarixi siyasi publisistikas\u0131 il\u0259 \u0259d\u0259bi-ictimai fikir tariximiz\u0259 layiqli t\u00f6hf\u0259l\u0259r vermi\u015f g\u00f6rk\u0259mli ictimai-siyasi xadiml\u0259rimizin \u0259s\u0259rl\u0259ri \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n, tariximizin, publisistikam\u0131z\u0131n inki\u015faf\u0131nda v\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[17,3,21],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21295"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21295"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21295\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21298,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21295\/revisions\/21298"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21295"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21295"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21295"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}