{"id":21299,"date":"2025-07-25T12:46:52","date_gmt":"2025-07-25T08:46:52","guid":{"rendered":"https:\/\/kultur.az\/?p=21299"},"modified":"2025-07-25T12:46:52","modified_gmt":"2025-07-25T08:46:52","slug":"uzeyir-hacib%c9%99yli-yaradiciliginda-t%c9%99hsil-t%c9%99lim-v%c9%99-t%c9%99rbiy%c9%99-m%c9%99s%c9%99l%c9%99l%c9%99rinin-qoyulusu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=21299","title":{"rendered":"\u00dcZEY\u0130R HACIB\u018fYL\u0130 YARADICILI\u011eINDA T\u018fHS\u0130L, T\u018fL\u0130M V\u018f T\u018fRB\u0130Y\u018f M\u018fS\u018fL\u018fL\u018fR\u0130N\u0130N QOYULU\u015eU"},"content":{"rendered":"<h1><span style=\"color: #ff0000;\"><strong><em><a href=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/uzeyir.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-full wp-image-21301\" src=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/uzeyir.jpg\" alt=\"\" width=\"240\" height=\"240\" \/><\/a>\u00dcZEY\u0130R HACIB\u018fYL\u0130<\/em><\/strong><strong><em> &#8211; 140<\/em><\/strong><\/span><\/h1>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev 03 fevral 2025-ci il tarixd\u0259 g\u00f6rk\u0259mli b\u0259st\u0259kar, ictimai xadim, yaz\u0131\u00e7\u0131, dramaturq, m\u00fct\u0259rcim, jurnalist \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin 140 illiyinin qeyd edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 S\u0259r\u0259ncam imzalam\u0131\u015fd\u0131r. S\u0259r\u0259ncamda deyilir: \u201c\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli \u00e7ox\u015fax\u0259li yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259ti tarixind\u0259 silinm\u0259z iz qoymu\u015f q\u00fcdr\u0259tli \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rd\u0259ndir. \u00d6mr\u00fcn\u00fc c\u0259miyy\u0259tin m\u0259d\u0259ni t\u0259r\u0259qqisin\u0259 h\u0259sr ed\u0259n f\u0259dakar ziyal\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259k m\u0259n\u0259vi-estetik d\u0259y\u0259r\u0259 malik irsi Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n XX \u0259srin ilk onillikl\u0259rind\u0259n v\u00fcs\u0259t alm\u0131\u015f \u0259d\u0259bi-m\u0259d\u0259ni intibah\u0131n\u0131n aynas\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan b\u0259st\u0259karl\u0131q m\u0259kt\u0259binin banisi olan \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli novator s\u0259n\u0259tkar kimi milli musiqi x\u0259zin\u0259sini unikal forma v\u0259 janrlarla z\u0259nginl\u0259\u015fdirmi\u015fdir. O, \u015e\u0259rqin v\u0259 Q\u0259rbin musiqi nailiyy\u0259tl\u0259rinin d\u0259rin v\u0259hd\u0259tind\u0259 d\u00fcnya musiqisinin q\u0131z\u0131l fondunda f\u0259xri yer tutan nadir s\u0259n\u0259t incil\u0259ri meydana g\u0259tirmi\u015f, Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 beyn\u0259lxalq miqyasda geni\u015f \u015f\u00f6hr\u0259t qazand\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli eyni zamanda parlaq b\u0259dii d\u00fchas\u0131 say\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan dramaturgiyas\u0131na d\u0259y\u0259rli t\u00f6hf\u0259l\u0259r vermi\u015f, alovlu publisistikas\u0131 il\u0259 m\u0259tbuat salnam\u0259sin\u0259 yeni s\u0259hif\u0259l\u0259r yazm\u0131\u015fd\u0131r. Onun az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259fkur\u0259si il\u0259 yo\u011frulmu\u015f dol\u011fun ictimai-siyasi f\u0259aliyy\u0259ti \u0259sl v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik n\u00fcmun\u0259sidir\u201d.<\/p>\n<p>H\u0259l\u0259 23 ya\u015f\u0131nda ik\u0259n \u00dczeyir b\u0259yin \u201cLeyli v\u0259 M\u0259cnun\u201d operas\u0131 tama\u015faya qoyulmu\u015fdu. H\u0259min operadan sonra o, q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 5 opera v\u0259 3 operetta yazm\u0131\u015fd\u0131r. \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 bununla m\u0259hdudla\u015fm\u0131r. O, \u00e7oxsayl\u0131 mahn\u0131lar\u0131n, satirik hekay\u0259l\u0259rin, m\u0259qal\u0259l\u0259rin, s\u0259hn\u0259cikl\u0259rini, felyetonlar\u0131n m\u00fc\u0259llifidir. \u201cYeni iqbal\u201d v\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan\u201d q\u0259zetl\u0259rinin redaktoru, SSR\u0130 xalq artisti, Az\u0259rbaycan Konservatoriyas\u0131n\u0131n rektoru, Az\u0259rbaycan B\u0259st\u0259karlar \u0130ttifaq\u0131na s\u0259dri olmu\u015fdu, Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n h\u0259qiqi \u00fczv\u00fc idi.<\/p>\n<p>Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 Mirz\u0259 \u0130brahimov \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin h\u0259yat v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tind\u0259n s\u00f6z a\u00e7ark\u0259n yaz\u0131rd\u0131 ki, o, \u201cAz\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin tarixind\u0259 b\u00f6y\u00fck b\u0259st\u0259kar, opera s\u0259n\u0259tinin banisi v\u0259 klassik yarad\u0131c\u0131 kimi tan\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan, rus, d\u00fcnya klassik \u0259d\u0259biyyat\u0131 v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259tinin m\u00fct\u0259r\u0259qqi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini d\u0259rind\u0259n qavram\u0131\u015f, do\u011fma xalq\u0131n\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259tini y\u00fcks\u0259ltm\u0259k e\u015fqi il\u0259 ya\u015fay\u0131b-yaratm\u0131\u015f, \u00f6mr\u00fcn\u00fcn t\u0259qrib\u0259n 45 ilini bu i\u015f\u0259 vermi\u015f v\u0259 Az\u0259rbaycan musiqisini inki\u015faf etdirm\u0259k, onu yeni keyfiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck qeyr\u0259t v\u0259 z\u0259hm\u0259t s\u0259rf etmi\u015fdir. Onun aras\u0131k\u0259silm\u0259z ilhaml\u0131 \u0259m\u0259yinin son d\u0259r\u0259c\u0259 g\u00f6z\u0259l s\u0259m\u0259r\u0259si biz\u0259 m\u0259lumdur. Ancaq \u00f6z s\u0259n\u0259tini h\u0259dsiz m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 sev\u0259n, onun xalq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259tini ba\u015fa d\u00fc\u015f\u0259 bir adam bu q\u0259d\u0259r g\u0259rgin v\u0259 bel\u0259 t\u00fck\u0259nm\u0259z ilhamla \u00e7al\u0131\u015fa bil\u0259rdi\u201d.<\/p>\n<p>\u00dczeyir \u018fbd\u00fclh\u00fcseyn o\u011flu Hac\u0131b\u0259yli Allah-taalan\u0131n n\u0259inki Az\u0259rbaycan, h\u0259m\u00e7inin d\u00fcnya m\u0259d\u0259niyy\u0259t tarixin\u0259 b\u0259x\u015f etdiyi b\u00f6y\u00fck v\u0259 qiym\u0259tli, son d\u0259r\u0259c\u0259 d\u0259y\u0259rli t\u00f6hf\u0259dir. Bu dahi s\u0259n\u0259tkar \u015e\u0259rqd\u0259, \u00fcmumilikd\u0259 is\u0259, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda ilk operan\u0131n m\u00fc\u0259llifi idi. \u00d6z\u00fc d\u0259 bu operan\u0131 23 ya\u015f\u0131nda yaratm\u0131\u015fd\u0131. \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli b\u0259st\u0259kar olmaqdan qabaq t\u0259cr\u00fcb\u0259li, qabaqc\u0131l m\u00fc\u0259llim idi. 1904-c\u00fc ild\u0259 C\u0259bray\u0131l q\u0259zas\u0131nda m\u00fc\u0259llim i\u015fl\u0259mi\u015fdi (1904). M\u00fc\u0259llimlik f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 ba\u015flayark\u0259n Qori M\u00fc\u0259lliml\u0259r Seminariyas\u0131nda t\u0259hsil alaraq (1890-1904) m\u00fc\u0259llimlik pe\u015f\u0259sin\u0259 yiy\u0259l\u0259nmi\u015fdi. O zamanlar M\u00fcsl\u00fcm Maqomayev d\u0259 burada t\u0259hsil al\u0131rd\u0131. G\u0259l\u0259c\u0259yin dahi b\u0259st\u0259karlar\u0131 seminariyada tan\u0131\u015f olmu\u015fdular. \u0130lk t\u0259hsil ill\u0259ri is\u0259, \u015eu\u015fan\u0131n ikiillik rus-t\u00fcrk m\u0259kt\u0259bind\u0259 ke\u00e7mi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli indi \u0259n m\u00f6t\u0259b\u0259r v\u0259 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m m\u0259clisl\u0259rd\u0259 \u0259z\u0259m\u0259tl\u0259 s\u0259sl\u0259n\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t himnini b\u0259st\u0259l\u0259mi\u015fdir. H\u0259min himn 1918-ci ild\u0259, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 meydana g\u0259lmi\u015fdi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli b\u0259st\u0259karlar\u0131 As\u0259f Zeynall\u0131, S\u0259ir R\u00fcst\u0259mov, Fikr\u0259t \u018fmirov, \u018ffrasiyab B\u0259d\u0259lb\u0259yli, Niyazi, C\u00f6vd\u0259t Hac\u0131yev, \u015e\u0259fiq\u0259 Axundova, Cahangir Cahangirov v\u0259 b. \u00dczeyir b\u0259yin t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri olmu\u015flar.<\/p>\n<p>\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli A\u011fcab\u0259did\u0259 do\u011fulsa da sonralar \u015eu\u015fada ya\u015fam\u0131, 1905-ci ild\u0259n Bak\u0131da \u0259m\u0259k f\u0259aliyy\u0259tini davam etdirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>B\u0259st\u0259kar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti \u00e7oxc\u0259h\u0259tlidir. Biz onu m\u00fc\u0259llim, yaz\u0131\u00e7\u0131, dramaturq, drijor, jurnalist, f\u00f6vq\u0259lad\u0259 istedada malik musiqi\u015f\u00fcnas, publisist, ictimai xadim, alim, d\u0259rslikl\u0259r m\u00fc\u0259llifi kimi tan\u0131y\u0131r\u0131q. Professor, akademik idi, Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Konservatoriyas\u0131n\u0131n (haz\u0131rda Bak\u0131 Musiqi Akademiyas\u0131), respublika B\u0259st\u0259karlar \u0130ttifaq\u0131n\u0131n s\u0259dri, deputat olmu\u015fdu.<\/p>\n<p>\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli \u201cLeyli v\u0259 M\u0259cnun\u201d, \u201cKoro\u011flu\u201d, \u201c\u018fsli v\u0259 K\u0259r\u0259m\u201d, \u201cR\u00fcst\u0259m v\u0259 S\u00f6hrab\u201d, \u201c\u015eah Abbas v\u0259 Xur\u015fid banu\u201d, \u201cHarun v\u0259 Leyla\u201d operalar\u0131n\u0131n; \u201cO olmas\u0131n, bu olsun\u201d, \u201cAr\u015f\u0131n mal alan\u201d, \u201c\u018fr v\u0259 arvad\u201d musiqili komediyalar\u0131n; \u00e7oxsayl\u0131 felyetonlar\u0131n v\u0259 hekay\u0259l\u0259rin m\u00fc\u0259llifidir.<\/p>\n<p>\u201cLeyli v\u0259 M\u0259cnun\u201d, \u201cKoro\u011flu\u201d, \u201c\u018fsli v\u0259 K\u0259r\u0259m\u201d operalar\u0131, \u201cO olmas\u0131n, bu olsun\u201d, \u201cAr\u015f\u0131n mal alan\u201d musiqili komediyalar\u0131 bir \u0259srd\u0259n art\u0131qd\u0131r ki, d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 s\u0259hn\u0259 h\u0259yat\u0131 ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r. \u201cO olmas\u0131n, bu olsun\u201d, \u201cAr\u015f\u0131n mal alan\u201d musiqili komediyalar\u0131n\u0131n motivl\u0259ri \u0259sas\u0131nda b\u0259dii filml\u0259r \u00e7\u0259kilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Musiqili komediyalar\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131 satirik hekay\u0259l\u0259ri d\u0259 (Bazar s\u00f6hb\u0259ti\u201d, T\u0259hsil\u201d, S\u00f6hb\u0259t\u201d, \u201cKe\u00e7mi\u015fd\u0259 v\u0259 indi\u201d, \u201cM\u00fc\u0259llim\u0259\u201d, Dinm\u0259, ver pulu\u201d v\u0259 s. ) maraqla oxunur.<\/p>\n<p>\u018fdibin \u00e7oxsayl\u0131 s\u0259hn\u0259cikl\u0259ri d\u0259 vard\u0131r. Onlardan b\u0259zil\u0259rini diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zin\u0259 g\u0259tir\u0259k: \u201cOrdan-burdan\u201d, \u201cQalmaqal\u201d, \u201cAta v\u0259 o\u011ful\u201d, \u201cYuxuda\u201d, \u201cDuman\u0131n hal\u0131\u201d, K\u0259l\u0259kbazlar\u201d, \u0130ran i\u015fl\u0259ri\u201d v\u0259 s.<\/p>\n<p>\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131<strong>\u00a0<\/strong>son d\u0259r\u0259c\u0259 z\u0259ngindir. \u00c7ox m\u00fcxt\u0259lif elm sah\u0259l\u0259ri (psixologiya, pedaqogika, f\u0259ls\u0259f\u0259, filologiya v\u0259 s.)<strong>\u00a0<\/strong>\u00fczr\u0259 onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k olar.<\/p>\n<p>Bu kitabda b\u0259st\u0259kar\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259hsilalanlarda m\u00fcsb\u0259t m\u0259n\u0259vi keyfiyy\u0259tl\u0259rin inki\u015faf edirilm\u0259sinin bax\u0131mdan n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259yi qar\u015f\u0131m\u0131za m\u0259qs\u0259d qoymu\u015fuq.<\/p>\n<p>Dahi \u00dczeyir h\u0259r bir insan\u0131n \u015f\u0259xsiyy\u0259t statusu almas\u0131ndan \u00f6tr\u00fc onun davran\u0131\u015f\u0131 v\u0259 r\u0259ftar\u0131na bir \u00e7ox m\u00fch\u00fcm t\u0259l\u0259bl\u0259r verirdi. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 onun \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00dczeyir b\u0259y yarad\u0131c\u0131 insan olmaqla yana\u015f\u0131 bir \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi kamil idi. \u018fn yax\u015f\u0131 m\u0259n\u0259vi keyfiyy\u0259tl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdirmi\u015fdi. M\u0259hz n\u0259cib sif\u0259tl\u0259r\u0259, m\u00fcsb\u0259t m\u0259n\u0259vi keyfiyy\u0259tl\u0259r\u0259, n\u00fcmun\u0259vi davran\u0131\u015f v\u0259 r\u0259ftara yiy\u0259l\u0259nmi\u015f, \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri d\u00fczg\u00fcn quran insanlar\u0131n ba\u015fqalar\u0131na \u00f6y\u00fcd-n\u0259sih\u0259t verm\u0259y\u0259 ixtiyar\u0131 var. Bu bax\u0131mdan \u00dczeyir b\u0259y n\u00fcmun\u0259 idi. Bir insan, bir t\u0259rbiy\u0259\u00e7i, bir yarad\u0131c\u0131 \u015f\u0259xs kimi.<\/p>\n<p>\u00dczeyir b\u0259yin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, o, v\u0259zif\u0259 sahibl\u0259rinin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u00e7iynind\u0259 r\u00fctb\u0259 g\u0259zdir\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin insanlar\u0131 incitm\u0259sini, onlar\u0131n r\u00fc\u015fv\u0259txorlu\u011funu pisl\u0259yirdi. \u201cPristav a\u011fa\u201d hekay\u0259sind\u0259 \u0130ran s\u0259rbaz\u0131na simsarl\u0131q ed\u0259n bir strajnikin \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131\u011f\u0131, r\u0259hmsizliyi t\u0259nqid edilir. Hekay\u0259d\u0259 bu strajnik M&#8230; k\u0259ndin\u0259 g\u0259l\u0259r\u0259k k\u00f6m\u0259ksiz b\u0259zi k\u0259nd camaat\u0131n\u0131, a\u011fsaqqal\u0131, qarasaqqal\u0131, t\u0259qsiri, g\u00fcnah\u0131 olmadan, \u015falla\u011fa tutmas\u0131 t\u0259svir olunur. Bu strajnik \u0259xlaqca, m\u0259n\u0259viyyatca n\u0259 q\u0259d\u0259r yoxsul, kas\u0131bd\u0131r ki, d\u00f6y\u00fcb t\u0259hqir etdiyi h\u0259min a\u011fsaqqal\u0131n evind\u0259, qonaq \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 yata\u011f\u0131nda gec\u0259l\u0259yir, ax\u015fam da ail\u0259nin xan\u0131m\u0131n\u0131n bi\u015firdiyi yem\u0259kd\u0259n yeyir. Buna yem\u0259k yox, z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259k dey\u0259rl\u0259r.<\/p>\n<p>\u00dczeyir b\u0259y pristav\u0131n g\u0259li\u015fini x\u0259b\u0259r verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u201ccibind\u0259 si\u00e7anlar oynayan\u201d strajnikin k\u0259ndd\u0259n cibi dolu qay\u0131td\u0131\u011f\u0131n\u0131, k\u0259nd \u0259hlini \u00e7al\u0131b-\u00e7ap\u0131b getdiyini a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 s\u00f6zl\u0259rl\u0259 bildirir: \u201cStrajnik k\u0259nd\u0259 g\u0259l\u0259nd\u0259 cibind\u0259 be\u015f-alt\u0131 q\u0259pik pulu var idi. Lakin ged\u0259nd\u0259 bu be\u015f-alt\u0131 q\u0259pik bir gec\u0259nin i\u00e7ind\u0259 be\u015f-alt\u0131 manata \u201cistihal\u0259\u201d etmi\u015fdi. Bu \u201cm\u00f6c\u00fcz\u0259nin\u201d sirri ev sahibi il\u0259 cib sahibin\u0259 m\u0259lum idi\u201d.<\/p>\n<p>Pristav n\u0259 zaman g\u0259l\u0259c\u0259k, n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k? \u2013 sual\u0131 k\u0259ndlil\u0259ri \u00e7ox d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr. Lakin bu suala cavab tapa bilmirl\u0259r. F\u0259rziyy\u0259l\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcr. C\u0259nn\u0259tquluya g\u00f6r\u0259, \u201cpristav \u018fliqulunun o\u011furlu\u011funu e\u015fidib g\u0259lir\u201d; \u018fliqulunun fikrinc\u0259, \u201cpristav a\u011fa C\u0259nn\u0259tqulunun M\u0259mm\u0259dc\u0259f\u0259rl\u0259 sava\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 e\u015fidib g\u0259lir\u201d. \u00c7oxunun q\u0259na\u0259tinc\u0259, \u201cPristav a\u011fan\u0131n i\u015fi k\u0259ndl\u0259ri g\u0259zib adam d\u00f6yd\u00fcrm\u0259kdir!\u201d.<\/p>\n<p>N\u0259hay\u0259t, pristav ba\u015f\u0131n\u0131n d\u0259st\u0259si il\u0259 at belind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc k\u0259nd\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131r. M\u0259lum olur ki, onun m\u0259qs\u0259di camaat\u0131n dolan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131, v\u0259ziyy\u0259ti il\u0259 maraqlan\u0131b onlara n\u0259 is\u0259 bir k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259rm\u0259k, onlar\u0131n d\u0259rdin\u0259 \u0259lac q\u0131lmaq, o\u011furluq-do\u011furluq, dava-dala\u015f s\u0259b\u0259bin ara\u015fd\u0131rmaq deyil. H\u0259mi\u015f\u0259 oldu\u011fu kimi, yuxar\u0131da diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zin\u0259 g\u0259tirdiyimiz sonuncu variant\u0131 (\u201cPristav a\u011fan\u0131n i\u015fi k\u0259ndl\u0259ri g\u0259zib adam d\u00f6yd\u00fcrm\u0259kdir!\u201d) realla\u015fd\u0131r\u0131b, \u00f6z\u00fcn\u00fcn h\u00f6km\u00fcnd\u0259n, s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n h\u0259zz almaqd\u0131r. Strajnikin \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131\u011f\u0131 bunun yan\u0131nda he\u00e7 n\u0259 imi\u015f.<\/p>\n<p>\u00dczeyir b\u0259y bu x\u00fcsusda yaz\u0131r: \u201cH\u0259y\u0259td\u0259 sayan\u0131-tama\u015fa bir drama vaqe olurdu. Pristav ba\u015f\u0131a\u00e7\u0131q v\u0259 \u0259ll\u0259ri cibl\u0259rind\u0259 \u201c\u00f6z\u00fcn\u00fc dartm\u0131\u015f turac kimi\u201d qap\u0131n\u0131n a\u011fz\u0131nda durub, ke\u00e7mi\u015f pad\u015fahlara m\u0259nsub bir h\u00f6kum\u0259t il\u0259 c\u0259rg\u0259 il\u0259 d\u00fcz\u00fclm\u00fc\u015f k\u0259ndlil\u0259ri bir-bir v\u0259 h\u0259r\u0259sini bir n\u00f6v d\u00f6yd\u00fcr\u00fcrd\u00fc. Birisini libasdan xali edib, l\u00fct \u0259ndam\u0131na qam\u00e7\u0131 vurdururdu, dig\u0259rini saqqal\u0131ndan tutdurub, \u00fcz\u00fcn\u0259, ba\u015f\u0131na \u015fill\u0259l\u0259r \u00e7\u0259kdirirdi, bir qeyrisini \u0259liba\u011fl\u0131 ora-bura \u00e7apd\u0131r\u0131rd\u0131. B\u0259zisini yer\u0259 y\u0131x\u0131b, t\u0259pik alt\u0131na sald\u0131rd\u0131 v\u0259 sair\u0259&#8230;\u201d.<\/p>\n<p>Sual olunur? Bu yaz\u0131qlar\u0131n, bu bin\u0259valar\u0131n g\u00fcnah\u0131 n\u0259 idi? \u015eidd\u0259t\u0259, t\u0259hqir\u0259 m\u0259ruz qal\u0131rd\u0131? S\u0259b\u0259b yox idi. Pristav onlar\u0131n g\u00f6z\u00fcn\u00fc qorxudurdu. \u0130kincisi, bu c\u0259za n\u00f6vl\u0259ri, g\u00fcnahs\u0131z insanlar\u0131n \u0259zab \u00e7\u0259km\u0259l\u0259ri, q\u0131\u015fq\u0131r\u0131qlar\u0131 onu \u0259yl\u0259ndirirdi. O, bu z\u00fclm\u0259 \u0259l atmaqla istirah\u0259t edirdi.<\/p>\n<p>Bu hekay\u0259, t\u0259bii ki, Az\u0259rbaycanda Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tind\u0259n \u0259vv\u0259lki d\u00f6vr\u00fcn hadis\u0259l\u0259rini t\u0259svir edir. \u00c7arizmin h\u00f6km s\u00fcrd\u00fcy\u00fc ill\u0259rd\u0259 insanlar\u0131n a\u011f\u0131r h\u0259yat\u0131n\u0131, m\u0259hrumiyy\u0259tl\u0259rini, \u00e7\u0259kdikl\u0259ri \u0259zab-\u0259ziyy\u0259ti, bir \u0259lc\u0259 \u00e7\u00f6r\u0259y\u0259 m\u00f6htac olduqlar\u0131 zaman\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva edir.<\/p>\n<p><strong>\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin musiqili komediyalar\u0131nda t\u0259hsil, t\u0259lim v\u0259 t\u0259rbiy\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri. <\/strong>\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin \u015fah \u0259s\u0259ri olan \u201cKoro\u011flu\u201d operas\u0131n\u0131n librettosu il\u0259 tan\u0131\u015f olduq. Librettoda Al\u0131 ki\u015fi xana s\u0259daq\u0259tl\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n, \u00f6z i\u015finin ustas\u0131 olan, yalan-palan bilm\u0259y\u0259n bir \u015f\u0259xsdir. H\u0259s\u0259n xan\u0131n buyru\u011fu il\u0259 ilx\u0131dan \u0130brahim xan \u00fc\u00e7\u00fcn layiqli bir at (Q\u0131rat\u0131) se\u00e7ir. At\u0131n g\u00f6rk\u0259mi \u0130brahim xana v\u0259 H\u0259s\u0259n xana xo\u015f g\u0259lmir. Al\u0131 ki\u015finin:<\/p>\n<p>M\u0259n xana bir xidm\u0259t etm\u0259k ist\u0259dim,<\/p>\n<p>N\u0259 q\u0259d\u0259r cins at var se\u00e7dim, saxlad\u0131m, \u2013 s\u00f6zl\u0259rin\u0259 m\u0259h\u0259l qoymurlar.<\/p>\n<p>Al\u0131 kisinin qonaq \u00fc\u00e7\u00fcn se\u00e7diyi bir c\u00fct ad h\u0259qiq\u0259t\u0259n t\u0259rif\u0259 v\u0259 m\u00fck\u0259mm\u0259lliy\u0259 malik atlar idi. Sonralar onlara Q\u0131rat v\u0259 D\u00fcrat adlar\u0131 verilir. Onlar Koro\u011flunun sevimli atlar\u0131 idil\u0259r, ona m\u00fcharib\u0259l\u0259rd\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 qazand\u0131rard\u0131lar. \u00c7eviklikl\u0259ri, d\u0259rrak\u0259l\u0259ri, s\u00fcr\u0259tl\u0259ri, s\u0259daq\u0259tl\u0259ri il\u0259.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n xan is\u0259, atlar\u0131 b\u0259y\u0259nm\u0259diyind\u0259n Al\u0131 ki\u015fini c\u0259zaland\u0131r\u0131b onun g\u00f6zl\u0259rini \u00e7\u0131xartd\u0131r\u0131r. O vaxtdan Ali ki\u015finin o\u011flu R\u00f6v\u015f\u0259ni kor ki\u015finin o\u011flu \u2013 Koro\u011flu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rlar.<\/p>\n<p>Liberettoda Al\u0131 ki\u015fi, Nigar, Koro\u011flu m\u00fcsb\u0259t obrazlar kimi diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259dirl\u0259r. H\u0259s\u0259n xan m\u0259nfi obrazd\u0131r. Xan bir \u0259yal\u0259tin h\u00f6kmdar\u0131d\u0131r. Xalq\u0131n, camaat\u0131n g\u00fcn\u00fc-g\u00fcz\u0259ran\u0131 il\u0259 maraqlanmal\u0131d\u0131r. \u00d6z \u0259yal\u0259tind\u0259 s\u00fclh\u00fc, xo\u015fb\u0259xtliyi t\u0259min etm\u0259lidir. H\u0259s\u0259n xan is\u0259, b\u0259d \u0259m\u0259ll\u0259ri, z\u00fclmkarl\u0131\u011f\u0131, q\u0259ddarl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 se\u00e7ilir. \u00d6z r\u0259iyy\u0259t bar\u0259d\u0259 g\u00f6r\u00fcn n\u0259 fikirl\u0259\u015fir:<\/p>\n<p>Qam\u00e7\u0131d\u0131r saxlayan bu r\u0259iyy\u0259ti,<\/p>\n<p>Qam\u00e7\u0131s\u0131z ya\u015famaz xan\u0131n d\u00f6vl\u0259ti.<\/p>\n<p>Onun yan\u0131n\u0131 k\u0259sdir\u0259n H\u0259mz\u0259 b\u0259y d\u0259 xanla eyni fikird\u0259dir:<\/p>\n<p>D\u00f6ym\u0259s\u0259n, s\u00f6ym\u0259s\u0259n, mal\u0131n almasan,<\/p>\n<p>Dara \u00e7\u0259kdirm\u0259s\u0259n, dama salmasan<\/p>\n<p>R\u0259iyy\u0259t bir daha xan\u0131 dinl\u0259m\u0259z.<\/p>\n<p>Nigar g\u00f6z\u00fca\u00e7\u0131q, \u00f6z m\u0259h\u0259bb\u0259tind\u0259 d\u00f6nm\u0259z, xeyirxah, s\u0259mimi, \u0259xlaqi safl\u0131\u011fa yiy\u0259l\u0259nmi\u015f bir xan\u0131md\u0131r. Diqq\u0259t yetir\u0259k:<\/p>\n<p>\u015e\u0259rir H\u0259s\u0259n xan, zal\u0131m H\u0259s\u0259n xan<\/p>\n<p>C\u0259llada verdi f\u0259rman:<\/p>\n<p>Fa\u011f\u0131r, g\u00fcnahs\u0131z, dilsiz,<\/p>\n<p>a\u011f\u0131zs\u0131z Al\u0131n\u0131 etsin qurban.<\/p>\n<p>Kor etdil\u0259r yaz\u0131q Al\u0131n\u0131.<\/p>\n<p>Da\u011f\u0131td\u0131lar b\u00fct\u00fcn mal\u0131n\u0131.<\/p>\n<p>Bu hadis\u0259d\u0259n nec\u0259 t\u0259sirl\u0259ndiyini Nigar a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 s\u00f6zl\u0259rl\u0259 bildirir:<\/p>\n<p>Q\u0259lbim yan\u0131r, odlan\u0131r,<\/p>\n<p>M\u0259nim bu ah\u00fc nal\u0259d\u0259n.<\/p>\n<p>R\u00f6v\u015f\u0259nl\u0259 bir-birini sevirl\u0259r. H\u0259s\u0259n xan\u0131n q\u0131z\u0131 olsa da, Al\u0131 ki\u015finin, R\u00f6v\u015f\u0259nin (Koro\u011flunun) yan\u0131nda olur, onlar\u0131n m\u0259nafeyini m\u00fcdafi\u0259 edir.<\/p>\n<p>G\u00f6z\u00fcmd\u0259 R\u00f6v\u015f\u0259n, s\u00f6z\u00fcmd\u0259 R\u00f6v\u015f\u0259n.<\/p>\n<p>R\u00f6v\u015f\u0259ndir d\u00fcnyada m\u0259ni ya\u015fadan.<\/p>\n<p>Sevmir\u0259m, sevmir\u0259m var\u0131, d\u00f6vl\u0259ti,<\/p>\n<p>\u00d6ls\u0259m d\u0259 d\u0259 saxlaram m\u0259h\u0259bb\u0259ti.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n xan z\u00fclmkarlara qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 ba\u015flayan Koro\u011flunu aradan g\u00f6t\u00fcrm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r t\u00f6k\u00fcr:<\/p>\n<p>Tezlikl\u0259 biz g\u0259r\u0259k \u00e7ar\u0259 eyl\u0259y\u0259k,<\/p>\n<p>Koro\u011flunu \u00f6ld\u00fcrm\u0259k, m\u0259hv etdirm\u0259k!..<\/p>\n<p>F\u0259q\u0259t H\u0259s\u0259n xan ist\u0259yin\u0259 \u00e7ata bilmir, Koro\u011flu z\u0259f\u0259r qazan\u0131r, z\u00fclm\u00fcn, m\u0259hrumiyy\u0259tin belini q\u0131r\u0131r. Bu zaman xalqa arxalan\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259ni ya\u015fatd\u0131, m\u0259ni b\u00f6y\u00fctd\u00fc<\/p>\n<p>Bu q\u0259hr\u0259man xalq\u0131m m\u0259nim! Ya\u015fa!..<\/p>\n<p>Deyil\u0259nl\u0259rd\u0259n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, \u015f\u0259xsiyy\u0259t, t\u0259hsilalanlar m\u0259nfi keyfiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n uzaq olmal\u0131, m\u00fcsb\u0259t keyfiyy\u0259tl\u0259r\u0259 yiy\u0259l\u0259nm\u0259lidirl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin musiqili komediyalar\u0131nda t\u0259hsil, t\u0259lim v\u0259 t\u0259rbiy\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri. <\/strong>M\u0259lum oldu\u011fu kimi, \u00dczeyir b\u0259y \u201cAr\u015f\u0131n mal alan\u201d, \u201cO olmas\u0131n, bu olsun\u201d, \u201cAr v\u0259 arvad\u201d kimi d\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli musiqili komediyalar q\u0259l\u0259m\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259min musiqili komediyalarda bir s\u0131ra m\u0259n\u0259viyyatca z\u0259ngin v\u0259 m\u0259n\u0259viyyatca kas\u0131b, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259 m\u00fcasir d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li v\u0259 eyni zamanda dar d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li, m\u0259h\u0259bb\u0259t\u0259, nikaha v\u0259 ail\u0259y\u0259 ciddi yana\u015fan v\u0259 h\u0259m d\u0259 qad\u0131na \u201cbaqqal d\u00fckan\u0131nda sat\u0131lan mal kimi\u201d baxan insanlar\u0131n bitkin obrazlar\u0131n\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Ciddi, \u0259d\u0259bli, d\u0259rrak\u0259li, ail\u0259y\u0259, h\u0259yat yolda\u015f\u0131na, nikaha ciddi m\u00fcnasib\u0259t b\u0259sl\u0259y\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r, t\u0259bii ki, t\u0259qdir edilir, qad\u0131na h\u00fcquqsuz varl\u0131q, k\u00f6l\u0259 kimi yana\u015fanlar, m\u0259n\u0259viyyats\u0131z insanlar t\u0259nqid olunur. \u201c\u018fr v\u0259 arvad\u201d musiqili komediyas\u0131nda M\u0259rcan b\u0259y \u0259r-arvad m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini qura bilmir, h\u0259yat yolda\u015f\u0131 il\u0259 tez-tez ixtilaflara girir, \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 \u00f6z rolunu ayd\u0131n t\u0259s\u0259vv\u00fcr ed\u0259, ail\u0259d\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 anlama, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259getm\u0259, m\u0259n\u0259vi v\u0259 psixoloji atmosfer olmad\u0131\u011f\u0131ndan M\u0259rcan b\u0259y arvad\u0131 Minn\u0259t xan\u0131m\u0131 bo\u015famaq ist\u0259yir. Minn\u0259t xan\u0131m da ona tor qurur. Qondarma bir m\u0259ktub yazd\u0131r\u0131b M\u0259rcan b\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259rir ki, guya 23 ya\u015f\u0131nda bir q\u0131z onun d\u0259rdind\u0259n \u00f6l\u00fcr, ona \u0259r\u0259 getm\u0259k ist\u0259yir. M\u0259ktubda yaz\u0131lm\u0131\u015f a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 s\u00f6zl\u0259r M\u0259rcan b\u0259yin a\u011fl\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131ndan al\u0131r: \u201cEy m\u0259nim ruhi-r\u0259van\u0131m M\u0259rcan b\u0259y. Bir d\u0259f\u0259 s\u0259ni g\u00f6rd\u00fcm, a\u015fiq oldum. \u0130kinci d\u0259f\u0259 g\u00f6rd\u00fcm, d\u0259li oldum. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u0259f\u0259 g\u00f6rd\u00fcm, tab g\u0259tir\u0259 bilm\u0259dim v\u0259 bu ka\u011f\u0131z\u0131 s\u0259n\u0259 yazd\u0131m. \u018fg\u0259r s\u0259n m\u0259n\u0259 iltifat edib m\u0259ni almasan v\u0259 m\u0259ni \u00f6z\u00fcn\u0259 arvad etm\u0259s\u0259n, d\u0259li-divan\u0259 olub, \u00e7\u00f6ll\u0259r\u0259 d\u00fc\u015f\u0259c\u0259m\u201d.<\/p>\n<p>M\u0259rcan b\u0259y avam adam kimi h\u0259r\u0259k\u0259t edir. Bu m\u0259ktubu ona \u00f6z qulluq\u00e7usu verir. Minn\u0259t xan\u0131m\u0131n tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131na \u0259sas\u0259n. M\u0259rcan b\u0259y soru\u015fanda ki, m\u0259ktubu s\u0259n\u0259 kim verdi, deyir ki, tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131m bir \u015f\u0259xs. \u0130kincisi, bu ki\u015fi qondarma m\u0259ktuba el\u0259 inan\u0131r ki, tez-t\u0259l\u0259sik g\u00f6rm\u0259diyi, bilm\u0259diyi q\u0131za vurulur. Tez arvad\u0131 bo\u015famaq ist\u0259yir: \u201cS\u0259n ki, m\u0259nim d\u0259rdimd\u0259n d\u0259lis\u0259n, m\u0259n d\u0259 s\u0259nin d\u0259rdind\u0259n d\u0259li olaca\u011fam\u201d.<\/p>\n<p>K\u0259rb\u0259layi Qubad is\u0259 k\u0259ndd\u0259 arvad-u\u015fa\u011f\u0131 ola-ola \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 d\u0259 arvad almaq fikrind\u0259dir. H\u0259tta M\u0259rcan b\u0259y \u00f6z arvad\u0131n\u0131 ona t\u0259klif edir. Y\u0259ni m\u0259n bo\u015fay\u0131m, s\u0259n al. O da raz\u0131 olur. M\u0259n\u0259viyyats\u0131zl\u0131qd\u0131r. Qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u0259h\u0259bb\u0259t, sevgi yoxdur, a\u011f\u0131l da yoxdur. Biri g\u00f6rm\u0259diyi, h\u0259qiq\u0259td\u0259 m\u00f6vcud olmayan 23 ya\u015fl\u0131 q\u0131zla, dig\u0259ri dostunun arvad\u0131 il\u0259 evl\u0259nm\u0259k ist\u0259yir. K\u0259rb\u0259layi Qubad qulluq\u00e7u G\u00fclp\u0259rini Minn\u0259t xan\u0131m bilib ona: \u201cS\u0259nin \u0259rin n\u0259 adamd\u0131r ki, s\u0259nin q\u0259drini bilsin. S\u0259nin q\u0259drini bu qara l\u0259l\u0259\u015fin bil\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>Ax\u0131rda Minn\u0259t xan\u0131m onlar\u0131n h\u0259r ikisin\u0259 yax\u015f\u0131 d\u0259rs verir.<\/p>\n<p>\u201cO olmas\u0131n, bu olsun\u201d musiqili komediyas\u0131nda M\u0259\u015f\u0259di \u0130bad da G\u00fclnaz\u0131 g\u00f6rm\u0259d\u0259n onu \u00f6z\u00fcn\u0259 arvad etm\u0259k ist\u0259yir. G\u00fclnazla aralar\u0131nda xeyli ya\u015f f\u0259rqi var. H\u0259m d\u0259 G\u00fclnaz S\u0259rv\u0259ri sevir, ona \u0259r\u0259 getm\u0259k ist\u0259yir. G\u00fclnaz\u0131n atas\u0131 R\u00fcst\u0259m b\u0259y var-yoxunu itirib, \u201cquru b\u0259y\u201d olub, borcu var, M\u0259\u015f\u0259di \u0130baddan pul al\u0131b q\u0131z\u0131n\u0131 ona \u0259r\u0259 verm\u0259k ist\u0259yir. N\u0259 R\u00fcst\u0259m b\u0259yi, n\u0259 d\u0259 M\u0259\u015f\u0259di \u0130bad\u0131 maraqland\u0131rm\u0131r ki, q\u0131zdan soru\u015fsunlar: o, izdivaca raz\u0131d\u0131rm\u0131?<\/p>\n<p>M\u0259\u015f\u0259di \u0130bad tacirdir, var\u0131-d\u00f6vl\u0259ti var. Var\u0131na arxay\u0131n olub cavan q\u0131z almaq ist\u0259yir. Onun\u00e7un f\u0259rqi yoxdur arvad\u0131 kim olacaq, t\u0259ki g\u00f6z\u0259l olsun. Arada R\u00fcst\u0259m b\u0259y\u0259 deyir: \u201cQ\u0131z\u0131 m\u0259n\u0259 verm\u0259zs\u0259n, gedib bir ba\u015fqas\u0131n\u0131 alaram. Dey\u0259r\u0259m o olmas\u0131n, bu olsun\u201d.<\/p>\n<p>Musiqili komediyadan g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 dialoqa fikir ver\u0259k:<\/p>\n<p>\u201d<em>M\u0259\u015f\u0259di \u0130bad<\/em>. \u0130ndi m\u0259n ist\u0259yir\u0259m ki, bir q\u0131z\u0131 g\u00f6r\u00fcm, dan\u0131\u015fd\u0131r\u0131m, n\u0259 deyirs\u0259n?<\/p>\n<p><em>R\u00fcst\u0259m b\u0259y<\/em>. He\u00e7 s\u00f6z\u00fcm yoxdur, \u0259yl\u0259\u015f, bu saat q\u0131z\u0131 g\u00f6nd\u0259r\u0259r\u0259m (<em>Gedir<\/em>)<\/p>\n<p><em>M\u0259\u015f\u0259di \u0130bad<\/em>. Zarafat deyildir, bir \u0259t\u0259k pul verir\u0259m, bir bax\u0131m, g\u00f6r\u00fcm, mal n\u0259 c\u00fcr mald\u0131r, verdiyim pula d\u0259yirmi?\u201d<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, bu izdivac nikah\u0131n ba\u011flanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015fl\u0131ca rol oynayan m\u0259h\u0259bb\u0259t\u0259 \u0259saslanm\u0131r. Nikah m\u00fcnasib\u0259tin\u0259 gir\u0259nl\u0259r bir-birini tan\u0131m\u0131rlar. Q\u0131z\u0131n r\u0259yi soru\u015fulmur. Bu nikah\u0131n maddi m\u00fclahiz\u0259l\u0259r \u0259sas\u0131nda ba\u011flan\u0131laca\u011f\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir.<\/p>\n<p>T\u0259bii ki, ail\u0259 qurulark\u0259n bu hallara yol verilm\u0259m\u0259lidir.<\/p>\n<p><strong>\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259hsil, t\u0259lim v\u0259 t\u0259rbiy\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin f\u0259aliyy\u0259ti geni\u015f, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 z\u0259ngindir. Onun \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 tan\u0131\u015fl\u0131q adam\u0131 \u00e7ox maarifl\u0259ndirir, Az\u0259rbaycan\u0131n Oktyabr \u00e7evrili\u015fin\u0259 q\u0259d\u0259rki v\u0259 sonrak\u0131 \u2013 \u00f6t\u0259n \u0259srin 50-ci ill\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259rki h\u0259yat\u0131 il\u0259 bizi tan\u0131\u015f edir. \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylini bir dahi b\u0259st\u0259kar, g\u00f6rk\u0259mli musiqi n\u0259z\u0259riyy\u0259\u00e7isi v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 kimi d\u00fcnyada \u015f\u00f6hr\u0259tl\u0259ndir\u0259n onun heyr\u0259tamiz istedada malik olmas\u0131 idi. Musiqi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda da, \u0259d\u0259bi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda da y\u00fcks\u0259kl\u0259rd\u0259 dayan\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda b\u00fct\u00fcn t\u0259nt\u0259n\u0259li t\u0259dbirl\u0259rd\u0259, d\u00fcnya, Avropa v\u0259 olimpiya oyunlar\u0131nda idman\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z z\u0259f\u0259r qazanark\u0259n s\u0259sl\u0259n\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n D\u00f6vl\u0259t Himninin m\u00fc\u0259llifi m\u0259hz \u00dczeyir b\u0259ydir.<\/p>\n<p>Onun \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 bir mill\u0259t olaraq \u00f6z\u0259llikl\u0259rimiz, b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcm\u00fcz, m\u0259d\u0259niyy\u0259timizin z\u0259nginlikl\u0259ri diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zin\u0259 g\u0259tirilm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, m\u0259i\u015f\u0259td\u0259, g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yata \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259r\u0259n b\u0259zi \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar da t\u0259nqid olunur.<\/p>\n<p>\u00d6t\u0259n y\u00fczilliyin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 ziyal\u0131lar\u0131m\u0131z d\u00fcny\u0259vi t\u0259hsilin m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 t\u0259tbiqi il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar edirdil\u0259r. Nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r \u201cd\u00f6ym\u0259dikl\u0259ri qap\u0131\u201d qalmam\u0131\u015fd\u0131. Ali t\u0259hsil almaq son d\u0259r\u0259c\u0259 \u00e7\u0259tin idi. H\u00f6km\u0259n xarici \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 \u00fcz tutmaq laz\u0131m g\u0259lirdi.<\/p>\n<p>H\u0259min \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri\u201cT\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259si\u201d m\u0259qal\u0259sind\u0259 diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zin\u0259 g\u0259tirilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Fikir ver\u0259k\u201d: \u201cBin\u0259va cavanlar\u0131m\u0131z yeddi-s\u0259kkiz il realn\u0131 v\u0259 gimnaziyalarda \u00e7al\u0131\u015f\u0131b ikmal edib, \u015f\u0259had\u0259tnam\u0259l\u0259r alma\u011fa m\u00fcv\u0259ff\u0259q olurlar. Ali m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 getm\u0259y\u0259 haqq v\u0259 ixtiyar qazan\u0131rlar. Amma pullar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, ill\u0259rl\u0259 qazanm\u0131\u015f olduqlar\u0131 haqdan \u0259l \u00e7\u0259km\u0259y\u0259 m\u0259cbur olurlar v\u0259 ya n\u0259 olur-olsun dey\u0259 ali m\u0259kt\u0259bl\u0259ri olan \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r\u0259 r\u0259van olub, orada da pulsuzluq c\u0259h\u0259td\u0259n min c\u00fcr\u0259 \u0259ziyy\u0259t v\u0259 b\u0259lalara d\u00fc\u00e7ar olurlar v\u0259 yaxud m\u0259kt\u0259b haqq\u0131 verm\u0259diyin\u0259 g\u00f6r\u0259 ixrac olurlar.<\/p>\n<p>Eyni zamanda \u00dczeyir b\u0259y g\u00f6st\u0259rirdi ki, ali t\u0259hsil\u0259 yiy\u0259l\u0259nib mill\u0259tin d\u0259rd-s\u0259rin\u0259 \u0259lac etm\u0259k ist\u0259y\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 maraqlanan, onlara k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259rm\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259r yox idi. Bu x\u00fcsusda m\u0259qal\u0259d\u0259 deyilir: \u201cBu t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin qeydin\u0259 qalan yoxdur v\u0259 he\u00e7 k\u0259s bunu n\u0259z\u0259r\u0259 alm\u0131r ki, bizim n\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259hsili-ali g\u00f6rm\u00fc\u015f adamlar\u0131m\u0131z olsa, bir o q\u0259d\u0259r mill\u0259timizd\u0259n \u00f6tr\u00fc yax\u015f\u0131d\u0131r. \u018fks sur\u0259td\u0259, camaat\u0131m\u0131z\u0131n hal\u0131 yaman olar, ayaqlar alt\u0131nda qalar\u0131q, m\u0259hv v\u0259 nabud olar\u0131q.<\/p>\n<p>Bundan \u0259vv\u0259l studentl\u0259rimiz\u0259 ian\u0259 verib k\u00f6m\u0259k ed\u0259nl\u0259r yen\u0259 az-\u00e7ox olurdu, amma hal-haz\u0131rda bu ian\u0259 m\u0259nb\u0259yi h\u0259r yerd\u0259n quruyubdur. T\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rimizin \u0259d\u0259di g\u00fcnd\u0259n-g\u00fcn\u0259 artmaq \u0259v\u0259zin\u0259 g\u00fcnd\u0259n-g\u00fcn\u0259 azalma\u011fa \u00fcz qoyubdur. M\u00fcs\u0259lman t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rind\u0259n Hacinski c\u0259nablar\u0131 \u00f6z zavall\u0131 yolda\u015flar\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r hal\u0131ndan b\u0259hs edib camaat\u0131 ian\u0259y\u0259 t\u0259klif el\u0259yir. Lakin bel\u0259 ian\u0259l\u0259r il\u0259 bu m\u00fch\u00fcm i\u015f\u0259 \u0259ncam verm\u0259k olmaz\u201d.<\/p>\n<p>Ali t\u0259hsil alma\u011f\u0131n yollar\u0131 axtar\u0131l\u0131rd\u0131. O zamanlar Hac\u0131 Zeynalabdin Ta\u011f\u0131yev bu sah\u0259d\u0259 son d\u0259r\u0259c\u0259 b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. Onlar\u0131n t\u0259hsil haqlar\u0131n\u0131 \u00f6d\u0259yirdi ki, bir pe\u015f\u0259y\u0259 yiy\u0259l\u0259nib g\u0259lib xalq\u0131n xidm\u0259tind\u0259 dayans\u0131n. \u00d6z h\u0259kimimiz, \u00f6z m\u00fch\u0259ndisimiz, \u00f6z m\u00fc\u0259llimimiz v\u0259 s. olsun dey\u0259. Ba\u015fqa xalqlardan olan m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rd\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaq dey\u0259.<\/p>\n<p>H\u0259min vaxtlarda \u201cT\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r sand\u0131\u011f\u0131\u201d adl\u0131 bir xeyriyy\u0259 sand\u0131\u011f\u0131 m\u00f6vcud imi\u015f. H\u0259min sand\u0131qdan b\u0259hs ed\u0259n \u00dczeyir b\u0259y yaz\u0131rd\u0131: \u201cT\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r sand\u0131\u011f\u0131\u201d bar\u0259sind\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar olmu\u015fdu. \u201cT\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r sand\u0131\u011f\u0131\u201d \u00e7ox g\u00f6z\u0259l bir \u015feydir. \u018fg\u0259r camaat\u0131m\u0131z\u0131n maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi i\u015ftirak\u0131 il\u0259 bel\u0259 bir sand\u0131q t\u0259\u015fkil olunub, do\u011fru \u0259ll\u0259r\u0259 verils\u0259 v\u0259 o sand\u0131\u011f\u0131n m\u0259daxil v\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259ri t\u0259min edils\u0259, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rimizin d\u0259 ikmali-t\u0259hsil i\u015fl\u0259ri t\u0259min edilmi\u015f olar. \u0130kmali-t\u0259hsil etmi\u015f t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rimizin ham\u0131s\u0131 da olmasa, bir \u00e7oxu doktor, injiner v\u0259 sair olmaqla, yax\u015f\u0131 maa\u015f sahibi olarlar. Ona bina\u0259n, haman t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r \u00f6zl\u0259rin\u0259 \u201csand\u0131q\u201d t\u0259r\u0259find\u0259n s\u0259rf olunan m\u0259bl\u0259\u011fi qism-qism sand\u0131\u011fa iad\u0259 ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r v\u0259 bununla \u201csand\u0131\u011f\u0131n\u201d pulu azalmaz, sand\u0131qdan s\u0259rf edil\u0259n pullar itib-batmaz, yen\u0259 haman sand\u0131\u011fa qay\u0131dar\u201d.<\/p>\n<p>\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin \u00f6z m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259 diqq\u0259t yetirdiyi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 t\u0259dris ocaqlar\u0131nda t\u0259limin ana dilind\u0259 apar\u0131lmas\u0131 idi. \u00c7ar \u00fcsuli-idar\u0259si milli dill\u0259ri s\u0131x\u0131\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131ndan t\u0259limin Az\u0259rbaycan dilind\u0259 olmas\u0131na da mane\u0259l\u0259r yarad\u0131rd\u0131. Amma buna baxmayaraq ziyal\u0131lar\u0131m\u0131z, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u00dczeyir b\u0259y bu m\u0259s\u0259l\u0259ni h\u0259r an diqq\u0259td\u0259 saxlay\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n<p>\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli \u201c\u018fh\u0259miyy\u0259tli bir m\u0259s\u0259l\u0259\u201d m\u0259qal\u0259sind\u0259 yaz\u0131rd\u0131: \u201c\u00dcmumi m\u0259kt\u0259bl\u0259rimizd\u0259 \u0259vv\u0259l ill\u0259ri ana dilind\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259r\u0259 ehtiyac g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. M\u00fc\u0259lliml\u0259rimizin d\u0259 \u0259ks\u0259ri Qori seminariyas\u0131nda ikmali-t\u0259hsil etmi\u015f cavanlar oldu\u011fu m\u0259lumumuzdur. Lakin Qori seminariyas\u0131n\u0131 qurtarm\u0131\u015f m\u00fc\u0259lliml\u0259rin \u0259ks\u0259ri ana dilind\u0259 savadl\u0131 olmurlar, ondan \u00f6t\u0259ri ki, haman seminariyada ana dili oxunmur. Oran\u0131n proqram\u0131 bu dil \u00fc\u00e7\u00fcn yol vermir, orada ancaq h\u0259ft\u0259d\u0259 iki d\u0259f\u0259 \u015f\u0259rait d\u0259rsin oxunur. Seminariya qurtarm\u0131\u015f m\u00fc\u0259lliml\u0259r ana dilind\u0259 savadl\u0131 olurlarsa da, \u0259ks\u0259r\u0259n ya pedaqogika elmind\u0259n x\u0259b\u0259rl\u0259ri olmad\u0131qlar\u0131na g\u00f6r\u0259, t\u0259dris v\u0259 t\u0259limd\u0259 bilaixtiyar s\u0259hv v\u0259 x\u0259tadan xali olmurlar.<\/p>\n<p>Dahi b\u0259st\u0259kar v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259rbiy\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri d\u0259 geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilir. T\u0259bii ki, b\u0259zi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri n\u00fcmun\u0259 g\u0259tir\u0259c\u0259yik. Bel\u0259 ki, \u201cB\u0259yani-M\u0259sl\u0259k\u201d m\u0259qal\u0259sind\u0259 \u201cM\u0259sl\u0259k\u201d m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 m\u00fcnasib\u0259t bildirilir. \u00dczeyir b\u0259y m\u0259sl\u0259klsizliyi yoxsulluq, \u0259xlaq\u0131n poz\u011funlu\u011fu adland\u0131r\u0131r. Onun n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rinc\u0259, m\u0259sl\u0259ki olmayan \u015f\u0259xs yaman m\u0259sl\u0259kli insandan \u00e7ox z\u0259r\u0259rlidir. Bunun s\u0259b\u0259bi m\u0259qal\u0259d\u0259 bel\u0259 ayd\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r: \u201c\u00c7\u00fcnki yaman m\u0259sl\u0259k m\u00fc\u0259yy\u0259n oldu\u011fu halda, onun z\u0259r\u0259rini d\u0259 d\u0259f etm\u0259y\u0259 \u00e7ar\u0259 tapmaq asand\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>\u00dczeyir b\u0259y \u201cm\u0259sl\u0259k\u201d anlay\u0131\u015f\u0131na t\u0259rif verir. G\u00f6st\u0259rir ki: \u201cM\u0259sl\u0259k h\u0259r k\u0259sin etiqad etdiyi bir yoldur. \u201c\u00dcmuminin xo\u015fb\u0259xtliyinin, asayi\u015f v\u0259 aram\u0131n\u0131, rifah-hal\u0131n\u0131, t\u0259r\u0259qqi v\u0259 t\u0259kam\u00fcl\u00fcn\u00fc t\u0259qib ed\u0259n h\u0259r bir m\u0259sl\u0259k onun sahibi \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcq\u0259dd\u0259s \u0259dd olunmal\u0131d\u0131r. Bel\u0259 bir m\u0259sl\u0259k\u0259 x\u0259yan\u0259t ed\u0259n \u015f\u0259xs haman m\u0259sl\u0259k\u0259 x\u0259yan\u0259t etm\u0259m\u0259lidir. Bizim m\u0259sl\u0259kimiz odur ki, mill\u0259timizin t\u0259r\u0259qqisin\u0259 bais olan h\u0259r bir h\u0259qiqi vasit\u0259 v\u0259 n\u0259sill\u0259r\u0259 yol verm\u0259li v\u0259 mill\u0259timizin c\u0259hal\u0259t\u0259 v\u0259 yaxud t\u0259r\u0259qqeyi-m\u0259kus\u0259 s\u00f6vq ed\u0259n \u015feyl\u0259ri d\u0259f v\u0259 izal\u0259 etm\u0259lidir\u201d.<\/p>\n<p>\u201cT\u0259z\u0259 il, t\u0259z\u0259 meydan\u201d m\u0259qal\u0259si d\u0259 t\u0259rbiy\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirir. \u00dczeyir b\u0259yin d\u00fczg\u00fcn q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259, insan ild\u0259n-il\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u00fcr, f\u0259q\u0259t bu b\u00f6y\u00fcm\u0259 t\u0259kc\u0259 onun b\u0259d\u0259ninin cismani b\u00f6y\u00fcm\u0259si deyildir. Y\u0259ni s\u00f6hb\u0259t he\u00e7 d\u0259 onun b\u0259d\u0259ninin iril\u0259nm\u0259sind\u0259n getmir, daha vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r vard\u0131r ki, h\u0259min m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 onun t\u0259hsili, t\u0259limi, t\u0259rbiy\u0259si v\u0259 inki\u015faf\u0131 aiddir. Bu m\u0259nada valideynin v\u0259zif\u0259si, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u00f6vladlar\u0131na d\u00fczg\u00fcn t\u0259rbiy\u0259 verm\u0259kdir. \u00dczeyir b\u0259y\u0259, onun \u201cT\u0259z\u0259 il, t\u0259z\u0259 meydan\u201d m\u0259qal\u0259sin\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259k: \u201cAllah-t\u0259ala birisin\u0259 bir \u00f6vlad k\u0259ram\u0259t etdikd\u0259 onun q\u0259lbin\u0259 \u00f6vlad\u0131na qar\u015f\u0131 bir hissi-m\u0259h\u0259bb\u0259t qoyur ki, o m\u0259h\u0259bb\u0259t onun \u00fc\u00e7\u00fcn balan\u0131 baldan \u015firin edir. Lakin balaya yaln\u0131z m\u0259h\u0259bb\u0259t qalsa, onda bala \u00f6z valideynind\u0259n he\u00e7 bir m\u0259nf\u0259\u0259t g\u00f6rm\u0259z. Halbuki valid haman hissi-m\u0259h\u0259bb\u0259td\u0259n ruhani bu l\u0259zz\u0259t alma\u011fa ba\u015flar. Balan\u0131n can\u0131n\u0131 sev\u0259n ata-ana onun qeydin\u0259 d\u0259 qalmal\u0131d\u0131rlar ki, bu \u015firin bala d\u00fcnyada s\u0259rb\u0259st ya\u015fama\u011fa q\u0259d\u0259m qoyduqda m\u0259i\u015f\u0259tinin tikanl\u0131 yollar\u0131ndan qorxmas\u0131n, m\u00fcbarizeyi-h\u0259yatiyy\u0259 meydan\u0131nda qorxudan ba\u011fr\u0131ya qalmas\u0131n. M\u00fcbariz\u0131y\u0259 giri\u015fm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olduqda h\u0259vadisin birinci z\u0259rb\u0259si alt\u0131nda t\u0259l\u0259f olmas\u0131n\u201d.<\/p>\n<p>\u00c7ar \u00fcsuli-idar\u0259si milli dill\u0259ri s\u0131x\u0131\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131ndan t\u0259limin Az\u0259rbaycan dilind\u0259 olmas\u0131na \u00e7ox mane\u0259l\u0259r yarad\u0131l\u0259rd\u0131.<\/p>\n<p>\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 son d\u0259r\u0259c\u0259 z\u0259ngin, dol\u011fun, maraql\u0131 v\u0259 diqq\u0259t\u0259layiqdir. O, m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m operalar, musiqili komediyalar, s\u0259hn\u0259cikl\u0259r yaratmaqla, felyetonlar, m\u0259qal\u0259l\u0259r yazmaqla insanlar\u0131n m\u0259n\u0259vi safla\u015fmalar\u0131nda, \u0259xlaqca g\u00f6z\u0259ll\u0259\u015fm\u0259l\u0259rind\u0259, geni\u015f d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 malik olmalar\u0131nda, n\u00fcmun\u0259vi davran\u0131\u015fa yiy\u0259l\u0259nm\u0259l\u0259rind\u0259 b\u00f6y\u00fck rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. \u00dczeyir b\u0259y eyni zamanda c\u0259miyy\u0259td\u0259 \u0259l-aya\u011fa dola\u015fan, kas\u0131b \u0259xlaqa v\u0259 m\u0259n\u0259viyyata malik, insanlar\u0131 da t\u0259nqid etmi\u015f, ail\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin d\u00fczg\u00fcn qurulmas\u0131n\u0131n vacibliyini \u0259sasland\u0131rm\u0131\u015f, h\u0259yat yolda\u015f\u0131na d\u00fckanda sat\u0131lan mal, pal-paltar kimi yana\u015fan, onlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 pozan \u015f\u0259xsl\u0259ri t\u0259nqid at\u0259\u015fin\u0259 tutmu\u015fdur. \u00dczeyir b\u0259y \u201cKoro\u011flu\u201d kimi q\u0259rh\u0259manl\u0131q, \u201cLeli v\u0259 M\u0259cnun\u201d kimi m\u0259h\u0259bb\u0259t operalar\u0131 yatarm\u0131\u015f, \u015e\u0259rq al\u0259mind\u0259 opera s\u0259n\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015fdur.<\/p>\n<p>\u00dczeyir b\u0259y Az\u0259rbaycan\u00a0musiqi\u00a0s\u0259n\u0259tinin inki\u015faf\u0131nda\u00a0misilsiz\u00a0xidm\u0259tl\u0259ri g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. O, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 musiqi t\u0259hsilinin t\u0259m\u0259lini qoymu\u015fdur.<\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llim kadrlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131, Az\u0259rbaycanda d\u00fcny\u0259vi m\u0259kt\u0259bl\u0259rin f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259sinin, t\u0259limin ana dilind\u0259 apar\u0131lmas\u0131n\u0131n z\u0259ruriliyi \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin diqq\u0259t yetirdiyi m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n idi. \u00dczeyir b\u0259yin q\u0259na\u0259tidir: &#8220;M\u0259kt\u0259b a\u00e7\u0131b b\u00fct\u00fcn elml\u0259ri \u00f6z ana dilimizd\u0259 t\u0259dris v\u0259 t\u0259lim etm\u0259k indi bizim \u0259m\u0259ll\u0259rimizin \u0259n \u00fcmd\u0259sidir. Bu arzunun hasil\u0259 g\u0259lm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn biz var q\u00fcvv\u0259timizl\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131z, zira n\u0259\u015fri -maarif v\u0259 t\u0259mimi-m\u0259d\u0259niyy\u0259t (maarif v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tin yay\u0131lmas\u0131) \u00fc\u00e7\u00fcn yegan\u0259 vasit\u0259miz bir bu t\u0259riqdir (yoldur)&#8230;&#8221; .<\/p>\n<p>\u00dczeyir b\u0259y h\u0259l\u0259 \u00f6t\u0259n y\u00fczilliyin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 t\u0259limin ana dilind\u0259 apar\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 fikri ir\u0259li s\u00fcr\u00fcrd\u00fc: &#8220;Bizim t\u00fcrk lisan\u0131m\u0131z (Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259si) Avropa \u00fcl\u0259ma (alim) v\u0259 filosoflar\u0131n\u0131n r\u0259yin\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259n, \u0259n kamil bir dildir ki, onun vasit\u0259sil\u0259 insan \u0259n ali fkirl\u0259rini v\u0259 \u0259n d\u0259qiq hissl\u0259rini b\u0259yan\u0259 qadirdir. B\u00f6yl\u0259 bir z\u0259ngin lisan\u0131n sahibi olub da, ondan istifad\u0259 etm\u0259m\u0259yin \u00f6z\u00fc b\u00f6y\u00fck bir b\u0259db\u0259xtlikdir&#8230; &#8230;\u0130nsan \u00f6z dilini bilm\u0259y\u0259nd\u0259 din d\u0259 gedir, dil d\u0259 gedir, mill\u0259t d\u0259 gedir&#8230; H\u0259r bir mill\u0259tin ki, b\u0259\u015fqas\u0131na (varl\u0131\u011f\u0131na) ba\u015f s\u0259b\u0259b onun dilidir v\u0259 dilinin t\u0259r\u0259qqisidir. Bir mill\u0259tin ki, dili batd\u0131, onda o mill\u0259tin \u00f6z\u00fc d\u0259 batar&#8221;.<\/p>\n<p>\u00dczeyir b\u0259y m\u00fc\u0259llim \u015f\u0259xsiyy\u0259tin\u0259 m\u00fch\u00fcm t\u0259l\u0259bl\u0259r verir, onun t\u0259hsilalanlar\u0131n t\u0259lim v\u0259 t\u0259rbiy\u0259sind\u0259ki b\u00f6y\u00fck rolunu vur\u011fulay\u0131rd\u0131. Diqq\u0259t yetir\u0259k: \u201cM\u00fc\u0259llimlik v\u0259zif\u0259si \u00e7ox \u00e7\u0259tin v\u0259 \u0259n m\u0259suliyy\u0259tli bir v\u0259zif\u0259dir. H\u0259r adam\u0131 m\u00fc\u0259llim bilib u\u015fa\u011f\u0131 ona tap\u015f\u0131rmaq b\u00f6y\u00fck x\u0259tad\u0131r \u2026 T\u0259limd\u0259n ba\u015fqa, u\u015fa\u011f\u0131n t\u0259rbiy\u0259si d\u0259 m\u00fc\u0259llimin \u00f6hd\u0259sind\u0259dir&#8230;&#8221;<\/p>\n<p>\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli \u00f6t\u0259r \u0259srin 40-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fmi\u015fdir. F\u0259q\u0259t onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131q ikinci \u0259srdir ki, g\u0259nc n\u0259sl\u0259 t\u0259hsill\u0259ndirici, t\u0259rbiy\u0259l\u0259ndirici v\u0259 inki\u015fafetdirici t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>Son q\u0259na\u0259timiz n\u0259dir? \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli s\u0259n\u0259ti, \u00dczeyir b\u0259y yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0259b\u0259diya\u015fard\u0131r. Onun pedaqojiy\u00f6nl\u00fc bir \u00e7ox hekay\u0259si vard\u0131r ki, g\u0259nc n\u0259slin t\u0259hsill\u0259nm\u0259si, t\u0259rbiy\u0259l\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri faydalana bil\u0259rl\u0259r.<\/p>\n<p><strong><em>Akif Abbasov<\/em><\/strong><em>,<\/em><\/p>\n<p><em>pedaqogika elml\u0259ri doktoru, professor,<\/em><\/p>\n<p><em>\u018fm\u0259kdar m\u00fc\u0259llim<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"21299\">Yaz\u0131ya 42 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dcZEY\u0130R HACIB\u018fYL\u0130 &#8211; 140 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev 03 fevral 2025-ci il tarixd\u0259 g\u00f6rk\u0259mli b\u0259st\u0259kar, ictimai xadim, yaz\u0131\u00e7\u0131, dramaturq, m\u00fct\u0259rcim, jurnalist \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin 140 illiyinin qeyd edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 S\u0259r\u0259ncam imzalam\u0131\u015fd\u0131r. S\u0259r\u0259ncamda deyilir: \u201c\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli \u00e7ox\u015fax\u0259li yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259ti tarixind\u0259 silinm\u0259z iz qoymu\u015f q\u00fcdr\u0259tli \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rd\u0259ndir. \u00d6mr\u00fcn\u00fc c\u0259miyy\u0259tin m\u0259d\u0259ni t\u0259r\u0259qqisin\u0259 h\u0259sr ed\u0259n f\u0259dakar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21299"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21299"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21299\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21302,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21299\/revisions\/21302"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21299"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21299"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21299"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}