{"id":21356,"date":"2025-08-10T13:05:22","date_gmt":"2025-08-10T09:05:22","guid":{"rendered":"https:\/\/kultur.az\/?p=21356"},"modified":"2025-08-10T13:05:22","modified_gmt":"2025-08-10T09:05:22","slug":"nizami-g%c9%99nc%c9%99vi-v%c9%99-dunya-%c9%99d%c9%99biyyati-atakisiyeva-h%c9%99c%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=21356","title":{"rendered":"N\u0130ZAM\u0130 G\u018fNC\u018fV\u0130 V\u018f D\u00dcNYA \u018fD\u018fB\u0130YYATI &#8211; Ataki\u015fiyeva H\u0259c\u0259r"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/WhatsApp-Image-2025-07-24-at-10.50.26_6ebdb2e5-1.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-21297\" src=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/WhatsApp-Image-2025-07-24-at-10.50.26_6ebdb2e5-1-225x300.jpg\" alt=\"\" width=\"225\" height=\"300\" \/><\/a>\u018fs\u0259rl\u0259ri \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri mahiyy\u0259t da\u015f\u0131yan v\u0259 ecazkar poetik q\u00fcvv\u0259y\u0259 malik olan Nizami G\u0259nc\u0259vi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131na \u00f6z ad\u0131n\u0131 \u0259b\u0259di yazd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. O, \u0259s\u0259rl\u0259rinin poetik g\u00fcc\u00fc il\u0259 \u015e\u0259rq b\u0259dii t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fc d\u00fcnya miqyas\u0131nda elmi-f\u0259ls\u0259fi fikirl\u0259rl\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirmi\u015f v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f y\u00fcks\u0259klikl\u0259r\u0259 qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. Dahi Az\u0259rbaycan \u015f\u0259xsiyy\u0259ti Nizami G\u0259nc\u0259vi, n\u0259inki Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixind\u0259, h\u0259tta b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131nda yeni bir \u0259d\u0259bi m\u0259kt\u0259bin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015fdur. D\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n ondan sonra ya\u015fam\u0131\u015f g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri \u0259srl\u0259rc\u0259 b\u00f6y\u00fck s\u0259n\u0259tkar\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n ilham alm\u0131\u015f, ondan s\u0259n\u0259tkarl\u0131q d\u0259rsi \u00f6yr\u0259nmi\u015f, onun ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc m\u00fct\u0259r\u0259qqi fikirl\u0259ri t\u0259r\u0259nn\u00fcm edib, onu \u00f6zl\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck ustad bilmi\u015fdirl\u0259r. Nizami G\u0259nc\u0259vinin \u00f6lm\u0259z \u0259d\u0259bi irsi d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131na humanizm, insana m\u0259h\u0259bb\u0259t, y\u00fcks\u0259k \u0259xlaq, estetik z\u00f6vq, t\u0259rbiy\u0259, bilik, d\u0259rin f\u0259ls\u0259fi fikir a\u015f\u0131lam\u0131\u015fd\u0131r. Nizami G\u0259nc\u0259vinin z\u0259ngin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131na q\u00fcvv\u0259tli t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. D\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n bir \u00e7ox m\u0259\u015fhur simalar\u0131n\u0131 Nizami G\u0259nc\u0259vi \u015feirinin \u0259n yax\u015f\u0131 davam\u00e7\u0131lar\u0131ndand\u0131rlar. Onun yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu \u0259d\u0259bi m\u0259kt\u0259b d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131na humanizm, insana m\u0259h\u0259bb\u0259t, c\u0259miyy\u0259td\u0259ki eyibl\u0259rin t\u0259nqidi, dostluq v\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259t ideyalar\u0131n\u0131 a\u015f\u0131lay\u0131r.<\/p>\n<p>Q\u0259dim tarix\u0259 v\u0259 \u00e7ox\u0259srlik inki\u015faf yoluna malik olan Nizami G\u0259nc\u0259vinin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 il\u0259 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131 aras\u0131nda k\u00f6rp\u00fc rolunu oynamaqdad\u0131r. Nizami G\u0259nc\u0259vinin ad\u0131 dahi d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri olan Homer, Dante,\u00a0 Bokka\u00e7io, \u015eekspir, Bayron, Pu\u015fkin, Lev Tolstoy il\u0259 birg\u0259 \u00e7\u0259kilir. Dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259t d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131nda \u0259l\u00e7atmaz bir zirv\u0259 olaraq qalmaqdad\u0131r. Nizami G\u0259nc\u0259vinin \u201cX\u0259ms\u0259\u201dsi Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131nada \u0259b\u0259diya\u015far, pozulmaz poetik nax\u0131\u015flar vurmu\u015fdur. Nizami G\u0259nc\u0259vinin \u201cX\u0259ms\u0259\u201dsi d\u00fcnya yaz\u0131l\u0131 v\u0259 \u015fifahi xalq \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n zirv\u0259sidir. \u201cX\u0259ms\u0259\u201d Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u015fah \u0259s\u0259ri oldu\u011fu q\u0259d\u0259r, eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n da m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m \u0259d\u0259bi abid\u0259sidir. Nizami G\u0259nc\u0259vi \u201cX\u0259ms\u0259\u201dni d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131na \u0259n b\u00f6y\u00fck s\u0259n\u0259t \u0259rma\u011fan\u0131 yazm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 onun \u0259s\u0259rl\u0259ri d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131 hadis\u0259sidir. Nizami G\u0259nc\u0259vinin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131 miqyas\u0131nda t\u0259dqiq v\u0259 t\u0259bli\u011f edilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sinin daim g\u00fcnd\u0259md\u0259 saxlan\u0131lmas\u0131 b\u00fct\u00fcn \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnaslar\u0131n v\u0259zif\u0259 borcudur. Dahi \u0259dibi d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131nda Az\u0259rbaycan \u015fairi kimi tan\u0131tmaq, \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259ki \u0259dal\u0259t v\u0259 humanizm ideyalar\u0131n\u0131 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 v\u0259 beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 t\u0259bli\u011f edib, nizami\u015f\u00fcnasl\u0131q elmini inki\u015faf etdirm\u0259k h\u0259r birimizin borcudur.<\/p>\n<p>\u0130sa H\u0259bibb\u0259yli \u201cNizami G\u0259nc\u0259vid\u0259n iqtibas\u201d m\u0259qal\u0259sind\u0259 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin Nizami G\u0259nc\u0259vinin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan etdikl\u0259ri iqtibaslar\u0131 geni\u015f bir \u015f\u0259kild\u0259 \u015f\u0259rh etmi\u015fdir. \u201cDahi \u015fairin m\u0259\u015fhur \u201cX\u0259ms\u0259\u201dsi \u0259sas\u0131nda Hindistanda \u018fmir Xosrov D\u0259hl\u0259vi (XIII-XIV \u0259sr), Tacikistanda \u201c\u018fbd\u00fcrr\u0259hman Cami (XV \u0259sr), \u00d6zb\u0259kistanda \u018fli\u015fir N\u0259vai (XV \u0259sr) Nizami G\u0259nc\u0259vinin ustad s\u0259n\u0259tkar kimi xidm\u0259tl\u0259rini y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 v\u0259 ondan ilham alaraq yeni ideya-m\u0259zmunda \u201cX\u0259ms\u0259\u201dl\u0259r yaratmaqla \u015e\u0259rq \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixind\u0259 iz qoymu\u015flar.\u00a0\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 \u015e\u0259rq \u0259d\u0259biyyat\u0131 v\u0259 eyni zamanda Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 uzun \u0259srl\u0259r Nizami G\u0259nc\u0259vinin s\u0259n\u0259t ideallar\u0131n\u0131n v\u0259 ictimai ideyalar\u0131n\u0131n i\u015f\u0131\u011f\u0131nda yol getmi\u015fdir.\u00a0T\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman d\u00fcnyas\u0131nda \u201cSirl\u0259r x\u0259zin\u0259si\u201d poemas\u0131na 46, \u201cLeyli v\u0259 M\u0259cnun\u201da 92, \u201cXosrov v\u0259 \u015eirin\u201d \u0259s\u0259rin\u0259 y\u00fczd\u0259n \u00e7ox n\u0259zir\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\u00a0B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 Nizami G\u0259nc\u0259vinin \u0259s\u0259rl\u0259rin\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f n\u0259zir\u0259 v\u0259 b\u0259nz\u0259tm\u0259l\u0259rd\u0259n, b\u00f6y\u00fck \u015fairin yolunu yarad\u0131c\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 davam etdir\u0259n s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m bir kitabxana yaratmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.\u00a0Bu c\u0259h\u0259td\u0259n Nizami G\u0259nc\u0259vi il\u0259 b\u0259hs\u0259 girm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyildir.\u00a0N\u0259inki \u015e\u0259rqin b\u00f6y\u00fck d\u00fchalar\u0131, h\u0259tta H\u00f6te kimi m\u0259\u015fhur Q\u0259rb m\u00fct\u0259f\u0259kkiri d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u0259\u015fhur \u201c\u015e\u0259rq-Q\u0259rb divan\u0131\u201dnda Nizami G\u0259nc\u0259vid\u0259n b\u0259hs etmi\u015f, \u201cX\u0259ms\u0259\u201dnin i\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u0259s\u0259rin\u0259 yeni b\u00f6lm\u0259l\u0259r \u0259lav\u0259 etmi\u015fdir\u201d [3, s.2].<\/p>\n<p>Nizami G\u0259nc\u0259vinin \u015feir yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnya klassik lirikas\u0131n\u0131n nadir mirvaril\u0259rind\u0259ndir. Az\u0259rbaycan poeziyas\u0131nda s\u00fcjetli lirikan\u0131n yarad\u0131c\u0131s\u0131 olan Nizami G\u0259nc\u0259vinin \u0259s\u0259rl\u0259ri ecazkarl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 b\u0259nz\u0259rsizliyi il\u0259 t\u0259krars\u0131z m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259mlikdir. Nizami G\u0259nc\u0259vinin z\u0259ngin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 m\u00fck\u0259mm\u0259l v\u0259 t\u0259krars\u0131z s\u0259n\u0259t n\u00fcmun\u0259sidir. Onun \u201cLeyli v\u0259 M\u0259cnun\u201d poemas\u0131n\u0131 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n n\u00fcmun\u0259si olan \u201cRomeo v\u0259 C\u00fclyetta\u201ddan \u0259vv\u0259l yaz\u0131lm\u0131\u015f romantik m\u0259h\u0259bb\u0259t mac\u0259ras\u0131 adland\u0131r\u0131rlar. \u201c\u0130sk\u0259nd\u0259rnam\u0259\u201d poemas\u0131 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n yeni tipli \u015fahnam\u0259sidir. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u00f6lm\u0259z \u0259s\u0259rl\u0259rini Nizami G\u0259nc\u0259vinin \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 eynil\u0259\u015fdirirl\u0259r. Bel\u0259 ki, \u201c\u0130qbalnam\u0259\u201dni\u00a0 Aristotelin \u201cRitorika\u201ds\u0131, \u201c\u015e\u0259r\u0259fnam\u0259\u201dni is\u0259 \u201cPoetika\u201ds\u0131 il\u0259 eyni s\u0259viyy\u0259d\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirirl\u0259r. B\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan \u015fairi Nizami G\u0259nc\u0259vinin \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 n\u0259inki \u015e\u0259rq al\u0259mind\u0259, h\u0259tta Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 siyasi hakimiyy\u0259t u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259nin f\u0259rqli yolunu v\u0259 m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259l\u0259rini g\u00f6st\u0259rm\u0259k bax\u0131m\u0131ndan tamamil\u0259 yeni bir yana\u015fman\u0131n ifad\u0259si idi. Nizami G\u0259nc\u0259vinin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fcmumd\u00fcnya qavray\u0131\u015f\u0131n\u0131n cazib\u0259dar \u0259d\u0259bi t\u0259qdimat\u0131d\u0131r. O, e\u015fq v\u0259 hikm\u0259td\u0259n yo\u011frulmu\u015f yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 d\u00fcnya s\u0259n\u0259t d\u00fcnyas\u0131n\u0131 daha da z\u0259nginl\u0259\u015fdirmi\u015fdir. Nizami G\u0259nc\u0259vinin \u0259dal\u0259tli h\u00f6kmdar m\u00f6vzusu d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131nda daim aktual m\u00f6vzu kimi qalmaqdad\u0131r. Nizami G\u0259nc\u0259vinin e\u015fqd\u0259n hikm\u0259t\u0259 do\u011fru inki\u015faf dialektikas\u0131 ke\u00e7\u0259n \u0259s\u0259rl\u0259rinin q\u0259hr\u0259manlar\u0131 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131nda ideal insanl\u0131q n\u00fcmun\u0259sidir. Bel\u0259 ki, \u0259dib \u0259s\u0259rl\u0259rinin ba\u015f q\u0259hr\u0259manlar\u0131n\u0131n timsal\u0131nda d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131nda s\u00f6z\u00fcn h\u0259qiqi m\u0259nas\u0131nda insanl\u0131q manifesti yaratm\u0131\u015fd\u0131r. O, d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131nda \u0259dal\u0259tli h\u00f6kmdar format\u0131nda h\u0259yat n\u0259f\u0259si g\u0259tir\u0259r\u0259k, m\u0259n\u0259viyyat motivl\u0259ri daxil etmi\u015fdir. Geni\u015f d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 v\u0259 d\u0259rin bilikl\u0259r\u0259 malik olan Nizami G\u0259nc\u0259vi \u015fah \u0259s\u0259rl\u0259ri olan \u201c\u0130sk\u0259nd\u0259rnam\u0259\u201d il\u0259 siyasi-f\u0259ls\u0259fi, \u201cYeddi g\u00f6z\u0259l\u201d il\u0259 is\u0259 \u0259d\u0259bi-m\u0259n\u0259vi ensiklopediya yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Nizami G\u0259nc\u0259vinin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 hadis\u0259l\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 maraql\u0131 m\u00fcqayis\u0259l\u0259r aparmas\u0131, \u0259h\u0259miyy\u0259tli n\u0259tic\u0259l\u0259r \u00e7\u0131xarmas\u0131 v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc ideyalar ir\u0259li s\u00fcrm\u0259si il\u0259 olduqca b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir. Onun \u0259s\u0259rl\u0259rinin ideyalar\u0131 d\u00fcnya intibah\u0131n\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm v\u0259 \u0259sas \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131 kimidir.<\/p>\n<p>Ramid\u0259 Yaqubq\u0131z\u0131 Respublika q\u0259zetind\u0259 d\u0259rc olunan \u201cD\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n dahi klassiki: Nizami G\u0259nc\u0259vi\u201d m\u0259qal\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan \u015fairi Nizami G\u0259nc\u0259vini d\u00fcnya klassikl\u0259ri il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 etmi\u015fdir. \u201cNizami G\u0259nc\u0259vi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan, poeziyas\u0131ndan t\u0259kc\u0259 \u015e\u0259rq deyil, Q\u0259rb \u015fairl\u0259ri d\u0259 b\u0259hr\u0259l\u0259nmi\u015fdir. Nizami poeziyas\u0131n\u0131n ilahi q\u00fcdr\u0259tind\u0259n yan ke\u00e7\u0259 bilm\u0259y\u0259n klassikl\u0259rd\u0259n Dante,\u00a0 Bokka\u00e7io, \u015eekspir, \u015eiller,\u00a0 H\u00f6te, Bayron, Pu\u015fkin v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri b\u0259hr\u0259l\u0259nmi\u015fdir. H\u0259min klassikl\u0259r t\u0259kc\u0259 Nizami poeziyas\u0131ndan yararlanmam\u0131\u015f,\u00a0 h\u0259m d\u0259 \u015fairi t\u0259bli\u011f, t\u0259r\u0259nn\u00fcm etmi\u015fl\u0259r\u201d [4, s.3]. Nizami G\u0259nc\u0259vinin mill\u0259tl\u0259r\u0259yana\u015fma t\u0259rzi h\u0259m \u00f6z xalq\u0131na, h\u0259m d\u0259 d\u00fcnya xalqlar\u0131na eynidir. Onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda insan\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrm\u0259k, m\u0259n\u0259vi c\u0259h\u0259td\u0259n safla\u015fd\u0131rmaqla onu d\u0259yi\u015fdirib inki\u015faf etdirm\u0259k \u0259n z\u0259ruri m\u0259tl\u0259bl\u0259rd\u0259n biri kimi t\u0259qdim olunur. D\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixind\u0259 x\u00fcsusi m\u00f6vqey\u0259 malik bir s\u0259n\u0259tkar olan Az\u0259rbaycan \u015fairi Nizami G\u0259nc\u0259vi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 orta \u0259sr Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda v\u0259 ictimai fikir tarixind\u0259 yeni bir d\u00f6vr ba\u015flatm\u0131\u015fd\u0131r. Onun misilsiz \u0259s\u0259rl\u0259ri v\u0259 onun qabaqc\u0131l ideyalar\u0131 b\u00f6y\u00fck s\u00fcr\u0259tl\u0259 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixind\u0259 yay\u0131laraq, bir \u00e7ox xalqlar\u0131n \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Nizami G\u0259nc\u0259vinin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131nda ideal qad\u0131n obraz\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan da y\u00fcks\u0259k m\u00f6vqey\u0259 sahibdir. \u018fs\u0259rl\u0259rind\u0259 a\u011f\u0131ll\u0131 v\u0259 t\u0259dbirli qad\u0131n obrazlar\u0131 yaradan Nizami G\u0259nc\u0259vinin qad\u0131n obrazlar geni\u015f m\u0259nada d\u00fcnya intibah \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n ideal sad\u0259 insan sur\u0259tl\u0259ridir. Nizami G\u0259nc\u0259vi yaratd\u0131\u011f\u0131 qad\u0131n obrazlar\u0131 il\u0259 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131nda Az\u0259rbaycan qad\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n abid\u0259sini yaratm\u0131\u015fd\u0131r. O, \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman d\u00fcnyas\u0131 \u0259d\u0259biyyat\u0131na ciddi sur\u0259td\u0259 t\u0259sir etmi\u015fdir. Nizami G\u0259nc\u0259vinin d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131nda tan\u0131d\u0131lmas\u0131 v\u0259 onun \u0259s\u0259rl\u0259rinin geni\u015f miqyasda yay\u0131lmas\u0131nda \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f \u0259d\u0259bi \u0259n\u0259n\u0259 olan fars dilind\u0259 yazmas\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck rolu vard\u0131r. O, d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n fars dilind\u0259 yaz\u0131b-yaratd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u0259 \u00e7ox asanl\u0131qla \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus x\u00fcsusi yer tuta bilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>B\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan \u015fairi Nizami G\u0259nc\u0259vinin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 e\u015fq, insanl\u0131q v\u0259 hikm\u0259t dastan\u0131 kimi bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan v\u0259 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. Nizami G\u0259nc\u0259vinin \u0259s\u0259rl\u0259ri y\u00fcks\u0259k milli v\u0259 b\u0259\u015f\u0259ri simalar\u0131 il\u0259 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131na t\u0259krars\u0131z \u015e\u0259rq cazib\u0259sini g\u0259tirmi\u015fdir. \u018fdib \u0259s\u0259ri il\u0259 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u0259n nadir v\u0259 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m g\u00f6z\u0259llik qalereyas\u0131n\u0131 yaratma\u011fa nail olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan\u0131n dahi \u015fairi Nizami G\u0259nc\u0259vi d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131nda \u015f\u00f6hr\u0259t tapm\u0131\u015f bir s\u0259n\u0259tkar kimi \u0259s\u0259rl\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 h\u00f6rm\u0259t, l\u0259yaq\u0259t, savad, m\u00fcdriklik kimi h\u0259mi\u015f\u0259ya\u015far d\u0259y\u0259rl\u0259r qoyub getmi\u015fdir. Nizami G\u0259nc\u0259vi m\u0259hz o dahil\u0259rd\u0259ndir ki,\u00a0 onun fikirl\u0259ri, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri, \u0259v\u0259zolunmaz \u0259s\u0259rl\u0259ri d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131 inki\u015faf etdir\u0259 bil\u0259c\u0259k g\u00fccd\u0259dir. Onun m\u0259kt\u0259b yaratm\u0131\u015f z\u0259ngin v\u0259 r\u0259ngar\u0259ng yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na t\u0259kan ver\u0259n amill\u0259rd\u0259n hesab edilir. B\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan \u015fairi Nizami G\u0259nc\u0259vinin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 Yax\u0131n v\u0259 Orta \u015e\u0259rqd\u0259, Avropada b\u00f6y\u00fck bir n\u00fcfuza sahibdir. Nizami G\u0259nc\u0259vinin Fransa, Almaniya, \u0130ngilt\u0259r\u0259 v\u0259 Rusiya kimi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rini t\u0259dqiq edib, onun haqq\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif elmi-k\u00fctl\u0259vi m\u0259qal\u0259l\u0259r v\u0259 onun \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259r ed\u0259r\u0259k n\u0259\u015fr etdirmi\u015fdirl\u0259r. Onlar tarix, f\u0259ls\u0259f\u0259, m\u0259ntiq, poetika, astronomiya, h\u0259nd\u0259s\u0259, co\u011frafiya v\u0259 dig\u0259r elml\u0259ri m\u00fck\u0259mm\u0259l \u015f\u0259kild\u0259 bil\u0259n Nizami G\u0259nc\u0259vinin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na x\u00fcsusi maraq g\u00f6st\u0259rirl\u0259r. B\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan \u015fairi Nizami G\u0259nc\u0259vi Az\u0259rbycan dili il\u0259 yana\u015f\u0131, fars, \u0259r\u0259b, p\u0259hl\u0259vi dill\u0259rini m\u00fck\u0259mm\u0259l bildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn bu dill\u0259rd\u0259 dan\u0131\u015fma\u011f\u0131 v\u0259 m\u00fctali\u0259 etm\u0259yi say\u0259sind\u0259 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin \u0259s\u0259rl\u0259rini orijinallar\u0131ndan d\u0259y\u0259rl\u0259ndirirdi.<\/p>\n<p><strong>\u018fd\u0259biyyat:<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li>A\u011fayev \u018f. Nizami v\u0259 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131. Bak\u0131, Az\u0259r baycan D\u00f6vl\u0259t n\u0259\u015friyyat\u0131, 1964, 172 s.<\/li>\n<li>G\u0259nc\u0259vi, N. Yeddi g\u00f6z\u0259l \/ \u00d6n s\u00f6z\u00fcn m\u00fc\u0259l. v\u0259 elmi red. X.Yusifli \/ N.G\u0259nc\u0259vi. \u2013 Bak\u0131: Lider n\u0259\u015friyyat,- 2004.- 336 s.<\/li>\n<li>\u0130sa H\u0259bibb\u0259yli \/ Nizami G\u0259nc\u0259vid\u0259n iqtibas \/ \u018fd\u0259biyyat q\u0259zeti.- 2021.- 5 iyun.- 2 s.<\/li>\n<li>Ramid\u0259 Yaqubq\u0131z\u0131 \/ D\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n dahi klassiki: Nizami G\u0259nc\u0259vi \/ Respublika q\u0259zeti. \u2013 2023.- 8 avqust.- 3 s.<\/li>\n<li>V\u00fcqar \u018fhm\u0259d. Nizami\u00a0 G\u0259nc\u0259vi\u00a0 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131\u00a0 f\u0259ls\u0259f i-irfani kontekstd\u0259. \u201cElm\u201d q\u0259z.,Bak\u0131, 2021,16 aprel, \u2116 14 (1276), 5 s.<\/li>\n<li>Yusifov, X. Nizaminin lirikas\u0131 \/ red. M. Quluzad\u0259 \/ X. Yusifov. &#8211; Bak\u0131: Az\u0259rbaycan SSR Elml\u0259r Akademiyas\u0131, -1968. -273 s.<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"21356\">Yaz\u0131ya 36 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fs\u0259rl\u0259ri \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri mahiyy\u0259t da\u015f\u0131yan v\u0259 ecazkar poetik q\u00fcvv\u0259y\u0259 malik olan Nizami G\u0259nc\u0259vi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131na \u00f6z ad\u0131n\u0131 \u0259b\u0259di yazd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. O, \u0259s\u0259rl\u0259rinin poetik g\u00fcc\u00fc il\u0259 \u015e\u0259rq b\u0259dii t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fc d\u00fcnya miqyas\u0131nda elmi-f\u0259ls\u0259fi fikirl\u0259rl\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirmi\u015f v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f y\u00fcks\u0259klikl\u0259r\u0259 qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. Dahi Az\u0259rbaycan \u015f\u0259xsiyy\u0259ti Nizami G\u0259nc\u0259vi, n\u0259inki Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixind\u0259, h\u0259tta b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131nda yeni bir \u0259d\u0259bi m\u0259kt\u0259bin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[17,3,21],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21356"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21356"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21356\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21357,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21356\/revisions\/21357"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21356"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21356"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21356"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}