{"id":21815,"date":"2025-12-12T13:50:18","date_gmt":"2025-12-12T09:50:18","guid":{"rendered":"https:\/\/kultur.az\/?p=21815"},"modified":"2025-12-12T13:50:18","modified_gmt":"2025-12-12T09:50:18","slug":"molla-p%c9%99nah-vaqif-h%c9%99qiq%c9%99ti-sagirdl%c9%99r-v%c9%99-t%c9%99l%c9%99b%c9%99l%c9%99rl%c9%99-sohb%c9%99t","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=21815","title":{"rendered":"MOLLA P\u018fNAH VAQ\u0130F H\u018fQ\u0130Q\u018fT\u0130: \u015eAG\u0130RDL\u018fR V\u018f                                        T\u018fL\u018fB\u018fL\u018fRL\u018f S\u00d6HB\u018fT"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Molla_P\u0259nah_Vaqif.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-21817\" src=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Molla_P\u0259nah_Vaqif-261x300.jpg\" alt=\"\" width=\"261\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Molla_P\u0259nah_Vaqif-261x300.jpg 261w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Molla_P\u0259nah_Vaqif.jpg 590w\" sizes=\"(max-width: 261px) 100vw, 261px\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>Vaqif Poeziya G\u00fcnl\u0259ri<\/strong>. \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259ri erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n\u00a0 i\u015f\u011fal edil\u0259n g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259r il burada t\u0259nt\u0259n\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 Vaqif Poeziya G\u00fcnl\u0259ri ke\u00e7irilirdi. Erm\u0259ni fa\u015fistl\u0259ri \u015eu\u015fada dola\u015fd\u0131qlar\u0131 ill\u0259rd\u0259 Vaqifin m\u0259qb\u0259r\u0259sini da\u011f\u0131tm\u0131\u015f, \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin, Nat\u0259van\u0131n v\u0259 B\u00fclb\u00fcl\u00fcn b\u00fcstl\u0259rini g\u00fcll\u0259baran etmi\u015fdil\u0259r. Uzun ill\u0259r fasil\u0259 oldu.<\/p>\n<p>N\u0259hay\u0259t, Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rimiz \u015eu\u015fan\u0131 i\u015f\u011faldan azad etdi.<\/p>\n<p>D\u00fc\u015fm\u0259n \u00fcz\u0259rind\u0259 Z\u0259f\u0259r \u00e7ald\u0131qdan sonra az sonra Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259\u00a0 \u015eu\u015fada yenid\u0259n Vaqif Poeziya G\u00fcnl\u0259ri t\u0259\u015fkil olundu. Prezident c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev v\u0259 birinci vitse-prezident Mehriban xan\u0131m \u018fliyeva Vaqif Poeziya G\u00fcnl\u0259rinin r\u0259smi a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda i\u015ftirak etdil\u0259r. Respublika Prezidenti \u0130lham \u018fliyev m\u0259rasimd\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k dedi: \u201c\u018fziz dostlar, bu g\u00fcn \u00f6lk\u0259mizin h\u0259yat\u0131nda \u00e7ox \u0259lam\u0259tdar bir g\u00fcnd\u00fcr. Biz b\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan \u015fairi, d\u00f6vl\u0259t xadimi, Qaraba\u011f xan\u0131n\u0131n v\u0259ziri Molla P\u0259nah Vaqifin m\u0259qb\u0259r\u0259sinin \u00f6n\u00fcnd\u0259 Vaqif Poeziya G\u00fcnl\u0259rinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 qeyd edirik. Bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259 sizi v\u0259 b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131 \u00fcr\u0259kd\u0259n t\u0259brik edir\u0259m. Vaqifin m\u0259qb\u0259r\u0259si b\u00fct\u00fcn dig\u0259r tarixi abid\u0259l\u0259rimiz kimi i\u015f\u011fal edilmi\u015f torpaqlarda erm\u0259ni vandalizmin\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r. Bu g\u00fcn is\u0259 m\u0259qb\u0259r\u0259 tam b\u0259rpa edilib v\u0259 d\u00fcn\u0259n m\u0259qb\u0259r\u0259nin ikinci a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 olmu\u015fdur. Bildiyiniz kimi, Molla P\u0259nah Vaqifin m\u0259qb\u0259r\u0259sinin \u015eu\u015fada ucald\u0131lmas\u0131 q\u0259rar\u0131n\u0131 ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev vermi\u015fdir. Onun t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 1982-ci il yanvar\u0131n 14-d\u0259 burada qarl\u0131, \u015faxtal\u0131 havada bu m\u0259qb\u0259r\u0259nin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 olmu\u015fdur. Ulu \u00d6nd\u0259rin irad\u0259si v\u0259 q\u0259tiyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 bu m\u0259qb\u0259r\u0259 ucald\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 bir daha \u015eu\u015fan\u0131n Az\u0259rbaycan \u015f\u0259h\u0259ri kimi t\u0259sdiqi \u00f6z yerini tapm\u0131\u015fd\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Yen\u0259 d\u0259 h\u0259r il M\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131m\u0131z olan \u015eu\u015fada Vaqif Poeziya G\u00fcnl\u0259ri\u00a0 ke\u00e7irilm\u0259kd\u0259dir. Bu il iyulun 18-d\u0259 d\u0259 d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri, poeziya sev\u0259rl\u0259r, \u00f6lk\u0259mizin m\u0259\u015fhur \u0259d\u0259biyyat, elm v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t xadiml\u0259ri, h\u0259m\u00e7inin\u00a0 do\u011fma \u015f\u0259h\u0259r\u0259 k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f \u015eu\u015fa sakinl\u0259ri bu t\u0259nt\u0259n\u0259li m\u0259rasim m\u00fcnasib\u0259til\u0259 Molla P\u0259nah Vaqifin muzey-m\u0259qb\u0259r\u0259 kompleksinin qar\u015f\u0131s\u0131nda topla\u015fm\u0131\u015fd\u0131lar.<\/p>\n<p><strong>Molla P\u0259nah Vaqif kimdir?<\/strong> Vaqif m\u0259\u015fhur Az\u0259rbaycan \u015fairidir. \u00a0Vaqifin \u015feirl\u0259ri \u2013 qo\u015fmalar\u0131, t\u0259cnisl\u0259ri, q\u0259z\u0259ll\u0259ri, m\u00fcx\u0259mm\u0259sl\u0259ri, m\u00fcst\u0259zadlar\u0131,\u00a0 m\u00fc\u0259\u015f\u015f\u0259rl\u0259ri zaman\u0131nda da, haz\u0131rda da sevil\u0259-sevil\u0259 oxunur v\u0259 dill\u0259r \u0259zb\u0259ridir. Vaqif yaz\u0131rd\u0131:<\/p>\n<p>K\u00fcr q\u0131ra\u011f\u0131n\u0131n \u0259c\u0259b s\u0435yr\u0259ngah\u0131 var,<\/p>\n<p>Ya\u015f\u0131lba\u015f s\u043enas\u0131, hay\u0131f ki, y\u043exdur!<\/p>\n<p>Ucu t\u0259r c\u0131\u011fal\u0131 siyah t\u0435ll\u0259rin<\/p>\n<p>H\u0259rd\u0259n tama\u015fas\u0131, hay\u0131f ki, y\u043exdur!<\/p>\n<p>Q\u0131\u015f g\u00fcn\u00fc q\u0131\u015fla\u011f\u0131 Q\u0131raqbasan\u0131n,<\/p>\n<p>G\u00f6z\u00fcd\u00fcr Aran\u0131n, c\u00fcml\u0259-cahan\u0131n,<\/p>\n<p>B\u0435l\u0259 g\u00f6z\u0259l y\u0435rin, g\u00f6z\u0259l m\u0259kan\u0131n<\/p>\n<p>Bir g\u00f6z\u0259l \u043ebas\u0131, hay\u0131f ki, y\u043exdur!<\/p>\n<p>\u00c7\u043exdur a\u011f b\u0259d\u0259nli, b\u00fcllur buxaql\u0131,<\/p>\n<p>Lal\u0259 z\u0259n\u0259xdanl\u0131, q\u00f6n\u00e7\u0259 d\u043edaql\u0131.<\/p>\n<p>Amma \u015firin dilli, a\u00e7\u0131q qabaql\u0131,<\/p>\n<p>K\u00f6n\u00fcl a\u015finas\u0131, hay\u0131f ki, y\u043exdur!<\/p>\n<p>Ucu \u0259\u015fr\u0259fili, bulut kimi sa\u00e7,<\/p>\n<p>Dal g\u0259rd\u0259nd\u0259 h\u0259r h\u00f6r\u00fcy\u00fc bir qulac,<\/p>\n<p>K\u0259l\u0259\u011fay\u0131 \u0259lvan, q\u0259sab\u0259 q\u0131y\u011fac,<\/p>\n<p>Alt\u0131ndan cunas\u0131, hay\u0131f ki, y\u043exdur!<\/p>\n<p>Vaqif haqdan dil\u0259r l\u00fctf\u00fc k\u0259r\u0259ml\u0259r,<\/p>\n<p>B\u0435l\u0259 y\u0435rd\u0259 qalan, vallah, v\u0259r\u0259ml\u0259r.<\/p>\n<p>Y\u0435n\u0259 yada d\u00fc\u015fd\u00fc bizim s\u0259n\u0259ml\u0259r.<\/p>\n<p>G\u0435tm\u0259yin binas\u0131, hay\u0131f ki, y\u043exdur!<\/p>\n<p>Vaqif m\u0259kt\u0259bdar oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn camaat onu \u201cMolla\u201d dey\u0259 adland\u0131r\u0131rd\u0131. \u00a0Bu, \u015fairin savadl\u0131 v\u0259 son d\u0259r\u0259c\u0259 ziyal\u0131, oturu\u015funu-duru\u015funu bil\u0259n, \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri g\u00f6zl\u0259y\u0259n bir \u015f\u0259xs olmas\u0131,\u00a0 y\u00fcks\u0259k t\u0259hsil almas\u0131,\u00a0 \u0259r\u0259b v\u0259 fars dill\u0259rin\u0259 yiy\u0259l\u0259nm\u0259si,\u00a0 m\u00fcdrik v\u0259 uzaqg\u00f6r\u0259n bir siyas\u0259t\u00e7i olmas\u0131, b\u0259zi dini v\u0259 d\u00fcny\u0259vi elml\u0259r\u0259 b\u0259l\u0259dliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 idi. 42 ya\u015f\u0131na kimi anadan oldu\u011fu Qazaxda ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131. Vaqif \u00a0Mehdi a\u011fan\u0131n o\u011flu idi.\u00a0 \u00a01759-cu il idi. Qazax k\u0259ndl\u0259rinin sakinl\u0259ri Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131na k\u00f6\u00e7m\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131lar. N\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn? \u00a0Qazax mahal\u0131nda v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan s\u0259rh\u0259dl\u0259rind\u0259 tez-tez feodal m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259ri\u00a0 ba\u015f qald\u0131r\u0131r, ya\u015fay\u0131\u015f\u00a0 \u00e7\u0259tinl\u0259\u015firdi. Ayaq alt\u0131nda qalmaq olard\u0131. Vaqifin ail\u0259si yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259ti n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, Cavan\u015fir mahal\u0131n\u0131n T\u0259rt\u0259rbasar k\u0259ndin\u0259 k\u00f6\u00e7d\u00fcl\u0259r. Vaqif burada t\u0259hsilini davam etdirdi. Daha sonra \u00f6z\u00fc m\u0259kt\u0259b a\u00e7d\u0131.\u00a0 Bir m\u00fcdd\u0259t ke\u00e7di.\u00a0 Vaqif Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zi \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 ged\u0259r\u0259k Saatl\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259sind\u0259 m\u0259kt\u0259b yaratd\u0131. &#8220;<em>Molla P\u0259nah Vaqif \u0259d\u0259bi dilin z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 yaddaqalan add\u0131mlar atm\u0131\u015fd\u0131r. O, bir \u015fair kimi xalq\u0131n ruhuna g\u00fcc verir, bir siyas\u0259t\u00e7i kimi is\u0259 xalq\u0131n idar\u0259 i\u015fl\u0259rini apar\u0131rd\u0131 <\/em>&#8221; (<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mirz%C9%99_Ad%C4%B1g%C3%B6z%C9%99l_b%C9%99y\">Mirz\u0259 Ad\u0131g\u00f6z\u0259l b\u0259y<\/a>).<\/p>\n<p>Molla P\u0259nah g\u00f6rk\u0259mli siyasi v\u0259 ictimai xadim, Qaraba\u011f\u0131n sonuncu\u00a0 h\u00f6kmdar\u0131 \u0130brahimx\u0259lil xan\u0131n saray\u0131nda ba\u015f v\u0259zir (daxili i\u015fl\u0259r naziri) idi.\u00a0 \u018fvv\u0259ll\u0259r is\u0259, e\u015fika\u011fas\u0131, xarici i\u015fl\u0259r naziri\u00a0 olmu\u015fdu. O eyni zamanda\u00a0 Qaraba\u011f t\u00fcrkl\u0259rinin (az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n) m\u0259n\u0259vi daya\u011f\u0131 v\u0259 r\u0259hb\u0259ri say\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Vaqif \u0130brahimx\u0259lil xan\u0131n v\u0259 onun \u00f6vladlar\u0131n\u0131n \u015f\u0259xsi binalar\u0131n\u0131n, h\u0259r\u0259mxanalar\u0131n\u0131n, xan saray\u0131n\u0131n v\u0259 \u015eu\u015fa divarlar\u0131n\u0131n tikintisin\u0259 n\u0259zar\u0259t v\u0259 r\u0259hb\u0259rlik edirdi.<\/p>\n<p>Ba\u015f v\u0259zir oldu\u011fu vaxtlarda \u0130brahimx\u0259lil xan\u0131n m\u0259sl\u0259h\u0259ti il\u0259\u00a0 Rusiya il\u0259 diplomatik \u0259laq\u0259l\u0259r saxlay\u0131rd\u0131. Rusiyaya gedib-g\u0259ldiyi d\u0259 olurdu.<\/p>\n<h1>1783-c\u00fc ilin mart\u0131n 18-d\u0259 \u0130brahimx\u0259lil xan II Yekaterinaya \u00a0m\u0259ktub g\u00f6nd\u0259r\u0259r\u0259k onun Rusiyan\u0131n himay\u0259sin\u0259 q\u0259bul olunmas\u0131n\u0131 xahi\u015f etdi. II Yekaterina Q.A. Petyomkin\u0259 bildirdi ki,\u00a0 \u00a0\u0130brahimx\u0259lil xan x\u0259rac \u00f6d\u0259y\u0259c\u0259yi t\u0259qdird\u0259 onun \u00a0hakimiyy\u0259td\u0259 saxlanacaq \u00a0v\u0259 h\u0259tta\u00a0 Rusiyan\u0131n himay\u0259si alt\u0131na q\u0259bul edil\u0259 bil\u0259c\u0259k.<\/h1>\n<p>\u00c7ar II Yekaterina ona \u00a0\u00a0da\u015f-qa\u015fla b\u0259z\u0259dilmi\u015f \u0259sa da ba\u011f\u0131\u015flam\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>&#8220;<em>Vaqif a\u011f\u0131ll\u0131 v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259li v\u0259zir kimi b\u00f6y\u00fck \u015f\u00f6hr\u0259t v\u0259 xalq\u0131n r\u0259\u011fb\u0259tini qazanm\u0131\u015fd\u0131r (Mirz\u0259 Camal Cavan\u015fir Qaraba\u011fi).<\/em><\/p>\n<p>Akademik N. C\u0259f\u0259rov yaz\u0131r: \u201cM.P. Vaqifin Rusiyaya \u201cmeyli\u201d b\u00fct\u00fcn hallarda diplomatik xarakter da\u015f\u0131maqla, h\u0259mi\u015f\u0259 Qaraba\u011f xalq\u0131n\u0131n (v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada Az\u0259rbaycan\u0131n) m\u00fcst\u0259qilliyini qoruma\u011fa xidm\u0259t etmi\u015fdir\u201d.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Molla P\u0259nah Vaqifin faci\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si<\/strong>.\u00a0 A\u011fa M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015fah Qacar bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 \u015eu\u015faya qo\u015fun \u00e7\u0259kmi\u015fdi.\u00a0 B\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 g\u00f6st\u0259rildiyinin \u0259ksi olaraq,\u00a0 \u0259slind\u0259 \u015fah\u0131n m\u0259qs\u0259di \u015eu\u015fan\u0131 tutmaq olmay\u0131b. Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Rusiyaya meylliliyi, Rusiyan\u0131n himay\u0259sin\u0259 ke\u00e7m\u0259k niyy\u0259ti onu hidd\u0259tl\u0259ndirmi\u015fdi. S\u0259b\u0259bkarlar\u0131 c\u0259zaland\u0131rmaq, Qaraba\u011fa yiy\u0259 durmaq, Rusiyan\u0131n g\u00f6z\u00fcn\u00fc bu torpaqlardan \u00e7\u0259km\u0259sini ist\u0259yirdi.<\/p>\n<p>A\u011fa M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015fah Qacar 1797-ci ilin\u00a0 bahar\u0131nda ordunun ba\u015f\u0131nda Qaraba\u011fa do\u011fru h\u0259r\u0259k\u0259t etdi. Yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259n ehtiyatlanan \u0130brahimx\u0259lil xan bir qisim t\u0259r\u0259fdarlar\u0131n\u0131n m\u00fc\u015fayi\u0259ti il\u0259 Qaraba\u011f\u0131 t\u0259rk etdi.<\/p>\n<p>\u015eu\u015faya daxil olan Qacar onun yax\u0131n adamlar\u0131n\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Molla P\u0259nah Vaqifi v\u0259 o\u011flunu h\u0259bs\u0259 al\u0131r. Lakin A\u011fa M\u0259h\u0259mm\u0259d xan gec\u0259 ik\u0259n yata\u011f\u0131nda \u00f6z adamlar\u0131\u00a0 &#8211; Abbas b\u0259y v\u0259 S\u0259faral\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259tl\u0259 yetirilir. Bunu g\u00f6r\u0259n Qacar ordusu geriy\u0259 &#8211; \u0130rana yola d\u00fc\u015f\u00fcr. Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n taxt\u0131nda M\u0259h\u0259mm\u0259d b\u0259y Cavan\u015fir \u0259yl\u0259\u015fir. O, zindana sal\u0131nanlar\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Vaqifi v\u0259 onun o\u011flunu\u00a0 h\u0259bsd\u0259n azad edir. Lakin e\u015fid\u0259nd\u0259 ki, Vaqif x\u0259lv\u0259ti m\u0259ktub yazaraq \u0130brahim X\u0259lil xan\u0131 Qaraba\u011f taxt\u0131na d\u0259v\u0259t edir, b\u0259rk q\u0259z\u0259bl\u0259nir. Bunu v\u0259 Vaqifin vaxtil\u0259 ruslar\u0131n t\u0259r\u0259find\u0259 olmas\u0131n\u0131 \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u0259r\u0259k onunla o\u011flunun q\u0259tlin\u0259 f\u0259rman verir. Ata v\u0259 o\u011ful\u00a0 X\u0259zin\u0259 qayas\u0131ndan at\u0131laraq edam olunurlar.<\/p>\n<p><strong>\u015e\u0259mistan N\u0259zirlinin dedikl\u0259ri:\u00a0\u00a0 <\/strong>\u201c\u0130brahimx\u0259lil xan 3 aydan sonra Balak\u0259nd\u0259n qay\u0131td\u0131. \u015eu\u015fa \u0259halisi v\u0259 \u0259traf k\u0259ndl\u0259rd\u0259n ax\u0131\u015f\u0131b g\u0259l\u0259n camaat xan\u0131n pi\u015fvaz\u0131na \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131. Ham\u0131 sevinc v\u0259 \u015fadl\u0131qla qaladan enib \u018fsg\u0259ran yoluna g\u0259lmi\u015fdi. B\u0259yl\u0259r, a\u011falar t\u00fcf\u0259ng at\u0131r, q\u0131l\u0131nc oynad\u0131rd\u0131. Qaraba\u011f\u0131n s\u0259m\u0259nd k\u0259h\u0259ri \u00fcst\u00fcnd\u0259 \u015fahan\u0259 oturan \u0130brahimx\u0259lil xan yan-y\u00f6r\u0259sind\u0259 ba\u015f \u0259y\u0259nl\u0259ri salamla\u00ady\u0131rd\u0131. Cilov g\u0259mir\u0259n xan\u0131n at\u0131 f\u0131nx\u0131ra-f\u0131nx\u0131\u00adra ir\u0259lil\u0259yir, arabir d\u0259 ba\u015f\u0131n\u0131 qald\u0131r\u0131b, \u015eu\u015fa t\u0259r\u0259f\u0259 bax\u0131r, k\u0259sik-k\u0259sik ki\u015fn\u0259yirdi. Bu \u015fadyanal\u0131\u011f\u0131, sevin\u0259n xalq\u0131 g\u00f6r\u0259n \u0130bra\u00adhimx\u0259lil xan da k\u00f6vr\u0259lmi\u015fdi. Arabir sa\u011f \u0259li il\u0259 at\u0131n yalman\u0131n\u0131, boynunu s\u0131\u011fallay\u0131b deyirdi:<\/p>\n<p>\u2013 H\u0259, Maral, dey\u0259s\u0259n, ovlaqlar\u0131n\u0131 g\u00f6\u00adr\u00fcb tan\u0131d\u0131n. T\u0259l\u0259sm\u0259, v\u0259t\u0259n\u0259 \u00e7atm\u0131\u015f\u0131q&#8230;<\/p>\n<p>G\u0259nc\u0259 qap\u0131s\u0131n\u0131 ke\u00e7\u0259n kimi xan\u0131n b\u00f6\u00ady\u00fck o\u011flu M\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n a\u011fa n\u00f6k\u0259rin\u0259 \u0259mr el\u0259di ki, qoy, \u00e7al-\u00e7a\u011f\u0131r\u0131, oxuma\u011f\u0131 y\u0131\u00ad\u011f\u0131\u015fd\u0131rs\u0131nlar. A\u011fam \u0259vv\u0259lc\u0259 Vaqifin m\u0259za\u00adr\u0131n\u0131 ziyar\u0259t ed\u0259c\u0259k, sonra saray\u0131na ged\u0259\u00adc\u0259k.<\/p>\n<p>\u0130brahimx\u0259lil xan Molla P\u0259nah Vaqifin m\u0259zar\u0131 \u00fcst\u0259 g\u0259lib, astadan \u201cYasin\u201d oxu\u00adma\u011fa ba\u015flad\u0131. Bird\u0259n dayand\u0131, q\u0259h\u0259r onu bo\u011furdu. H\u0259y\u0259candan bo\u011faz\u0131 qurumu\u015f\u00addu. Sonra sur\u0259ni tamamlay\u0131b dedi:<\/p>\n<p>\u2013 Bizd\u0259n s\u0259nin pak ruhuna fatih\u0259l\u0259r, r\u0259hm\u0259tl\u0259r. Unudulmaz xatir\u0259n ki, q\u0259lb do\u00adlusu h\u00f6rm\u0259tl\u0259r. D\u00fcnyan\u0131n i\u015fin\u0259 bax. M\u0259n kimin \u00fc\u00e7\u00fcn, n\u0259 oxuyuram. 30 il sadiq dost, qarda\u015f kimi qullu\u011fumda duran, saray\u0131m\u0131n \u0259n m\u00f6hk\u0259m daya\u011f\u0131, yara\u015f\u0131\u011f\u0131 d\u0259ryayi-alim Axund Molla P\u0259nah&#8230; Ax\u0131, m\u0259n ya\u015fda on\u00addan b\u00f6y\u00fcy\u0259m&#8230; Z\u0131rrama M\u0259mm\u0259d b\u0259y\u0259 n\u0259 dey\u0259s\u0259n\u2026 Q\u0131l\u0131ncla vurub, ba\u015f\u0131n\u0131 aya\u00ad\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131na atasan\u2026Heyf, bizi k\u00fclli-Qara\u00adba\u011f\u0131n sevimli \u015fairind\u0259n m\u0259hrum etdi\u201d.<\/p>\n<p>M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n a\u011fa atas\u0131na bir az da yax\u0131n g\u0259lib dedi:<\/p>\n<p>\u2013 Nam\u0259rd bel\u0259 bir a\u011f\u0131ll\u0131, m\u00fcdrik \u015f\u0259x\u00adsiyy\u0259ti \u00f6ld\u00fcrm\u0259kl\u0259 bizim saf Cavan\u015firl\u0259r n\u0259slimiz\u0259 \u00f6m\u00fcrl\u00fck l\u0259k\u0259 vurdu.<\/p>\n<p>Xan k\u00f6vr\u0259k s\u0259sl\u0259:<\/p>\n<p>\u2013 Heyif ki, bizim n\u0259sild\u0259ndir, amma biz\u0259 ox\u015famad\u0131. Allah b\u0259las\u0131n versin&#8230;\u201d<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 M\u0259h\u0259mm\u0259d b\u0259y Cavan\u015fir kimdir?<\/strong><strong>\u00a0 <\/strong>Ad\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259dqulu olsa da, M\u0259h\u0259mm\u0259d b\u0259y (1762\u20131797) dey\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. \u00a0Mehr\u0259li b\u0259yin o\u011flu, \u00a0\u00a0 \u00a0P\u0259nah xan\u0131n n\u0259v\u0259si,\u00a0 C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259nin h\u0259yat\u00a0 yolda\u015f\u0131 H\u0259mid\u0259 xan\u0131m Cavan\u015firin ulu babas\u0131yd\u0131. <a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qaraba%C4%9F_xanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1\">Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n<\/a>\u00a0adl\u0131-sanl\u0131 s\u0259rk\u0259rd\u0259siydi.<\/p>\n<p>M\u0259h\u0259mm\u0259dqulu b\u0259y \u00a0\u00a0<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Eu%C5%9Fa\">\u015eu\u015fa<\/a>\u00a0\u015f\u0259h\u0259rind\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lmi\u015f, saray t\u0259hsili alm\u0131\u015fd\u0131. \u00a0\u00a0\u00a0O, 1795-ci ild\u0259 qarda\u015f\u0131 \u018fs\u0259d b\u0259yl\u0259 b\u0259rab\u0259r A\u011fam\u0259h\u0259mm\u0259d xan Qovanl\u0131-Qacara \u0259sir d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, lakin\u00a0<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0brahimx%C9%99lil_xan\">\u0130brahimx\u0259lil xan\u0131n <\/a>\u00a0say\u0259sind\u0259 qurtulmu\u015fdu.<\/p>\n<p>M\u0259h\u0259mm\u0259d b\u0259y xanl\u0131\u011fa s\u0259daq\u0259tli idis\u0259 d\u0259, \u0259misi \u0130brahimx\u0259lil xan Cavan\u015fir he\u00e7 sevmirdi. Bu, iki s\u0259b\u0259bd\u0259n ir\u0259li g\u0259lirdi. Birincisi, \u0130brahimx\u0259lil xan\u00a0 \u00f6z q\u0131z\u0131n\u0131 ona deyil, \u0130ran \u015fah\u0131 F\u0259t\u0259li xana \u0259r\u0259 vermi\u015fdi. Halbuki M\u0259h\u0259mm\u0259d b\u0259y\u00a0 v\u0259 A\u011fab\u0259yim a\u011fa bir-birl\u0259rini sonsuz m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 sevirdi.\u00a0 \u0130kincisi, \u0130brahimx\u0259lil xan \u00f6z qarda\u015f\u0131 arvad\u0131n\u0131, M\u0259h\u0259mm\u0259d b\u0259yin anas\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 arvad el\u0259m\u0259k fikrin\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc. Qad\u0131n da bu izdivaca raz\u0131l\u0131q vermi\u015fdi. Bundan hidd\u0259tl\u0259n\u0259n M\u0259h\u0259mm\u0259d b\u0259y \u201cAtam Mehr\u0259li b\u0259yin bir yast\u0131\u011fa ba\u015f qoydu\u011fu xan\u0131m he\u00e7 kimin arvad\u0131 ola bilm\u0259z\u201d dey\u0259r\u0259k bel\u0259 sevdaya d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00f6z anas\u0131n\u0131 x\u0259nc\u0259rl\u0259 do\u011fram\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Qarda\u015f\u0131 arvad\u0131n\u0131 yata\u011f\u0131nda g\u00f6zl\u0259y\u0259n \u0130brahimx\u0259lil xan e\u015fitdiyi x\u0259b\u0259rd\u0259n \u015foka d\u00fc\u015f\u00fcr. M\u0259h\u0259mm\u0259d b\u0259yi \u00f6ld\u00fcrm\u0259k ist\u0259yir.\u00a0 Lakin onu ba\u015fa sal\u0131rlar ki, M\u0259h\u0259mm\u0259d b\u0259y xanl\u0131\u011f\u0131n s\u00fctunlar\u0131ndan biridir. Bunu bildiyind\u0259n \u0130brahimx\u0259lil xan da ac\u0131\u011f\u0131n\u0131 udmal\u0131 olur. Lakin onlar aras\u0131nda\u00a0 gi\u015fli d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik ba\u015f qald\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259h\u0259mm\u0259d b\u0259yd\u0259 Qaraba\u011f taxt-tac\u0131na yiy\u0259l\u0259nm\u0259k\u00a0 h\u0259risliyi vard\u0131.\u00a0 H\u0259tta 1797-ci ild\u0259, \u0130brahimx\u0259lil xan Qaraba\u011f taxt\u0131n\u0131 yiy\u0259siz qoyub getdiyi \u0259r\u0259f\u0259d\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t\u0259\u00a0d\u0259 olsa <a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qaraba%C4%9F\">hakimiyy\u0259ti<\/a> \u0259l\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>M\u0259mm\u0259d b\u0259y Cavan\u015fir\u00a0\u00a0 Qaraba\u011fda \u00a0\u00a0Batmanq\u0131l\u0131nc l\u0259q\u0259bi il\u0259 m\u0259\u015fhur idi.\u00a0 \u00a0Niy\u0259 Batmanq\u0131l\u0131nc?<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 O, \u00a0g\u0259zdirdiyi,\u00a0 d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 m\u0259har\u0259tl\u0259 faydaland\u0131\u011f\u0131\u00a0 q\u0131l\u0131nc\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 \u201cBatmanq\u0131l\u0131nc\u201d l\u0259q\u0259bi da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. <\/strong>D\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131nda \u00a0qalxan g\u00f6t\u00fcrm\u0259z,\u00a0 iki q\u0131l\u0131ncla vuru\u015fard\u0131.\u00a0 \u0130brahim xan\u0131m hakimiyy\u0259ti ill\u0259rind\u0259 Qaraba\u011f qo\u015funlar\u0131n\u0131n s\u0259rk\u0259rd\u0259si (m\u00fcdafi\u0259 naziri) olmu\u015fdu.\u00a0 Q\u0131l\u0131nclar\u0131\u00a0 \u00e7ox a\u011f\u0131r idi,\u00a0 h\u0259r\u0259si bir batman. g\u0259l\u0259rdi. Odur camaat xalq aras\u0131nda o, \u00a0Batmanq\u0131l\u0131nc \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lard\u0131. G\u0259nclik ill\u0259rind\u0259\u00a0\u00a0 p\u0259hl\u0259vanl\u0131q ed\u0259rdi. Onun\u00a0 \u015eu\u015fada Zorxanas\u0131 vard\u0131.\u00a0\u00a0\u00a0 Burda idmanla, g\u00fcl\u0259\u015fl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olar,\u00a0\u00a0\u00a0 a\u011f\u0131rl\u0131q qald\u0131r\u0131rd\u0131.<br \/>\nM\u0259h\u0259mm\u0259d b\u0259y 14 ya\u015f\u0131nda olark\u0259n atas\u0131 Mehr\u0259li b\u0259y \u015eirvan xan\u0131 A\u011fas\u0131 xan t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr (1785).\u00a0 O, atas\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n \u00e7ox t\u0259sirl\u0259nir v\u0259 \u015eamax\u0131ya h\u00fccum edir. \u00a0\u00a0D\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259\u00a0 A\u011fas\u0131 xan\u0131n\u00a0\u00a0 be\u015f o\u011flunu \u00f6ld\u00fcr\u0259r\u0259k\u00a0 atas\u0131n\u0131n qisas\u0131n\u0131 al\u0131r.\u00a0\u00a0 A\u011fas\u0131 xan\u0131n can\u0131na is\u0259 q\u0259sd etmir. \u00a0Onun \u00a0g\u00f6zl\u0259rini \u00e7\u0131xartd\u0131r\u0131r. \u00a0Sonra \u00a0\u00fcz\u00fcn\u00fc ona tutaraq deyir:\u00a0\u00a0 \u201cM\u0259n atas\u0131zl\u0131qdan \u00e7ox \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kmi\u015f\u0259m. \u0130ndi n\u00f6vb\u0259 s\u0259nindir. S\u0259n d\u0259 \u00f6vladlar\u0131n\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7\u0259k!\u201d<\/p>\n<p>M\u0259h\u0259mm\u0259d b\u0259y cavan ya\u015flar\u0131nda d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fir. N\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn? Bu, s\u0259b\u0259bsiz deyildir. O \u00f6z \u0259c\u0259li il\u0259 \u00f6lm\u00fcr, atas\u0131 kimi o da \u00a0x\u0259yan\u0259t qurban olur.<\/p>\n<p>1797-ci ild\u0259 \u015e\u0259ki xan\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259d b\u0259y Cavan\u015firi \u015e\u0259kiy\u0259 qonaq \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r. D\u0259v\u0259td\u0259n boyun qa\u00e7\u0131rmayan M\u0259h\u0259mm\u0259d b\u0259y \u015e\u0259kiy\u0259 yola d\u00fc\u015f\u00fcr. M\u0259h\u0259mm\u0259d b\u0259y bu s\u0259f\u0259r\u0259 getm\u0259y\u0259 d\u0259 bil\u0259rdi. F\u0259q\u0259t \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u00a0 \u015firnikl\u0259ndirci olur.\u00a0 \u015e\u0259ki xan\u0131 ona bel\u0259 bir x\u0259b\u0259r g\u00f6nd\u0259rir:<\/p>\n<p>-M\u0259n qocalm\u0131\u015fam. Q\u0131z\u0131m\u0131 s\u0259n\u0259 verib \u00a0\u015e\u0259ki xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da idar\u0259 etm\u0259yi s\u0259n\u0259 tap\u015f\u0131rmaq ist\u0259yir\u0259m<\/p>\n<p>Lakin, s\u0259n dem\u0259, bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f bir k\u0259l\u0259k imi\u015f. \u00a0M\u0259h\u0259mm\u0259d b\u0259yi tora salmaq ist\u0259yirl\u0259rmi\u015f.\u00a0 Qonaql\u0131q vaxt\u0131 onun yerm\u0259yin\u0259 bihu\u015fdar qat\u0131rlar. Onun \u00f6z\u00fcnd\u0259-s\u00f6z\u00fcnd\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, d\u0259rin yuxuya getdiyini g\u00f6r\u00fcb \u00a0\u0259l-qollar\u0131n\u0131, ayaqlar\u0131n\u0131 z\u0259ncirl\u0259 ba\u011flay\u0131b \u015eamax\u0131ya\u00a0 &#8211; \u00a0\u00a0II\u00a0 \u015eamax\u0131 xan\u0131\u00a0<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mustafa_xan_Xan%C3%A7obanl%C4%B1\">Mustafa xan Xan\u00e7obanl\u0131<\/a>ya h\u0259diyy\u0259 apar\u0131rlar.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mustafa_xan_Xan%C3%A7obanl%C4%B1\"><strong>Mustafa xan Xan\u00e7obanl\u0131<\/strong><\/a><strong> kimdir?<\/strong> Mustafa xan \u015eirvan xan\u0131 A\u011fas\u0131 xan\u0131n \u00f6vlad\u0131 idi. 1792-ci ild\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lmi\u015f, 1820-ci il\u0259d\u0259k \u015eirvan xan\u0131 olmu\u015f, 1844-c\u00fc ild\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fmi\u015fdi.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mustafa_xan_Xan%C3%A7obanl%C4%B1\">Mustafa xan Xan\u00e7obanl\u0131<\/a> g\u0259tiril\u0259n q\u0259nim\u0259td\u0259n \u00e7ox raz\u0131 qal\u0131r. O, \u00a0\u00a0\u00a0atas\u0131 A\u011fas\u0131 xan\u0131n, qarda\u015flar\u0131n\u0131n v\u0259 \u0259mil\u0259rinin \u00a0intiqam\u0131n\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259d b\u0259y Cavan\u015fird\u0259n al\u0131r. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 onun iki g\u00f6z\u00fcn\u00fc \u00e7\u0131xartd\u0131r\u0131r, sonra da tik\u0259-tik\u0259 do\u011fratd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dcmumt\u0259hsil m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259, orta ixtisas v\u0259 ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 \u00a0\u0259d\u0259biyyat v\u0259 Az\u0259rbaycan tarixi d\u0259rsl\u0259rind\u0259, m\u00fchazir\u0259 v\u0259 seminar m\u0259\u015f\u011f\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 haqq\u0131nda b\u0259hs edil\u0259nl\u0259rin \u00fcz\u0259rind\u0259 dayanmaq m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun olard\u0131.<\/p>\n<p><strong><em>Akif\u00a0\u00a0 Abbasov <\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n T\u0259hsil \u0130nstitutunun elmi katibi,<\/em><\/p>\n<p><em>pedaqogika elml\u0259ri doktoru, professor, \u018fm\u0259kdar m\u00fc\u0259llim<\/em><\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"21815\">Yaz\u0131ya 18 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vaqif Poeziya G\u00fcnl\u0259ri. \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259ri erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n\u00a0 i\u015f\u011fal edil\u0259n g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259r il burada t\u0259nt\u0259n\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 Vaqif Poeziya G\u00fcnl\u0259ri ke\u00e7irilirdi. Erm\u0259ni fa\u015fistl\u0259ri \u015eu\u015fada dola\u015fd\u0131qlar\u0131 ill\u0259rd\u0259 Vaqifin m\u0259qb\u0259r\u0259sini da\u011f\u0131tm\u0131\u015f, \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin, Nat\u0259van\u0131n v\u0259 B\u00fclb\u00fcl\u00fcn b\u00fcstl\u0259rini g\u00fcll\u0259baran etmi\u015fdil\u0259r. Uzun ill\u0259r fasil\u0259 oldu. N\u0259hay\u0259t, Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rimiz \u015eu\u015fan\u0131 i\u015f\u011faldan azad etdi. D\u00fc\u015fm\u0259n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":21817,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[3],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21815"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21815"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21815\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21818,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21815\/revisions\/21818"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/21817"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21815"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21815"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21815"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}