{"id":22004,"date":"2026-01-26T18:23:43","date_gmt":"2026-01-26T14:23:43","guid":{"rendered":"https:\/\/kultur.az\/?p=22004"},"modified":"2026-01-26T18:32:33","modified_gmt":"2026-01-26T14:32:33","slug":"yeni-dunya-nizaminda-turk-dovl%c9%99tl%c9%99ri-guc-m%c9%99rk%c9%99zi-kimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=22004","title":{"rendered":"YEN\u0130 D\u00dcNYA N\u0130ZAMINDA T\u00dcRK D\u00d6VL\u018fTL\u018fR\u0130 G\u00dcC M\u018fRK\u018fZ\u0130 K\u0130M\u0130"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"attachment_22005\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/WhatsApp-Image-2026-01-26-at-18.22.00.jpeg\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-22005\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-22005\" src=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/WhatsApp-Image-2026-01-26-at-18.22.00-300x253.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"253\" srcset=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/WhatsApp-Image-2026-01-26-at-18.22.00-300x253.jpeg 300w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/WhatsApp-Image-2026-01-26-at-18.22.00-1024x863.jpeg 1024w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/WhatsApp-Image-2026-01-26-at-18.22.00-768x647.jpeg 768w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/WhatsApp-Image-2026-01-26-at-18.22.00.jpeg 1424w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-22005\" class=\"wp-caption-text\"><strong><em>Elman Ba\u011f\u0131rov, <\/em><\/strong><strong><em>\u018fdal\u0259t Partiyas\u0131n\u0131n \u0130deoloji m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 <\/em><\/strong><strong><em>s\u0259dr m\u00fcavini<\/em><\/strong><\/p><\/div>\n<p>Bu g\u00fcn d\u00fcnya tarixi qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlikl\u0259rl\u0259 d\u00f6n\u00fc\u015f m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259n ke\u00e7ir. \u018fn\u0259n\u0259vi g\u00fcc m\u0259rk\u0259zl\u0259ri z\u0259ifl\u0259yir, yeni regional g\u00fcc q\u00fctbl\u0259ri formala\u015f\u0131r. Enerji, n\u0259qliyyat v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik mar\u015frutlar\u0131 strateji c\u0259h\u0259td\u0259n daha b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Milli suverenlik v\u0259 d\u00f6vl\u0259t maraqlar\u0131 getdikc\u0259 daha \u00e7ox \u00f6n plana \u00e7\u0131xma\u011fa ba\u015flay\u0131r. Beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemi yenid\u0259n qurulur.<\/p>\n<p>Bu Yeni D\u00fcnya Nizam\u0131 \u015f\u0259raitind\u0259 qar\u015f\u0131m\u0131zda bir sual yaran\u0131r:<br \/>\nBiz haraday\u0131q v\u0259 harada olmal\u0131y\u0131q?<\/p>\n<p><strong>T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 \u2013 geosiyasi reall\u0131q<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri (T\u00fcrkiy\u0259, Az\u0259rbaycan, Qazax\u0131stan, \u00d6zb\u0259kistan, T\u00fcrkm\u0259nistan) \u00a0Avrasiyan\u0131n \u00fcr\u0259yind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n, \u015e\u0259rql\u0259 (\u00c7in) Q\u0259rbi (Avropa), \u015eimalla (Rusiya) C\u0259nubu (Yax\u0131n \u015e\u0259rq, \u0130ran) birl\u0259\u015fdir\u0259n unikal geosiyasi m\u0259kand\u0131r. Bu co\u011frafi m\u00f6vqe onlara \u201cOrta d\u0259hlizin\u201d \u0259sas daya\u011f\u0131, \u201cenerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin\u201d a\u00e7ar aktoru, \u201cAlternativ ticar\u0259t v\u0259 logistika m\u0259rk\u0259zi\u201d olmaq kimi real \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259r verir. Bu, sad\u0259c\u0259 x\u0259rit\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc deyil \u2013 <strong>strateji m\u0259suliyy\u0259tdir<\/strong>.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn Orta d\u0259hliz, enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi v\u0259 alternativ logistika yollar\u0131 qlobal g\u00fcnd\u0259min m\u0259rk\u0259zind\u0259dirs\u0259, dem\u0259li, t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 art\u0131q k\u0259narda qala bilm\u0259z.<\/p>\n<p>T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin z\u0259ngin neft, qaz, uran v\u0259 nadir metal ehtiyatlar\u0131, n\u0259qliyyat imkanlar\u0131, geni\u015f k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 potensial\u0131, habel\u0259 g\u0259nc v\u0259 artan \u0259hali bu birliy\u0259 qlobal enerji bazarlar\u0131nda m\u00fch\u00fcm oyun\u00e7u, Avropan\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyind\u0259 \u0259sas t\u0259r\u0259fda\u015f v\u0259 Asiya-Avropa ticar\u0259t z\u0259ncirinin alternativ m\u0259rk\u0259zi rolunu oynamaq imkan\u0131 verir.<\/p>\n<p><strong>T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 \u2013 g\u0259l\u0259c\u0259yin yeni g\u00fcc platformas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 sad\u0259c\u0259 m\u0259d\u0259ni birlik olmaqdan \u00e7\u0131x\u0131b iqtisadi v\u0259 siyasi g\u00fcc\u0259 \u00e7evrilm\u0259lidir. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn ilk \u00f6nc\u0259 iqtisadi inteqrasiyan\u0131 g\u00fccl\u0259ndirib strateji bloka \u00e7evrilm\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259sini s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirm\u0259lidir. Ortaq dil, tarix, m\u0259d\u0259niyy\u0259t, islam v\u0259 t\u00fcrk sivilizasiyas\u0131n\u0131n sintezi \u015e\u0259rql\u0259 Q\u0259rb aras\u0131nda m\u0259d\u0259ni balans\u0131n qorunmas\u0131nda b\u00f6y\u00fck \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259r verir.<\/p>\n<p>Ortaq bazar, vahid n\u0259qliyyat v\u0259 enerji strategiyas\u0131, siyasi koordinasiya v\u0259 ortaq m\u00fcdafi\u0259 mexanizml\u0259ri perspektivl\u0259ri TDT-nin regional g\u00fcc m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilm\u0259sinin \u0259sas \u015f\u0259rtl\u0259ridir. G\u00f6st\u0259ril\u0259n \u015f\u0259rtl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irildikd\u0259, TDT regional iqtisadi v\u0259 h\u0259rbi-siyasi g\u00fcc m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evril\u0259r\u0259k qlobal g\u00fccl\u0259rin balansla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda b\u00f6y\u00fck rol oynaya bil\u0259r.<\/p>\n<p>Bu birlik n\u0259 kim\u0259s\u0259 qar\u015f\u0131d\u0131r, n\u0259 d\u0259 kimis\u0259 t\u0259hdid edir.<\/p>\n<p>Bu birlik <strong>\u00f6z g\u00fcc\u00fcn\u0259 arxalanan, suverenliyin\u0259 h\u00f6rm\u0259t ed\u0259n, regional sabitlik yaradan<\/strong> bir modeldir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan, T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 co\u011frafiyas\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zi olaraq, geosiyasi a\u00e7ar rolunu oynay\u0131r.<\/p>\n<p>Qafqazda yegan\u0259 T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259ti olmaqla, Az\u0259rbaycan T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiyan\u0131 fiziki v\u0259 strateji c\u0259h\u0259td\u0259n birl\u0259\u015fdir\u0259n \u0259sas k\u00f6rp\u00fcd\u00fcr. O, X\u0259z\u0259r-Qara d\u0259niz-Aral\u0131q d\u0259nizi x\u0259ttinin \u0259sas halqas\u0131d\u0131r, enerji v\u0259 n\u0259qliyyat layih\u0259l\u0259rinin lokomotividir.<\/p>\n<p>Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan, C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi, Bak\u0131-Tbilisi-Qars d\u0259mir yolu- bunlar sad\u0259c\u0259 layih\u0259 deyil, <strong>T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u00fcnyaya ba\u011flayan damarlar<\/strong>d\u0131r.<\/p>\n<p>Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi is\u0259 tarix\u0259n par\u00e7alanm\u0131\u015f t\u00fcrk co\u011frafiyas\u0131n\u0131n yenid\u0259n birl\u0259\u015fm\u0259si ideyas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Qaraba\u011f Z\u0259f\u0259ri \u2013 t\u00fcrk g\u00fcc\u00fcn\u00fcn simvolu<\/strong><\/p>\n<p>44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si g\u00f6st\u0259rdi ki:<\/p>\n<p>&#8211; -haqq g\u00fccd\u0259n \u00fcst\u00fcnd\u00fcr,<\/p>\n<p>&#8212; siyasi irad\u0259 milli birlikl\u0259 birl\u0259\u015f\u0259nd\u0259 n\u0259tic\u0259 qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n<p>Bu z\u0259f\u0259r t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n deyil, <strong>b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 inam\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131<\/strong> oldu.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan s\u00fcbut etdi ki, T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259ti yaln\u0131z dan\u0131\u015fan deyil, icra ed\u0259n d\u00f6vl\u0259tdir.<br \/>\n<strong>G\u00fccl\u00fc Az\u0259rbaycan \u2013 g\u00fccl\u00fc T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131, g\u00fccl\u00fc T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 \u2013 \u0259dal\u0259tli d\u00fcnya dem\u0259kdir.<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"22004\">Yaz\u0131ya 114 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Bu g\u00fcn d\u00fcnya tarixi qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlikl\u0259rl\u0259 d\u00f6n\u00fc\u015f m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259n ke\u00e7ir. \u018fn\u0259n\u0259vi g\u00fcc m\u0259rk\u0259zl\u0259ri z\u0259ifl\u0259yir, yeni regional g\u00fcc q\u00fctbl\u0259ri formala\u015f\u0131r. Enerji, n\u0259qliyyat v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik mar\u015frutlar\u0131 strateji c\u0259h\u0259td\u0259n daha b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Milli suverenlik v\u0259 d\u00f6vl\u0259t maraqlar\u0131 getdikc\u0259 daha \u00e7ox \u00f6n plana \u00e7\u0131xma\u011fa ba\u015flay\u0131r. Beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemi yenid\u0259n qurulur. Bu Yeni D\u00fcnya Nizam\u0131 \u015f\u0259raitind\u0259 qar\u015f\u0131m\u0131zda bir sual yaran\u0131r: [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22005,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22004"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22004"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22004\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22009,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22004\/revisions\/22009"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/22005"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22004"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22004"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22004"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}