{"id":22046,"date":"2026-01-30T15:55:56","date_gmt":"2026-01-30T11:55:56","guid":{"rendered":"https:\/\/kultur.az\/?p=22046"},"modified":"2026-01-30T15:57:02","modified_gmt":"2026-01-30T11:57:02","slug":"yeni-dunya-duz%c9%99nind%c9%99-turk-dunyasinin-strateji-rolu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=22046","title":{"rendered":"YENI D\u00dcNYA D\u00dcZ\u018fN\u0130ND\u018f T\u00dcRK D\u00dcNYASININ STRATEJ\u0130 ROLU"},"content":{"rendered":"<div id=\"attachment_22002\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/WhatsApp-Image-2026-01-26-at-12.22.06.jpeg\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-22002\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-22002\" src=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/WhatsApp-Image-2026-01-26-at-12.22.06-300x282.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"282\" srcset=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/WhatsApp-Image-2026-01-26-at-12.22.06-300x282.jpeg 300w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/WhatsApp-Image-2026-01-26-at-12.22.06-1024x962.jpeg 1024w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/WhatsApp-Image-2026-01-26-at-12.22.06-768x721.jpeg 768w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/WhatsApp-Image-2026-01-26-at-12.22.06.jpeg 1186w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-22002\" class=\"wp-caption-text\">Rafiq \u018fs\u0259dov<br \/>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u018fdal\u0259t Partiyas\u0131n\u0131n s\u0259dr m\u00fcavini<\/p><\/div>\n<p>Yeni d\u00fcnya d\u00fcz\u0259ninin formala\u015fd\u0131\u011f\u0131 bir m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 t\u00fcrkl\u0259rin rolu h\u0259m co\u011frafi, h\u0259m iqtisadi, h\u0259m d\u0259 siyasi bax\u0131mdan strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Art\u0131q T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 par\u00e7alanm\u0131\u015f, da\u011f\u0131n\u0131q co\u011frafiya deyil \u2014 ortaq maraqlar \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k, koordinasiyal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259n real g\u00fcc m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilm\u0259kd\u0259dir. Bu proses \u015e\u0259rq v\u0259 Q\u0259rb aras\u0131nda \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir q\u00fctb\u00fcn formala\u015fmas\u0131 dem\u0259kdir.<br \/>\nQlobal t\u0259dar\u00fck z\u0259ncirind\u0259 \u201cOrta D\u0259hliz\u201d \u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259siz v\u0259 \u0259n q\u0131sa mar\u015frut kimi \u00f6n plana \u00e7\u0131x\u0131r. Bu d\u0259hlizin \u0259sas qap\u0131\u00e7\u0131s\u0131 is\u0259 t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ridir. \u00c7in il\u0259 Avropa aras\u0131nda ticar\u0259tin strateji m\u0259rk\u0259z n\u00f6qt\u0259si m\u0259hz bu x\u0259tt \u00fcz\u0259rind\u0259 formala\u015f\u0131r v\u0259 bu da T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131na yaln\u0131z tranzit deyil, siyasi t\u0259sir imkan\u0131 qazand\u0131r\u0131r.<br \/>\nZ\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 is\u0259 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n tarixd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 fiziki v\u0259 logistik bax\u0131mdan birba\u015fa birl\u0259\u015fm\u0259si anlam\u0131na g\u0259lir. Bu, t\u0259kc\u0259 iqtisadi deyil, h\u0259m d\u0259 geosiyasi reall\u0131\u011f\u0131n d\u0259yi\u015fm\u0259si dem\u0259kdir.<br \/>\nEnerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 Avropan\u0131n Rusiya qaz\u0131ndan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn real alternativ X\u0259z\u0259r d\u0259nizi v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiya resurslar\u0131d\u0131r. Bu resurslar\u0131n d\u00fcnya bazar\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131nda T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259sas tranzit v\u0259 enerji m\u0259rk\u0259zi rolunu oynay\u0131r. Bu, enerji siyas\u0259tind\u0259 g\u00fcc balans\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259n \u0259sas faktorlardan biridir.<br \/>\nH\u0259rbi sah\u0259d\u0259 is\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin m\u00fcdafi\u0259 s\u0259nayesind\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyi u\u011furlar qlobal m\u00fcharib\u0259 doktrinas\u0131na ciddi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdi. Bu proses T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n h\u0259rbi as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azaldaraq onu yaln\u0131z yum\u015faq g\u00fcc olmaqdan \u00e7\u0131xararaq s\u0259rt g\u00fcc elementl\u0259rin\u0259 malik real geosiyasi q\u00fcvv\u0259y\u0259 \u00e7evrilm\u0259k imkan\u0131 yarad\u0131r.<br \/>\nB\u00fct\u00fcn bu amill\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, t\u00fcrkl\u0259r art\u0131q d\u00fcnya siyas\u0259tind\u0259 sad\u0259c\u0259 k\u00f6rp\u00fc rolunu oynayan t\u0259r\u0259f deyil. T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 bu g\u00fcn oyun quran, laz\u0131m g\u0259ldikd\u0259 oyunu pozan v\u0259 q\u0259rarlar\u0131n formala\u015fmas\u0131na t\u0259sir ed\u0259n g\u00fcc m\u0259rk\u0259zi kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir.<br \/>\nSon d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 AB\u015e il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131nda Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 enerji resurslar\u0131n\u0131n axtar\u0131\u015f\u0131, hasilat\u0131 v\u0259 bazara \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 artan \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q da regionun geosiyasi \u00e7\u0259kisini d\u0259yi\u015f\u0259n m\u00fch\u00fcm prosesl\u0259rd\u0259ndir. Bu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q T\u00fcrkiy\u0259nin Orta \u015e\u0259rq enerji x\u0259rit\u0259sind\u0259 rolunu daha da g\u00fccl\u0259ndirir v\u0259 onu regional n\u0259zar\u0259t v\u0259 balans mexanizml\u0259rinin \u0259sas aktorlar\u0131ndan birin\u0259 \u00e7evirir.<br \/>\nN\u0259tic\u0259 etibaril\u0259, yeni d\u00fcnya d\u00fcz\u0259nind\u0259 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 art\u0131q k\u0259nardan izl\u0259y\u0259n deyil, prosesl\u0259rin m\u0259rk\u0259zind\u0259 q\u0259rar ver\u0259n g\u00fcc olaraq tarix s\u0259hn\u0259sin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r.<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"22046\">Yaz\u0131ya 30 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yeni d\u00fcnya d\u00fcz\u0259ninin formala\u015fd\u0131\u011f\u0131 bir m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 t\u00fcrkl\u0259rin rolu h\u0259m co\u011frafi, h\u0259m iqtisadi, h\u0259m d\u0259 siyasi bax\u0131mdan strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Art\u0131q T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 par\u00e7alanm\u0131\u015f, da\u011f\u0131n\u0131q co\u011frafiya deyil \u2014 ortaq maraqlar \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k, koordinasiyal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259n real g\u00fcc m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilm\u0259kd\u0259dir. Bu proses \u015e\u0259rq v\u0259 Q\u0259rb aras\u0131nda \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir q\u00fctb\u00fcn formala\u015fmas\u0131 dem\u0259kdir. Qlobal t\u0259dar\u00fck z\u0259ncirind\u0259 \u201cOrta [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22002,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22046"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22046"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22046\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22054,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22046\/revisions\/22054"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/22002"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22046"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22046"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22046"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}