{"id":22507,"date":"2026-05-02T17:16:00","date_gmt":"2026-05-02T13:16:00","guid":{"rendered":"https:\/\/kultur.az\/?p=22507"},"modified":"2026-05-02T17:16:00","modified_gmt":"2026-05-02T13:16:00","slug":"irani-kiml%c9%99r-idar%c9%99-edir-cixis-yolu-n%c9%99dir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=22507","title":{"rendered":"\u0130ran\u0131 kiml\u0259r idar\u0259 edir, \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu n\u0259dir?"},"content":{"rendered":"<div id=\"attachment_22384\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/WhatsApp-Image-2026-04-13-at-17.03.54-1.jpeg\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-22384\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-22384\" src=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/WhatsApp-Image-2026-04-13-at-17.03.54-1-300x169.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"169\" srcset=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/WhatsApp-Image-2026-04-13-at-17.03.54-1-300x169.jpeg 300w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/WhatsApp-Image-2026-04-13-at-17.03.54-1-1024x576.jpeg 1024w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/WhatsApp-Image-2026-04-13-at-17.03.54-1-768x432.jpeg 768w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/WhatsApp-Image-2026-04-13-at-17.03.54-1-1536x864.jpeg 1536w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/WhatsApp-Image-2026-04-13-at-17.03.54-1.jpeg 1600w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-22384\" class=\"wp-caption-text\">Elman Ba\u011f\u0131rov<br \/>\u018fdal\u0259t Partiyas\u0131n\u0131n s\u0259dr m\u00fcavini<\/p><\/div>\n<p>M\u00fcasir Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 h\u0259rbi-siyasi g\u0259rginlik fonunda AB\u015e v\u0259 \u0130srailin h\u00fccumlar\u0131na dayan\u0131ql\u0131 m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n, a\u011f\u0131r itkil\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalmas\u0131na baxmayaraq he\u00e7 bir \u015f\u0259rtl\u0259ri q\u0259bul etm\u0259y\u0259n\u00a0 \u0130ran\u0131n idar\u0259etm\u0259 mexanizmi x\u00fcsusi diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259dir. D\u00f6vl\u0259t r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcmk\u00fcn z\u0259rb\u0259l\u0259r v\u0259 ya y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rin itirilm\u0259si fonunda \u0259sas sual budur: <strong>\u0130ran\u0131 kiml\u0259r idar\u0259 edir, \u0130ran sistemi \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r, yoxsa institutlara?<\/strong><\/p>\n<p>\u0130ran formal olaraq respublika olsa da, real idar\u0259etm\u0259 <strong>dini-siyasi (teokratik) model<\/strong> \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulub. Bu modelin \u0259sas dayaqlar\u0131 bunlard\u0131r:<\/p>\n<p><strong>Ali r\u0259hb\u0259rlik institutu<\/strong><\/p>\n<p>M\u00fcct\u0259ba Xamenei, \u0130ran Konstitusiyas\u0131na g\u00f6r\u0259 ali r\u0259hb\u0259r:<\/p>\n<p>Silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin ba\u015f komandan\u0131d\u0131r. Strateji q\u0259rarlar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edir. T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 xarici siyas\u0259td\u0259 son s\u00f6z\u00fc deyir<\/p>\n<p><strong>H\u0259rbi-siyasi elita<\/strong><\/p>\n<p>\u0130slam \u0130nqilab\u0131 Ke\u015fik\u00e7il\u0259ri Korpusu (SEPAH)<br \/>\nBu qurum: Ordudan daha t\u0259sirli paralel g\u00fcc m\u0259rk\u0259zidir. Regional m\u00fcharib\u0259l\u0259ri (proxy \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r vasit\u0259sil\u0259) idar\u0259 edir. \u0130qtisadiyyat\u0131n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259sin\u0259 n\u0259zar\u0259t edir<\/p>\n<p><strong>Formal icra hakimiyy\u0259ti<\/strong><\/p>\n<p>M\u0259sud Peze\u015fkian. Prezident:<\/p>\n<p>G\u00fcnd\u0259lik idar\u0259etm\u0259ni h\u0259yata ke\u00e7irir. Amma strateji q\u0259rarlarda h\u0259lledici deyil<\/p>\n<p>M\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259 q\u0259rarverm\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259ri daha da daral\u0131r. \u0130ran n\u00fcmun\u0259sind\u0259 bu bel\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr:<\/p>\n<p>Faktiki q\u0259rar ver\u0259n qurumlar \u0130ran \u0130slam \u0130nqilab\u0131 Ke\u015fik\u00e7il\u0259ri Korpusu r\u0259hb\u0259rliyi, Ali r\u0259hb\u0259rin yax\u0131n \u00e7evr\u0259si, T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Prezident ikinci plandad\u0131r, Parlament dem\u0259k olar ki rol oynam\u0131r.<\/p>\n<p>Lakin sadalanan \u201cq\u0259rar verici\u201d qurumlardan Ali r\u0259hb\u0259rin yax\u0131n \u00e7evr\u0259si v\u0259 T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti . \u018fli Xamaneinin v\u0259 \u018fli Laricaninin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra<\/p>\n<p>dem\u0259k olar ki \u201c\u0130flic\u201d v\u0259ziyy\u0259td\u0259rir. Amma g\u00f6r\u00fcn\u0259n odur ki \u0130ran\u0131n \u0130dar\u0259etm\u0259 sistemi \u00e7\u00f6km\u0259yib, AB\u015e v\u0259 \u0130srail\u0259 cavab z\u0259rb\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fcbariz duru\u015f n\u00fcmayi\u015f etdirir. Maraql\u0131d\u0131r \u0130ran\u0131n m\u00fcqavim\u0259ti n\u0259 q\u0259d\u0259r dayan\u0131ql\u0131 olacaq, davam g\u0259tir\u0259c\u0259kmi.<\/p>\n<p>Apar\u0131lan analizl\u0259rd\u0259n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki \u0130ran\u0131n idar\u0259etm\u0259 sistemi bu g\u00fcn SEPAH \u2013 \u0131n \u0259lind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fmi\u015fdir. \u0130ran \u0259v\u0259lkind\u0259n daha s\u0259rt m\u00f6vqe n\u00fcmayi\u015f etdirir, daha aqressiv xarici siyas\u0259t y\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Bu qurumun verdiyi q\u0259rarlar \u0130ran\u0131n taleyind\u0259 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 h\u0259lledici ola bil\u0259r, n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259li ola bil\u0259r?\u00a0 AB\u015e \u2013 \u0131n bu m\u00fcharib\u0259d\u0259 m\u0259\u011flub olmas\u0131n\u0131, bu u\u011fursizluqla raz\u0131la\u015faca\u011f\u0131n\u0131 fikirl\u0259\u015fm\u0259k he\u00e7 d\u0259 d\u00fczg\u00fcn olmazd\u0131. Haz\u0131rk\u0131 durum, H\u00f6rm\u00fcz bo\u011faz\u0131 b\u00f6hran\u0131 h\u0259l\u0259lik Amerikan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 s\u0259rfedici oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 AB\u015e bu problemin operativ h\u0259ll edilm\u0259sin\u0259 t\u0259l\u0259smir, Dan\u0131\u015f\u0131qlar yolu il\u0259 \u201craz\u0131l\u0131q\u201d \u0259ld\u0259 edilm\u0259s\u0259 AB\u015e v\u0259 \u0130srailin d\u0259 alternativ planlar\u0131 olacaq ki, bu da he\u00e7 bir \u015f\u0259rtl\u0259ri q\u0259bul etm\u0259y\u0259n \u0130ran\u0131n m\u0259hvin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0130ran\u0131n bu g\u00fcnk\u00fc \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu hakimiyy\u0259tin t\u0259k SEPAH \u2013 \u0131n \u0259lind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015f\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq, <strong>Kollektiv T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Sistemi <\/strong>\u0259sas\u0131nda hakimiyy\u0259t ierarxiyas\u0131n\u0131n SEPAH, T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 v\u0259\u00a0 qanuni se\u00e7ilmi\u015f Prezident aras\u0131nda b\u0259rab\u0259r b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259sini t\u0259min etm\u0259kdir. \u0130ran prezidentinin \u201cd\u00f6vr\u0259y\u0259 qo\u015fulmas\u0131\u201d Beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 \u00f6z m\u00fcsb\u0259t t\u0259sirini g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"22507\">Yaz\u0131ya 19 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00fcasir Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 h\u0259rbi-siyasi g\u0259rginlik fonunda AB\u015e v\u0259 \u0130srailin h\u00fccumlar\u0131na dayan\u0131ql\u0131 m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n, a\u011f\u0131r itkil\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalmas\u0131na baxmayaraq he\u00e7 bir \u015f\u0259rtl\u0259ri q\u0259bul etm\u0259y\u0259n\u00a0 \u0130ran\u0131n idar\u0259etm\u0259 mexanizmi x\u00fcsusi diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259dir. D\u00f6vl\u0259t r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcmk\u00fcn z\u0259rb\u0259l\u0259r v\u0259 ya y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rin itirilm\u0259si fonunda \u0259sas sual budur: \u0130ran\u0131 kiml\u0259r idar\u0259 edir, \u0130ran sistemi \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r, yoxsa institutlara? \u0130ran [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22074,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22507"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22507"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22507\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22509,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22507\/revisions\/22509"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/22074"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22507"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22507"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22507"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}