{"id":23083,"date":"2026-07-17T11:43:40","date_gmt":"2026-07-17T07:43:40","guid":{"rendered":"https:\/\/kultur.az\/?p=23083"},"modified":"2026-07-17T11:43:40","modified_gmt":"2026-07-17T07:43:40","slug":"az%c9%99rbaycan-%c9%99d%c9%99biyyatsunasliginin-taninmis-simasi-%c9%99s%c9%99d-cahangir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=23083","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f simas\u0131 &#8211; \u018fs\u0259d Cahangir"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/WhatsApp-Image-2026-07-17-at-11.42.43.jpeg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-23084\" src=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/WhatsApp-Image-2026-07-17-at-11.42.43-300x236.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"236\" srcset=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/WhatsApp-Image-2026-07-17-at-11.42.43-300x236.jpeg 300w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/WhatsApp-Image-2026-07-17-at-11.42.43-1024x807.jpeg 1024w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/WhatsApp-Image-2026-07-17-at-11.42.43-768x605.jpeg 768w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/WhatsApp-Image-2026-07-17-at-11.42.43-1536x1211.jpeg 1536w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/WhatsApp-Image-2026-07-17-at-11.42.43.jpeg 1600w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>\u018fs\u0259d Cahangir Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, \u0259d\u0259bi t\u0259nqid v\u0259 publisistikas\u0131n\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f simalar\u0131ndand\u0131r. O uzun ill\u0259rdir ki, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi fikrinin inki\u015faf\u0131na m\u00fch\u00fcm t\u00f6hf\u0259l\u0259r ver\u0259n, klassik v\u0259 m\u00fcasir \u0259d\u0259bi proses\u0259 d\u0259rin elmi-n\u0259z\u0259ri yana\u015fmalar\u0131 il\u0259 se\u00e7il\u0259n n\u00fcfuzlu s\u00f6z adamlar\u0131ndan biri kimi tan\u0131n\u0131r. Onun t\u0259nqid\u00e7i f\u0259aliyy\u0259ti yaln\u0131z ayr\u0131-ayr\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rin t\u0259hlili il\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 milli \u0259d\u0259bi-estetik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin istiqam\u0259tl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n ciddi fikir hadis\u0259si kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>\u018fd\u0259bi t\u0259nqid h\u0259r zaman x\u00fcsusi intellektual m\u0259suliyy\u0259t t\u0259l\u0259b ed\u0259n sah\u0259 olub. Yaz\u0131\u00e7\u0131 v\u0259 \u015fair daha \u00e7ox \u00f6z daxili al\u0259mini, hissl\u0259rini v\u0259 h\u0259yat t\u0259cr\u00fcb\u0259sini b\u0259dii m\u0259tnin estetik formas\u0131na \u00e7evirirs\u0259, t\u0259nqid\u00e7i bu m\u0259tnl\u0259rin arxas\u0131nda dayanan d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 sistemini, d\u00f6vr\u00fcn ruhunu v\u0259 \u0259d\u0259bi prosesin istiqam\u0259tini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n \u015f\u0259xs kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. O, yaln\u0131z \u0259s\u0259rl\u0259ri oxuyan v\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259n deyil, h\u0259m d\u0259 s\u00f6z\u00fcn m\u0259n\u0259vi y\u00fck\u00fcn\u00fc duyan, s\u0259n\u0259tin estetik s\u0259rh\u0259dl\u0259rini qoruyan, \u0259d\u0259biyyat\u0131n c\u0259miyy\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 missiyas\u0131n\u0131 izah ed\u0259n fikir adam\u0131d\u0131r. H\u0259qiqi t\u0259nqid\u00e7i \u0259d\u0259bi hadis\u0259l\u0259ri g\u00fcnd\u0259lik t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259rin f\u00f6vq\u00fcnd\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndir\u0259 bilir. O, bir \u0259s\u0259rin yaln\u0131z dilini v\u0259 s\u00fcjetini deyil, onun arxas\u0131nda dayanan f\u0259ls\u0259fi qatlar\u0131, insan v\u0259 zaman haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri d\u0259 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131r. Bu bax\u0131mdan t\u0259nqid\u00e7i b\u0259z\u0259n yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn bel\u0259 tam ifad\u0259 ed\u0259 bilm\u0259diyi m\u0259qamlar\u0131 ayd\u0131nla\u015fd\u0131ran, \u0259d\u0259biyyat\u0131n gizli enerjisini oxucuya \u00e7atd\u0131ran vasit\u0259\u00e7i rolunu oynay\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, d\u00fcnya \u0259d\u0259bi fikrinin b\u00f6y\u00fck n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri t\u0259nqidin mahiyy\u0259tini h\u0259r zaman y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndiribl\u0259r. \u0130ngilis t\u0259nqid\u00e7isi v\u0259 \u015fairi T.S.Eliot t\u0259nqidi \u201c\u0259d\u0259biyyat\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u0259rk formas\u0131\u201d adland\u0131r\u0131rd\u0131. Frans\u0131z Charles Augustin Sainte-Beuve is\u0259 hesab edirdi ki, t\u0259nqid\u00e7i yaln\u0131z \u0259s\u0259ri deyil, onu yaradan ruhu v\u0259 d\u00f6vr\u00fc d\u0259 anlamal\u0131d\u0131r. Rus \u0259d\u0259bi-estetik fikrinin tan\u0131nm\u0131\u015f n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Vissarion Belinski t\u0259nqidi \u201cc\u0259miyy\u0259tin \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rki\u201d kimi qiym\u0259tl\u0259ndirirdi. Bu fikirl\u0259r t\u0259nqid\u00e7inin sad\u0259c\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i deyil, \u0259d\u0259biyyat\u0131n inki\u015faf trayektoriyas\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n m\u0259n\u0259vi-intellektual q\u00fcvv\u0259 oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>\u018fd\u0259bi t\u0259nqid eyni zamanda b\u00f6y\u00fck m\u0259n\u0259vi c\u0259sar\u0259t t\u0259l\u0259b ed\u0259n s\u0259n\u0259tdir. \u00c7\u00fcnki t\u0259nqid\u00e7i yaln\u0131z t\u0259rifl\u0259y\u0259n v\u0259 ya q\u00fcsur g\u00f6st\u0259r\u0259n adam deyil. O, b\u00fct\u00f6v bir \u0259d\u0259bi m\u00fchitin d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n beyni, estetik yadda\u015f\u0131 v\u0259 vicdan\u0131 kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Onun s\u00f6z\u00fc b\u0259z\u0259n bir yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131q taleyin\u0259, bir d\u00f6vr\u00fcn \u0259d\u0259bi meyll\u0259rin\u0259 v\u0259 h\u0259tta milli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin istiqam\u0259tin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bilir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 h\u0259qiqi t\u0259nqid\u00e7i zaman\u0131n t\u0259sad\u00fcfi meyll\u0259rin\u0259 yox, \u0259d\u0259biyyat\u0131n \u0259b\u0259di meyarlar\u0131na s\u00f6yk\u0259nm\u0259lidir. O, s\u0259n\u0259tl\u0259 zaman aras\u0131nda m\u0259n\u0259vi k\u00f6rp\u00fc yarad\u0131r, klassik irsl\u0259 m\u00fcasir d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 aras\u0131nda \u0259laq\u0259 qurur, \u0259d\u0259bi prosesi yaln\u0131z m\u00fc\u015fahid\u0259 etmir, h\u0259m d\u0259 ona istiqam\u0259t verir. Bel\u0259 t\u0259nqid\u00e7il\u0259r c\u0259miyy\u0259tin estetik z\u00f6vq\u00fcn\u00fc formala\u015fd\u0131r\u0131r, oxucunu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 vadar edir, \u0259d\u0259biyyat\u0131 yaln\u0131z emosional deyil, h\u0259m d\u0259 intellektual hadis\u0259y\u0259 \u00e7evirirl\u0259r. Bu m\u0259nada \u018fs\u0259d Cahangirin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan t\u0259nqid m\u0259kt\u0259binin \u0259n yax\u015f\u0131 \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini ya\u015fadan, onlar\u0131 yeni bax\u0131\u015f v\u0259 m\u00fcasir interpretasiyalarla z\u0259nginl\u0259\u015fdir\u0259n m\u00fch\u00fcm \u00f6rn\u0259kl\u0259rd\u0259n biridir. Onun elmi-n\u0259z\u0259ri d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 il\u0259 publisistik \u00fcslubun v\u0259hd\u0259tini yaradan m\u0259qal\u0259l\u0259ri, essel\u0259ri v\u0259 ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 daim oxucu mara\u011f\u0131 do\u011furub. \u018fs\u0259d Cahangirin yaz\u0131lar\u0131nda \u0259d\u0259biyyata yaln\u0131z m\u0259tn kimi deyil, h\u0259m d\u0259 milli-m\u0259n\u0259vi yadda\u015f\u0131n v\u0259 d\u00f6vr\u00fcn ruhunun ifad\u0259si kimi yana\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fs\u0259d Cahangir h\u0259m d\u0259 b\u0259dii-estetik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259y\u0259 yeni n\u0259f\u0259s g\u0259tir\u0259n yarad\u0131c\u0131 q\u0259l\u0259m sahibidir. X\u00fcsusil\u0259 \u201cNamaz\u201d poemas\u0131 m\u00fcasir Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus b\u0259dii-f\u0259ls\u0259fi hadis\u0259 kimi diqq\u0259ti c\u0259lb edir. \u018fs\u0259rd\u0259 mistik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259, dini-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r, insan\u0131n daxili al\u0259mi v\u0259 \u00e7a\u011fda\u015f d\u00f6vr\u00fcn ziddiyy\u0259tl\u0259ri y\u00fcks\u0259k s\u0259n\u0259tkarl\u0131qla bir araya g\u0259tirilmi\u015f, klassik poetik ruh il\u0259 m\u00fcasir t\u0259f\u0259kk\u00fcr aras\u0131nda u\u011furlu bir sintez yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. \u201cNamaz\u201d poemas\u0131 yaln\u0131z poetik n\u00fcmun\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 insan\u0131n m\u0259n\u0259vi kamilliy\u0259 v\u0259 ilahi h\u0259qiq\u0259t\u0259 y\u00f6n\u0259l\u0259n daxili axtar\u0131\u015f\u0131n\u0131n b\u0259dii ifad\u0259sidir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyind\u0259ki f\u0259aliyy\u0259ti, x\u00fcsusil\u0259 B\u0259dii T\u0259rc\u00fcm\u0259 v\u0259 \u018fd\u0259bi \u018flaq\u0259l\u0259r M\u0259rk\u0259zin\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fc i\u015fl\u0259r milli \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n beyn\u0259lxalq \u0259laq\u0259l\u0259rinin geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 m\u00fch\u00fcm t\u00f6hf\u0259l\u0259r verm\u0259kd\u0259dir. M\u00fcxt\u0259lif xalqlar\u0131n \u0259d\u0259bi-m\u0259d\u0259ni d\u0259y\u0259rl\u0259rinin qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 tan\u0131d\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti y\u00fcks\u0259k t\u0259qdir\u0259 layiqdir.<\/p>\n<p>\u018fs\u0259d Cahangir\u0259 m\u00f6hk\u0259m cansa\u011fl\u0131\u011f\u0131, yeni yarad\u0131c\u0131l\u0131q u\u011furlar\u0131, elmi v\u0259 \u0259d\u0259bi f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 davaml\u0131 nailiyy\u0259tl\u0259r arzulay\u0131ram. Onun q\u0259l\u0259minin iti, s\u00f6z\u00fcn\u00fcn sanball\u0131, fikir d\u00fcnyas\u0131n\u0131n is\u0259 daim z\u0259ngin olmas\u0131 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi fikri \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p><strong>M\u00fct\u0259llim R\u018fH\u0130ML\u0130,<\/strong><\/p>\n<p>f\u0259ls\u0259f\u0259 \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"23083\">Yaz\u0131ya 24 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fs\u0259d Cahangir Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, \u0259d\u0259bi t\u0259nqid v\u0259 publisistikas\u0131n\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f simalar\u0131ndand\u0131r. O uzun ill\u0259rdir ki, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi fikrinin inki\u015faf\u0131na m\u00fch\u00fcm t\u00f6hf\u0259l\u0259r ver\u0259n, klassik v\u0259 m\u00fcasir \u0259d\u0259bi proses\u0259 d\u0259rin elmi-n\u0259z\u0259ri yana\u015fmalar\u0131 il\u0259 se\u00e7il\u0259n n\u00fcfuzlu s\u00f6z adamlar\u0131ndan biri kimi tan\u0131n\u0131r. Onun t\u0259nqid\u00e7i f\u0259aliyy\u0259ti yaln\u0131z ayr\u0131-ayr\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rin t\u0259hlili il\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 milli \u0259d\u0259bi-estetik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin istiqam\u0259tl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n ciddi fikir hadis\u0259si [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":23084,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23083"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23083"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23083\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23085,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23083\/revisions\/23085"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/23084"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23083"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23083"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23083"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}