{"id":23256,"date":"2026-09-01T20:06:54","date_gmt":"2026-09-01T16:06:54","guid":{"rendered":"https:\/\/kultur.az\/?p=23256"},"modified":"2026-09-01T20:06:54","modified_gmt":"2026-09-01T16:06:54","slug":"70-ilin-isiginda-bir-alim-omru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=23256","title":{"rendered":"70 \u0130L\u0130N \u0130\u015eI\u011eINDA B\u0130R AL\u0130M \u00d6MR\u00dc"},"content":{"rendered":"<blockquote>\n<h1 style=\"text-align: center;\"><em><a href=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/3d49b07c070446428a14574899ef5f756220214144118.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-23258\" src=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/3d49b07c070446428a14574899ef5f756220214144118-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/3d49b07c070446428a14574899ef5f756220214144118-300x200.jpg 300w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/3d49b07c070446428a14574899ef5f756220214144118-768x512.jpg 768w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/3d49b07c070446428a14574899ef5f756220214144118.jpg 900w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Hikm\u0259t \u018flizad\u0259nin 70 illik yubileyi m\u00fcnasib\u0259til\u0259&#8230;\u00a0<\/em><\/h1>\n<\/blockquote>\n<h2>\u0130nsan\u0131n \u00f6mr\u00fcn\u00fc yaln\u0131z ke\u00e7diyi v\u0259zif\u0259l\u0259rin, qazand\u0131\u011f\u0131 elmi adlar\u0131n, yazd\u0131\u011f\u0131 kitablar\u0131n v\u0259 tutdu\u011fu m\u00f6vqel\u0259rin ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u00f6l\u00e7m\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. B\u00fct\u00fcn bunlar, \u0259lb\u0259tt\u0259, bir \u00f6mr\u00fcn g\u00f6r\u00fcn\u0259n t\u0259r\u0259fl\u0259ridir. Lakin \u015f\u0259xsiyy\u0259tin \u0259sl d\u0259y\u0259ri onun yaratd\u0131\u011f\u0131 m\u0259n\u0259vi m\u00fchitd\u0259, yeti\u015fdirdiyi insanlarda, elm\u0259 v\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 verdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259rd\u0259, \u0259n ba\u015fl\u0131cas\u0131 is\u0259 arxada qoydu\u011fu intellektual v\u0259 m\u0259n\u0259vi izd\u0259 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r. Bu m\u0259nada professor, pedaqogika elml\u0259ri doktoru Hikm\u0259t \u018flizad\u0259nin h\u0259yat v\u0259 f\u0259aliyy\u0259t yolu yaln\u0131z u\u011furlu bir alim-pedaqoqun pe\u015f\u0259kar bioqrafiyas\u0131 deyil, elm\u0259, t\u0259hsil\u0259, insana v\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 m\u00fcnasib\u0259tin b\u00fct\u00f6v bir ifad\u0259sidir.<\/h2>\n<p>Hikm\u0259t \u018flizad\u0259nin \u015f\u0259xsiyy\u0259tini s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndir\u0259n ba\u015fl\u0131ca x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biri onun alimliyi il\u0259 m\u00fc\u0259llimliyinin, pe\u015f\u0259karl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 m\u0259n\u0259vi m\u00f6vqeyinin, elmi f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ictimai m\u0259suliyy\u0259tinin bir-birind\u0259n ayr\u0131lmamas\u0131d\u0131r. Onun h\u0259yat yoluna n\u0259z\u0259r sald\u0131qda ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, m\u00fcxt\u0259lif m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 tutdu\u011fu v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259n daha \u00e7ox, h\u0259min v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259tirdiyi m\u00fcnasib\u0259t v\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259r sistemi \u00f6n plana \u00e7\u0131x\u0131r. M\u00fc\u0259llimlik onun \u00fc\u00e7\u00fcn yaln\u0131z pe\u015f\u0259 deyil, insan yeti\u015fdirm\u0259k missiyas\u0131d\u0131r; alimlik yaln\u0131z elmi \u0259s\u0259r yazmaq deyil, h\u0259qiq\u0259ti axtarmaq v\u0259 onu c\u0259miyy\u0259tin intellektual inki\u015faf\u0131na xidm\u0259t ed\u0259n d\u0259y\u0259r\u0259 \u00e7evirm\u0259kdir; ictimai f\u0259aliyy\u0259t is\u0259 \u015f\u0259xsi n\u00fcfuzun deyil, elm v\u0259 t\u0259hsil qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u0259suliyy\u0259tin ifad\u0259sidir.<\/p>\n<p><strong>M\u00fc\u0259llimlikd\u0259n ba\u015flayan yol<\/strong><\/p>\n<p>Hikm\u0259t \u018flizad\u0259nin pedaqoji f\u0259aliyy\u0259t\u0259 1978-ci ilin sentyabr\u0131nda 9 sayl\u0131 internat m\u0259kt\u0259bind\u0259 m\u00fc\u0259llim kimi ba\u015flamas\u0131 onun sonrak\u0131 elmi-pedaqoji f\u0259aliyy\u0259tinin mahiyy\u0259tini anlamaq bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm faktd\u0131r. \u00c7\u00fcnki b\u00f6y\u00fck pedaqoqlar\u0131n h\u0259yat\u0131nda m\u00fc\u0259llimlik \u00e7ox zaman sonradan g\u0259l\u0259n elmi f\u0259aliyy\u0259tin ba\u015flan\u011f\u0131c n\u00f6qt\u0259si deyil, b\u00fct\u00fcn f\u0259aliyy\u0259tin m\u0259n\u0259vi \u00f6z\u0259yin\u0259 \u00e7evrilir.<\/p>\n<p>M\u0259kt\u0259b auditoriyas\u0131 il\u0259 ilk t\u0259mas, u\u015fa\u011f\u0131n v\u0259 yeniyetm\u0259nin d\u00fcnyas\u0131na daxil olmaq, onun d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sini, davran\u0131\u015f\u0131n\u0131, m\u0259n\u0259vi al\u0259mini anlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmaq pedaqoqun n\u0259z\u0259ri bilikl\u0259rin\u0259 h\u0259yati m\u0259zmun qazand\u0131r\u0131r. M\u00fc\u0259llim burada yaln\u0131z d\u0259rs dey\u0259n insan deyil. O, \u015fagirdin d\u00fcnyan\u0131 d\u0259rk etm\u0259sin\u0259 yard\u0131m ed\u0259n, onun suallar\u0131na cavab axtaran, b\u0259z\u0259n is\u0259 cavabdan daha vacib olan d\u00fczg\u00fcn sual verm\u0259yi \u00f6yr\u0259d\u0259n \u015f\u0259xsdir. Bu bax\u0131mdan Hikm\u0259t \u018flizad\u0259nin pedaqoji yolunun m\u0259kt\u0259bd\u0259n ba\u015flamas\u0131 onun sonrak\u0131 elmi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n da daxili m\u0259ntiqini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n amill\u0259rd\u0259n biri kimi qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llimlik insana bir h\u0259qiq\u0259ti \u00f6yr\u0259dir: t\u0259hsil yaln\u0131z bilikl\u0259rin \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si prosesi deyil. T\u0259hsil insan\u0131n \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi formala\u015fmas\u0131d\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u00fc\u0259llim h\u0259qiq\u0259tin \u00f6yr\u0259dicisi, m\u0259n\u0259vi-t\u0259rbiy\u0259vi istiqam\u0259tverici v\u0259 c\u0259miyy\u0259tin intellektual-m\u0259d\u0259ni irsinin da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r. O, yaln\u0131z m\u00f6vcud bilikl\u0259ri \u00f6t\u00fcr\u0259n deyil, h\u0259m d\u0259 insan\u0131n d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn formala\u015fmas\u0131na, onun m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r sisteminin z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n m\u00fch\u00fcm \u015f\u0259xsiyy\u0259tdir.<\/p>\n<p>Hikm\u0259t \u018flizad\u0259nin f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 d\u0259 m\u00fc\u0259llimlikl\u0259 alimlik aras\u0131nda m\u0259hz bel\u0259 bir ba\u011fl\u0131l\u0131q m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Onun \u00fc\u00e7\u00fcn pedaqogika abstrakt n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259r toplusundan daha \u00e7ox, insan\u0131 v\u0259 c\u0259miyy\u0259ti anlamaq vasit\u0259sidir. Bu bax\u0131mdan onun elmi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda insan amilinin, \u015f\u0259xsiyy\u0259tin inki\u015faf\u0131n\u0131n, t\u0259hsilin sosial v\u0259 psixoloji t\u0259r\u0259fl\u0259rinin x\u00fcsusi yer tutmas\u0131 t\u0259sad\u00fcfi deyil.<\/p>\n<p><strong>Elmi-pedaqoji y\u00fcks\u0259li\u015f v\u0259 BDU m\u0259rh\u0259l\u0259si<\/strong><\/p>\n<p>1984-c\u00fc ild\u0259n Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin Pedaqogika v\u0259 psixologiya kafedras\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n Hikm\u0259t \u018flizad\u0259nin pe\u015f\u0259kar inki\u015faf yolu assistentlikd\u0259n ba\u015f m\u00fc\u0259llimliy\u0259, dosentlikd\u0259n professorlu\u011fa q\u0259d\u0259r davam etmi\u015fdir. Bu yol yaln\u0131z akademik pill\u0259l\u0259rin ard\u0131c\u0131l ke\u00e7ilm\u0259si kimi ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259m\u0259lidir. H\u0259r bir elmi ad\u0131n v\u0259 v\u0259zif\u0259nin arxas\u0131nda uzunm\u00fcdd\u0259tli ara\u015fd\u0131rma, pedaqoji t\u0259cr\u00fcb\u0259, elmi axtar\u0131\u015f v\u0259 m\u0259suliyy\u0259t dayan\u0131r.<\/p>\n<p>Universitet m\u00fc\u0259llimi m\u0259kt\u0259b m\u00fc\u0259llimind\u0259n f\u0259rqli olaraq art\u0131q yaln\u0131z haz\u0131r bilikl\u0259ri \u00e7atd\u0131rm\u0131r; o, bilikl\u0259rin nec\u0259 yarand\u0131\u011f\u0131n\u0131, elmi problemin nec\u0259 qoyuldu\u011funu, t\u0259dqiqat\u0131n hans\u0131 metodlarla apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, elmi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin hans\u0131 prinsipl\u0259r\u0259 \u0259sasland\u0131\u011f\u0131n\u0131 da t\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 g\u00f6st\u0259rm\u0259lidir. Professor s\u0259viyy\u0259sind\u0259 bu m\u0259suliyy\u0259t daha da art\u0131r. Professorun f\u0259aliyy\u0259ti birba\u015fa olaraq elmi m\u00fchitin formala\u015fmas\u0131na, yeni n\u0259slin intellektual istiqam\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 v\u0259 elmi m\u0259kt\u0259bin davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131na t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Hikm\u0259t \u018flizad\u0259nin uzun ill\u0259r Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 pedaqogika v\u0259 psixologiya sah\u0259sind\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti bu bax\u0131mdan x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Onun elmi-pedaqoji f\u0259aliyy\u0259tinin davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 bir t\u0259r\u0259fd\u0259n pedaqogika v\u0259 psixologiya elml\u0259rinin inki\u015faf\u0131na xidm\u0259t edirs\u0259, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n bu sah\u0259nin g\u0259l\u0259c\u0259k m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rinin haz\u0131rlanmas\u0131 prosesin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Alimin \u00f6mr\u00fcn\u00fcn b\u00f6y\u00fck hiss\u0259sini universitet m\u00fchitin\u0259 h\u0259sr etm\u0259si h\u0259m d\u0259 bir d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzinin g\u00f6st\u0259ricisidir. Universitet yaln\u0131z d\u0259rs ke\u00e7iril\u0259n m\u0259kan deyil; burada elmi m\u00fczakir\u0259, fikir m\u00fcbadil\u0259si, polemika, axtar\u0131\u015f v\u0259 intellektual \u0259m\u0259k m\u00fchiti formala\u015f\u0131r. Bel\u0259 m\u00fchitd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan alim \u00f6z elmi f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 yana\u015f\u0131, elmi m\u0259d\u0259niyy\u0259tin d\u0259 da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131na \u00e7evrilir.<\/p>\n<p><strong>Alimlik: bilikd\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259y\u0259 do\u011fru<\/strong><\/p>\n<p>Hikm\u0259t \u018flizad\u0259nin elmi irsi onun f\u0259aliyy\u0259tinin miqyas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259n m\u00fch\u00fcm g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259n biridir. 100-d\u0259n art\u0131q elmi \u0259s\u0259rin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n kitablar\u0131n, d\u0259rs v\u0259saitl\u0259rinin, monoqrafiyalar\u0131n, proqramlar\u0131n v\u0259 metodik t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rin m\u00fc\u0259llifi v\u0259 h\u0259mm\u00fc\u0259llifi olmas\u0131 onun elmi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n sistemli v\u0259 \u00e7ox\u015fax\u0259li xarakterini g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Lakin elmi irsin d\u0259y\u0259ri yaln\u0131z k\u0259miyy\u0259t g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fmir. \u018fsl m\u0259s\u0259l\u0259 alimin hans\u0131 suallara cavab axtarmas\u0131, hans\u0131 probleml\u0259ri g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirm\u0259si v\u0259 h\u0259min probleml\u0259r\u0259 hans\u0131 elmi bax\u0131\u015f buca\u011f\u0131ndan yana\u015fmas\u0131d\u0131r. Hikm\u0259t \u018flizad\u0259nin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259n t\u0259r\u0259fi d\u0259 pedaqogika v\u0259 psixologiyan\u0131 insan v\u0259 c\u0259miyy\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259sidir.<\/p>\n<p>Onun \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 t\u0259hsil, \u015f\u0259xsiyy\u0259t, psixologiya, sosial m\u00fchit v\u0259 pedaqoji proses aras\u0131nda qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259rin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 diqq\u0259ti c\u0259lb edir. Bu yana\u015fma m\u00fcasir t\u0259hsil d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si bax\u0131m\u0131ndan x\u00fcsusil\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. \u00c7\u00fcnki m\u00fcasir pedaqogika art\u0131q yaln\u0131z \u201cn\u0259yi \u00f6yr\u0259tm\u0259k?\u201d sual\u0131 il\u0259 kifay\u0259tl\u0259nmir. Buraya \u201ckim\u0259 \u00f6yr\u0259tm\u0259k?\u201d, \u201cnec\u0259 \u00f6yr\u0259tm\u0259k?\u201d, \u201c\u00f6yr\u0259n\u0259n insan\u0131n psixoloji x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri hans\u0131lard\u0131r?\u201d, \u201ct\u0259hsil insan\u0131n \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi inki\u015faf\u0131na nec\u0259 t\u0259sir edir?\u201d kimi suallar da \u0259lav\u0259 olunur.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, pedaqogika psixologiyadan, psixologiya is\u0259 sosial m\u00fchitd\u0259n ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u0259 bilm\u0259z. \u0130nsan c\u0259miyy\u0259tin i\u00e7ind\u0259 formala\u015f\u0131r v\u0259 onun t\u0259hsil t\u0259cr\u00fcb\u0259si d\u0259 h\u0259min sosial m\u00fchitd\u0259n k\u0259narda ba\u015f vermir. Hikm\u0259t \u018flizad\u0259nin elmi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm c\u0259h\u0259tl\u0259rind\u0259n biri m\u0259hz bu m\u00fcr\u0259kk\u0259b \u0259laq\u0259l\u0259ri elmi-pedaqoji m\u00fcst\u0259vid\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259sidir.<\/p>\n<p><strong>\u018fbd\u00fcl \u018flizad\u0259 il\u0259 elmi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q<\/strong><\/p>\n<p>Hikm\u0259t \u018flizad\u0259nin elmi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u018fbd\u00fcl \u018flizad\u0259 il\u0259 birg\u0259 apar\u0131lan t\u0259dqiqatlar\u0131n ayr\u0131ca yeri vard\u0131r. Birg\u0259 m\u00fc\u0259lliflikl\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015f \u00e7oxcildli elmi \u0259s\u0259rl\u0259r v\u0259 monoqrafiyalar Az\u0259rbaycan psixologiya v\u0259 pedaqogika elmi \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm t\u0259dqiqat n\u00fcmun\u0259l\u0259ri kimi diqq\u0259ti c\u0259lb edir.<\/p>\n<p>2008-ci ild\u0259 ADPU-nun n\u0259\u015friyyat\u0131nda \u00e7ap olunmu\u015f\u00a0\u201c\u018fsrin meqameyll\u0259ri: psixoloji probleml\u0259ri\u201d\u00a0\u0259s\u0259rinin \u00fc\u00e7 cildi bu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n miqyas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259n n\u00fcmun\u0259l\u0259rd\u0259ndir. Birinci cildin 479, ikinci cildin 598, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc cildin is\u0259 501 s\u0259hif\u0259 h\u0259cmind\u0259 olmas\u0131 yaln\u0131z \u0259s\u0259rin fiziki h\u0259cmini deyil, ara\u015fd\u0131r\u0131lan probleml\u0259rin geni\u015fliyini d\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirir.<\/p>\n<p>Bu \u0259s\u0259rl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 dayanark\u0259n bir m\u00fch\u00fcm m\u0259qam\u0131 qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r: elmi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q yaln\u0131z m\u00fc\u0259llif adlar\u0131n\u0131n bir \u0259s\u0259rin \u00fcz\u0259rind\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259si deyil. H\u0259qiqi elmi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q f\u0259rqli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rin, t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rin v\u0259 t\u0259dqiqat imkanlar\u0131n\u0131n bir m\u0259qs\u0259d \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fm\u0259sidir. Bu bax\u0131mdan Hikm\u0259t \u018flizad\u0259nin \u018fbd\u00fcl \u018flizad\u0259 il\u0259 birg\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 elmi dialoq v\u0259 intellektual \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin n\u00fcmun\u0259si kimi d\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Eyni fikri\u00a0\u201cYeni pedaqoji t\u0259f\u0259kk\u00fcr: psixopedaqogikaya giri\u015f\u201d\u00a0monoqrafiyas\u0131 haqq\u0131nda da s\u00f6yl\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u018fs\u0259rin ad\u0131nda yer alan \u201cyeni pedaqoji t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 t\u0259sad\u00fcfi deyil. T\u0259hsil d\u0259yi\u015fdikc\u0259 pedaqoji d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 d\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259lidir. Yeni insan\u0131 k\u00f6hn\u0259 pedaqoji q\u0259libl\u0259rl\u0259 izah etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 kimi, yeni sosial reall\u0131qlar\u0131 da \u0259n\u0259n\u0259vi yana\u015fmalarla tam \u015f\u0259kild\u0259 izah etm\u0259k \u00e7\u0259tindir.<\/p>\n<p>Bu m\u0259nada psixopedaqogik yana\u015fma pedaqoji prosesin insan\u0131n psixoloji x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 v\u0259hd\u0259td\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilm\u0259sini z\u0259ruri edir. T\u0259hsilalan\u0131 yaln\u0131z \u201c\u015fagird\u201d v\u0259 ya \u201ct\u0259l\u0259b\u0259\u201d statusu il\u0259 deyil, \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus psixoloji d\u00fcnyas\u0131, f\u0259rdi imkanlar\u0131, maraqlar\u0131 v\u0259 sosial t\u0259cr\u00fcb\u0259si olan \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi q\u0259bul etm\u0259k m\u00fcasir pedaqoji d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259ndir.<\/p>\n<p><strong>T\u0259hsil v\u0259 c\u0259miyy\u0259t m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>Hikm\u0259t \u018flizad\u0259nin elmi f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 t\u0259hsilin sosial mahiyy\u0259tin\u0259 diqq\u0259t d\u0259 x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Q. Abbasova v\u0259 R. Mahmudova il\u0259 birg\u0259 m\u00fc\u0259llifi oldu\u011fu\u00a0\u201cT\u0259hsilin sosial-pedaqoji m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri\u201d\u00a0d\u0259rs v\u0259saiti bu bax\u0131mdan diqq\u0259t\u0259layiqdir.<\/p>\n<p>T\u0259hsil he\u00e7 vaxt yaln\u0131z m\u0259kt\u0259b, universitet v\u0259 ya auditoriya daxilind\u0259 ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259 olmay\u0131b. T\u0259hsil c\u0259miyy\u0259tin sosial strukturundan, ail\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259n, m\u0259d\u0259ni m\u00fchitd\u0259n, iqtisadi reall\u0131qlardan, m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rd\u0259n v\u0259 insan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259n t\u0259sirl\u0259nir. Eyni zamanda t\u0259hsil \u00f6z\u00fc d\u0259 c\u0259miyy\u0259tin g\u0259l\u0259c\u0259k simas\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n \u0259n g\u00fccl\u00fc vasit\u0259l\u0259rd\u0259n biridir.<\/p>\n<p>Bu qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00fcnasib\u0259t pedaqogikan\u0131n sosial m\u0259suliyy\u0259tini meydana \u00e7\u0131xar\u0131r. M\u00fc\u0259llim yaln\u0131z \u015fagird\u0259 d\u0259rs ke\u00e7mir; o, g\u0259l\u0259c\u0259k c\u0259miyy\u0259tin insan\u0131n\u0131 formala\u015fd\u0131r\u0131r. Universitet professoru yaln\u0131z m\u00fct\u0259x\u0259ssis haz\u0131rlam\u0131r; o, m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada h\u0259min m\u00fct\u0259x\u0259ssisin d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, elmi etikas\u0131n\u0131n v\u0259 pe\u015f\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin formala\u015fmas\u0131na t\u0259sir edir.<\/p>\n<p>Hikm\u0259t \u018flizad\u0259nin pedaqoji f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 bu prizmadan baxd\u0131qda onun elmi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 m\u00fc\u0259llimlik missiyas\u0131n\u0131n eyni m\u0259ntiq\u0259 s\u00f6yk\u0259ndiyini g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr: insan\u0131n inki\u015faf\u0131 v\u0259 bu inki\u015faf\u0131n c\u0259miyy\u0259tin t\u0259r\u0259qqisin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si.<\/p>\n<p><strong>\u015e\u0259xsiyy\u0259t v\u0259 \u0259dal\u0259t<\/strong><\/p>\n<p>H\u0259r bir alim haqq\u0131nda dan\u0131\u015fark\u0259n onun elmi \u0259s\u0259rl\u0259rini sadalamaq asand\u0131r. Lakin \u015f\u0259xsiyy\u0259t haqq\u0131nda dan\u0131\u015fmaq daha \u00e7\u0259tindir. \u00c7\u00fcnki \u015f\u0259xsiyy\u0259t yaln\u0131z bioqrafik faktlardan ibar\u0259t deyil. Onun \u0259sl portreti insanlarla m\u00fcnasib\u0259td\u0259, prinsipial q\u0259rarlarda, \u00e7\u0259tin m\u0259qamlardak\u0131 davran\u0131\u015fda v\u0259 m\u0259n\u0259vi m\u00f6vqed\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n<p>Hikm\u0259t \u018flizad\u0259si tan\u0131yanlar\u0131n onu \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi b\u00f6y\u00fck n\u00fcfuz sahibi v\u0259 \u0259dal\u0259t n\u00fcmun\u0259si kimi s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndirm\u0259si bu bax\u0131mdan x\u00fcsusi m\u0259na da\u015f\u0131y\u0131r. N\u00fcfuz v\u0259 v\u0259zif\u0259 eyni anlay\u0131\u015f deyil. V\u0259zif\u0259 insana m\u00fc\u0259yy\u0259n s\u0259lahiyy\u0259t ver\u0259 bil\u0259r, lakin n\u00fcfuz yaln\u0131z etimadla qazan\u0131l\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n bir alim\u0259, m\u00fc\u0259llim\u0259 v\u0259 r\u0259hb\u0259r\u0259 h\u00f6rm\u0259t etm\u0259si onun tutdu\u011fu v\u0259zif\u0259d\u0259n daha \u00e7ox, h\u0259min v\u0259zif\u0259ni nec\u0259 icra etm\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fdal\u0259t d\u0259 burada m\u00fch\u00fcm meyara \u00e7evrilir. Pedaqoji m\u00fchitd\u0259 \u0259dal\u0259t yaln\u0131z qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259nin obyektivliyi dem\u0259k deyil. \u018fdal\u0259t h\u0259r bir insana onun \u015f\u0259xsiyy\u0259tin\u0259 h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015fmaq, fikir m\u00fcxt\u0259lifliyin\u0259 d\u00f6z\u00fcml\u00fc olmaq, haqq\u0131 haqs\u0131zdan ay\u0131rmaq, \u015f\u0259xsi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259 pe\u015f\u0259kar m\u00f6vqeni qar\u0131\u015fd\u0131rmamaqd\u0131r.<\/p>\n<p>Alim \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin n\u00fcfuzu da m\u0259hz bel\u0259 m\u0259n\u0259vi prinsipl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulur. Elmi adlar insan\u0131n c\u0259miyy\u0259td\u0259ki yerini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259 bil\u0259r, amma onun insan kimi d\u0259y\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n elmi titul deyil. \u018fsl d\u0259y\u0259r bilikl\u0259 davran\u0131\u015f\u0131n, pe\u015f\u0259karl\u0131qla vicdan\u0131n, prinsipiall\u0131qla insansev\u0259rliyin v\u0259hd\u0259tind\u0259n yaran\u0131r.<\/p>\n<p>Bu bax\u0131mdan Hikm\u0259t \u018flizad\u0259nin portretind\u0259 alimlik v\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259t anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131n yana\u015f\u0131 \u00e7\u0259kilm\u0259si t\u0259sad\u00fcfi deyil. \u00c7\u00fcnki onun f\u0259aliyy\u0259tini yaln\u0131z elmi n\u0259tic\u0259l\u0259rl\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaq h\u0259min portretin \u0259n m\u00fch\u00fcm t\u0259r\u0259fl\u0259rind\u0259n birini \u2013 insan faktorunu k\u00f6lg\u0259d\u0259 qoyard\u0131.<\/p>\n<p><strong>M\u00fc\u0259llim \u015f\u0259xsiyy\u0259ti v\u0259 m\u0259n\u0259vi m\u0259suliyy\u0259t<\/strong><\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llimlik s\u0259n\u0259tinin \u0259n b\u00f6y\u00fck \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc onun insan h\u0259yat\u0131na birba\u015fa t\u0259sir etm\u0259sidir. M\u00fc\u0259llimin dediyi bir s\u00f6z, verdiyi bir istiqam\u0259t, g\u00f6st\u0259rdiyi bir m\u00fcnasib\u0259t ill\u0259r sonra bel\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259nin v\u0259 ya \u015fagirdin yadda\u015f\u0131nda qala bil\u0259r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n m\u00fc\u0259llim \u00f6z s\u00f6z\u00fcn\u00fcn v\u0259 davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n m\u0259suliyy\u0259tini d\u0259rk etm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Professor Hikm\u0259t \u018flizad\u0259nin uzunm\u00fcdd\u0259tli pedaqoji f\u0259aliyy\u0259ti bu missiyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rini \u0259hat\u0259 edir. M\u0259kt\u0259b m\u00fc\u0259llimliyind\u0259n universitet auditoriyas\u0131na, assistentlikd\u0259n professorlu\u011fa q\u0259d\u0259r uzanan yol \u0259slind\u0259 bir missiyan\u0131n davam\u0131d\u0131r: insan yeti\u015fdirm\u0259k.<\/p>\n<p>Bu missiyan\u0131n mahiyy\u0259ti yaln\u0131z informasiya \u00f6t\u00fcrm\u0259kd\u0259n ibar\u0259t deyil. M\u00fc\u0259llim t\u0259l\u0259b\u0259sin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259yi, sual verm\u0259yi, m\u00fcbahis\u0259 etm\u0259yi, s\u00fcbuta \u0259saslanma\u011f\u0131, elmi v\u0259 m\u0259n\u0259vi m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131ma\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259tm\u0259lidir. \u018fg\u0259r t\u0259hsil insan\u0131 yaln\u0131z m\u00fc\u0259yy\u0259n bilikl\u0259rl\u0259 t\u0259min edir, lakin onda m\u00fcst\u0259qil d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 v\u0259 m\u0259suliyy\u0259t hissi formala\u015fd\u0131rm\u0131rsa, h\u0259min t\u0259hsilin m\u0259qs\u0259di tam realla\u015fm\u0131\u015f hesab edil\u0259 bilm\u0259z.<\/p>\n<p>Bu bax\u0131mdan professorun auditoriyadak\u0131 f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 elmi \u0259s\u0259rl\u0259ri aras\u0131nda da m\u00fc\u0259yy\u0259n bir v\u0259hd\u0259t yaran\u0131r. Kitab v\u0259 monoqrafiya elmi fikri geni\u015f oxucu v\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssis \u00e7evr\u0259sin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131rsa, m\u00fc\u0259llim h\u0259min fikrin canl\u0131 \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259sil\u0259 yeni n\u0259sl\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sini t\u0259min edir.<\/p>\n<p><strong>\u0130ctimai xadim kimi alim<\/strong><\/p>\n<p>Hikm\u0259t \u018flizad\u0259nin f\u0259aliyy\u0259tinin m\u00fch\u00fcm istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 onun ictimai f\u0259aliyy\u0259tidir. Elm v\u0259 T\u0259hsil Nazirliyi yan\u0131nda \u0130ctimai \u015euran\u0131n s\u0259dri kimi f\u0259aliyy\u0259ti alimin elmi v\u0259 pedaqoji t\u0259cr\u00fcb\u0259sinin ictimai m\u00fcst\u0259viy\u0259 \u00e7\u0131xmas\u0131 bax\u0131mndan \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir.<\/p>\n<p>M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 alim yaln\u0131z kabinetd\u0259 v\u0259 ya auditoriyada qalan m\u00fct\u0259x\u0259ssis ola bilm\u0259z. Elm v\u0259 t\u0259hsil c\u0259miyy\u0259tin g\u0259l\u0259c\u0259yi il\u0259 birba\u015fa ba\u011fl\u0131 oldu\u011fundan aliml\u0259rin ictimai prosesl\u0259rd\u0259 m\u00f6vqeyi x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan alim \u00fc\u00e7\u00fcn ictimai m\u0259suliyy\u0259t daha b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. \u00c7\u00fcnki t\u0259hsill\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rarlar yaln\u0131z bu g\u00fcn\u00fcn deyil, g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259rin d\u0259 intellektual v\u0259 m\u0259n\u0259vi inki\u015faf\u0131na t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>\u0130ctimai \u015eurada r\u0259hb\u0259r kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259k d\u0259 m\u0259hz bel\u0259 bir m\u0259suliyy\u0259t t\u0259l\u0259b edir. Burada elmi bilikl\u0259 yana\u015f\u0131, dinl\u0259m\u0259k bacar\u0131\u011f\u0131, m\u00fcxt\u0259lif m\u00f6vqel\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 almaq, obyektiv yana\u015fmaq, probleml\u0259rin mahiyy\u0259tini d\u00fczg\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k v\u0259 ictimai mara\u011f\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0259km\u0259k vacibdir.<\/p>\n<p>Bu m\u0259qamda Hikm\u0259t \u018flizad\u0259nin alim, pedaqoq v\u0259 ictimai xadim kimi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri bir n\u00f6qt\u0259d\u0259 birl\u0259\u015fir:\u00a0m\u0259suliyy\u0259t. Alim elmi h\u0259qiq\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131nda, m\u00fc\u0259llim t\u0259l\u0259b\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131nda, ictimai xadim is\u0259 c\u0259miyy\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Bu \u00fc\u00e7 m\u0259suliyy\u0259t bir \u015f\u0259xsiyy\u0259td\u0259 birl\u0259\u015fdikd\u0259 onun f\u0259aliyy\u0259tinin ictimai \u0259h\u0259miyy\u0259ti daha da art\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Elmi irsin \u0259sas d\u0259y\u0259ri: insan<\/strong><\/p>\n<p>Hikm\u0259t \u018flizad\u0259nin elmi-pedaqoji f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 \u00fcmumi n\u0259z\u0259r sald\u0131qda m\u00fcxt\u0259lif m\u00f6vzular\u0131n v\u0259 probleml\u0259rin arxas\u0131nda bir \u0259sas ideyan\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr:\u00a0insan\u0131 anlamaq v\u0259 onun inki\u015faf\u0131na xidm\u0259t etm\u0259k.<\/p>\n<p>Pedaqogikan\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 insan dayan\u0131r. Psixologiyan\u0131n \u0259sas t\u0259dqiqat obyekti d\u0259 insand\u0131r. T\u0259hsilin sosial mahiyy\u0259ti d\u0259 n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 insan\u0131n c\u0259miyy\u0259t daxilind\u0259 formala\u015fmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Dem\u0259li, bu elml\u0259rin m\u00fcxt\u0259lif istiqam\u0259tl\u0259ri bir n\u00f6qt\u0259d\u0259 \u2013 \u015f\u0259xsiyy\u0259t anlay\u0131\u015f\u0131nda qovu\u015fur.<\/p>\n<p>Bu bax\u0131mdan Hikm\u0259t \u018flizad\u0259nin elmi irsini yaln\u0131z ayr\u0131-ayr\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rin m\u0259cmusu kimi deyil, insan\u0131n t\u0259hsil v\u0259 sosial m\u00fchit daxilind\u0259 inki\u015faf\u0131n\u0131 anlama\u011fa y\u00f6n\u0259lmi\u015f elmi axtar\u0131\u015flar\u0131n b\u00fct\u00f6v sistemi kimi n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>\u018fs\u0259rl\u0259rin m\u00fcxt\u0259lifliyi d\u0259 bunu g\u00f6st\u0259rir. Monoqrafiya elmi problemin d\u0259rinlikl\u0259rin\u0259 getm\u0259k imkan\u0131 yarad\u0131r, d\u0259rs v\u0259saiti elmi bilikl\u0259ri t\u0259dris prosesin\u0259 g\u0259tirir, metodik t\u00f6vsiy\u0259 h\u0259min bilikl\u0259rin praktik t\u0259tbiqin\u0259 k\u00f6m\u0259k edir, proqram is\u0259 t\u0259hsilin sistemli t\u0259\u015fkilin\u0259 xidm\u0259t edir. Bel\u0259likl\u0259, elmi f\u0259aliyy\u0259t yaln\u0131z n\u0259z\u0259ri n\u0259tic\u0259 il\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r; n\u0259z\u0259riyy\u0259d\u0259n t\u0259dris\u0259, t\u0259drisd\u0259n praktikaya do\u011fru h\u0259r\u0259k\u0259t edir.<\/p>\n<p><strong>Elmi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 elmi m\u0259d\u0259niyy\u0259t<\/strong><\/p>\n<p>Alimin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda h\u0259mm\u00fc\u0259lliflik faktlar\u0131 da onun elmi f\u0259aliyy\u0259tinin m\u00fch\u00fcm x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir. Elmi fikir he\u00e7 vaxt tamamil\u0259 t\u0259crid olunmu\u015f \u015f\u0259kild\u0259 inki\u015faf etmir. M\u00fcxt\u0259lif bax\u0131\u015flar\u0131n qar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131, fikir m\u00fcbadil\u0259si, elmi polemika v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q elmin inki\u015faf\u0131n\u0131n t\u0259bii \u015f\u0259rtl\u0259ridir.<\/p>\n<p>Hikm\u0259t \u018flizad\u0259nin m\u00fcxt\u0259lif alim v\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131larla birg\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259r haz\u0131rlamas\u0131 onun elmi f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 kollektiv d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin d\u0259 yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. Bu is\u0259 pedaqogika v\u0259 psixologiya kimi insan\u0131 \u00e7ox\u015fax\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 ara\u015fd\u0131ran elml\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusil\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir.<\/p>\n<p>Bir insan\u0131 yaln\u0131z bir elm sah\u0259sinin s\u0259rh\u0259dl\u0259ri daxilind\u0259 izah etm\u0259k \u00e7ox zaman m\u00fcmk\u00fcn olmur. \u015e\u0259xsiyy\u0259tin formala\u015fmas\u0131nda psixoloji amill\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, ail\u0259, m\u0259kt\u0259b, sosial m\u00fchit, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 dig\u0259r amill\u0259r d\u0259 rol oynay\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n elmi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q yaln\u0131z metodoloji \u00fcst\u00fcnl\u00fck deyil, h\u0259m d\u0259 obyektin m\u00fcr\u0259kk\u0259bliyind\u0259n do\u011fan z\u0259rur\u0259tdir.<\/p>\n<p><strong>Bir \u00f6mr\u00fcn d\u00f6rd simas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Hikm\u0259t \u018flizad\u0259nin h\u0259yat v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 b\u00fct\u00f6v \u015f\u0259kild\u0259 n\u0259z\u0259r sald\u0131qda onun portretind\u0259 d\u00f6rd \u0259sas siman\u0131n bir-birin\u0259 qovu\u015fdu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fck: alim, pedaqoq, \u015f\u0259xsiyy\u0259t v\u0259 ictimai xadim.<\/p>\n<p>Alim kimi\u00a0o, elmi probleml\u0259rin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na, pedaqogika v\u0259 psixologiya sah\u0259sind\u0259 elmi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin inki\u015faf\u0131na t\u00f6hf\u0259 verib.<\/p>\n<p>Pedaqoq kimi\u00a0o, \u00f6mr\u00fcn\u00fcn b\u00f6y\u00fck hiss\u0259sini m\u00fc\u0259llimliy\u0259 v\u0259 universitet t\u0259hsilin\u0259 h\u0259sr edib, m\u00fcxt\u0259lif n\u0259sill\u0259rin yeti\u015fm\u0259sind\u0259 i\u015ftirak edib.<\/p>\n<p>\u015e\u0259xsiyy\u0259t kimi\u00a0onun obraz\u0131nda n\u00fcfuz, prinsipiall\u0131q v\u0259 \u0259dal\u0259t kimi m\u0259n\u0259vi keyfiy\u0259tl\u0259r \u00f6n plana \u00e7\u0131x\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130ctimai xadim kimi\u00a0is\u0259 elmi v\u0259 pedaqoji t\u0259cr\u00fcb\u0259sini daha geni\u015f ictimai m\u00fcst\u0259vid\u0259 t\u0259hsil m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin m\u00fczakir\u0259sin\u0259 v\u0259 h\u0259llin\u0259 y\u00f6n\u0259ldir.<\/p>\n<p>Bu d\u00f6rd c\u0259h\u0259ti bir-birind\u0259n ay\u0131rmaq \u0259slind\u0259 m\u00fcmk\u00fcn deyil. \u00c7\u00fcnki onun alimliyi pedaqoji t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259n, pedaqoqlu\u011fu \u015f\u0259xsiyy\u0259tind\u0259n, ictimai f\u0259aliyy\u0259ti is\u0259 h\u0259m alimliyind\u0259n, h\u0259m d\u0259 pedaqoji m\u00f6vqeyind\u0259n qidalan\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Zaman\u0131n d\u0259yi\u015fdirdiyi t\u0259hsil, d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259n m\u00fc\u0259llim missiyas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>1978-ci ild\u0259n bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259hsil d\u00fcnyas\u0131nda \u00e7ox \u015fey d\u0259yi\u015fib. C\u0259miyy\u0259t d\u0259yi\u015fib, texnologiyalar d\u0259yi\u015fib, t\u0259lim metodlar\u0131 d\u0259yi\u015fib, m\u00fc\u0259llim v\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin formalar\u0131 yenil\u0259nib. Lakin m\u00fc\u0259llimlik missiyas\u0131n\u0131n \u0259sas mahiyy\u0259ti d\u0259yi\u015fm\u0259yib: insan\u0131 biliy\u0259, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259y\u0259 v\u0259 m\u0259n\u0259vi kamilliy\u0259 istiqam\u0259tl\u0259ndirm\u0259k.<\/p>\n<p>Hikm\u0259t \u018flizad\u0259nin pe\u015f\u0259kar yolunun uzunlu\u011fu da bu bax\u0131mdan x\u00fcsusi m\u0259na da\u015f\u0131y\u0131r. O, m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vrl\u0259rin t\u0259hsil reall\u0131qlar\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015f, pedaqoji f\u0259aliyy\u0259tin d\u0259yi\u015f\u0259n \u015f\u0259rtl\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 \u00f6z elmi v\u0259 pe\u015f\u0259kar m\u00f6vqeyini qoruyub saxlam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>B\u0259lk\u0259 d\u0259 m\u00fc\u0259llim \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin \u0259sas \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc el\u0259 bundad\u0131r: zaman\u0131n d\u0259yi\u015fm\u0259sin\u0259 baxmayaraq, onun \u0259sas d\u0259y\u0259rl\u0259ri d\u0259yi\u015fmir. Elm\u0259 h\u00f6rm\u0259t, t\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 m\u00fcnasib\u0259t, \u0259dal\u0259t hissi, m\u0259suliyy\u0259t v\u0259 insan yeti\u015fdirm\u0259k arzusu m\u00fc\u0259llimlik missiyas\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259n s\u00fctunlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>N\u0259tic\u0259: Elm\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n \u00f6m\u00fcr<\/strong><\/p>\n<p>Hikm\u0259t \u018flizad\u0259nin h\u0259yat yoluna n\u0259z\u0259r salark\u0259n qar\u015f\u0131ya ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 uzun v\u0259 z\u0259ngin bir elmi-pedaqoji f\u0259aliyy\u0259t m\u0259nz\u0259r\u0259si \u00e7\u0131x\u0131r. 1978-ci ild\u0259 m\u00fc\u0259llimlikd\u0259n ba\u015flayan yol 1984-c\u00fc ild\u0259n Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 davam edib, assistentlikd\u0259n professorlu\u011fa q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259lib, elmi yarad\u0131c\u0131l\u0131q v\u0259 ictimai f\u0259aliyy\u0259tl\u0259 daha da geni\u015fl\u0259nib.<\/p>\n<p>Lakin bu yolu yaln\u0131z tarixl\u0259r, v\u0259zif\u0259l\u0259r v\u0259 elmi titullarla ifad\u0259 etm\u0259k onun mahiyy\u0259tini tam \u0259ks etdirm\u0259z. \u00c7\u00fcnki bu bioqrafiyan\u0131n \u0259sas x\u0259tti v\u0259zif\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri deyil,\u00a0elm\u0259 v\u0259 t\u0259hsil\u0259 s\u0259daq\u0259tin davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>100-d\u0259n art\u0131q elmi \u0259s\u0259r, kitablar, d\u0259rs v\u0259saitl\u0259ri, monoqrafiyalar, proqramlar v\u0259 metodik t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r bir alimin elmi m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. Lakin onun \u0259n b\u00f6y\u00fck \u0259s\u0259ri, b\u0259lk\u0259 d\u0259, yaln\u0131z kitab s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 axtar\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Alimin \u0259sl irsi onun yeti\u015fdirdiyi t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rd\u0259, formala\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 elmi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259d\u0259, t\u0259hsil\u0259 g\u0259tirdiyi bax\u0131\u015flarda v\u0259 insanlarla m\u00fcnasib\u0259tind\u0259 ya\u015fama\u011fa davam edir.<\/p>\n<p>Hikm\u0259t \u018flizad\u0259nin portretind\u0259 alimlikl\u0259 m\u00fc\u0259llimlik, m\u00fc\u0259llimlikl\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259t, \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259 ictimai m\u0259suliyy\u0259t bir-birini tamamlay\u0131r. Bu v\u0259hd\u0259t onun f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fck qazand\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fsl alim yaln\u0131z bilik toplayan v\u0259 onu yaz\u0131ya \u00e7evir\u0259n insan deyil. O, biliyin m\u0259suliyy\u0259tini da\u015f\u0131y\u0131r. \u018fsl m\u00fc\u0259llim yaln\u0131z \u00f6yr\u0259d\u0259n deyil, \u00f6yr\u0259tdiyi insan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259 cavabdeh olan \u015f\u0259xsdir. \u018fsl ictimai xadim yaln\u0131z m\u00f6vqe tutan deyil, tutdu\u011fu m\u00f6vqeyin arxas\u0131nda m\u0259n\u0259vi v\u0259 pe\u015f\u0259kar m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131yan insand\u0131r. \u018fsl \u015f\u0259xsiyy\u0259t is\u0259 b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 bir araya g\u0259tir\u0259 bil\u0259n, elmi n\u00fcfuzunu m\u0259n\u0259vi n\u00fcfuzla tamamlayan insand\u0131r.<\/p>\n<p>Hikm\u0259t \u018flizad\u0259nin \u00f6m\u00fcr yolu bu m\u0259nada yaln\u0131z bir professorun, bir pedaqoqun v\u0259 bir alimin bioqrafiyas\u0131 deyil. Bu,\u00a0elm\u0259 inam\u0131n, m\u00fc\u0259llimlik m\u0259suliyy\u0259tinin, \u0259dal\u0259t\u0259 s\u0259daq\u0259tin v\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 xidm\u0259t d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin bir insan \u00f6mr\u00fcnd\u0259 nec\u0259 birl\u0259\u015f\u0259 bildiyini g\u00f6st\u0259r\u0259n h\u0259yat salnam\u0259sidir. V\u0259 b\u0259lk\u0259 d\u0259 bir alim haqq\u0131nda deyil\u0259 bil\u0259c\u0259k \u0259n qiym\u0259tli s\u00f6z budur: onun ad\u0131 yaln\u0131z yazd\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rin \u00fcz qab\u0131\u011f\u0131nda deyil,\u00a0insanlar\u0131n yadda\u015f\u0131nda, yeti\u015fdirdiyi n\u0259slin d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sind\u0259 v\u0259 xidm\u0259t etdiyi elmin g\u0259l\u0259c\u0259yind\u0259 ya\u015fay\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u018fziz Hikm\u0259t m\u00fc\u0259llim!<\/strong><\/p>\n<p>Bu g\u00fcn Sizin do\u011fum g\u00fcn\u00fcn\u00fczd\u00fcr. 70 illik \u00f6m\u00fcr yolunuza n\u0259z\u0259r salark\u0259n qar\u015f\u0131m\u0131zda yaln\u0131z z\u0259ngin elmi yarad\u0131c\u0131l\u0131q yolu ke\u00e7mi\u015f bir pedaqoq-alimin deyil, \u00f6mr\u00fcn\u00fc elm\u0259, t\u0259hsil\u0259 v\u0259 insan yeti\u015fdirm\u0259y\u0259 h\u0259sr etmi\u015f b\u00f6y\u00fck bir \u015f\u0259xsiyy\u0259tin obraz\u0131 canlan\u0131r.<\/p>\n<p>1978-ci ild\u0259 m\u00fc\u0259llim kimi ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131z yol bu g\u00fcn d\u0259 davam edir. O yolun \u00fcz\u0259rind\u0259 ill\u0259rin t\u0259cr\u00fcb\u0259si, y\u00fczl\u0259rl\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259nin yadda\u015f\u0131, elmi \u0259s\u0259rl\u0259rinizin izi, h\u0259mkarlar\u0131n\u0131z\u0131n h\u00f6rm\u0259ti v\u0259 Sizi tan\u0131yan insanlar\u0131n etimad\u0131 var. Bu yolun \u0259n qiym\u0259tli c\u0259h\u0259ti is\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131n\u0131z adlar\u0131n deyil,\u00a0insanlara qazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u00a0\u00e7oxlu\u011fudur.<\/p>\n<p>Siz\u0259 yeni ya\u015f\u0131n\u0131zda ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 m\u00f6hk\u0259m cansa\u011fl\u0131\u011f\u0131, k\u00f6n\u00fcl rahatl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 ail\u0259nizl\u0259 birlikd\u0259 uzun, m\u0259nal\u0131 v\u0259 i\u015f\u0131ql\u0131 \u00f6m\u00fcr arzulay\u0131r\u0131q. Arzu edirik ki, elm\u0259 xidm\u0259t etm\u0259kd\u0259n ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z m\u0259n\u0259vi z\u00f6vq he\u00e7 zaman azalmas\u0131n, yeni ideyalar\u0131n\u0131z, t\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131z v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131q enerjiniz daim olsun.<\/p>\n<p>Arzu edirik ki, ill\u0259r Sizin \u00fc\u00e7\u00fcn yaln\u0131z ya\u015f\u0131n g\u00f6st\u0259ricisi deyil,\u00a0daha b\u00f6y\u00fck elmi v\u0259 m\u0259n\u0259vi m\u00fcdrikliyin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131\u00a0olsun. Q\u0259lbinizd\u0259 m\u00fc\u0259llimlik h\u0259v\u0259si, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nizd\u0259 alim axtar\u0131\u015f\u0131, s\u00f6z\u00fcn\u00fczd\u0259 \u0259dal\u0259t v\u0259 insanlara m\u00fcnasib\u0259tinizd\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259ki s\u0259mimiyy\u0259t ya\u015fas\u0131n.<\/p>\n<p>Siz\u0259 el\u0259 bir \u00f6m\u00fcr arzulay\u0131r\u0131q ki, yaz\u0131lmam\u0131\u015f \u0259s\u0259rl\u0259riniz yaz\u0131lanlardan, qar\u015f\u0131da duran elmi ideyalar\u0131n\u0131z gerid\u0259 qalanlardan \u00e7ox olsun. \u00c7\u00fcnki elm adam\u0131n\u0131n \u0259n g\u00f6z\u0259l ya\u015f\u0131 onun h\u0259l\u0259 dem\u0259y\u0259 s\u00f6z\u00fc, yazma\u011fa fikri v\u0259 yeti\u015fdirm\u0259y\u0259 insanlar\u0131 oldu\u011fu ya\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Qoy bundan sonrak\u0131 ill\u0259riniz d\u0259 elm\u0259 xidm\u0259t etdiyiniz, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rinizin u\u011furlar\u0131ndan sevindiyiniz, h\u0259mkarlar\u0131n\u0131z\u0131n h\u00f6rm\u0259tini hiss etdiyiniz, do\u011fmalar\u0131n\u0131z\u0131n sevgisi il\u0259 \u0259hat\u0259 olundu\u011funuz ill\u0259r olsun. V\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck arzumuz budur:\u00a0Sizin ad\u0131n\u0131z yaln\u0131z elmi \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 deyil, yeti\u015fdirdiyiniz insanlar\u0131n u\u011furlar\u0131nda, onlar\u0131n yadda\u015f\u0131nda v\u0259 Az\u0259rbaycan pedaqoji fikrinin g\u0259l\u0259c\u0259yind\u0259 ya\u015fas\u0131n.<\/p>\n<p><strong>70 ya\u015f\u0131n\u0131z m\u00fcbar\u0259k olsun, Hikm\u0259t m\u00fc\u0259llim!<\/strong><\/p>\n<p>Qoy bundan sonrak\u0131 \u00f6mr\u00fcn\u00fcz d\u0259 ke\u00e7diyiniz yol q\u0259d\u0259r m\u0259nal\u0131, yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u0259s\u0259rl\u0259r q\u0259d\u0259r z\u0259ngin, \u015f\u0259xsiyy\u0259tiniz q\u0259d\u0259r i\u015f\u0131ql\u0131 olsun.<\/p>\n<p>Yeni ya\u015f\u0131n\u0131z m\u00fcbar\u0259k, d\u0259y\u0259rli m\u00fc\u0259llim!<\/p>\n<p>Tanr\u0131 Sizi qorusun!<\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/11.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-23257\" src=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/11-300x214.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"214\" srcset=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/11-300x214.jpg 300w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/11-1024x731.jpg 1024w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/11-768x549.jpg 768w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/11-75x55.jpg 75w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/11.jpg 1484w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>KAMAL CAMALOV,<\/strong><\/p>\n<p><strong>PEDAQOG\u0130KA ELML\u018fR\u0130 DOKTORU<\/strong><\/p>\n<p><strong>NAX\u00c7IVAN M\u00dc\u018fLL\u0130ML\u018fR \u0130NST\u0130TUTUNUN PROFESSORU<\/strong><\/p>\n<p><strong>AZ\u018fRBAYCAN RESPUBL\u0130KASININ \u018fM\u018fKDAR M\u00dc\u018fLL\u0130M\u0130<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u201cQIZIL Q\u018fL\u018fM\u201d M\u00dcKAFATI LAUREATI<\/strong><\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"23256\">Yaz\u0131ya 15 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hikm\u0259t \u018flizad\u0259nin 70 illik yubileyi m\u00fcnasib\u0259til\u0259&#8230;\u00a0 \u0130nsan\u0131n \u00f6mr\u00fcn\u00fc yaln\u0131z ke\u00e7diyi v\u0259zif\u0259l\u0259rin, qazand\u0131\u011f\u0131 elmi adlar\u0131n, yazd\u0131\u011f\u0131 kitablar\u0131n v\u0259 tutdu\u011fu m\u00f6vqel\u0259rin ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u00f6l\u00e7m\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. B\u00fct\u00fcn bunlar, \u0259lb\u0259tt\u0259, bir \u00f6mr\u00fcn g\u00f6r\u00fcn\u0259n t\u0259r\u0259fl\u0259ridir. Lakin \u015f\u0259xsiyy\u0259tin \u0259sl d\u0259y\u0259ri onun yaratd\u0131\u011f\u0131 m\u0259n\u0259vi m\u00fchitd\u0259, yeti\u015fdirdiyi insanlarda, elm\u0259 v\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 verdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259rd\u0259, \u0259n ba\u015fl\u0131cas\u0131 is\u0259 arxada qoydu\u011fu intellektual v\u0259 m\u0259n\u0259vi izd\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":23258,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[3,21],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23256"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23256"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23256\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23259,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23256\/revisions\/23259"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/23258"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23256"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23256"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23256"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}