{"id":7188,"date":"2014-12-08T16:02:32","date_gmt":"2014-12-08T12:02:32","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=7188"},"modified":"2014-12-08T16:02:32","modified_gmt":"2014-12-08T12:02:32","slug":"fariz-bayramov-bulbulu-oldurm%c9%99k-harper-li","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=7188","title":{"rendered":"Fariz Bayramov &#8212; &#8220;B\u00fclb\u00fcl\u00fc \u00f6ld\u00fcrm\u0259k&#8221; Harper Li"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/0a100bb9e186eafa03d085da265cace5.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignright wp-image-7189 size-full\" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/0a100bb9e186eafa03d085da265cace5.jpg\" alt=\"0a100bb9e186eafa03d085da265cace5\" width=\"270\" height=\"450\" srcset=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/0a100bb9e186eafa03d085da265cace5.jpg 270w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/0a100bb9e186eafa03d085da265cace5-180x300.jpg 180w\" sizes=\"(max-width: 270px) 100vw, 270px\" \/><\/a><\/p>\n<p>M\u0259n\u0259 n\u0259 zaman sual edils\u0259 ki \u201cOxudu\u011fun kitablardan s\u0259nin h\u0259yat\u0131na \u0259n \u00e7ox t\u0259sir ed\u0259n kitab hans\u0131d\u0131?\u201d , m\u00fctl\u0259q ilk cavab\u0131m \u201c B\u00fclb\u00fcl\u00fc \u00f6ld\u00fcrm\u0259k \u201c olar. Yanl\u0131\u015f anlamay\u0131n, bu kitabdak\u0131 c\u00fcml\u0259l\u0259r birba\u015fa h\u0259yat f\u0259ls\u0259f\u0259sind\u0259n b\u0259hs ed\u0259n q\u0259liz c\u00fcml\u0259l\u0259r deyil. Bu kitab 8 ya\u015fl\u0131 bir q\u0131zc\u0131\u011faz\u0131n dilind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131lan, h\u0259yata u\u015faqlar\u0131n g\u00f6z\u00fc il\u0259 baxan, u\u015faqlar\u0131n dili il\u0259 h\u0259yat\u0131 anladan, valideyn- \u00f6vlad m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259n tutmu\u015f m\u00fc\u0259llim-\u015fagird, hakim-m\u0259hkum, varl\u0131-kas\u0131b v\u0259 \u0259n \u0259sas\u0131 is\u0259 a\u011fd\u0259rili v\u0259 qarad\u0259rili m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259d\u0259k h\u0259r \u015fey\u0259 u\u015faq g\u00f6z\u00fc il\u0259 baxaraq, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 b\u00f6y\u00fckl\u0259rin anlatd\u0131qlar\u0131ndan daha yax\u015f\u0131 ba\u015fa salaraq \u00f6yr\u0259d\u0259n bir kitabd\u0131r.<span id=\"more-1016\"><\/span><\/p>\n<p>\u018fvv\u0259lc\u0259 siz\u0259 \u0259s\u0259rin yazar\u0131 v\u0259 tarixi haqda q\u0131saca m\u0259lumat verim. Xan\u0131m Harper Li, 1926-c\u0131 ild\u0259 AB\u015e-\u0131n Alabama \u015ftat\u0131nda anadan olub. Hal-haz\u0131rda 88 ya\u015f\u0131ndad\u0131r v\u0259 AB\u015e-da ya\u015fay\u0131r. Xan\u0131m Li indiy\u0259d\u0259k el\u0259 birc\u0259 roman yaz\u0131b v\u0259 el\u0259 bu roman da onu m\u0259\u015fhur edib. \u018fs\u0259r \u00f6z\u00fc 1960-c\u0131 ild\u0259 yay\u0131mlan\u0131b v\u0259 bir il sonra \u201cPultizer\u201d \u0259d\u0259biyyat m\u00fckafat\u0131n\u0131 qazan\u0131b. Ondan da bir il sonra is\u0259 \u0259s\u0259r\u0259 \u00e7\u0259kilmi\u015f eyni adl\u0131 film \u201cOskar\u201d m\u00fckafat\u0131 alm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fs\u0259rin \u00f6z\u00fc v\u0259 m\u0259zmununa g\u0259ldikd\u0259 is\u0259 onu deyim ki, \u0259s\u0259rin ana x\u0259tti irq\u00e7ilik \u0259leyhin\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub. Bel\u0259 ki, Alabama \u015ftat\u0131n\u0131n Meykomb adl\u0131 ki\u00e7ik \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ya\u015fayan \u201c\u0130tig\u00f6z \u201c l\u0259q\u0259bli Skott adl\u0131 8 ya\u015fl\u0131 q\u0131z v\u0259 qarda\u015f\u0131 Cim, bir g\u00fcn x\u0259b\u0259r tuturlar ki, onlar\u0131n atas\u0131na, \u015f\u0259h\u0259r m\u0259hk\u0259m\u0259sind\u0259 v\u0259kil i\u015fl\u0259y\u0259n Attikus Fin\u00e7\u0259 bir z\u0259ncini m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k h\u0259val\u0259 olunub. T\u0259s\u0259vv\u00fcr edin ki, hadis\u0259l\u0259r \u00f6t\u0259n \u0259srin 30-cu ill\u0259rind\u0259 c\u0259r\u0259yan edir v\u0259 h\u0259r birimiz\u0259 m\u0259lumdur ki, h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 AB\u015e- da h\u0259l\u0259 z\u0259ncil\u0259rin h\u00fcquqlar\u0131 indiki kimi qorunmurdu. Onlar indiki kimi azad deyidil\u0259r v\u0259 ist\u0259nil\u0259n m\u0259hk\u0259m\u0259 i\u015fi z\u0259ncil\u0259rin m\u0259\u011flubiyy\u0259ti il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nirdi. Ciml\u0259 Skott balacad\u0131rlar, onlar m\u0259s\u0259l\u0259nin bu t\u0259r\u0259fini \u00f6zl\u0259ri tam d\u0259rk ed\u0259 bilmirl\u0259r. Amma \u0259trafda h\u0259r k\u0259sin heyr\u0259tli, t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc v\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcf dolu dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 u\u015faqlar\u0131 narahat edir v\u0259 onlar \u00f6z u\u015faq zehinl\u0259ri il\u0259 n\u0259s\u0259 ciddi bir hadis\u0259nin ba\u015f verdiyini d\u0259rk etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131rlar. B\u0259li, m\u0259s\u0259l\u0259 do\u011frudan da ciddidir! Bir ag d\u0259rili v\u0259kil, bir z\u0259ncini m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259c\u0259k. B\u00fct\u00fcn \u015f\u0259h\u0259r art\u0131q indid\u0259n Attikusa nifr\u0259t p\u00fcsk\u00fcr\u00fcr. Kims\u0259 a\u011fl\u0131na ikinci bir variant g\u0259tirm\u0259k bel\u0259 ist\u0259mir: z\u0259nci g\u00fcnahkard\u0131r v\u0259ss\u0259lam! M\u0259hkum z\u0259nci Tom, \u0259slind\u0259 \u00e7ox sakit v\u0259 namuslu bir insand\u0131r. O \u00f6mr\u00fcnd\u0259 kims\u0259ni incitm\u0259yib, Attikus v\u0259 u\u015faqlar\u0131 bunu \u00e7ox g\u00f6z\u0259l bilirl\u0259r. Bir a\u011fd\u0259rili q\u0131z, guya Tomun onu zorlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia edir v\u0259 atas\u0131 Tomu m\u0259h\u0259m\u0259y\u0259 verir. Attikus ela v\u0259kildir, b\u00fct\u00fcn d\u0259lill\u0259ri toplay\u0131b, d\u0259lill\u0259r ham\u0131s\u0131 Tomun g\u00fcnahs\u0131z oldu\u011funu s\u00fcbut edir. Ancaq g\u00f6r\u0259s\u0259n Attikus Tomu xilas ed\u0259 bil\u0259c\u0259kmi?<\/p>\n<p>\u018fs\u0259rd\u0259 Attikusun tez-tez i\u015fl\u0259tdiyi v\u0259 u\u015faqlar\u0131na dediyi bir c\u00fcml\u0259 var : \u201c\u018fg\u0259r qar\u015f\u0131ndak\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259k ist\u0259yirs\u0259ns\u0259, \u00f6z\u00fcn\u00fc onun yerin\u0259 qoy, bir mudd\u0259t o c\u00fcr g\u0259z, dolan\u2026 Onda daha yax\u015f\u0131 anlayarsan\u201d. \u0130ndi siz \u0259ziz oxucular, \u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fc bir ne\u00e7\u0259 d\u0259qiq\u0259lik Ciml\u0259 Skottun yerin\u0259 qoyun. O c\u00fcr \u015f\u0259rtl\u0259r alt\u0131nda, o c\u00fcr c\u0259miyy\u0259td\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn . 8 \u2013 10 ya\u015flar\u0131ndak\u0131 u\u015faqlar\u0131n m\u0259kt\u0259bd\u0259, k\u00fc\u00e7\u0259d\u0259, m\u0259h\u0259ll\u0259d\u0259, \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 hans\u0131 t\u0259zyiql\u0259rl\u0259 rastla\u015fd\u0131qlar\u0131n\u0131, nec\u0259 a\u011f\u0131r s\u00f6zl\u0259r e\u015fitdil\u0259rini t\u0259s\u0259vv\u00fcr edin. T\u0259s\u0259vv\u00fcr etdinizmi \u0259ziz oxucular? \u0130ndi is\u0259 l\u00fctf\u0259n, oz\u00fcn\u00fcz\u00fc bu u\u015faqlar\u0131n atas\u0131n\u0131n yerin\u0259 qoyun. \u00d6vladlar\u0131n\u0131 anas\u0131z b\u00f6ytm\u0259li olan , onlara t\u0259kba\u015f\u0131na t\u0259rbiy\u0259 ver\u0259r\u0259r\u0259k b\u00f6y\u00fcd\u00fcb boya- ba\u015fa \u00e7atd\u0131ran Attikusun yerin\u0259\u2026 Skott anadan olandan bir q\u0259d\u0259r sonra Attikusun h\u0259yat yolda\u015f\u0131 v\u0259fat edib v\u0259 o vaxtdan b\u0259ri Attikus u\u015faqlar\u0131 \u00f6z\u00fc b\u00f6y\u00fctm\u0259li olub. Ona bu yolda k\u00f6m\u0259k ed\u0259n, tam Attikusun ist\u0259diyi t\u0259rbiy\u0259ni a\u015f\u0131layan, u\u015faqlara g\u00f6z b\u0259b\u0259yi kimi baxan ise qulluq\u00e7ular\u0131, ya\u015fl\u0131 z\u0259nci qad\u0131n Kelpurniya olub. Y\u0259qin anlad\u0131n\u0131z ki, bu ail\u0259nin n\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131, n\u0259 d\u0259 onun \u00f6vladlar\u0131 n\u0259inki irq\u00e7i, z\u0259ncil\u0259r\u0259 nifr\u0259t ed\u0259n ola bilm\u0259zdil\u0259r, h\u0259tta \u0259ksin\u0259 z\u0259ncil\u0259ri oz valideynl\u0259rind\u0259n ay\u0131rmayacaq q\u0259d\u0259r \u00e7ox sevirdil\u0259r. \u0130ndi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn bu ata n\u0259l\u0259r \u00e7\u0259km\u0259li olacaq. \u00d6z\u00fcn\u0259 qar\u015f\u0131 b\u00fct\u00fcn mahalda ba\u015f qald\u0131ran nifr\u0259t bir yana, o h\u0259m d\u0259 \u00f6vladlar\u0131n\u0131 qorumal\u0131d\u0131, onlar\u0131 bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259n el\u0259 \u00e7\u0131xartmal\u0131d\u0131 ki, h\u0259m onlara yalan dan\u0131\u015fmal\u0131 olmas\u0131n, do\u011frunu a\u015f\u0131las\u0131n, h\u0259m d\u0259 ki onlar\u0131 alacaqlar\u0131 m\u0259n\u0259vi z\u0259rb\u0259l\u0259rd\u0259n qorusun\u2026 Bir g\u00fcn Skott atas\u0131na dey\u0259nd\u0259 ki, ( Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, \u0259s\u0259rd\u0259 u\u015faqlar atalar\u0131na birba\u015fa ad\u0131 il\u0259 m\u00fcraci\u0259t edirl\u0259r) \u201c Attikus, s\u0259n y\u0259qin ki haql\u0131 deyils\u0259n. Ax\u0131 b\u00fct\u00fcn Meykomb s\u0259ni q\u0131nay\u0131r, s\u0259ni haqs\u0131z hesab edir\u201d, Attikusun 8 ya\u015fl\u0131 q\u0131z\u0131na cavab\u0131 bu olur : \u201cBu i\u015f insaf\u0131m\u0131za qal\u0131b. Onlar\u0131n fikrin\u0259 s\u00f6zs\u00fcz ki h\u00f6rm\u0259t etm\u0259liyik. Ancaq insan\u0131n daxilind\u0259 el\u0259 bir hiss var ki, o kims\u0259nin s\u00f6z\u00fcn\u0259 etina etmir. Bu, onun V\u0130CDANIDIR!\u201d.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn \u0259s\u0259r 8 ya\u015fl\u0131 Skott- un dilind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131l\u0131r. U\u015faq x\u0259yallar\u0131n\u0131n t\u0259r\u0259nn\u00fcm\u00fc il\u0259 z\u0259ngindi bu \u0259s\u0259r. U\u015faqlar\u0131n x\u0259yal d\u00fcnyas\u0131n\u0131n n\u0259l\u0259r\u0259 qadir oldu\u011funu g\u00f6st\u0259r\u0259n, u\u015faqlarla davran\u0131\u015f qaydalar\u0131n\u0131 el\u0259 u\u015faqlar\u0131n \u00f6z dili il\u0259 b\u00f6y\u00fckl\u0259r\u0259 oyr\u0259d\u0259n bir \u0259s\u0259rdir. Bir g\u00fcn d\u0259c\u0259l bibisi o\u011flunu, Attikusu s\u00f6yd\u00fcy\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 k\u00f6t\u0259kl\u0259y\u0259n Skott, \u0259misi Cekin haqs\u0131z irad\u0131 il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131r v\u0259 \u0259misi t\u0259r\u0259find\u0259n c\u0259zaland\u0131r\u0131l\u0131r. Atas\u0131ndan \u00f6mr\u00fc boyu bel\u0259 haqs\u0131zl\u0131q g\u00f6rm\u0259y\u0259n Skott sars\u0131l\u0131r v\u0259 ota\u011fa gir\u0259r\u0259k qap\u0131n\u0131 arxadan ba\u011flay\u0131r. M\u0259d\u0259ni bir centlmen olan \u0259misi birt\u0259h\u0259r onu dil\u0259 tutaraq yan\u0131na girir v\u0259 Skottla olan qisa s\u00f6hb\u0259td\u0259n sonra bu d\u0259f\u0259 \u0259misi sars\u0131laraq otaqdan \u00e7\u0131x\u0131r, Attikusa \u201cqarda\u015f, m\u0259n he\u00e7 vaxt evl\u0259nm\u0259y\u0259c\u0259m. Bird\u0259n u\u015fa\u011f\u0131m olar. S\u0259nin q\u0131z\u0131n indic\u0259 m\u0259n\u0259 el\u0259 bir d\u0259rs verdi ki, h\u0259l\u0259 d\u0259 \u00f6z\u00fcm\u0259 g\u0259l\u0259 bilm\u0259mi\u015f\u0259m\u201d deyir\u2026 O s\u0259hn\u0259ni oxuduqdan sonra, u\u015faqlarla davrn\u0131\u015flar\u0131n\u0131zda k\u00f6kl\u00fc d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r olaca\u011fndan \u0259min\u0259m. C\u0259miyy\u0259td\u0259 h\u0259r \u015fey he\u00e7 d\u0259 g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi deyil, bel\u0259 ki bir g\u00fcn Skott heyr\u0259tl\u0259 \u015fahid olur ki, h\u0259r k\u0259sin \u0259yya\u015f kimi tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 insan\u0131n i\u00e7diyi \u0259slind\u0259 adic\u0259 Koka Kola imi\u015f\u2026<\/p>\n<p>\u018fs\u0259rd\u0259n bir \u00e7ox n\u0259tic\u0259l\u0259r \u00e7\u0131xarmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. B\u00fct\u00fcn n\u0259tic\u0259l\u0259ri saymaq ist\u0259s\u0259m, g\u0259r\u0259k bu yaz\u0131n\u0131 bir bu q\u0259d\u0259r d\u0259 art\u0131ram, ancaq onsuz da a\u011fr\u0131td\u0131\u011f\u0131m ba\u015f\u0131n\u0131z\u0131 bir az daha a\u011fr\u0131tmaq ist\u0259mir\u0259m. \u018fs\u0259rin ana fikri m\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259hz V\u0130CDAN m\u0259s\u0259l\u0259sidir. Y\u00fcz faiz m\u0259\u011flubiyy\u0259tl\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259c\u0259yini bil\u0259- bil\u0259 bu m\u00fcdafi\u0259ni boynuna g\u00f6t\u00fcrm\u0259y\u0259 insanda da\u011f boyda vicdan g\u0259r\u0259kdi, hans\u0131 ki Attikus \u00f6z c\u0131l\u0131z, s\u0131sqa b\u0259d\u0259nind\u0259 o da\u011f boyda vicdan\u0131 da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131!<\/p>\n<p>1863-c\u00fc ild\u0259 Harriyet Bi\u00e7er Stou- nun \u201c Tom day\u0131n\u0131n daxmas\u0131\u201d \u0259s\u0259ri z\u0259ncil\u0259rin azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259sin\u0259 nec\u0259 t\u0259kan vermi\u015fdis\u0259, ondan y\u00fcz il sonra Harper Li- nin \u201cB\u00fclb\u00fcl\u00fc \u00f6ld\u00fcrm\u0259k\u201c roman\u0131 da bir t\u0259kan oldu v\u0259 1963- c\u00fc ild\u0259 Martin L\u00fcter Kinq-in simas\u0131nda azadl\u0131q f\u0259dail\u0259ri yeti\u015fdi.<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"7188\">Yaz\u0131ya 728 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0259n\u0259 n\u0259 zaman sual edils\u0259 ki \u201cOxudu\u011fun kitablardan s\u0259nin h\u0259yat\u0131na \u0259n \u00e7ox t\u0259sir ed\u0259n kitab hans\u0131d\u0131?\u201d , m\u00fctl\u0259q ilk cavab\u0131m \u201c B\u00fclb\u00fcl\u00fc \u00f6ld\u00fcrm\u0259k \u201c olar. Yanl\u0131\u015f anlamay\u0131n, bu kitabdak\u0131 c\u00fcml\u0259l\u0259r birba\u015fa h\u0259yat f\u0259ls\u0259f\u0259sind\u0259n b\u0259hs ed\u0259n q\u0259liz c\u00fcml\u0259l\u0259r deyil. Bu kitab 8 ya\u015fl\u0131 bir q\u0131zc\u0131\u011faz\u0131n dilind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131lan, h\u0259yata u\u015faqlar\u0131n g\u00f6z\u00fc il\u0259 baxan, u\u015faqlar\u0131n dili il\u0259 h\u0259yat\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7189,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[18,3],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7188"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7188"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7188\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7190,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7188\/revisions\/7190"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7189"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7188"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7188"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7188"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}