{"id":7212,"date":"2014-12-08T23:49:06","date_gmt":"2014-12-08T19:49:06","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=7212"},"modified":"2014-12-08T23:49:06","modified_gmt":"2014-12-08T19:49:06","slug":"yer-uzunun-l%c9%99n%c9%99tl%c9%99nmisl%c9%99rin%c9%99-on-soz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=7212","title":{"rendered":"\u201cYer \u00fcz\u00fcn\u00fcn l\u0259n\u0259tl\u0259nmi\u015fl\u0259ri\u201dn\u0259 \u00f6n s\u00f6z"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/frantz-fanon.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignleft wp-image-7213 \" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/frantz-fanon.jpg\" alt=\"frantz-fanon\" width=\"238\" height=\"356\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"color: #444444;\">\u201cQ\u0131sa bir m\u00fcdd\u0259t \u00f6nc\u0259 d\u00fcnya \u0259halisi iki milyard idi: be\u015f y\u00fcz milyon insan v\u0259 bir milyon yar\u0131m \u201cyerli\u201d. Birincil\u0259r \u201cS\u00f6z\u201d sahibi idi, dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 bu s\u00f6z\u00fc borc alm\u0131\u015fd\u0131lar. Bu ikisi aras\u0131nda vasit\u0259\u00e7i olaraq qulluq ed\u0259n sat\u0131lm\u0131\u015f kralc\u0131qlar, da\u011fba\u015f\u0131 a\u011falar\u0131 v\u0259 t\u0259p\u0259d\u0259n d\u0131rna\u011facan saxta burjua vard\u0131. M\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 h\u0259qiq\u0259tl\u0259r \u00e7\u0131lpaq olaraq ortada idi, amma \u201cmetropollar\u201d bu h\u0259qiq\u0259tin geyimli olmas\u0131n\u0131 \u00fcst\u00fcn tuturdu: yerlil\u0259r\u0259 \u00f6zl\u0259rini sevdirm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 idil\u0259r. Bir n\u00f6v ana kimi. Avropal\u0131 se\u00e7ilmi\u015fl\u0259r, yerlil\u0259rd\u0259n se\u00e7ilmi\u015f bir t\u0259b\u0259q\u0259 yaratma\u011fa s\u0259y g\u00f6st\u0259rdil\u0259r. G\u0259ncl\u0259r aras\u0131ndan ar\u0131tlay\u0131b se\u00e7irdil\u0259r v\u0259 al\u0131nlar\u0131na q\u0131zd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f d\u0259mirl\u0259 Q\u0259rb m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin qaydalar\u0131n\u0131 da\u011flay\u0131rd\u0131lar; a\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131 s\u0259sl\u0259rl\u0259, t\u0259mt\u0259raql\u0131, par\u0131lt\u0131l\u0131, i\u00e7i bo\u015f s\u00f6zl\u0259rl\u0259 t\u0131xad\u0131lar. Metropolda q\u0131sa bir m\u00fcdd\u0259t qald\u0131qdan sonra g\u00f6zl\u0259ri boyanm\u0131\u015f bir halda \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6nd\u0259rirdil\u0259r. Bu ikiayaql\u0131 yalanlar\u0131n qarda\u015flar\u0131na s\u00f6yl\u0259y\u0259c\u0259k he\u00e7 bir \u015feyi qalmam\u0131\u015fd\u0131, sad\u0259c\u0259 \u0259ks-s\u0259da verirdil\u0259r. Bizl\u0259r Parisd\u0259n, Londondan, Amsterdamdan \u201cParthenon, Qarda\u015fl\u0131q\u201d dey\u0259 ba\u011f\u0131rd\u0131qca, Afrika ya da Asiyan\u0131n h\u0259r hans\u0131 bir yerind\u0259n dodaqlar \u201c\u2026thenon! \u2026da\u015fl\u0131q!\u201d dem\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn aralan\u0131rd\u0131. Bu q\u0131z\u0131l d\u00f6vr idi.<\/p>\n<p style=\"color: #444444;\">Bu d\u00f6vr sona \u00e7atd\u0131. A\u011f\u0131zlar art\u0131q \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u0259 a\u00e7\u0131l\u0131rd\u0131: sar\u0131 v\u0259 qara s\u0259sl\u0259r h\u0259l\u0259 d\u0259 bizim humanizmimizd\u0259n b\u0259hs edirdi, amma sad\u0259c\u0259 bizim qeyri-insaniliyimizi \u00fcz\u00fcm\u00fcz\u0259 \u00e7\u0131rpmaq \u00fc\u00e7\u00fcn\u2026<\/p>\n<p style=\"color: #444444;\">Avropal\u0131lar, bu kitab\u0131 a\u00e7\u0131n v\u0259 i\u00e7in\u0259 bax\u0131n. Qaranl\u0131qda bir ne\u00e7\u0259 add\u0131m atd\u0131qdan sonra bir ocaq ba\u015f\u0131nda toplanm\u0131\u015f yadlar\u0131 g\u00f6r\u0259c\u0259ksiniz; yax\u0131nla\u015f\u0131n v\u0259 onlar\u0131 dinl\u0259yin. Sizin agentlikl\u0259riniz\u0259 v\u0259 buralar\u0131 qoruyan pullu \u0259sg\u0259rl\u0259riniz\u0259 layiq g\u00f6rd\u00fckl\u0259ri qism\u0259ti m\u00fczakir\u0259 edirl\u0259r.\u00a0 B\u0259lk\u0259 sizi g\u00f6r\u0259c\u0259kl\u0259r, amma s\u0259sl\u0259rini bel\u0259 q\u0131smadan \u00f6z aralar\u0131nda dan\u0131\u015fma\u011fa davam ed\u0259c\u0259kl\u0259r. Laqeydlikl\u0259ri sizi \u00fcr\u0259yinizd\u0259n\u00a0vuracaq. Onlar\u0131n atalar\u0131, k\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 ya\u015fayan o m\u0259xluqlar, sizin<i style=\"font-style: italic;\">\u00a0<\/i>yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00f6l\u00fc canlard\u0131r. Onlara i\u015f\u0131q ver\u0259n siz idiniz, onlar sad\u0259c\u0259 siz\u0259 xitab ed\u0259rdil\u0259r, amma siz bu zombil\u0259r\u0259 cavab bel\u0259 verm\u0259y\u0259 \u0259rindiniz. Onlar\u0131n o\u011fullar\u0131 sizi g\u00f6rm\u0259m\u0259zlikd\u0259n g\u0259lir. Onlar\u0131 istid\u0259n v\u0259 ayd\u0131nladan ocaq siz\u0259 aid deyildir. Siz, h\u00f6rm\u0259tli bir m\u0259saf\u0259d\u0259 dayanan siz, \u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fc qa\u00e7aq, gec\u0259y\u0259 xas, i\u015fi art\u0131q bitmi\u015f hiss ed\u0259c\u0259ksiniz. \u0130ndi n\u00f6vb\u0259 sizd\u0259dir. Ba\u015fqa bir dan yerinin s\u00f6k\u00fcl\u0259c\u0259yi bu qaranl\u0131qlarda art\u0131q zombi sizsiniz\u2026<\/p>\n<p style=\"color: #444444;\">\u00d6z\u00fcm\u00fcz\u0259 n\u0259 etmi\u015f oldu\u011fumuzu ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn, onlara n\u0259 etdiyimizi biz\u0259 g\u00f6st\u0259rm\u0259l\u0259ri kifay\u0259tdir\u2026<\/p>\n<p style=\"color: #444444;\">Bir insan\u0131 heyvana \u00e7evirm\u0259yin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmir\u0259m. Onu laz\u0131mi \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 z\u0259if salmadan bunu ed\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259rini deyir\u0259m. K\u00f6t\u0259k he\u00e7 vaxt yet\u0259rli olmaz, acl\u0131\u011f\u0131 daha da art\u0131raraq v\u0259 t\u0259zyiq yaratmaq laz\u0131md\u0131r. Quldarl\u0131q \u015f\u0259rtl\u0259rind\u0259 bu v\u0259ziyy\u0259t cans\u0131x\u0131c\u0131d\u0131r. N\u00f6v\u00fcm\u00fcz\u00fcn bir \u00fczv\u00fcn\u00fc \u0259hlil\u0259\u015fdirdiyiniz vaxt, onun m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaldars\u0131n\u0131z, n\u0259 q\u0259d\u0259r az vers\u0259niz, bu q\u0259f\u0259s insan\u0131 d\u0259y\u0259rind\u0259n bahal\u0131ya ba\u015fa g\u0259l\u0259r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n, m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7il\u0259r, yolun yar\u0131s\u0131na g\u0259ldikd\u0259, \u0259hlil\u0259\u015fdirm\u0259yi dayand\u0131rmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qal\u0131rlar. N\u0259tic\u0259: n\u0259 insan, n\u0259 d\u0259 heyvan: yerli. D\u00f6y\u00fclm\u00fc\u015f, pis qidalanm\u0131\u015f, x\u0259st\u0259, qorxu i\u00e7ind\u0259, amma sad\u0259c\u0259 bir n\u00f6qt\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r; ist\u0259r sar\u0131, ist\u0259r qara yaxud da a\u011f olsun, xarakter x\u00fcsusiyy\u0259ti h\u0259mi\u015f\u0259 eynidir: o bir t\u0259nb\u0259l, daxil\u0259n alver\u00e7i v\u0259 o\u011frudur, n\u0259 il\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 m\u0259lum deyildir v\u0259 sad\u0259c\u0259 \u015fidd\u0259tin dilin ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcr\u2026<\/p>\n<p style=\"color: #444444;\">\u2026m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 insan\u0131, dini yadla\u015fma il\u0259 daha da yax\u0131nla\u015faraq \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 yadla\u015fmas\u0131ndan qoruyar; birini g\u00fccl\u0259ndir\u0259n iki yadla\u015fman\u0131n t\u0259cr\u00fcb\u0259si son n\u0259tic\u0259 olar\u2026<\/p>\n<p style=\"color: #444444;\">\u015eidd\u0259t d\u00fcn\u0259n ba\u015flam\u0131\u015f bir \u015fey olsa idi, t\u0259zyiq v\u0259 istismar yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 he\u00e7 m\u00f6vcud olmasa idi, b\u0259lk\u0259 d\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n \u015fidd\u0259tsizlik qar\u015f\u0131durman\u0131 yat\u0131\u015fd\u0131ra bil\u0259rdi. Amma b\u00fct\u00fcn rejim, h\u0259tta sizin anti-\u015fidd\u0259t bax\u0131\u015flar\u0131n\u0131z bel\u0259 min illik bir \u0259zm\u0259 vasit\u0259si il\u0259 idar\u0259 olunursa, passivliyiniz sizi \u0259z\u0259nl\u0259rin c\u0259rg\u0259sin\u0259 qoymaqdan ba\u015fqa bir m\u0259qs\u0259d\u0259 xidm\u0259t etm\u0259z\u2026<\/p>\n<p style=\"color: #444444;\">A\u011fz\u0131na q\u0259d\u0259r z\u0259nginlikl\u0259 dolu Avropa, b\u00fct\u00fcn sakinl\u0259rin\u0259 insanl\u0131\u011f\u0131\u00a0<i style=\"font-style: italic;\">de jure\u00a0<\/i>(h\u00fcquqi olaraq) b\u0259x\u015f etdi: bizd\u0259 insan, cinay\u0259t orta\u011f\u0131 dem\u0259kdir, \u00e7\u00fcnki m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 talan\u0131ndan biz\u00a0<i style=\"font-style: italic;\">ham\u0131m\u0131z<\/i>faydaland\u0131q\u2026<\/p>\n<p style=\"color: #444444;\">Sonumuz yax\u0131nla\u015fd\u0131, g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fcz kimi Avropa \u0259l\u0259k kimi su s\u0131zd\u0131r\u0131r. B\u0259s n\u0259 oldu? \u00c7ox sad\u0259dir: biz tarixin \u00f6z\u00fc idik, indi is\u0259 \u0259\u015fyalar\u0131y\u0131q. \u0130qtidar m\u00fcharib\u0259si t\u0259rsin\u0259 d\u00f6nd\u00fc, m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259sizl\u0259\u015fdirm\u0259 i\u015f ba\u015f\u0131ndad\u0131r; pullu \u0259sg\u0259rl\u0259rimizin \u0259lind\u0259n g\u0259l\u0259n t\u0259k \u015fey, bu prosesin tamamlanmas\u0131n\u0131 gecikdirm\u0259kdir.\u201d<\/p>\n<p style=\"color: #444444;\"><strong style=\"font-weight: bold; font-style: inherit;\">Jan Pol Sartr<\/strong><\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"7212\">Yaz\u0131ya 685 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cQ\u0131sa bir m\u00fcdd\u0259t \u00f6nc\u0259 d\u00fcnya \u0259halisi iki milyard idi: be\u015f y\u00fcz milyon insan v\u0259 bir milyon yar\u0131m \u201cyerli\u201d. Birincil\u0259r \u201cS\u00f6z\u201d sahibi idi, dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 bu s\u00f6z\u00fc borc alm\u0131\u015fd\u0131lar. Bu ikisi aras\u0131nda vasit\u0259\u00e7i olaraq qulluq ed\u0259n sat\u0131lm\u0131\u015f kralc\u0131qlar, da\u011fba\u015f\u0131 a\u011falar\u0131 v\u0259 t\u0259p\u0259d\u0259n d\u0131rna\u011facan saxta burjua vard\u0131. M\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 h\u0259qiq\u0259tl\u0259r \u00e7\u0131lpaq olaraq ortada idi, amma \u201cmetropollar\u201d bu h\u0259qiq\u0259tin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7213,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[8,18,3],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7212"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7212"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7212\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7214,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7212\/revisions\/7214"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7213"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7212"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7212"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7212"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}