{"id":7536,"date":"2014-12-25T22:00:28","date_gmt":"2014-12-25T18:00:28","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=7536"},"modified":"2014-12-25T22:00:28","modified_gmt":"2014-12-25T18:00:28","slug":"n%c9%99sib-bayramoglu-ari-dunyasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=7536","title":{"rendered":"N\u0259sib BAYRAMO\u011eLU  &#8212; ARI D\u00dcNYASI"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<table border=\"0\" width=\"535\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td class=\"text17\" colspan=\"2\" align=\"left\"><em><br class=\"Apple-interchange-newline\" \/>N\u0259sib Bayramo\u011flu Ming\u0259\u00e7evird\u0259 ya\u015fay\u0131r,&#8221;Q\u0259rib durna&#8221;, &#8220;Boyunduruq&#8221;, &#8220;Yuvalar&#8221; n\u0259sr <a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/nb.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignright wp-image-7537 \" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/nb.jpg\" alt=\"n\u0259sib\" width=\"200\" height=\"303\" \/><\/a>kitablar\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llifi kimi tan\u0131n\u0131r. Uzunm\u00fcdd\u0259tli ar\u0131\u00e7\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259rinin b\u0259hr\u0259si olan &#8220;Ar\u0131 v\u0259 demokratiya&#8221;, &#8220;Ar\u0131 d\u00fcnyas\u0131&#8221; kitablar\u0131 da maraqla oxunur. Yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n h\u0259min kitablardan se\u00e7m\u0259l\u0259rini t\u0259qdim edirik.<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p>*\u0130nsanlarda kas\u0131b\u0131n, ar\u0131larda is\u0259 varl\u0131 ail\u0259nin balas\u0131 \u00e7ox olur. Ar\u0131n\u0131n kas\u0131b\u0131 bala qoymur.<\/p>\n<p>* Ar\u0131 \u0259ks\u0259r hallardad\u00fc\u015fm\u0259nini doda\u011f\u0131ndan, g\u00f6z\u00fcnd\u0259n vurma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. O, sanki, bununla d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 qand\u0131rmaq ist\u0259yir ki, g\u00f6z\u00fcn\u00fc, tamah\u0131n\u0131 m\u0259nim yuvamdan \u00e7\u0259k.<\/p>\n<p>* Ar\u0131dak\u0131 be\u015f m\u00fcq\u0259dd\u0259sl\u0259rd\u0259n (yurd-yuva, Qanun, \u015eah &#8211; ana, bala v\u0259 ruzi), ikisi yaranm\u0131\u015f \u015f\u0259raitd\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq b\u0259z\u0259n \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259sliyini itirir. Bunlardan biri yurd, biri is\u0259 \u015eah &#8211; anad\u0131r. Yurd &#8211; yuva ar\u0131n\u0131n normal ya\u015famas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yararl\u0131 deyils\u0259 o daha m\u00fcq\u0259dd\u0259s ola bilm\u0259z. Bel\u0259 halda ar\u0131 onu t\u0259rk edib normal ya\u015fay\u0131\u015f\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259 bil\u0259j\u0259k ba\u015fqa &#8211; daha \u0259lveri\u015fli bir yurd axtar\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131x\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eah &#8211; ana n\u0259 q\u0259d\u0259r g\u00f6z\u0259l, boylu-buxunlu olsa da, \u0259g\u0259r o \u00f6z \u015eahl\u0131q v\u0259zif\u0259sini yerin\u0259 yetir\u0259 bilmirs\u0259, ona veril\u0259n s\u0131naq d\u00f6vr\u00fc ba\u015fa \u00e7atd\u0131qdan sonra etimad\u0131 do\u011frultmursa, o da m\u00fcq\u0259dd\u0259s say\u0131lm\u0131r, d\u0259yi\u015fdirilir.<\/p>\n<p>* \u015eahs\u0131z &#8211; anas\u0131z, yiy\u0259siz ail\u0259d\u0259 b\u0259z\u0259n \u015fahl\u0131q d\u00fc\u015f\u0259n bir ne\u00e7\u0259 i\u015f\u00e7i ar\u0131 meydana \u00e7\u0131x\u0131r. Lakin bel\u0259l\u0259rinin mayas\u0131 \u015fah mayas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan onlardan he\u00e7 vaxt \u015fah olmur, qoyduqlar\u0131 yumurtadan ar\u0131 \u0259v\u0259zin\u0259 yar\u0131m\u00e7\u0131q erk\u0259kl\u0259r \u00e7\u0131x\u0131r.<\/p>\n<p>* Ar\u0131da yuvadan \u00e7\u0131x\u0131b getm\u0259k s\u0259rb\u0259stdir. Lakin bu, Qanunla t\u0259nziml\u0259nir ki, bu da \u00fc\u00e7 g\u00fcn m\u00f6hl\u0259t dem\u0259kdir. Bundan sonra ar\u0131 yaln\u0131z o vaxt i\u00e7\u0259ri burax\u0131l\u0131r ki, \u00e7\u00f6ld\u0259n qay\u0131danda \u00e7inadan\u0131 dolu qay\u0131ts\u0131n.<\/p>\n<p>* Ana bir sutkada 2000-2200 yumurta qoyur ki, bu da t\u0259xmin\u0259n onun \u00f6z \u00e7\u0259kisi q\u0259d\u0259rdir. H\u0259r g\u00fcn t\u0259krarlanan bu itki onun yediyi ana s\u00fcd\u00fc v\u0259 g\u00fcv\u0259m hesab\u0131na b\u0259rpa olunur.<\/p>\n<p>* S\u0259d\u0259f boyda ana s\u00fcd\u00fcnd\u0259 olan kalori y\u00fcz o q\u0259d\u0259r bal\u0131n kalorisin\u0259 b\u0259rab\u0259rdir.<\/p>\n<p>* Ar\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn yegan\u0259 silah\u0131 olan iyn\u0259sini h\u0259r dey\u0259nd\u0259 i\u015f\u0259 salm\u0131r. \u018fvv\u0259lj\u0259 \u00f6z d\u00fc\u015fm\u0259nini v\u0131z\u0131lt\u0131 \u00e7\u0131xartmaqla, h\u0259d\u0259-qorxu g\u0259lm\u0259kl\u0259 qovma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131b silah\u0131 ehtiyatda &#8211; \u0259n \u00e7\u0259tin m\u0259qam \u00fc\u00e7\u00fcn saxlay\u0131r. Bu \u00fcsul n\u0259tij\u0259 verm\u0259zs\u0259, onda ar\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259ni sanjmaqla ondan hay\u0131f \u00e7\u0131x\u0131r. Lakin ar\u0131 g\u00f6rs\u0259 ki, onun m\u0259kan\u0131na q\u0259fil h\u00fcjum var v\u0259 bunu he\u00e7 bir h\u0259d\u0259 il\u0259 qorxutma\u011f\u0131n xeyri yoxdur, onda ar\u0131 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q etm\u0259d\u0259n birba\u015fa sanjmaq haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul edir &#8211; jihada girir.<\/p>\n<p>* Ar\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 jihad elan edibs\u0259, o, bunu q\u0259tiyy\u0259n d\u0259yi\u015fm\u0259z v\u0259 hara qa\u00e7\u0131rsan &#8211; qa\u00e7, s\u0259n jan\u0131n\u0131 ondan qurtara bilm\u0259y\u0259j\u0259ks\u0259n. N\u0259 el\u0259yirs\u0259n el\u0259, ar\u0131 s\u0259nd\u0259n \u0259l \u00e7\u0259km\u0259yib m\u00fctl\u0259q sanjajaq. \u00c7\u00fcnki ar\u0131 q\u0259bul etdiyi q\u0259rar\u0131n ijras\u0131n\u0131 m\u00fctl\u0259q t\u0259min ed\u0259n bir varl\u0131qd\u0131r.<\/p>\n<p>* He\u00e7 bir laboratoriyas\u0131, \u00e7\u0259ki al\u0259tl\u0259ri olmayan ar\u0131 bal\u0131n m\u00fcalij\u0259vi \u0259h\u0259miyy\u0259tini art\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn onun t\u0259rkibin\u0259 el\u0259 q\u0259r\u0259ld\u0259, \u00e7\u0259kid\u0259 narkotik madd\u0259 tap\u0131b qat\u0131r ki, o insana z\u0259r\u0259r g\u0259tirmir. Balda a\u011fr\u0131k\u0259siji, uyu\u015fduruju, yuxug\u0259tiriji x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r m\u0259hz bunun n\u0259tij\u0259sind\u0259 yaranm\u0131\u015f olur.<\/p>\n<p>* H\u0259r bir ar\u0131 ail\u0259sinin m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t kimi \u00f6z konkret yeri &#8211; \u0259razisi, s\u0259rh\u0259dl\u0259ri, qanunlar\u0131, \u015eah\u0131 &#8211; r\u0259hb\u0259ri, qo\u015funu, silah\u0131, b\u00fcdj\u0259si, k\u00f6mr\u00fck qaydalar\u0131, k\u0259\u015ffiyyat\u00e7\u0131s\u0131, \u00f6z informasiya m\u0259nb\u0259yi, yaln\u0131z ona m\u0259xsus olub, onun \u00fczvl\u0259rinin m\u0259zsuslu\u011funu bildir\u0259n pasportla\u015fmas\u0131 m\u00f6vjuddur.<\/p>\n<p>* 21 g\u00fcn\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259l\u0259n i\u015f\u00e7i ar\u0131, yuvas\u0131, balas\u0131, sabahk\u0131 t\u0259minat\u0131 namin\u0259 m\u0259hsul g\u0259tirm\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 o q\u0259d\u0259r \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ki, 42-45 g\u00fcnd\u0259 \u0259ld\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcb \u00f6l\u00fcr. Lakin q\u0131\u015f aylar\u0131nda i\u015fl\u0259m\u0259diyind\u0259n, dinj\u0259lm\u0259y\u0259 imkan\u0131 oldu\u011fundan o, 110-150 g\u00fcn\u0259 kimi ya\u015faya bilir.<\/p>\n<p>* Ail\u0259d\u0259 olan \u00fc\u00e7 n\u00f6v ar\u0131dan \u0259n \u00e7ox i\u015fl\u0259y\u0259ni v\u0259 \u0259n az ya\u015fayan\u0131 i\u015f\u00e7i ar\u0131lard\u0131r. J\u0259mi on yeddi g\u00fcn\u0259 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259l\u0259n erk\u0259k &#8211; e\u015f\u015f\u0259k ar\u0131lar i\u015f\u00e7i ar\u0131lar\u0131n \u00f6z janlar\u0131 bahas\u0131na y\u0131\u011f\u0131b g\u0259tirdikl\u0259ri ruzid\u0259n genin\u0259-boluna yey\u0259r\u0259k ar\u0131lardan d\u00f6rd d\u0259f\u0259 \u00e7ox ya\u015fay\u0131rlar. Bu h\u0259l\u0259 haras\u0131d\u0131r! \u018fg\u0259r pay\u0131z\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar i\u015f\u00e7i ar\u0131lar onlar\u0131 yuvadan qovub \u00e7\u0131xartmasalar onda bu m\u00fcft\u0259xorlar daha \u00e7ox &#8211; b\u0259lk\u0259d\u0259 z\u0259hm\u0259tke\u015f ar\u0131dan 8 d\u0259f\u0259 uzun \u00f6m\u00fcr s\u00fcr\u0259rl\u0259r.<\/p>\n<p>* M\u0259hsul y\u0131\u011f\u0131m\u0131n\u0131n qurtarmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 i\u015f\u00e7i ar\u0131lar yuvaya bir damj\u0131 da olsa ruzi g\u0259tirm\u0259y\u0259n erk\u0259yi yuvadan qovurlar. Yuvadan \u00e7\u0131xmaq, bol yemd\u0259n ayr\u0131lmaq ist\u0259m\u0259y\u0259n erk\u0259k ar\u0131 inadkarl\u0131q el\u0259y\u0259nd\u0259 ar\u0131 onun belin\u0259 minib \u00e7\u00f6l\u0259 qovur v\u0259 erk\u0259yin t\u0259z\u0259d\u0259n geri qay\u0131tmamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn qanad\u0131n\u0131 \u00e7eyn\u0259yib qopar\u0131r. \u0130\u00e7\u0259ri girm\u0259yin qada\u011fan olundu\u011funu bil\u0259n erk\u0259kl\u0259r yuvan\u0131n a\u011fz\u0131nda y\u0131\u011f\u0131\u015f\u0131b h\u0259sr\u0259tl\u0259 i\u00e7\u0259ri girib-\u00e7\u0131xan i\u015f\u00e7i ar\u0131lara baxmaqdan savay\u0131 ayr\u0131 \u0259lajlar\u0131 qalm\u0131r. Bol yem\u0259y\u0259 v\u0259rdi\u015f ed\u0259n erk\u0259k iki-\u00fc\u00e7 g\u00fcn bel\u0259j\u0259 aj qald\u0131qdan sonra ajl\u0131\u011fa d\u00f6zm\u0259yib \u00f6l\u00fcr. Hans\u0131 ki, ar\u0131 ondan \u00fc\u00e7-d\u00f6rd d\u0259f\u0259 \u00e7ox ajl\u0131\u011fa tab g\u0259tir\u0259 bilir.<\/p>\n<p>* Ar\u0131n\u0131n \u0259n q\u0259ddar d\u00fc\u015fm\u0259ni olan ar\u0131qu\u015fu (q\u0131zlar qu\u015fu) g\u00fcn \u0259rzind\u0259 300-d\u0259n \u00e7ox ar\u0131 tutub yey\u0259 bilir. Ar\u0131n\u0131 tutan ar\u0131qu\u015fu ar\u0131n\u0131 b\u00fct\u00f6v yemir. Qay\u00e7\u0131n\u0131 xat\u0131rladan dimdiyi aras\u0131nda onun arxa hiss\u0259sini &#8211; iyn\u0259li v\u0259 n\u0259jisl\u0259 dolu hiss\u0259sini k\u0259sib ataraq ba\u015f t\u0259r\u0259fini &#8211; ball\u0131 hiss\u0259sini udur.<\/p>\n<p>* Ar\u0131 qolunda, sin\u0259sind\u0259, ba\u015f\u0131nda s\u0131x, qal\u0131n v\u0259 q\u0131vr\u0131m t\u00fck olan\u0131 daha \u00e7ox \u00e7al\u0131r. Y\u0259qn bel\u0259si ona ar\u0131n\u0131n qat\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259ni olan ay\u0131n\u0131 xat\u0131rlad\u0131r.<\/p>\n<p>* Ar\u0131qu\u015funun s\u0259sini e\u015fid\u0259n ar\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ki, qutudan \u00e7\u00f6l\u0259 \u00e7\u0131xmas\u0131n. Bunu bil\u0259n ar\u0131qu\u015fu b\u0259z\u0259n qutunun a\u011fz\u0131na qonaraq dimdiyi il\u0259 yuvan\u0131 taqq\u0131ldad\u0131b ar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6l\u0259 \u00e7\u0131xard\u0131r v\u0259 ordaja onu tutub yeyir.<\/p>\n<p>Ar\u0131 qu\u015fdan qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yuvada dayan\u0131b ar\u0131qu\u015funun uzaqla\u015f\u0131b getm\u0259sini g\u00f6zl\u0259yir. Ax\u015fam d\u00fc\u015f\u0259nd\u0259n sonra v\u0259 s\u0259h\u0259r lap tezd\u0259n ar\u0131qu\u015fu olmayanda o i\u015f\u0259 gedir v\u0259 \u00e7ox t\u0259l\u0259s\u0259-t\u0259l\u0259s\u0259 i\u015fl\u0259yir. H\u0259rd\u0259n ar\u0131qu\u015fu onu tutmas\u0131n dey\u0259 lap a\u015fa\u011f\u0131dan u\u00e7ub ar\u0131qu\u015funu azd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>* Ar\u0131 j\u0259sar\u0259tli janl\u0131d\u0131r. O ar\u0131qu\u015fu ar\u0131xanada ar\u0131 tutmaq ist\u0259y\u0259nd\u0259 d\u0259st\u0259 il\u0259 onun \u00fcst\u00fcn\u0259 jumurlar. Lakin ar\u0131qu\u015fu bundan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k onlardan birini tutaraq, tezj\u0259 d\u0259 ar\u0131xanadan uzaqla\u015f\u0131b yax\u0131nl\u0131qdak\u0131 budaqlardan birinin \u00fcst\u00fcn\u0259 qonur. Sonra dimdiyind\u0259ki ovunu yeyib qurtaran kimi yenid\u0259n ar\u0131xanaya &#8211; ar\u0131 tutma\u011fa qay\u0131d\u0131r. Ar\u0131qu\u015fu \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ki, qurumu\u015f buda\u011fa qonsun. \u00c7\u00fcnki bel\u0259 yarpaqs\u0131z budaqdan u\u00e7an ar\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u0259k daha asand\u0131r.<\/p>\n<p>* Ay\u0131 ar\u0131xanaya o\u011furlu\u011fa g\u0259l\u0259nd\u0259 he\u00e7 d\u0259 ilk qaba\u011f\u0131na \u00e7\u0131xan qutunu g\u00f6t\u00fcr\u00fcb aparm\u0131r. O bir-bir qutular\u0131 qald\u0131r\u0131b hans\u0131n\u0131n dolu, y\u0259ni daha a\u011f\u0131r olan\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir. Bundan sonra h\u0259min qutunu qoltu\u011funa al\u0131r v\u0259 qa\u00e7a-qa\u00e7a onu su olan yer\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131r v\u0259 qutudan \u015fanlar\u0131 bir-bir \u00e7\u0131xararaq suya bas\u0131r v\u0259 bel\u0259likl\u0259 ar\u0131lar\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fckd\u0259n &#8211; bo\u011fduqdan sonra bal\u0131 di\u015fin\u0259 \u00e7\u0259kir.<\/p>\n<p>* Yuvadan 3 g\u00fcnd\u0259n art\u0131q \u00e7\u00f6ld\u0259 qal\u0131b yadla\u015fan ar\u0131 t\u0259z\u0259d\u0259n \u00f6z yurduna qay\u0131tmaq, ora do\u011fma olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yurda \u0259lidolu qay\u0131tmal\u0131d\u0131r, k\u0259narda y\u0131\u011fd\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir qismini yuvaya &#8211; yolda\u015flar\u0131na g\u0259tirm\u0259lidir.<\/p>\n<p>* He\u00e7 bir yad ar\u0131n\u0131 \u00f6z yuvas\u0131na buraxmayan ar\u0131 1-2 g\u00fcnl\u00fck bala hans\u0131 qutudan olur olsun onu yuvaya burax\u0131r, ona toxunmur, bu k\u00f6rp\u0259ni \u00f6ld\u00fcrm\u00fcr v\u0259 tezj\u0259 yedizdirilib i\u00e7\u0259ri apar\u0131l\u0131r. Ar\u0131larda \u011fala kimin olur olsun o, he\u00e7 vaxt d\u00fc\u015fm\u0259n say\u0131lm\u0131r.<\/p>\n<p>* Ar\u0131 \u00f6z \u00e7\u0259kisin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u0259n g\u00fcjl\u00fc janl\u0131lardan biridir (qar\u0131\u015fqalardan sonra). \u018fg\u0259r at \u00f6z \u00e7\u0259kisind\u0259n j\u0259mi iki d\u0259f\u0259 a\u011f\u0131r y\u00fck\u00fc s\u00fcr\u00fcy\u00fcb apara bilirs\u0259, ar\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259n 20 d\u0259f\u0259 a\u011f\u0131r \u015feyi dart\u0131b yuvadan bay\u0131ra ata bilir.<\/p>\n<p>* On milliqram \u00e7\u0259kisi olan ar\u0131n\u0131n bir kq-da 10 min\u0259 q\u0259d\u0259r ar\u0131 olur. Yayda yax\u015f\u0131 ar\u0131 ail\u0259sind\u0259 50-60, b\u0259z\u0259ns\u0259 70-80 min\u0259 q\u0259d\u0259r ar\u0131 birg\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Bu q\u0259d\u0259r \u00e7oxlu\u011fa baxmayaraq ar\u0131 ail\u0259sind\u0259 he\u00e7 bir qrupla\u015fma, hakimiyy\u0259t, d\u00f6vl\u0259t \u00e7evrili\u015fi, v\u0259t\u0259nda\u015f qar\u015f\u0131durmas\u0131 yol verilm\u0259zdir.<\/p>\n<p>* Min bir ar\u0131 ail\u0259sini yan-yana d\u00fczs\u0259n d\u0259 onlar\u0131n aras\u0131nda he\u00e7 vaxt he\u00e7 bir qon\u015fuluq m\u00fcnasib\u0259ti qurulmaz. Ar\u0131larda qon\u015fuya ke\u00e7m\u0259k, onunla al\u0131\u015f-veri\u015f etm\u0259k, qon\u015fudan yard\u0131m ist\u0259m\u0259k yasaqd\u0131r. Ar\u0131 d\u00fcnyas\u0131nda bel\u0259dir: yard\u0131ma g\u00f6z tikm\u0259 v\u0259 \u00e7al\u0131\u015f \u00f6z\u00fcn \u00f6z\u00fcn\u00fc ya\u015fat. Unutma ki, yard\u0131mla ya\u015famaqdansa \u00f6lm\u0259k yax\u015f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>* Ar\u0131 ba\u015fqa ail\u0259y\u0259 basq\u0131n ed\u0259nd\u0259 birinji onun \u015fah\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcr ki, ail\u0259d\u0259 ba\u015fs\u0131zl\u0131q yarans\u0131n, nizam pozulsun.<\/p>\n<p>* Kimin \u00e7ox, kimin az yem toplamas\u0131ndan as\u0131l\u0131 almayaraq yuvada olan yemd\u0259n ham\u0131 ist\u0259diyi q\u0259d\u0259r dadmaq h\u00fcququna malikdir. Ail\u0259d\u0259 m\u0259nim &#8211; s\u0259nin yoxdur. Yuvan\u0131n haras\u0131nasa ke\u00e7m\u0259y\u0259 qada\u011fa qoyulmur. Yax\u015f\u0131 da, pis d\u0259 n\u0259 varsa ham\u0131n\u0131nd\u0131r.<\/p>\n<p>* H\u0259r bir ar\u0131 \u00f6z \u015fah\u0131 il\u0259 ist\u0259diyi vaxt g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 bil\u0259r, qollar\u0131 v\u0259 a\u011fz\u0131 il\u0259 ona toxuna, h\u0259tta a\u011fz\u0131ndak\u0131 yeml\u0259 onu yeml\u0259y\u0259 bil\u0259r. Onlarda ham\u0131n\u0131n b\u0259y\u0259nib se\u00e7diyi \u015faha zaval yoxdur v\u0259 \u0259g\u0259r \u015eahl\u0131\u011fa yararl\u0131d\u0131rsa daha onu kimd\u0259ns\u0259 qoruma\u011fa l\u00fczum qalm\u0131r.<\/p>\n<p>* Anan\u0131n &#8211; \u015fah\u0131n se\u00e7ilm\u0259sind\u0259 he\u00e7 bir ar\u0131 istisna olmadan b\u00fct\u00fcn ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri i\u015ftirak edir. Bunun n\u0259tij\u0259sidir ki, ail\u0259d\u0259 yax\u015f\u0131 \u015faha sui-q\u0259sd edilmir.<\/p>\n<p>* Yuvada t\u0259khakimiyy\u0259tlik u\u011frunda analar aras\u0131nda apar\u0131lan m\u00fcbariz\u0259d\u0259 ar\u0131lar i\u015ftirak etm\u0259z, onlar yaln\u0131z bunu m\u00fc\u015fahid\u0259 ed\u0259r, sonradan qalib g\u0259l\u0259n \u015fah\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 k\u0259nar h\u00fcjumlardan qoruyar, onun ba\u015fqa \u015fahla tuta\u015fmas\u0131na yol verm\u0259zl\u0259r. Yad \u015fahla vuru\u015fmaq laz\u0131m g\u0259ls\u0259 daha bunu f\u0259aliyy\u0259td\u0259 olan \u015fah yox onlar\u0131n \u00f6zl\u0259ri ed\u0259rl\u0259r. H\u0259tta yuvaya buraxmaq ist\u0259diyin t\u0259z\u0259 \u015fah n\u0259 q\u0259d\u0259r yuvadak\u0131 \u015fahdan \u00fcst\u00fcn olsa bel\u0259, o q\u0259bul olunmaz, ar\u0131lar \u00f6z z\u0259if \u015fah\u0131n\u0131 yad \u015faha d\u0259yi\u015fm\u0259zl\u0259r v\u0259 laz\u0131m g\u0259l\u0259rs\u0259 t\u0259z\u0259 \u015fah\u0131 anjaq \u00f6z i\u00e7\u0259ril\u0259rind\u0259n se\u00e7\u0259rl\u0259r.<\/p>\n<p>* Ar\u0131 \u00f6z \u00f6l\u00fcs\u00fcn\u0259 yas saxlamaz. Onlarda \u00f6l\u00fcm haqd\u0131r. \u00d6l\u00fcm varsa \u00f6l\u00fcm d\u0259 qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r. Lakin ar\u0131lar yaln\u0131z \u015fah \u00f6l\u0259nd\u0259, o yoxa \u00e7\u0131xanda m\u0259ys olub \u00fc\u00e7 g\u00fcn yas i\u00e7ind\u0259 olurlar. Bu ar\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259m\u0259sind\u0259n, davran\u0131\u015f\u0131ndan, t\u0259la\u015f\u0131ndan o saat hiss olunur.<\/p>\n<p>* Ar\u0131 el\u0259 nadir janl\u0131d\u0131r ki, yeri g\u0259l\u0259nd\u0259 o \u00f6z\u00fc-\u00f6z\u00fcn\u0259 ana d\u00fcnyaya g\u0259tirir.<\/p>\n<p>* Pay\u0131za az qalm\u0131\u015f ail\u0259nin var\u0131n\u0131 genin\u0259-boluna yey\u0259n erk\u0259kl\u0259r yuvadan qovulur. Bunun Qanunun t\u0259l\u0259bi oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn erk\u0259k jan\u0131n\u0131 qurtarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ha ora-bura qa\u00e7sa da, i\u015f\u00e7i ar\u0131 il\u0259 vuru\u015fa girmir. O vaxt\u0131n yeti\u015fdiyini bildiyind\u0259n \u00e7\u00f6ld\u0259 &#8211; yuvan\u0131n a\u011fz\u0131nda qrup \u015f\u0259klind\u0259 topla\u015f\u0131b h\u0259sr\u0259tl\u0259 i\u00e7\u0259ri baxar v\u0259 bir m\u00fcdd\u0259td\u0259n sonra ajl\u0131qdan \u00f6l\u0259rl\u0259r. Bu zaman he\u00e7 bir ar\u0131 \u00e7\u00f6ld\u0259 qalan erk\u0259y\u0259 yaz\u0131\u011f\u0131 g\u0259lib ona yem\u0259k verm\u0259z. \u00c7\u00fcnki bu, Qanunu pozmaq olard\u0131.<\/p>\n<p>* Ar\u0131larda bu v\u0259 ya dig\u0259r v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rin bir-birin\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 informasiya \u0259n iti yay\u0131lan informasiya olsa da, onlar he\u00e7 vaxt biri o biri haqq\u0131nda n\u0259 \u015faha, n\u0259 d\u0259 ba\u015fqa ar\u0131lara x\u0259b\u0259r\u00e7ilik, satq\u0131nl\u0131q etm\u0259zl\u0259r.<\/p>\n<p>* \u0130\u015f\u00e7i ar\u0131n\u0131n, erk\u0259yin d\u00fcnyaya g\u0259lm\u0259si, yeti\u015fm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn ona j\u0259mi \u00fc\u00e7 g\u00fcn ana \u00e7\u00fcd\u00fc yedizdiril\u0259rs\u0259, ana &#8211; \u015fah olajaq s\u00fcfr\u0259y\u0259 15-16 g\u00fcn, y\u0259ni o d\u00fcnyaya g\u0259l\u0259n\u0259 kimi yaln\u0131z ana s\u00fcd\u00fc il\u0259 qidaland\u0131r\u0131l\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, i\u015f\u00e7i ar\u0131 ana &#8211; \u015fah olmaq iddias\u0131na d\u00fc\u015fs\u0259 d\u0259 (bel\u0259 hallar b\u0259z\u0259n olur) ondan \u015fah olmur. \u00c7\u00fcnki onun mayas\u0131 \u015fah mayas\u0131 deyil.<\/p>\n<p>* Ar\u0131 \u00e7\u00f6ld\u0259n bol nektar g\u0259li\u015fin\u0259 \u00fcmid edib \u00e7oxlu bala qoyubsa v\u0259 q\u0259fild\u0259n bu g\u0259lir k\u0259sil\u0259rs\u0259 ar\u0131 qoydu\u011fu balalar\u0131n yuvadan \u00e7\u0131xmas\u0131na imkan vermir. O yeti\u015fm\u0259mi\u015f yar\u0131m\u00e7\u0131q balalar\u0131 didib \u00e7\u00f6l\u0259 t\u00f6k\u00fcr. S\u0259b\u0259b odur ki, ar\u0131 g\u00f6z\u00fc g\u00f6r\u0259-g\u00f6r\u0259 balas\u0131n\u0131n aj\u0131ndan \u00f6lm\u0259sini ist\u0259mir. Burada prinsip bel\u0259dir: balan\u0131 saxlaya bil\u0259j\u0259ks\u0259ns\u0259, onu d\u00fcnyaya g\u0259tir. Aj, t\u0259minats\u0131z bala b\u00f6y\u00fctm\u0259k olmaz, bu g\u00fcnahd\u0131r.<\/p>\n<p>* Yuva daxilind\u0259 olduqja q\u0259na\u0259tjil olan ar\u0131, k\u0259narda yem m\u0259nb\u0259yi varsa b\u00f6y\u00fck bir ajg\u00f6zl\u00fckl\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc f\u0259da ed\u0259r\u0259k g\u00fcnd\u00fcz\u0259 qat\u0131b onu damlas\u0131na q\u0259d\u0259r yuvas\u0131na da\u015f\u0131yar.<\/p>\n<p>* \u00c7\u00f6ld\u0259 yem m\u0259nb\u0259yi tapan ar\u0131 ona ba\u015f\u0131n\u0131 qat\u0131b \u00f6z qarn\u0131n\u0131 doydurmaz. Vaxt itirm\u0259d\u0259n tezj\u0259 geri qay\u0131d\u0131b \u00f6z yolda\u015flar\u0131na yemin yeri, dad\u0131, uzaq-yax\u0131ql\u0131\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259r \u00e7atd\u0131rar.<\/p>\n<p>* Ar\u0131n\u0131n da insanlar kimi k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 qeyd edil\u0259n bayramlar\u0131 var. Balalar\u0131n t\u0259bi\u0259t\u0259 ilk \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 &#8211; bala oynatma, be\u00e7\u0259 verm\u0259 &#8211; ayr\u0131lma, g\u0259link\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259, yax\u015f\u0131 g\u0259lirl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259hsul bayram\u0131 v\u0259 s. bu Bayramlar\u0131n h\u0259r birinin \u00f6z\u00fcn\u0259 m\u0259xsus avaz\u0131 &#8211; musiqisi olur.<\/p>\n<p>* B\u00fct\u00fcn f\u0259aliyy\u0259ti hava durumu il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan ar\u0131lar ax\u015fam, sabah havan\u0131n nej\u0259 olaja\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ox d\u0259qiqlikl\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259 bilirl\u0259r.<\/p>\n<p>* T\u0259z\u0259 yerd\u0259 su axtar\u0131\u015f\u0131nda olan ar\u0131lar yuxar\u0131 il\u0259 yox, otlar\u0131n, torpa\u011f\u0131n \u00fcst\u00fc il\u0259, otlara d\u0259y\u0259-d\u0259y\u0259 \u00fc\u00e7urlar.<\/p>\n<p>* Bal\u0131n xarlamas\u0131 v\u0259 ya xarlamamas\u0131 onun keyfiyy\u0259tli-keyfiyy\u0259tsiz olmas\u0131na d\u0259lal\u0259t etmir. Bu bal\u0131n t\u0259rkibi il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. T\u0259rkibind\u0259 ql\u00fckoza \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil el\u0259y\u0259n ballar tez, fruktoza \u00e7oxluq t\u0259\u015fkil el\u0259y\u0259n ballar gej, h\u0259tta saxlama \u015f\u0259raitind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 xarlam\u0131r. T\u0259bii bal\u0131n xarlamas\u0131 \u015f\u0259k\u0259rd\u0259n al\u0131nan bal\u0131n xarlamas\u0131ndan o saat f\u0259rql\u0259nir.<br \/>\n* \u00c7\u0259m\u0259n bal\u0131 tez, da\u011f \u0259t\u0259yi ballar gej xarlayan bal olur.<\/p>\n<p>* \u0130nsanlar bal ar\u0131lar\u0131n\u0131n alt\u0131 n\u00f6v m\u0259hsulundan b\u0259hr\u0259l\u0259nirl\u0259r. Bunlar\u0131n bir \u00e7oxu baldan daha qiym\u0259tlidir. Bal, v\u0259r\u0259 mumu (ar\u0131 kleyi, propolis) \u00e7i\u00e7\u0259k tozu, ana s\u00fcd\u00fc, ar\u0131 z\u0259h\u0259ri v\u0259 sar\u0131 mum.<\/p>\n<p>* 1 kq bal\u0131n t\u0259rkibind\u0259 400-d\u0259n \u00e7ox qat\u0131\u015f\u0131q komponent var ki, bu da insanda 3200 kilokolori istilik yarada bilir.<\/p>\n<p>* Bal\u0131n t\u0259rkibind\u0259 su normadan 20%-d\u0259n \u00e7ox olanda q\u0131jq\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>* M\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n b\u0259zi balar ar\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 \u00e7ox ziyanl\u0131 hesab olunur. G\u0259z\u0259y\u0259nti bal, me\u015f\u0259l\u0259rd\u0259 a\u011fajlara sarma\u015fan h\u0259mi\u015f\u0259ya\u015f\u0131l\u0131n, pamb\u0131q, g\u00fcn\u0259baxan \u00e7i\u00e7\u0259yinin bal\u0131 bel\u0259 ballardand\u0131r.<\/p>\n<p>* Keyfiyy\u0259tli bal\u0131 tan\u0131ma\u011f\u0131n bir \u00e7ox \u00fcsulu &#8211; yolu var. Amma \u0259n asan, etibarl\u0131 \u00fcsul odur ki, bal\u0131 ald\u0131\u011f\u0131n adam\u0131 yax\u015f\u0131 tan\u0131yasan, kimliyini bil\u0259s\u0259n.<\/p>\n<p>* Ar\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n ham\u0131s\u0131 d\u0259rman hesab olunsa da onlar\u0131n ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda h\u0259r birinin \u00f6z t\u0259yinat\u0131 var. Bal\u0131n \u00f6z\u00fc d\u0259 hans\u0131 \u00e7i\u00e7\u0259kd\u0259n y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olaraq ona m\u00fcnasib d\u0259rman kimi m\u00fcxt\u0259lif x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259 q\u0259bul edilir. Yaln\u0131z bal\u0131n \u00f6z\u00fc 22-d\u0259n \u00e7ox x\u0259st\u0259liyin m\u00fcalij\u0259sind\u0259 t\u0259sirli v\u0259 ziyans\u0131z d\u0259rman kimi istifad\u0259 olunur.<\/p>\n<p>* Ar\u0131 z\u0259h\u0259ri t\u0259rkibj\u0259 g\u00fcrz\u0259 z\u0259h\u0259rin\u0259 yax\u0131nd\u0131r. Lakin onun dozas\u0131 az oldu\u011fundan insan\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u00fcr v\u0259 \u0259ksin\u0259 onun bir s\u0131ra x\u0259st\u0259likl\u0259rini m\u00fcalij\u0259 edir. At\u0131 eyni anda 50-d\u0259n \u00e7ox ar\u0131 sanjsa o \u00f6l\u0259 bil\u0259r. Lakin b\u0259d\u0259ni ar\u0131 z\u0259h\u0259rin\u0259 \u00f6yr\u0259nmi\u015f ar\u0131\u00e7\u0131 bel\u0259 imtahandan sap-sa\u011flam \u00e7\u0131xa bilir.<\/p>\n<p>* Ar\u0131 sanjmas\u0131na allergiyas\u0131 olan insan ondan qa\u00e7mal\u0131d\u0131r. B\u0259z\u0259n ar\u0131 insan\u0131n el\u0259 damar\u0131ndan vurur ki, o hu\u015funu itirir.<\/p>\n<p>* T\u0259jr\u00fcb\u0259li ar\u0131\u00e7\u0131 ar\u0131xanada ar\u0131 vuru\u015funa qar\u015f\u0131 demidrol saxlamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>* Ar\u0131xanada ar\u0131n\u0131n yax\u0131nla\u015fmas\u0131ndan qorxub \u0259l-qol atmaq, ora-bura qa\u00e7maq olmaz. Bu h\u0259r\u0259k\u0259t daha \u00e7ox ar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcn\u0259 g\u0259lm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>* T\u0259rkibin\u0259 g\u00f6r\u0259 yaylaq ballar\u0131 daha z\u0259ngin keyfiyy\u0259t\u0259 malik olur.<\/p>\n<p>* Q\u0131\u015fda bal\u0131n \u00e7ox b\u0259rkim\u0259si, xarlamas\u0131 yuxulu halda olan ar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn problem yarad\u0131r. Bunu bil\u0259n ar\u0131 orta p\u0259t\u0259kl\u0259r\u0259 \u00fcst\u00fc m\u00f6h\u00fcrl\u0259nm\u0259mi\u015f bal y\u0131\u011f\u0131 v\u0259 bal\u0131n xarlamamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259rind\u0259 limaon j\u00f6vh\u0259ri olan bitki v\u0259 a\u011fajlardan limon j\u00f6vh\u0259ri tap\u0131b bala qatmaqla \u00f6z i\u015fini asanla\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>* T\u0259rkibi z\u0259ngin bal daha \u00e7ox &#8211; y\u0259ni az\u0131 40-d\u0259n \u00e7ox \u00e7i\u00e7\u0259yin nektar\u0131 olan bala deyilir. Bel\u0259 bal daha t\u0259sirli olur.<\/p>\n<p>* He\u00e7 bir saxtakarl\u0131q etm\u0259y\u0259n ar\u0131ya saxtakarl\u0131q edilibs\u0259, haram qat\u0131l\u0131bsa, bal\u0131 al\u0131n\u0131b \u015f\u0259k\u0259r verilibs\u0259, \u015fana parafin v\u0259 dig\u0259r \u0259lav\u0259l\u0259r qat\u0131\u015fd\u0131r\u0131l\u0131bsa, ba\u015fqas\u0131ndan o\u011furluq olunubsa, o ar\u0131 ail\u0259si gej-tez q\u0131r\u0131l\u0131b s\u0131radan \u00e7\u0131x\u0131r.<\/p>\n<p>* Ar\u0131 yada yaban\u00e7\u0131 oldu\u011fu kimi, onun t\u0259miz \u0259m\u0259yinin m\u0259hsulu olan balda da bu x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r m\u00f6vjuddur. S\u0259n bala n\u0259 q\u0259d\u0259r ist\u0259s\u0259n \u00e7\u00f6r-\u00e7\u00f6p, yarpaq q\u0131r\u0131nt\u0131lar\u0131, \u00f6lm\u00fc\u015f ar\u0131 j\u0259s\u0259dl\u0259ri qat\u0131rsan &#8211; qat, bir sutkadan sonra bal bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131 i\u00e7ind\u0259n t\u0259mizd\u0259yib qab\u0131n \u00fcz\u00fcn\u0259 \u00e7\u0131xardajaq v\u0259 \u00f6z\u00fc billurla\u015f\u0131b t\u0259r-t\u0259miz olajaq.<\/p>\n<p>* Bal uzun m\u00fcdd\u0259t saxlan\u0131ld\u0131qda \u00f6z keyfiyy\u0259tini itirm\u0259y\u0259n bir m\u0259hsuldur.<\/p>\n<p>* Bal bakteriya ke\u00e7irm\u0259zdir. Afrika j\u0259ng\u0259llikl\u0259rind\u0259 ya\u015fayan q\u0259bil\u0259l\u0259rd\u0259n b\u0259zil\u0259ri bal\u0131n bu keyfiyy\u0259tini bildikl\u0259rind\u0259n \u0259t xarab olmas\u0131n dey\u0259 onun \u00fcz\u0259rin\u0259 bal s\u00fcrt\u00fcb a\u011fajlar\u0131n kovu\u015funda xeyli m\u00fcdd\u0259t saxlaya bilirl\u0259r.<\/p>\n<p>* B\u00f6y\u00fck \u0130sg\u0259nd\u0259rin j\u0259s\u0259dini iyl\u0259nm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn balla dolu \u00e7\u0259ll\u0259k\u0259 qoyub v\u0259t\u0259nin\u0259 g\u0259tirib \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015flar.<\/p>\n<p>* Arxeoloci qaz\u0131nt\u0131lar zaman\u0131 a\u015fkar edil\u0259n min ill\u0259r bundan \u00f6nj\u0259 qabla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ballar\u0131 a\u00e7ark\u0259n onun xarab olmad\u0131\u011f\u0131 t\u0259sdiq olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>* Uzun ya\u015famaq ist\u0259yirs\u0259ns\u0259 h\u0259r g\u00fcn 1-2 qa\u015f\u0131q bal ye!<\/p>\n<p>* Bal \u0259n tez h\u0259zm olunan qidad\u0131r. O m\u0259d\u0259y\u0259 daxil olandan 7 d\u0259qiq\u0259 sonra qana sorula bilir. Ona g\u00f6r\u0259 bal yey\u0259n tez aj\u0131r.<\/p>\n<p>* \u00c7i\u00e7\u0259k tozu &#8211; q\u00fcv\u0259ml\u0259 qidalanaraq 3 ay aj qalmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>* Qan d\u00f6vran\u0131n\u0131, \u00fcr\u0259yin f\u0259aliyy\u0259tini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131ran ana s\u00fcd\u00fc, h\u0259m d\u0259 jinsi f\u0259aliyy\u0259ti g\u00fcjl\u0259ndir\u0259n bir vasit\u0259dir.<\/p>\n<p>* Qollar\u0131, d\u00f6\u015f\u00fc, ba\u015f\u0131 h\u0259dsiz t\u00fckl\u00fc olan adam\u0131 ar\u0131 daha \u00e7ox vurur. \u00c7\u00fcnki bel\u0259 adam ar\u0131ya onun \u0259n q\u0259ddar d\u00fc\u015fm\u0259ni olan ay\u0131n\u0131 yada sal\u0131r, xat\u0131rlad\u0131r.<\/p>\n<p>* Bal ar\u0131s\u0131 Allah\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 m\u00fcq\u0259dd\u0259sl\u0259rd\u0259n biridir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, hirsl\u0259nib onu s\u00f6ym\u0259k \u0259n b\u00f6y\u00fck g\u00fcnahd\u0131r.<\/p>\n<p>* Tamah\u0131n\u0131 bo\u011fa bilm\u0259yib ar\u0131n\u0131n q\u0131\u015f yemini onun \u0259lind\u0259n alan ar\u0131\u00e7\u0131 yazba\u015f\u0131 ba\u015f\u0131na d\u00f6y\u0259r.<\/p>\n<p>* Varl\u0131 diyara g\u00f6z tik\u0259n \u00e7ox oldu\u011fu kimi bal\u0131 \u015firin, \u00f6z\u00fc \u015firin olan ar\u0131n\u0131n, onun barl\u0131 &#8211; b\u0259h\u0259rli yuvas\u0131n\u0131n da d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259ri h\u0259dsizdir. Ar\u0131n\u0131n qar\u0131\u015fqadan tutmu\u015f \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 n\u0259h\u0259ng ay\u0131ya, h\u0259tta ziyans\u0131z sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z qaranqu\u015fa, k\u0259p\u0259n\u0259y\u0259, qurba\u011faya v\u0259 daha 39-a q\u0259d\u0259r d\u00fc\u015fm\u0259ni m\u0259lumdur.<\/p>\n<p>* X\u0131rda olmas\u0131na baxmayaraq \u00f6z\u00fc x\u0131rda, \u0259m\u0259li b\u00f6y\u00fck olan bal ar\u0131lar\u0131n\u0131n 28-\u0259 q\u0259d\u0259r x\u0259st\u0259liyi m\u0259lumdur. Bu qar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131ndan tutmu\u015f, sonsuzluq, \u00e7\u00fcr\u00fcm\u0259, bit-g\u0259n\u0259, q\u0131jolma, m\u00fcxt\u0259lif infeksion, bakterial, g\u00f6b\u0259l\u0259k, invazion v\u0259 dig\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259rdir.<\/p>\n<p>* Ar\u0131 m\u00fcq\u0259dd\u0259s varl\u0131q oldu\u011fundan onda olan he\u00e7 bir x\u0259st\u0259lik insana ke\u00e7m\u0259z.<\/p>\n<p>* \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 bal\u0131n d\u0259yib-d\u0259ym\u0259diyini bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn qa\u015f\u0131\u011f\u0131 balla doldurub bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 f\u0131rlay\u0131rsan. Bu vaxt \u0259g\u0259r bal qa\u015f\u0131qdan o saat s\u00fcz\u00fcl\u00fcb t\u00f6k\u00fcl\u00fcrs\u0259 o d\u0259ym\u0259mi\u015f bald\u0131r. Yox, \u0259g\u0259r qa\u015f\u0131\u011fa yap\u0131\u015f\u0131b qal\u0131rsa, bu bal d\u0259ymi\u015f bald\u0131r.<\/p>\n<p>* Bir qa\u015f\u0131q bal\u0131 toplamaq \u00fc\u00e7\u00fcn (30 qr.) 200 ar\u0131 bir g\u00fcn durmadan nektar toplay\u0131b yuvaya g\u0259tirm\u0259lidir.<\/p>\n<p>* \u015ean\u0131n 75 g\u00f6z\u00fcn\u0259 y\u0131\u011f\u0131lan bal\u0131n \u00fcz\u0259rini m\u00f6h\u00fcrl\u0259m\u0259y\u0259 1 qram mum s\u0259rf olunur.<\/p>\n<p>* Bir anan\u0131n mayalanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn 8-12 erk\u0259k t\u0259l\u0259b olunur. Ana \u00f6mr\u00fcnd\u0259 yaln\u0131z bir d\u0259f\u0259 mayalan\u0131r.<\/p>\n<p>* Ana iki n\u00f6v yumurta qoyur v\u0259 bunlardan mayalanm\u0131\u015f\u0131ndan i\u015f\u00e7i ar\u0131, mayalanmam\u0131\u015f\u0131ndan erk\u0259k ar\u0131 \u00e7\u0131x\u0131r.<\/p>\n<p>* \u00d6z\u00fc m\u00fcft\u0259xor oldu\u011fu kimi erk\u0259k ar\u0131lar\u0131n yumurtalar\u0131n\u0131n yeti\u015fdirilm\u0259sin\u0259 d\u0259 i\u015f\u00e7i ar\u0131dan \u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259 \u00e7ox yeml\u0259m\u0259 s\u0259rf olunur.<\/p>\n<p>* Ar\u0131 yeni yem m\u0259nb\u0259yini tapan kimi yuvaya qay\u0131d\u0131b iki j\u00fcr r\u0259qsl\u0259 yolda\u015flar\u0131na onun yerini bildirir. Bunlardan biri dair\u0259vi r\u0259qs, o biri is\u0259 yar\u0131m dair\u0259vi r\u0259qsdir.<\/p>\n<p>Dair\u0259vi r\u0259qsd\u0259 ar\u0131 yem yerini bildirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn dair\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 f\u0131rlan\u0131r.<\/p>\n<p>O biri r\u0259qsd\u0259 is\u0259 ar\u0131 yar\u0131m dair\u0259 qa\u00e7\u0131b dayan\u0131r v\u0259 \u00fcz\u00fcn\u00fc \u0259ks t\u0259r\u0259f\u0259 \u00e7evirir, sonradan t\u0259z\u0259d\u0259n start v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 qay\u0131d\u0131b t\u0259krar yar\u0131mdair\u0259 qa\u00e7\u0131\u015f el\u0259yir.<\/p>\n<p>Birinji r\u0259qs yem yax\u0131nl\u0131qda olanda, ikinji n\u00f6v r\u0259qs is\u0259 yem yuvadan uzaqda olanda ijra edilir.<\/p>\n<p>15 saniy\u0259y\u0259 11 d\u0259f\u0259 dair\u0259vi r\u0259qs yemin lap yax\u0131nda &#8211; 100 metrlikd\u0259 olmas\u0131n\u0131, d\u00f6rd d\u0259f\u0259 dolanmas\u0131 is\u0259 yemin bir kilometr yar\u0131ma q\u0259d\u0259r m\u0259saf\u0259d\u0259 oldu\u011funu bildirir.<\/p>\n<p>* Bir s\u0131ra z\u0259h\u0259rli bitkil\u0259rin \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259rind\u0259n toplanan bala &#8220;kefl\u0259ndiriji&#8221; bal deyilir. Bel\u0259 bal\u0131 yey\u0259n insan\u0131n s\u0259hh\u0259tind\u0259 a\u011f\u0131r pozuntular, qusma, m\u0259d\u0259d\u0259 a\u011fr\u0131, z\u0259ifl\u0259m\u0259, ba\u015fgij\u0259ll\u0259nm\u0259si, h\u0259tta b\u0259z\u0259n hu\u015fu itirm\u0259 hallar\u0131 da ba\u015f ver\u0259 bilir.<\/p>\n<p>* B\u0259zi allergiyas\u0131 olan insanlara bal yem\u0259k m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fclm\u00fcr. Bel\u0259l\u0259ri bal yey\u0259rs\u0259 onlarda ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, d\u0259rid\u0259 s\u0259pgi, allergik asq\u0131rmalar, m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq pozuntular\u0131 ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>* \u015eenl\u0131 bal yem\u0259yin t\u0259siri s\u00fczm\u0259 baldan daha \u00e7oxdur. Bu yaln\u0131z qaymaritl\u0259r v\u0259 frontitl\u0259r zaman\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259 n\u0259f\u0259s yollar\u0131n\u0131n, m\u0259d\u0259 a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131n m\u00fcalij\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 olduqja xeyirlidir. Biz \u015fanl\u0131 bal\u0131 \u00e7eyn\u0259yib udduqda, o m\u0259d\u0259y\u0259 d\u00fc\u015f\u0259nd\u0259n sonra \u0259riyib onun divarlar\u0131n\u0131 nazik t\u0259b\u0259q\u0259 &#8211; mumla \u00f6rt\u00fcr ki, bu da orada olan bir \u00e7ox s\u0259pgi, yara-xoralar\u0131n \u00fcz\u0259rini suvay\u0131r.<\/p>\n<p>* Ar\u0131 s\u0259ni sanj\u0131bsa tez onun d\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 qoyub getdiyi iyn\u0259ni z\u0259h\u0259r tulu\u011fu il\u0259 birlikd\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131b at v\u0259 h\u0259min yeri araq v\u0259 ya spirtl\u0259 sil. Yara yerin\u0259 habel\u0259 \u00e7iy kartof v\u0259 ya so\u011fan da k\u0259sib qoymaq olar.<\/p>\n<p>* Demidrol ar\u0131 sanjmada t\u0259sirli d\u0259rmanlardan biri say\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>* Daha \u00e7ox nektar ver\u0259n a\u011faj, \u00e7\u0259m\u0259n \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259rinin say\u0131 200-d\u0259n \u00e7oxdur. Bunlardan da nektar\u0131 bol olanlar a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r: a\u011faj v\u0259 kollardan: j\u00f6k\u0259, akasiya, yul\u011fun, murdar\u00e7a, qaratikan. \u00c7\u0259m\u0259n \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259rind\u0259n: k\u0259klikotu, \u00e7\u00fcy\u00fcd, yonja, raps, almayonja, \u0259kin yonjas\u0131, pi\u015fik jayna\u011f\u0131, bald\u0131r\u011fan, sorunja, qant\u0259p\u0259r, iki n\u00f6v qanqal, s\u00fcp\u00fcrg\u0259, piyanka v\u0259 dig\u0259r da\u011f otlar\u0131.<\/p>\n<p>* Bol nektarl\u0131 \u00e7i\u00e7\u0259yin \u015fir\u0259 verm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn yaln\u0131z ona m\u0259xsus hava h\u0259rar\u0259ti il\u0259 r\u00fctub\u0259tin m\u00fcvafiq uzla\u015fmas\u0131 g\u0259r\u0259kdir.<\/p>\n<p>* Q\u0131z\u0131lg\u00fcl, lal\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r j\u0259zbediji olsa da, onlardan nektar &#8211; \u015fir\u0259 olmur. Ar\u0131 onlara yaln\u0131z \u00e7i\u00e7\u0259k tozu toplamaq \u00fc\u00e7\u00fcn qonur.<\/p>\n<p>* Ar\u0131n\u0131n b\u0259zi d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259ri onu tutmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7i\u00e7\u0259yin ortas\u0131nda pusqu qururlar.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"7536\">Yaz\u0131ya 1615 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; N\u0259sib Bayramo\u011flu Ming\u0259\u00e7evird\u0259 ya\u015fay\u0131r,&#8221;Q\u0259rib durna&#8221;, &#8220;Boyunduruq&#8221;, &#8220;Yuvalar&#8221; n\u0259sr kitablar\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llifi kimi tan\u0131n\u0131r. Uzunm\u00fcdd\u0259tli ar\u0131\u00e7\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259rinin b\u0259hr\u0259si olan &#8220;Ar\u0131 v\u0259 demokratiya&#8221;, &#8220;Ar\u0131 d\u00fcnyas\u0131&#8221; kitablar\u0131 da maraqla oxunur. Yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n h\u0259min kitablardan se\u00e7m\u0259l\u0259rini t\u0259qdim edirik. *\u0130nsanlarda kas\u0131b\u0131n, ar\u0131larda is\u0259 varl\u0131 ail\u0259nin balas\u0131 \u00e7ox olur. Ar\u0131n\u0131n kas\u0131b\u0131 bala qoymur. * Ar\u0131 \u0259ks\u0259r hallardad\u00fc\u015fm\u0259nini doda\u011f\u0131ndan, g\u00f6z\u00fcnd\u0259n vurma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. O, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[11,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7536"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7536"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7536\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7538,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7536\/revisions\/7538"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7536"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7536"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7536"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}