{"id":7630,"date":"2015-01-12T21:35:19","date_gmt":"2015-01-12T17:35:19","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=7630"},"modified":"2015-01-12T21:40:25","modified_gmt":"2015-01-12T17:40:25","slug":"k%c9%99nan-haci-l%c9%99n%c9%99t%c9%99-g%c9%99lmis-erm%c9%99ni-mus%c9%99lman-savasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=7630","title":{"rendered":"K\u0259nan Hac\u0131 &#8212; L\u018fN\u018fT\u018f G\u018fLM\u0130\u015e ERM\u018fN\u0130-M\u00dcS\u018fLMAN SAVA\u015eI"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/10632618_763881130316061_8122866686272359994_n.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignright wp-image-7295 \" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/10632618_763881130316061_8122866686272359994_n.jpg\" alt=\"K\u0259nan Hac\u013110632618_763881130316061_8122866686272359994_n\" width=\"306\" height=\"278\" \/><\/a>\u00a0<span style=\"color: #000000;\">Az\u0259r v\u0259 Aida Adas\u0131\u201dn\u0131 tan\u0131y\u0131rs\u0131n\u0131zm\u0131?<\/span><\/p>\n<p>Oxu t\u0259cr\u00fcb\u0259md\u0259 ilk d\u0259f\u0259ydi ki, iri h\u0259cmli bir roman\u0131 bir gec\u0259y\u0259, \u00f6z\u00fc d\u0259 birba\u015fa bilgisayardan su kimi i\u00e7ib aya\u011fa qalx\u0131rd\u0131m. Bu m\u0259nim yox, roman\u0131n f\u0259ras\u0259tin\u0259 d\u0259lal\u0259t ed\u0259n bir hald\u0131r. \u201cKitabxana.net\u201d\u00a0 sayt\u0131ndan\u00a0 noutbukuma k\u00f6\u00e7\u00fcrd\u00fcy\u00fcm \u0259s\u0259ri Hollandiyada ya\u015fayan h\u0259myerlimiz q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131b \u2013 G\u00fcl\u015f\u0259n L\u0259tifxan. \u201cAz\u0259r v\u0259 Aida adas\u0131\u201d. Ax\u0131r ki, haqq\u0131nda uzun zamandan b\u0259ri \u0259d\u0259bi \u00a0sferada \u00a0s\u00f6hb\u0259t ged\u0259n bu maraql\u0131\u00a0 \u0259s\u0259ri oxumaq f\u00fcrs\u0259tini yaxalaya bildim. Tam 4 saat fasil\u0259siz olaraq, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, bir oturuma \u0259vv\u0259lind\u0259n ax\u0131r\u0131na \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131m bu faci\u0259vi m\u0259h\u0259bb\u0259t dastan\u0131 problemin qoyulu\u015fu bax\u0131m\u0131ndan \u00f6t\u0259n \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f \u201cBahad\u0131r v\u0259 Sona\u201d,\u00a0 \u201c\u018fli v\u0259 Nino\u201d\u00a0 \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 \u00e7ox s\u0259sl\u0259\u015fir.<\/p>\n<p>Bu l\u0259n\u0259t\u0259g\u0259lmi\u015f erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman sava\u015f\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259r bakir\u0259 duy\u011fular\u0131n q\u0259brini qaz\u0131b, tarixin oyununa d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f g\u00fcnahs\u0131z sevgilil\u0259rin h\u0259yat\u0131na n\u00f6qt\u0259 qoyub&#8230; Az\u0259r v\u0259 Aida, \u0259slind\u0259, \u018fsliyl\u0259 K\u0259r\u0259min varisl\u0259ridirl\u0259r. Romanda m\u00fc\u0259llif bel\u0259 bir fikir s\u0259sl\u0259ndirir ki, \u201cbizim d\u00fc\u015fm\u0259nimiz erm\u0259nil\u0259r deyil, l\u0259n\u0259t\u0259g\u0259lmi\u015f da\u015fnak ideologiyas\u0131d\u0131r\u201d. M\u00fcbahis\u0259li fikirdir, amma h\u0259qiq\u0259td\u0259n d\u0259 xali deyil. Bu fikr\u0259 yeri g\u0259ldikd\u0259 qay\u0131daca\u011f\u0131q.<\/p>\n<p>Az\u0259rl\u0259 Aida \u0259miu\u015fa\u011f\u0131d\u0131rlar, b\u0259db\u0259xtlik buras\u0131ndad\u0131r ki, Aidan\u0131n anas\u0131 erm\u0259nidir. B\u00fct\u00fcn b\u0259lalar\u0131n k\u00f6k\u00fc d\u0259 bu zavall\u0131 q\u0131z\u0131n damarlar\u0131ndan qar\u0131\u015f\u0131q qan\u0131n axmas\u0131d\u0131r. Qaraba\u011f hadis\u0259l\u0259rinin ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 vaxtlar Aidan\u0131n u\u015faql\u0131q \u00e7a\u011flar\u0131na t\u0259sad\u00fcf edir, ail\u0259nin xo\u015fb\u0259xt nizami da bununla pozulur; ana \u0259rini v\u0259 q\u0131z\u0131n\u0131 xilas etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Bak\u0131dan biryolluq k\u00f6\u00e7\u00fcb gedir, Aida atas\u0131n\u0131n v\u0259 n\u0259n\u0259sinin \u00fcmidin\u0259 qal\u0131r. O instinktiv olaraq mehrini \u00f6z \u0259misi o\u011flu Az\u0259r\u0259 sal\u0131r v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 onlar\u0131n aras\u0131nda sevgi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri yaran\u0131r.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Gulshen-Kaz\u0131mova-564ds46.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignleft wp-image-7619 \" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Gulshen-Kaz\u0131mova-564ds46.jpg\" alt=\"Gulshen Kaz\u0131mova 564ds46\" width=\"276\" height=\"219\" \/><\/a>M\u00fc\u0259llif q\u0259sd\u0259n t\u0259cr\u00fcb\u0259siz q\u0131z\u0131 \u2013 Aidan\u0131 \u2013 \u00e7\u0131xa bilm\u0259y\u0259c\u0259yi rakursa giriftar el\u0259yir, \u0259slind\u0259, burda yaz\u0131\u00e7\u0131 q\u0259sdi yoxdur, damarlar\u0131ndan qar\u015f\u0131q qan axan q\u0131z\u0131n taleyi \u00f6z t\u0259bii sonlu\u011funa g\u0259lib \u00e7at\u0131r. Yaz\u0131\u00e7\u0131 \u00f6z\u00fc d\u0259 z\u0259rif cinsin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si olan bir yaz\u0131\u00e7\u0131, sad\u0259c\u0259, hadis\u0259l\u0259ri soyuqqanl\u0131l\u0131qla m\u00fc\u015fahid\u0259 edir. Hadis\u0259l\u0259r\u0259 \u00fcmumqafqaz kontekstind\u0259 bax\u0131\u015f roman\u0131n oxucu dair\u0259sinin geni\u015fliyi bax\u0131m\u0131ndan d\u00fczg\u00fcn \u0259d\u0259bi priyom kimi se\u00e7ils\u0259 d\u0259 h\u0259r c\u00fcml\u0259d\u0259 milli hisl\u0259r f\u0259vvar\u0259 kimi oxucunun \u00fcst\u00fcn\u0259 \u00e7il\u0259nir.<\/p>\n<p>Aidan\u0131n valideynl\u0259ri Yerevana, day\u0131s\u0131n\u0131n xeyir i\u015fin\u0259 ged\u0259si olurlar, orada b\u0259zi xo\u015fag\u0259lm\u0259z olaylar ya\u015fan\u0131r; onun atas\u0131n\u0131 erm\u0259ni qurbanlar\u0131n\u0131n abid\u0259si \u00f6n\u00fcn\u0259 aparmaq ist\u0259yirl\u0259r, o is\u0259 bu \u201cg\u0259zinti\u201dd\u0259n q\u0259ti sur\u0259td\u0259 imtina edir. Orada \u00e7\u00f6r\u0259k satan bir q\u0131z az\u0259ric\u0259 dan\u0131\u015fan Aidaya bel\u0259 bir m\u0259sl\u0259h\u0259t verir: \u201c\u00c7al\u0131\u015f, Yerevanda az\u0259ric\u0259 dan\u0131\u015fma, da\u015fnaklara \u00fcrcah olarsan.\u201d<\/p>\n<p>Bu, h\u0259l\u0259 dinc d\u00f6vrl\u0259rin Yerevan\u0131d\u0131r; da\u015fnak ideologiyas\u0131yla z\u0259h\u0259rl\u0259nmi\u015f \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 az\u0259ric\u0259 dan\u0131\u015fan\u0131n dilini dibind\u0259n k\u0259sirmi\u015fl\u0259r! Bak\u0131da is\u0259 erm\u0259ni dilind\u0259 q\u0259zetl\u0259r \u00e7\u0131x\u0131rd\u0131, televiziyada, radioda erm\u0259ni dilind\u0259 verili\u015fl\u0259r s\u0259sl\u0259nirdi, \u0259n ya\u011fl\u0131 v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259r idi, \u0259n g\u00f6z\u0259l, s\u0259fal\u0131 gu\u015f\u0259l\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259r \u015fad-x\u00fcrr\u0259m, rifah i\u00e7ind\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131lar. B\u0259s, bizim g\u00f6z\u00fcm\u00fcz niy\u0259 yumulmu\u015fdu?!<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259, biz \u201csovet qurulu\u015funun yeni t\u0259lx\u0259yi\u201d Mi\u015faya (M. Qorba\u00e7ova) minn\u0259tdar olmal\u0131y\u0131q ki, bizi q\u0259fl\u0259t yuxusundan ay\u0131ltd\u0131. \u00c7\u0131x\u0131lmazl\u0131q labirintind\u0259 vurnuxan Az\u0259r Aidaya deyir: \u201cB\u00fct\u00fcn g\u00fcnahlar l\u0259n\u0259t\u0259g\u0259lmi\u015f m\u00fcharib\u0259d\u0259dir\u201d. Az\u0259rin fikrini redakt\u0259 etm\u0259y\u0259 ehtiyac var \u2013 b\u00fct\u00fcn g\u00fcnahlar m\u00fcharib\u0259nin baiskarlar\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Aidan\u0131n u\u015faq sad\u0259l\u00f6vhl\u00fcy\u00fc il\u0259 verdiyi sual bu q\u0131z\u0131n n\u0259 q\u0259d\u0259r saf v\u0259 bakir\u0259 duy\u011fularla ya\u015fad\u0131\u011f\u0131ndan x\u0259b\u0259r verir: \u201cN\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn erm\u0259nil\u0259r \u0259vv\u0259ll\u0259r Bak\u0131da sakitc\u0259 ya\u015faya bilirdil\u0259r, indi yox?\u201d Bu c\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n, d\u00fcnyan\u0131n i\u015fl\u0259kl\u0259rind\u0259n ba\u015f \u00e7\u0131xarmayan, siyas\u0259t\u0259 bula\u015fmayan n\u0259 q\u0259d\u0259r sad\u0259 erm\u0259nil\u0259r m\u00fc\u0259llifin qeyd etdiyi kimi, da\u015fnak ideologiyas\u0131n\u0131n qurbanlar\u0131d\u0131rlar. Onlar h\u0259yatda istinad n\u00f6qt\u0259si, ya\u015fam formulu tapa bilmirl\u0259r. Faci\u0259 d\u0259 buradan ba\u015flay\u0131r.<\/p>\n<p>Roman\u0131n olduqca ax\u0131c\u0131, s\u0259lis v\u0259 r\u0259van dili var, bu t\u0259bii ki, h\u0259m d\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7inin u\u011furudur. \u018fs\u0259rin b\u0259xti h\u0259m d\u0259 onda g\u0259tirib ki, onu M\u0259mm\u0259d Oruc kimi pe\u015f\u0259kar bir yaz\u0131\u00e7\u0131 do\u011fma dil\u0259 \u00e7evirib. Bu u\u011furu \u015f\u0259rt\u0259ndir\u0259n \u0259sas amill\u0259rd\u0259n biri d\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7inin m\u00f6vzuya kifay\u0259t q\u0259d\u0259r do\u011fma olmas\u0131, o a\u011fr\u0131lar\u0131 \u00f6z \u015f\u0259xsi taleyind\u0259 ya\u015famas\u0131d\u0131r. \u201cK\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259\u201d\u00a0 roman\u0131,\u00a0 \u201c\u018fzray\u0131lla g\u00f6r\u00fc\u015f\u201d\u00a0 povesti h\u0259m d\u0259 G\u00fcl\u015f\u0259n L\u0259tifxan\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rin s\u0259l\u0259fidir.<\/p>\n<p>\u201cAz\u0259r v\u0259 Aida adas\u0131\u201d s\u0259rt \u00fcslubda yaz\u0131l\u0131b, Aidan\u0131n ana babas\u0131 Xristoforun d\u0259fni zaman\u0131 ya\u015fanan g\u0259rginlik, m\u0259nfur day\u0131s\u0131, \u201cKrunk\u201d\u00a0 terror t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u0259n f\u0259al \u00fczvl\u0259rind\u0259n biri olan Rubenin \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si qad\u0131na xas olmayan x\u00fcsusi bir amans\u0131zl\u0131qla q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131n\u0131b. Proza \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015fl\u0131ca \u015f\u0259rt say\u0131lan\u00a0 lakoniklik, \u0259yanilik, dialoqlar\u0131n t\u0259biiliyi oxucunu finala do\u011fru \u00e7\u0259kib apar\u0131r. Final, lab\u00fcd olaraq, Aidan\u0131n intihar\u0131 il\u0259 ba\u015fa \u00e7at\u0131r.<\/p>\n<p>G\u0259lin el\u0259 buradaca dayanaq. Hardasa oxumu\u015fdum ki, ba\u015fqalar\u0131na b\u0259l\u0259d olmaq insan\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 \u0259n \u00e7ox qaytaran bir \u015feydir. Ba\u015fqalar\u0131na b\u0259l\u0259d olduqca \u00f6z\u00fcn\u00fc daha d\u0259rind\u0259n tan\u0131y\u0131rsan. G\u00fcl\u015f\u0259n L\u0259tifxan\u0131 bu roman\u0131yla tan\u0131d\u0131q v\u0259 bildik ki, v\u0259t\u0259nd\u0259n uzaqlarda \u00f6z mill\u0259tiyl\u0259 bu q\u0259d\u0259r q\u00fcrur duyan bir az\u0259ri q\u0131z\u0131 ya\u015fay\u0131r. Onun fikirl\u0259ri, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri il\u0259 bir ne\u00e7\u0259 saatl\u0131q yol yolda\u015f\u0131 olduq, bu fikirl\u0259rin he\u00e7 d\u0259 ham\u0131s\u0131na \u015f\u0259rik olmasaq da, i\u00e7imizd\u0259 bir m\u0259mnunluq hissi ba\u015f qald\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Bel\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, sentimental t\u0259svirl\u0259r, lirik ric\u0259tl\u0259r olmasayd\u0131, roman daha \u00e7ox qazanard\u0131, ax\u0131 bu \u0259s\u0259r baya\u011f\u0131 q\u0259zet serial\u0131 deyil, kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ciddi bir \u0259s\u0259rdir. \u018flb\u0259tt\u0259, n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, \u0259s\u0259rin m\u00fc\u0259llifi qad\u0131nd\u0131r, yaz\u0131 prosesind\u0259 tan\u0131\u015f kodlar\u0131n duy\u011fusal h\u0259ml\u0259sind\u0259n qurtula bilm\u0259m\u0259yini ( ax\u0131 \u0259s\u0259r h\u0259m d\u0259 iki a\u015f\u0131q\u0131n milli z\u0259mind\u0259 faci\u0259sini \u0259ks etdirir. \u2013 K. H)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"7630\">Yaz\u0131ya 713 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0Az\u0259r v\u0259 Aida Adas\u0131\u201dn\u0131 tan\u0131y\u0131rs\u0131n\u0131zm\u0131? Oxu t\u0259cr\u00fcb\u0259md\u0259 ilk d\u0259f\u0259ydi ki, iri h\u0259cmli bir roman\u0131 bir gec\u0259y\u0259, \u00f6z\u00fc d\u0259 birba\u015fa bilgisayardan su kimi i\u00e7ib aya\u011fa qalx\u0131rd\u0131m. Bu m\u0259nim yox, roman\u0131n f\u0259ras\u0259tin\u0259 d\u0259lal\u0259t ed\u0259n bir hald\u0131r. \u201cKitabxana.net\u201d\u00a0 sayt\u0131ndan\u00a0 noutbukuma k\u00f6\u00e7\u00fcrd\u00fcy\u00fcm \u0259s\u0259ri Hollandiyada ya\u015fayan h\u0259myerlimiz q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131b \u2013 G\u00fcl\u015f\u0259n L\u0259tifxan. \u201cAz\u0259r v\u0259 Aida adas\u0131\u201d. Ax\u0131r ki, haqq\u0131nda uzun [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[17,3],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7630"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7630"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7630\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7632,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7630\/revisions\/7632"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7630"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7630"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7630"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}