{"id":7824,"date":"2015-01-25T16:53:15","date_gmt":"2015-01-25T12:53:15","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=7824"},"modified":"2015-01-26T11:51:18","modified_gmt":"2015-01-26T07:51:18","slug":"dunyada-%c9%99n-qeyri-adi-vergil%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=7824","title":{"rendered":"D\u00fcnyada \u0259n qeyri-adi vergil\u0259r"},"content":{"rendered":"<p>Dem\u0259k olar h\u0259r bir \u00f6lk\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n tarixin hans\u0131sa m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 \u00f6d\u0259diyi hans\u0131sa qeyri-adi vergisi il\u0259 \u00f6y\u00fcn\u0259 bil\u0259r. Bu yaz\u0131da m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n \u0259n<a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/489.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignright wp-image-7825 size-medium\" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/489-300x226.jpg\" alt=\"489\" width=\"300\" height=\"226\" srcset=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/489-300x226.jpg 300w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/489-1024x772.jpg 1024w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/489-180x135.jpg 180w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/489.jpg 1060w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a> qeyri-standart, h\u0259tta \u0259n g\u00fclm\u0259li vergi \u00f6d\u0259m\u0259kl\u0259 rastla\u015fd\u0131qlar\u0131 haqda b\u0259hs ed\u0259c\u0259yik. \u0130nki\u015faf etmi\u015f sivilizasiyal\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 yeni-yeni vergi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcb, ax\u0131 \u00f6lk\u0259ni saxlamaq laz\u0131md\u0131r, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 b\u00f6y\u00fck v\u0259sait t\u0259l\u0259b olunur. Bu s<span class=\"text_exposed_show\">\u0259b\u0259d\u0259n el\u0259 vergi n\u00f6v\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcb ki, \u00f6lk\u0259nin he\u00e7 bir sakini ondan yay\u0131nmas\u0131n. Tarixd\u0259 art\u0131q bel\u0259 vergil\u0259r d\u0259 olub: k\u00f6lg\u0259 vergisi, azadl\u0131\u011fa, h\u0259tta gips, tualet, qorxaql\u0131q vergisi. Ancaq inki\u015faf\u0131m\u0131z yerind\u0259 dayanm\u0131r v\u0259 h\u0259r g\u00fcn daha m\u0259nas\u0131z vergil\u0259r d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr.<\/span><\/p>\n<div class=\"text_exposed_show\" style=\"color: #141823;\">\n<p>1.Azadl\u0131q vergisi<\/p>\n<p>M\u00fcasir d\u00fcnyada bel\u0259 vergi m\u00f6vcud olmasa da, qullara sahob olma ill\u0259rind\u0259 o, tamamil\u0259 normal say\u0131l\u0131b v\u0259 n\u0259 k\u0259skin olunub, n\u0259 d\u0259 etiraza s\u0259b\u0259b olub. Q\u0259dim Romada bu vergi t\u0259tbiq olunub. Onu ya azad olunan qullarar, ya da onun ke\u00e7mi\u015f sahibi \u00f6d\u0259yirdi. Bel\u0259 \u00e7\u0131x\u0131rd\u0131 ki, azad qul olmaqdan \u00f6tr\u00fc qul \u00f6z\u00fc iki d\u0259f\u0259 x\u0259rc\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb \u2013 \u00f6z sahibin\u0259 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u0259.<\/p>\n<p>2. H\u0259yat vergisi<\/p>\n<p>Bel\u0259 vergi vergi y\u0131\u011fanlar\u0131n n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rinc\u0259 ideal olub, \u00e7\u00fcnki onu h\u0259r k\u0259s \u00f6d\u0259m\u0259li idi. O 14-c\u00fc \u0259srd\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcb v\u0259 tezlikl\u0259 bu vergi say\u0259sind\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck \u00fcsyanlardan biri ba\u015f verib v\u0259 vergini t\u0259l\u0259sik l\u0259\u011fv edibl\u0259r.<\/p>\n<p>3. Qorxaql\u0131q vergisi<\/p>\n<p>\u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259 daha bir q\u0259rib\u0259 vergiolub. H\u0259yat vergisind\u0259n \u0259lav\u0259 burada qorxaql\u0131\u011fa g\u00f6r\u0259 d\u0259 vergi m\u00f6vcud olub. Bu 12-ci \u0259srd\u0259 ba\u015f verib, o zaman hans\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015f d\u00f6y\u00fc\u015fm\u0259kd\u0259n imtina edirdis\u0259, vergi \u00f6d\u0259m\u0259y\u0259 borclu idi. \u018fvv\u0259lc\u0259 m\u0259bl\u0259\u011f ki\u00e7ik olub, bu s\u0259b\u0259bd\u0259n h\u0259r k\u0259s \u00f6d\u0259y\u0259 bilirdi, amma vaxt gecdikc\u0259, y\u0259ni d\u00f6y\u00fc\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259rb\u00e7i son d\u0259r\u0259c\u0259 \u00e7atmayanda, kral verginin m\u0259bl\u0259\u011fini 3 d\u0259f\u0259 qald\u0131r\u0131b v\u0259 onu h\u0259tta s\u00fclh d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 c\u0259ngav\u0259rl\u0259rd\u0259n y\u0131\u011fma\u011fa ba\u015flay\u0131blar. \u018flb\u0259tt\u0259, adamlar buna uzun m\u00fcdd\u0259t d\u00f6zm\u0259yibl\u0259r v\u0259 n\u00f6vb\u0259ti \u00fcsyan qalx\u0131b, n\u0259tic\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fck s\u0259rb\u0259stlik xartiyas\u0131 ortaya \u00e7\u0131x\u0131b.<\/p>\n<p>4. Tualet vergisi<\/p>\n<p>\u00c7ox maraql\u0131 olan bu vergini 1-ci \u0259srd\u0259 Roma imperatoru Veslasian t\u0259tbiq edib. Onun o\u011flu Tit atas\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131n\u0131 t\u0259qdir etm\u0259yib, onda imperator pulu \u00f6z o\u011flunun burnuna tutub v\u0259 m\u0259\u015fhur fikri i\u015fl\u0259dib: pul vurmayacaqlar. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, o zamanlar m\u0259rm\u0259rd\u0259n olan ayaqyolular\u0131 yerli sakinl\u0259r \u00e7ox b\u0259y\u0259nirdil\u0259r, onlar h\u0259tta ondan t\u0259yinat\u0131 \u00fczr\u0259 yox, g\u00f6r\u00fc\u015f yeri kimi d\u0259 istifad\u0259 edirdil\u0259r. Bunag\u00f6r\u0259 onlar ayaqyolundan imtina etm\u0259y\u0259r\u0259k k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 vergi \u00f6d\u0259yibl\u0259r.<\/p>\n<p>5. D\u00fcnyada \u0259n qeyri-adi vergi<\/p>\n<p>\u00c7\u0259tindir s\u00f6yl\u0259m\u0259k, verginin hans\u0131 qeyri-adi olub, y\u0259qin ki, bu Amerikadak\u0131 \u015f\u00fcur gen\u0259ldicisi vergisidir. Onu 2005-ci ild\u0259 Tennesi \u015ftat\u0131nda t\u0259tbiq edibl\u0259r. O, \u00f6z\u00fcnd\u0259 psixotrop madd\u0259 &#8211; ekstazi, marixuanan\u0131 v\u0259 heroin t\u0259msil edirdi. Bu vergini anonim narkotik ticar\u0259ti il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan h\u0259r bir taciri \u00f6d\u0259m\u0259y\u0259 m\u0259cbur etdil\u0259r. \u018fg\u0259r h\u0259r ehtimala qar\u015f\u0131 polis \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259rdis\u0259, vergi \u00f6d\u0259m\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259n\u0259d t\u0259qdim ed\u0259nd\u0259n sonra onun m\u00fcdd\u0259tini azald\u0131rlar.<\/p>\n<\/div>\n<p><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/489.jpg\">\u00a0<\/a><\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"7824\">Yaz\u0131ya 804 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dem\u0259k olar h\u0259r bir \u00f6lk\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n tarixin hans\u0131sa m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 \u00f6d\u0259diyi hans\u0131sa qeyri-adi vergisi il\u0259 \u00f6y\u00fcn\u0259 bil\u0259r. Bu yaz\u0131da m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n \u0259n qeyri-standart, h\u0259tta \u0259n g\u00fclm\u0259li vergi \u00f6d\u0259m\u0259kl\u0259 rastla\u015fd\u0131qlar\u0131 haqda b\u0259hs ed\u0259c\u0259yik. \u0130nki\u015faf etmi\u015f sivilizasiyal\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 yeni-yeni vergi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcb, ax\u0131 \u00f6lk\u0259ni saxlamaq laz\u0131md\u0131r, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 b\u00f6y\u00fck v\u0259sait t\u0259l\u0259b olunur. Bu s\u0259b\u0259d\u0259n el\u0259 vergi n\u00f6v\u00fc [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7825,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[11],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7824"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7824"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7824\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7826,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7824\/revisions\/7826"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7825"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7824"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7824"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7824"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}