{"id":7928,"date":"2015-01-28T11:31:24","date_gmt":"2015-01-28T07:31:24","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=7928"},"modified":"2015-01-28T11:31:24","modified_gmt":"2015-01-28T07:31:24","slug":"sevda-sultanova-axirinci-dayanacaq-postmodernizmi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=7928","title":{"rendered":"Sevda Sultanova &#8212; \u201cAx\u0131r\u0131nc\u0131 dayanacaq\u201d postmodernizmi"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/sevda.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignright wp-image-144 size-medium\" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/sevda-275x300.jpg\" alt=\"sevdasultanova\" width=\"275\" height=\"300\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"color: #616161;\"><strong>Ax\u0131r\u0131nc\u0131 d\u0259f\u0259 keyfiyy\u0259tli komediyan\u0131 bir ne\u00e7\u0259 h\u0259ft\u0259 \u0259vv\u0259l izl\u0259mi\u015fdim. \u00d6z\u00fcn\u00fcn kinokomediyalar\u0131 v\u0259 kinofar\u015flar\u0131 il\u0259 tan\u0131nan \u00a0amerikal\u0131 rejissor Mel Bruksun \u201cG\u00f6zqama\u015fd\u0131ran y\u0259h\u0259r\u201d filmini n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturam.\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong style=\"color: #616161;\">\u201cG\u00f6zqama\u015fd\u0131ran y\u0259h\u0259r\u201dd\u0259 kino s\u0259n\u0259ti yaranandan b\u0259ri komediyada kli\u015fey\u0259 \u00e7evril\u0259n dialoqlardan, bu janrda oynayan aktyorlar\u0131n \u0259n\u0259n\u0259vi maneras\u0131ndan, ifa t\u0259rzind\u0259n istifad\u0259 edilib. Amma \u00a0rejissor f\u0259rqli \u00fcslub,\u00a0 y\u0259ni vestern janr\u0131 il\u0259 parodiya elementl\u0259rini\u00a0 qar\u0131\u015fd\u0131raraq onu baya\u011f\u0131l\u0131qdan xilas edib. \u00dcst\u0259lik, \u0259hvalatda h\u0259m sosial, h\u0259m m\u0259mur-v\u0259t\u0259nda\u015f, h\u0259m d\u0259 rasizm m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini qabard\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #616161;\">\u00a0X\u00fcsus\u0259n, finalda Hollivud kino s\u0259nayesin\u0259 ironiya- n\u0259ql edil\u0259n b\u00fct\u00fcn \u0259hvalat\u0131n karton dekorasiyalarda \u00e7\u0259kilm\u0259sin\u0259 i\u015far\u0259 olunmas\u0131 onun b\u0259dii d\u0259y\u0259rini art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p style=\"color: #616161;\">\u00a0T\u0259cr\u00fcb\u0259li rejissorlar\u0131m\u0131zdan biri Fikr\u0259t \u018fliyevin \u201cAx\u0131r\u0131nc\u0131 dayanacaq\u201d komediyas\u0131na baxanda n\u0259d\u0259ns\u0259 Mel Bruksu xat\u0131rlad\u0131m. Janr\u0131na g\u00f6r\u0259 filmi yaln\u0131z komediya adland\u0131rmaq olmaz. Rejissor janrlar\u0131n eklektikas\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k maraql\u0131 ekran \u0259s\u0259ri\u00a0 \u00e7\u0259kib.<\/p>\n<p style=\"color: #616161;\">\u00a0F. \u018fliyev d\u0259 M. Bruks kimi art\u0131q y\u00fcz d\u0259f\u0259 e\u015fitdiyimiz kli\u015fe dialoqlar\u0131, sovet aktyorluq m\u0259kt\u0259binin k\u00f6hn\u0259-k\u00fcr\u00fc\u015f ifa t\u0259rzini &#8211;\u00a0 dram, melodram, fars, faci\u0259, \u00a0detektiv, komediya janrlar\u0131n\u0131n kokteylind\u0259n yaratd\u0131\u011f\u0131\u00a0 postmodern filmd\u0259 korrekt\u0259l\u0259rl\u0259 t\u0259qdim edir.<\/p>\n<p style=\"color: #616161;\">\u00a0V\u0259 m\u0259hz postmodern \u00fcslub kli\u015fel\u0259ri neytralla\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p style=\"color: #616161;\">\u00a0Rejissor ustal\u0131qla m\u00fcxt\u0259lif obrazlar, xarakterl\u0259r qalereyas\u0131 yarad\u0131b. Qocalar evind\u0259 biz \u0259n m\u00fcxt\u0259lif taleyi olan adamlar\u0131n minimalist situasiyalar\u00a0\u00a0 vasit\u0259sil\u0259 kollajvar\u0131 h\u0259yat hekay\u0259tinin t\u0259svirini g\u00f6r\u00fcr\u00fck.<\/p>\n<p style=\"color: #616161;\">\u00a0Qocalar evinin sakinl\u0259rind\u0259n biri &#8211; ke\u00e7mi\u015f polkovnikin pullar\u0131 itir, \u201ccinay\u0259tkar\u0131\u201d tapmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cistintaq qrupu\u201d yarad\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"color: #616161;\">\u00a0Burda detektiv element postmodern xarakter da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p style=\"color: #616161;\">\u00a0Y\u0259ni bu estetikada oldu\u011fu kimi \u201cAx\u0131r\u0131nc\u0131 dayanacaq\u201d da detektiv f\u0259nd seyr\u00e7ini ist\u0259r-ist\u0259m\u0259z oyunu yozma\u011fa t\u0259hrik edir, onu m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7iy\u0259 yox, i\u015ftirak\u00e7\u0131ya \u00e7evirir. V\u0259 \u00c7ingiz Abdullayevin kitablar\u0131, q\u0259sd\u0259n xarab edilmi\u015f \u00e7aydan, qarmon kimi \u0259\u015fyalar &#8211; oxucunu semiotik i\u015far\u0259l\u0259r burul\u011fan\u0131na at\u0131r, onu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrm\u0259y\u0259 vadar edir.<\/p>\n<p style=\"color: #616161;\">\u00a0\u018fhvalat\u0131n ana \u2013 detektiv x\u0259tti ba\u015fl\u0131ca m\u0259qs\u0259d deyil, bu, h\u0259m d\u0259 qocalar\u0131n\u00a0 d\u00fcnyas\u0131n\u0131, t\u0259nhal\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00f6t\u00fcb ke\u00e7\u0259n g\u0259ncliy\u0259 xiff\u0259tini g\u00f6st\u0259rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bir f\u0259nddir. Ona g\u00f6r\u0259 film h\u0259m d\u0259 ciddi, az\u0259rbaycansaya\u011f\u0131\u00a0<strong>ekzistensial<\/strong>\u00a0dramd\u0131r. X\u00fcsus\u0259n d\u0259 filmin \u0259vv\u0259lind\u0259 v\u0259 final\u0131nda skamyada t\u0259nha oturmu\u015f, ma\u011fm\u0131n qar\u0131 obraz\u0131 \u0259hvalat\u0131n ekzistensial atmosferini g\u00fcc\u0259ndirir. V\u0259 rejissorun yozumunda ekzistensializm he\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, Sartr\u0131n dediyi kimi humanist xarakter da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p style=\"color: #616161;\">\u00a0M\u00fcxt\u0259lif insan talel\u0259rind\u0259n h\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f mozaik filmd\u0259 daha bir postmodern f\u0259ndi \u0259vv\u0259ld\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u00fck.<\/p>\n<p style=\"color: #616161;\">\u00a0\u0130lk kadrlarda d\u0259niz, qayal\u0131q, t\u0259bi\u0259t t\u0259svirl\u0259ri q\u0259sd\u0259n AzTV -nin lirik, poetik kadrlar\u0131n\u0131n intonasiyas\u0131nda qurulub. Bel\u0259likl\u0259 d\u0259, m\u00fc\u0259llifl\u0259r postmodernizmin dig\u0259r &#8211; pasti\u015f elementind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k d\u00f6vl\u0259t televiziyas\u0131n\u0131n uzun ill\u0259rdir ki, d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259n vizual estetikas\u0131n\u0131n formas\u0131n\u0131, bi\u00e7imini q\u0259sd\u0259n t\u0259qlid edir. \u00a0F\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 edib, pe\u015f\u0259kar operator K\u0259nan M\u0259mm\u0259dovun i\u015fini x\u00fcsusi qeyd ed\u0259rdim. K. M\u0259mm\u0259dov ekstremal rakurslar\u0131, avanqard r\u0259ng h\u0259ll\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015fhur olan avstraliyal\u0131 operator Kristofer Doyl kimi maraql\u0131 bax\u0131\u015f bucaqlar\u0131 se\u00e7ir v\u0259 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259rd\u0259ki psixologizm tama\u015fa\u00e7\u0131ya obrazlar\u0131n mahiyy\u0259tin\u0259 enm\u0259y\u0259 yard\u0131m edir.<\/p>\n<p style=\"color: #616161;\">\u00a0Rejissorun m\u00fcraci\u0259t etdiyi ironiya \u2013 postmodernizmin daha bir vacib detal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"color: #616161;\">\u00a0Qad\u0131nlardan birinin ke\u00e7mi\u015f sevgilil\u0259ri qovu\u015fdurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn banal yollara \u0259l atmas\u0131, ba\u015fqa birisinin c\u00fctl\u00fcy\u00fc \u00fczd\u0259 t\u0259brik edib, arxada tamam f\u0259rqli davran\u0131\u015f\u0131 v\u0259 s.\u00a0 il\u0259 mentall\u0131q t\u0259nqid olunmur, ona sad\u0259c\u0259 s\u0259rt ironiya edilir.<\/p>\n<p style=\"color: #616161;\">\u00a0Postmodern romanda ironiya m\u00fcxt\u0259lif dil oyunlar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 edilirs\u0259, \u201cAx\u0131r\u0131nc\u0131 dayanacaq\u201dda bu, \u00e7ox planl\u0131l\u0131q vasit\u0259sil\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p style=\"color: #616161;\">\u00a0Tan\u0131nm\u0131\u015f aktyorlar\u0131n eyni filmd\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 rejissor (onlar\u0131n aras\u0131nda komediya aktyorlar\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edir) kult filml\u0259rimizd\u0259n biri \u201cB\u0259yin o\u011furlanmas\u0131\u201dna g\u00f6nd\u0259ri\u015f edir.<\/p>\n<p style=\"color: #616161;\">\u00a0Film sanki h\u0259m d\u0259 qocaman aktyorlar\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n x\u00fclas\u0259sidir. Ba\u015fqa c\u00fcr des\u0259k, onlar\u0131n \u00f6mr\u00fc boyu oynad\u0131\u011f\u0131 eyni ampluan\u0131n, plastikan\u0131n yekunudur.<\/p>\n<p style=\"color: #616161;\">\u00a0Rejissorun c\u0259sar\u0259tli add\u0131mlar\u0131ndan biri d\u0259 dramatik obrazlar ifa\u00e7\u0131s\u0131 kimi tan\u0131nan, son ill\u0259rd\u0259 \u00e7\u0259kil\u0259n filml\u0259rd\u0259 monoton oynayan Fuad Poladovun x\u0131rda-para d\u00fcz\u0259li\u015fl\u0259rl\u0259 komediya kontekstind\u0259 yerl\u0259\u015fdirm\u0259sidir.<\/p>\n<p style=\"color: #616161;\">\u00a0Film s\u0131ravi az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u00fcnd\u0259 xo\u015fag\u0259lm\u0259z\u00a0 assosiasiyalar do\u011furan qocalar evini Ed\u0259m kimi t\u0259svir edir v\u0259 adam ist\u0259r \u2013ist\u0259m\u0259z \u00f6mr\u00fcn\u00fcn qalan\u0131n\u0131 orda ba\u015fa vurmaq ist\u0259yir.<\/p>\n<p style=\"color: #616161;\">\u00a0Rejissor v\u0259 ssenarist (\u0130lqar F\u0259hmi) adi, b\u0259sit, g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131n bozlu\u011funda vacib f\u0259ls\u0259fi suallar da verir: \u201cNiy\u0259 qocal\u0131r\u0131q?\u201d, \u201cQocal\u0131q n\u0259dir?\u201d, \u201cQocalma\u011fa d\u0259y\u0259rmi\u201d?.<\/p>\n<p style=\"color: #616161;\">\u00a0Ayg\u00fcn S\u0259m\u0259dzad\u0259nin \u201cTut a\u011fac\u0131\u201d janr\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 musiqi is\u0259 film\u0259 h\u0259m dramatizm, h\u0259m tragizm, h\u0259m d\u0259 komizm g\u0259tirir.<\/p>\n<p style=\"color: #616161;\">\u00a0Q\u0131sas\u0131, bu filmi il\u0259 rejissor \u00fcslubunda, ifad\u0259 formalar\u0131nda ciddi d\u0259yi\u015fiklik edib. \u018fg\u0259r F.\u018fliyev \u201cYuxu\u201d filmind\u0259 rasional izah\u0131 olan b\u00fct\u00fcn ideyalara v\u0259 obrazlara etiraz ed\u0259r\u0259k, s\u00fcrrealizmd\u0259n yaralan\u0131rd\u0131sa, burda d\u00f6vr\u00fcn aktual &#8211; postmodernizm estetikas\u0131ndan faydalan\u0131r.<\/p>\n<p>ayb.az<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"7928\">Yaz\u0131ya 975 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ax\u0131r\u0131nc\u0131 d\u0259f\u0259 keyfiyy\u0259tli komediyan\u0131 bir ne\u00e7\u0259 h\u0259ft\u0259 \u0259vv\u0259l izl\u0259mi\u015fdim. \u00d6z\u00fcn\u00fcn kinokomediyalar\u0131 v\u0259 kinofar\u015flar\u0131 il\u0259 tan\u0131nan \u00a0amerikal\u0131 rejissor Mel Bruksun \u201cG\u00f6zqama\u015fd\u0131ran y\u0259h\u0259r\u201d filmini n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturam.\u00a0 \u201cG\u00f6zqama\u015fd\u0131ran y\u0259h\u0259r\u201dd\u0259 kino s\u0259n\u0259ti yaranandan b\u0259ri komediyada kli\u015fey\u0259 \u00e7evril\u0259n dialoqlardan, bu janrda oynayan aktyorlar\u0131n \u0259n\u0259n\u0259vi maneras\u0131ndan, ifa t\u0259rzind\u0259n istifad\u0259 edilib. Amma \u00a0rejissor f\u0259rqli \u00fcslub,\u00a0 y\u0259ni vestern janr\u0131 il\u0259 parodiya elementl\u0259rini\u00a0 qar\u0131\u015fd\u0131raraq [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7928"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7928"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7928\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7929,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7928\/revisions\/7929"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7928"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7928"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7928"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}