{"id":8276,"date":"2015-02-21T15:36:59","date_gmt":"2015-02-21T11:36:59","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=8276"},"modified":"2015-02-21T15:43:12","modified_gmt":"2015-02-21T11:43:12","slug":"xanim-aydin-c%c9%99nubi-az%c9%99rbaycanda-ana-dili","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=8276","title":{"rendered":"\u00a0 XANIM AYDIN\u00a0&#8211; C\u018fNUB\u0130 AZ\u018fRBAYCANDA ANA D\u0130L\u0130"},"content":{"rendered":"<h2><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/gggggggggggggggggggggggggggggggg.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-8277 alignleft\" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/gggggggggggggggggggggggggggggggg-300x199.jpg\" alt=\"gggggggggggggggggggggggggggggggg\" width=\"300\" height=\"199\" \/><\/a>\u00a0B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada 21 fevral Beyn\u0259lxalq ana dili g\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur. Banqlade\u015f s\u0259firinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 1999-cu ild\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 bu tarixi Beyn\u0259lxalq Ana dili g\u00fcn\u00fc elan edib. Az\u0259rbaycanda is\u0259 1995-ci ild\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f Konstitusiyaya \u0259saslanaraq d\u00f6vl\u0259t dilimizin ad\u0131 b\u0259rpa olundu. Dilimizin qorunmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif s\u0259n\u0259dl\u0259r imzaland\u0131. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131n\u0131n 45-ci madd\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n h\u0259r k\u0259sin ana dilind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k, ist\u0259diyi dild\u0259 t\u0259rbiy\u0259 v\u0259 t\u0259hsil almaq, yarad\u0131c\u0131l\u0131qla m\u0259\u015f\u011ful olmaq h\u00fcququ var. He\u00e7 k\u0259s ana dilind\u0259n istifad\u0259 h\u00fcququndan m\u0259hrum oluna bilm\u0259z. Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili kimi i\u015fl\u0259dilm\u0259si, onun t\u0259dbiqi, qorunmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si, d\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan dili il\u0259 ba\u011fl\u0131 milli-m\u0259d\u0259ni \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 ehtiyaclar\u0131n\u0131n \u00f6d\u0259nilm\u0259si 2002-ci ild\u0259 &#8220;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda D\u00f6vl\u0259t dili haqq\u0131nda&#8221; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qanunun q\u0259bul edilm\u0259si il\u0259 formala\u015fd\u0131. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n 21-ci madd\u0259sinin I hiss\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq d\u00f6vl\u0259r dili Az\u0259rbaycan dilidir. Burada &#8211; \u015eimali Az\u0259rbaycanda ana dilimizi ya\u015fatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn, h\u0259m d\u0259 bu dild\u0259 yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r bir \u015f\u0259rait var. M\u0259ni t\u0259sirl\u0259ndir\u0259n, k\u00f6vr\u0259ld\u0259n tarixi torpaqlar\u0131m\u0131zda T\u0259brizl\u0259, Savalanla, \u018frk qalas\u0131yla birlikd\u0259 ana dilimizin d\u0259 q\u0259rib\u00e7ilik ya\u015famas\u0131d\u0131r. Uzun \u0259srl\u0259r boyu C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda bo\u011fulan, \u0259d\u0259biyyat s\u0259hn\u0259sind\u0259n v\u0259 ziyal\u0131 m\u00fchitind\u0259n s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131lan, yaln\u0131z el-oba, do\u011fma ocaq, ail\u0259 m\u00fcnasib\u0259tind\u0259, \u015fifahi xalq \u0259d\u0259biyyat\u0131 n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259zizl\u0259nib, qorunub saxlan\u0131lan ana dilimiz! S\u0259ni xalq ya\u015fatd\u0131, xalq qorudu Araz\u0131n o tay\u0131nda. Xudaf\u0259rinin birl\u0259\u015fdir\u0259 bilm\u0259diyi, k\u00f6rp\u00fc ola bilm\u0259diyi, tikanl\u0131 m\u0259ftill\u0259rl\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259ndiyi torpa\u011f\u0131 dil birl\u0259\u015fdirdi. Tarix boyu v\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 qollar\u0131 qandallanan dil, edam olunan dil, \u00e7arm\u0131xa \u00e7\u0259kil\u0259n dil \u00f6lm\u0259di, can verm\u0259di, ya\u015fay\u0131r, yarad\u0131r!<\/h2>\n<h2>&#8220;Bunlar (Az\u0259rbaycan dilin inkar ed\u0259nl\u0259r) bilmirl\u0259r ki, dilin ri\u015f\u0259si analar\u0131n sin\u0259sind\u0259n, xalq\u0131n adab v\u0259 r\u00fcsumu ocaqlar ba\u015f\u0131ndan qalx\u0131r. N\u0259 q\u0259d\u0259r analar diri v\u0259 ocaqlar yanmaqdad\u0131r, bu xalq\u0131n dilini, adab v\u0259 r\u00fcsumunu \u0259v\u0259z etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olan i\u015fl\u0259rd\u0259n deyil&#8221;. (Q\u0131z\u0131l s\u0259hif\u0259l\u0259r. T\u0259briz, 1946-c\u0131 il.)<\/h2>\n<h2>Xalq \u00f6z dan\u0131\u015f\u0131q dilin \u00e7ox h\u0259ssasl\u0131qla m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259dirir. Bunu he\u00e7 bir h\u00f6k\u00fcm\u0259t, he\u00e7 bir hakimiyy\u0259t dikt\u0259 ed\u0259 bilm\u0259z. \u00d6z do\u011fma ata-baba torpa\u011f\u0131nda \u00f6z do\u011fma dilind\u0259 yaz\u0131b-oxuma\u011f\u0131 qada\u011fa qoyanlar bu xalq\u0131n n\u0259 q\u0259d\u0259r ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259, torpa\u011f\u0131na, dilin\u0259, \u00e7\u00f6r\u0259yin\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu bilir. Qoyulan b\u00fct\u00fcn qada\u011falara, yasaqlara r\u0259\u011fm\u0259n Az\u0259rbaycan dili ya\u015fay\u0131r. Ya\u015famas\u0131nda da \u0259d\u0259biyyat\u0131n x\u00fcsusi yeri var.<\/h2>\n<h2>&#8220;Dilimiz xalq\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 dastanlar, z\u0259rb\u00fcm\u0259s\u0259ll\u0259r, hekay\u0259 v\u0259 na\u011f\u0131llar vasit\u0259sil\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck dill\u0259ri il\u0259 r\u0259qab\u0259t ed\u0259 bil\u0259r. \u015eairl\u0259rimiz, \u0259dibl\u0259rimiz bu dil vasit\u0259sil\u0259 \u00f6z ehsasatlar\u0131n\u0131, \u00f6z h\u00fcn\u0259r v\u0259 s\u0259n\u0259tl\u0259rini meydana g\u0259tirib, x\u0259lqin n\u0259z\u0259rini c\u0259lb ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r&#8221;. (Q\u0131z\u0131l s\u0259hif\u0259l\u0259r. T\u0259briz, 1946-c\u0131 il.)<\/h2>\n<h2>Dil bir xalq\u0131n, mill\u0259tin m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcl\u00fcd\u00fcr, \u0259sas\u0131d\u0131r. \u018flind\u0259n dili al\u0131nm\u0131\u015f bir xalq m\u0259hv\u0259 m\u0259hkumdur. Var-d\u00f6vl\u0259tsiz, torpaqs\u0131z da xalq\u0131 tarixd\u0259n silm\u0259k olmaz. Amma ana dilin\u0259 q\u0259sd edilmi\u015f xalq\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi, varl\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131ndad\u0131r. Dil vacib faktordur. M.M.Nikami &#8220;Do\u011fma dilim&#8221; \u015feirind\u0259 bel\u0259 deyir:<\/h2>\n<h2>Bir mill\u0259tin yurdun x\u0259rab el\u0259s\u0259n,<\/h2>\n<h2>Yen\u0259 \u00f6z\u00fcn birl\u0259\u015fdir\u0259r o mill\u0259t.<\/h2>\n<h2>Dilin alsan, ba\u011fr\u0131n kabab el\u0259s\u0259n,<\/h2>\n<h2>O mill\u0259ti m\u0259hv eyl\u0259y\u0259r f\u0259lak\u0259t!<\/h2>\n<h2><\/h2>\n<h2>Bu V\u0259t\u0259nin da\u011f\u0131, da\u015f\u0131, torpa\u011f\u0131,<\/h2>\n<h2>A\u015finad\u0131r Az\u0259rbaycan dilin\u0259.<\/h2>\n<h2>S\u00f6hb\u0259t ed\u0259r q\u0131z\u0131l g\u00fcl\u00fcn yarpa\u011f\u0131,<\/h2>\n<h2>B\u00fclb\u00fcl il\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259!<\/h2>\n<h2>V\u0259t\u0259n v\u0259 ana dili eyni c\u00fcr m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 sevil\u0259n, \u0259ziz tutulan d\u0259y\u0259rl\u0259rdir. \u015eair M\u00fcz\u0259ff\u0259r D\u00f6r\u0259f\u015fi &#8220;V\u0259t\u0259n e\u015fqi&#8221; q\u0259z\u0259lind\u0259 V\u0259t\u0259n v\u0259 dil haqq\u0131nda \u00f6z filirl\u0259rini bu c\u00fcr ifad\u0259 edib:<\/h2>\n<h2>V\u0259t\u0259nin e\u015fq oduna bu dili-divan\u0259 yanar,<\/h2>\n<h2>Nec\u0259 kim \u015f\u00f6leyi-\u015f\u0259m\u0259 p\u0259rvan\u0259 yanar&#8230;<\/h2>\n<h2>Saqiya, m\u0259clisi-mey i\u00e7r\u0259 dem\u0259 nami-V\u0259t\u0259n,<\/h2>\n<h2>Odlanar sin\u0259l\u0259r ondan meyi-meyxan\u0259 yanar&#8230;.<\/h2>\n<h2>Kims\u0259nin olmasa q\u0259lbind\u0259 V\u0259t\u0259n e\u015fqi, y\u0259qin<\/h2>\n<h2>\u00d6mr\u00fc bihud\u0259 s\u00fcr\u00fcb at\u0259\u015fi-x\u00fcsran\u0259 yanar&#8230;<\/h2>\n<h2>\u015eifahi xalq \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n n\u00fcmun\u0259l\u0259ri xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixinin m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vl\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259n\u0259-i\u015fl\u0259n\u0259 parlaq bir inciy\u0259 d\u00f6nm\u00fc\u015f, \u0259srl\u0259rin s\u0259rt s\u0131naqlar\u0131ndan \u00e7\u0131x\u0131b, \u00f6z d\u0259rin m\u0259nas\u0131n\u0131 saxlam\u0131\u015f, s\u00f6z s\u0259rraf\u0131, \u0259ql v\u0259 kamal sahibl\u0259rinin dilind\u0259 \u0259srar\u0259ngiz n\u0259\u011fm\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7evrilmi\u015f, n\u0259sild\u0259n &#8211; n\u0259sl\u0259 ke\u00e7\u0259r\u0259k, \u00f6z t\u0259rav\u0259tini itirm\u0259d\u0259n bu g\u00fcn\u0259 \u00e7ata bilmi\u015fdir. Bu dild\u0259 yaranan h\u0259r bir n\u00fcmun\u0259 ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 y\u00fczillikl\u0259r aras\u0131ndan bu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 uzanan inc\u0259 tell\u0259rdir. \u00a0O tayl\u0131 bu tayl\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131 b\u00fct\u00f6v g\u00f6rm\u0259k h\u0259sr\u0259til\u0259 yanan soyda\u015flar\u0131m\u0131z t\u0259drisi, \u00fcnsiyy\u0259ti qada\u011fan olunan bir \u00f6lk\u0259d\u0259 bu dili &#8211; dild\u0259n dil\u0259 bu c\u00fcr ya\u015fatm\u0131\u015flar! Var olsun bu dili dill\u0259rind\u0259, q\u0259lbl\u0259rind\u0259, qanlar\u0131nda, ruhlar\u0131nda bu g\u00fcn\u0259 kimi \u00e7atd\u0131ran c\u0259nubi az\u0259rbaycanl\u0131lar!<\/h2>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"8276\">Yaz\u0131ya 1023 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada 21 fevral Beyn\u0259lxalq ana dili g\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur. Banqlade\u015f s\u0259firinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 1999-cu ild\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 bu tarixi Beyn\u0259lxalq Ana dili g\u00fcn\u00fc elan edib. Az\u0259rbaycanda is\u0259 1995-ci ild\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f Konstitusiyaya \u0259saslanaraq d\u00f6vl\u0259t dilimizin ad\u0131 b\u0259rpa olundu. Dilimizin qorunmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif s\u0259n\u0259dl\u0259r imzaland\u0131. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131n\u0131n 45-ci madd\u0259sin\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[5,3],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8276"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8276"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8276\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8281,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8276\/revisions\/8281"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8276"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8276"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8276"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}