{"id":8459,"date":"2015-02-25T11:31:11","date_gmt":"2015-02-25T07:31:11","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=8459"},"modified":"2015-02-25T11:31:11","modified_gmt":"2015-02-25T07:31:11","slug":"gunay-s%c9%99ma-sirvan-buzlaq-ayi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=8459","title":{"rendered":"G\u00fcnay S\u0259ma \u015eirvan &#8212; Buzlaq ay\u0131"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/xocali.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignright wp-image-1029 size-medium\" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/xocali-300x160.jpg\" alt=\"xocali\" width=\"300\" height=\"160\" srcset=\"https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/xocali-300x160.jpg 300w, https:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/xocali.jpg 307w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Tarix bir g\u00fcn i\u00e7ind\u0259 Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silin\u0259n \u015f\u0259h\u0259rl\u0259ri az g\u00f6rm\u0259yib.\u00a0 B\u00fct\u00fcn imperiyalar\u0131n qanl\u0131 siyas\u0259tind\u0259n g\u00fcnahs\u0131z xalqlar, m\u00fcxt\u0259lif mill\u0259tl\u0259r \u00e7ox \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kibl\u0259r. Tarix kiml\u0259ri qala qap\u0131s\u0131ndan ke\u00e7irm\u0259yib: hunlar, romal\u0131lar, monqollar&#8230; lap yax\u0131n ke\u00e7mi\u015fd\u0259 alman fa\u015fistl\u0259ri. Lakin he\u00e7 bir xalq hans\u0131sa bir ay\u0131n g\u0259lm\u0259si il\u0259 ruhundak\u0131 \u00fc\u015f\u00fctm\u0259ni, can\u0131ndak\u0131 s\u0131z\u0131lt\u0131n\u0131, bax\u0131\u015f\u0131ndak\u0131 buzu, bir d\u0259 ba\u015f\u0131na g\u0259tiril\u0259nl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 ke\u00e7irdiyi x\u0259cal\u0259t hissini az\u0259rbaycanl\u0131lar q\u0259d\u0259r hiss etmirl\u0259r. Az\u0259rbaycanda Fevral\u00a0 buzlaq ay\u0131d\u0131r \u2013 ora d\u00fc\u015f\u0259n v\u0259h\u015f\u0259td\u0259n donub qal\u0131r. \u00dcst\u00fcnd\u0259 al lal\u0259l\u0259r a\u00e7an buzlaq ay\u0131&#8230;<\/p>\n<p>O g\u00fcn Xocal\u0131da da\u011flar\u0131 duman almad\u0131&#8230; O g\u00fcn o da\u011flara qada g\u0259ldi, da\u011f\u0131-da\u015f\u0131 qan ald\u0131. Qan qoxusunu sevmir duman.<br \/>\nXocal\u0131n\u0131n ac\u0131nacaql\u0131 taleyi, b\u0259lk\u0259 d\u0259, \u015f\u0259h\u0259r\u0259 yanvar ay\u0131nda elektrik enerjisinin verilm\u0259si dayand\u0131r\u0131landa h\u0259ll edilmi\u015fdi. Kor taleyinin i\u015f\u0131\u011f\u0131 onda s\u00f6nd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc.<br \/>\nO g\u00fcn \u015fahidi olduqlar\u0131ndan sars\u0131lan uca g\u00f6yl\u0259r\u00a0 qara geydi. \u00a0A\u011f k\u00fcrk\u00fcnd\u0259 b\u00fcz\u00fc\u015f\u00fcb yuma\u011fa d\u00f6n\u0259n ana torpaqsa, sin\u0259sini oyuq-oyuq ed\u0259n m\u0259rmil\u0259r\u0259, g\u00fcll\u0259l\u0259r\u0259 yox\u00a0 ,k\u00f6rp\u0259, qoca , qad\u0131n qan\u0131ndan g\u00f6ll\u0259n\u0259n g\u00fcll\u0259r\u0259 a\u011flay\u0131rd\u0131.<br \/>\n&#8230;o g\u00fcn fevral\u0131n 26-s\u0131 idi. H\u0259mv\u0259t\u0259nl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6l\u00fcm\u0259 t\u0259slim edilmi\u015f 2500 n\u0259f\u0259rlik Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin d\u00fc\u015fm\u0259n qar\u015f\u0131s\u0131nda \u0259liyal\u0131n tab g\u0259tirdiyi sonuncu g\u00fcn idi.<\/p>\n<p>V\u0259h\u015fi Artsax\u0131n Milli Azadl\u0131q Ordusunun v\u0259 ruslar\u0131n 366-c\u0131 motoat\u0131c\u0131 alay\u0131n\u0131n \u0259mr\u0259 tabe olmayan \u0259sg\u0259rl\u0259rinin artilleriya v\u0259 silahl\u0131 basq\u0131n\u0131 il\u0259 me\u015f\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259p\u0259l\u0259n\u0259n, xain d\u00fc\u015fm\u0259nin q\u0259hq\u0259h\u0259l\u0259ri q\u0259d\u0259r z\u0259h\u0259rli g\u00fcll\u0259l\u0259ri il\u0259 q\u0259tliama m\u0259ruz qalan\u00a0 nakam Xocal\u0131lar&#8230;\u00a0 63-\u00fc u\u015faq, 106-s\u0131 qad\u0131n, 70-i qoca v\u0259 qar\u0131 olmaqla\u00a0 613 n\u0259f\u0259r ad\u0131 siyah\u0131ya d\u00fc\u015f\u0259n Xocal\u0131 \u015f\u0259hidi da\u011flara da\u011f \u00e7\u0259kdi o g\u00fcn. 8 ail\u0259 b\u00fct\u00fcn \u00fczvl\u0259ri il\u0259 m\u0259hv edildi. \u00a0\u201cAd\u0131 siyah\u0131ya d\u00fc\u015f\u0259n\u201d dedim, \u00e7\u00fcnki erm\u0259ni m\u0259nb\u0259l\u0259ri, qurbanlar\u0131n say\u0131n\u0131n daha \u00e7ox oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rirl\u0259r.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni tarixind\u0259 \u00a0bu soyq\u0131r\u0131m \u201cXocal\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\u201d adland\u0131r\u0131l\u0131r. Qaraba\u011f hadis\u0259l\u0259rinin i\u015ftirak\u00e7\u0131\u015f\u0131, mill\u0259t\u00e7i erm\u0259nil\u0259rin \u0259n \u00e7ox sevdiyi ideoloqlar\u0131ndan biri yaz\u0131\u00e7\u0131 \u2013 \u015fair Zori Balayan &#8220;Ruhumuzun dir\u00e7\u0259li\u015fi&#8221; adl\u0131 kitab\u0131nda 1992-ci ilin 26 fevral\u0131nda Xocal\u0131da t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri soyq\u0131r\u0131m haqq\u0131nda yaz\u0131r:<\/p>\n<p><strong><em>&#8220;Biz Xa\u00e7aturla \u0259l\u0259 ke\u00e7irdiyimiz ev\u0259 gir\u0259rk\u0259n \u0259sg\u0259rl\u0259rimiz 13 ya\u015fl\u0131 bir t\u00fcrk u\u015fa\u011f\u0131n\u0131 p\u0259nc\u0259r\u0259y\u0259 mismarlam\u0131\u015fd\u0131lar. T\u00fcrk u\u015fa\u011f\u0131 \u00e7ox s\u0259s-k\u00fcy salmas\u0131n dey\u0259, Xa\u00e7atur u\u015fa\u011f\u0131n anas\u0131n\u0131n k\u0259silmi\u015f d\u00f6\u015f\u00fcn\u00fc onun a\u011fz\u0131na soxdu. Daha sonra 13 ya\u015f\u0131ndak\u0131 t\u00fcrk\u00fcn ba\u015f\u0131ndan, sin\u0259sind\u0259n v\u0259 qarn\u0131ndan d\u0259risini soydum. Saata baxd\u0131m, t\u00fcrk u\u015fa\u011f\u0131 7 d\u0259qiq\u0259 sonra qan itir\u0259r\u0259k d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdi. Ruhum sevincd\u0259n q\u00fcrurland\u0131. Xa\u00e7atur daha sonra \u00f6lm\u00fc\u015f t\u00fcrk u\u015fa\u011f\u0131n\u0131n c\u0259s\u0259dini hiss\u0259-hiss\u0259 do\u011frad\u0131 v\u0259 bu t\u00fcrkl\u0259 eyni k\u00f6kd\u0259n olan itl\u0259r\u0259 atd\u0131. Ax\u015fam eyni \u015feyi daha 3 t\u00fcrk u\u015fa\u011f\u0131na etdik. M\u0259n bir erm\u0259ni kimi \u00f6z v\u0259zif\u0259mi yerin\u0259 yetirdim. Bilirdim ki, h\u0259r bir erm\u0259ni h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rimizl\u0259 f\u0259xr duyacaq&#8221;.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Ba\u015fqa bir \u00a0m\u00fc\u0259llif, hazirda Livanda m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015f yaz\u0131\u00e7\u0131-jurnalist David Xerdiyan is\u0259 \u00a0Xocal\u0131da erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259tirdikl\u0259ri m\u00fcsib\u0259tl\u0259ri &#8220;Xa\u00e7 u\u011frunda&#8221; kitab\u0131nda f\u0259xrl\u0259 xat\u0131rlay\u0131r. &#8220;Xa\u00e7 u\u011frunda&#8221; kitab\u0131n\u0131n 19-76-c\u0131 s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131ndan yaz\u0131r:<\/p>\n<p><strong><em>&#8220;S\u0259h\u0259rin soyu\u011funda biz Da\u015fbulaq yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 bataql\u0131qdan ke\u00e7m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6l\u00fcl\u0259rd\u0259n k\u00f6rp\u00fc d\u00fcz\u0259ltm\u0259li olduq. M\u0259n \u00f6l\u00fcl\u0259rin \u00fcst\u00fcn\u0259 getm\u0259k ist\u0259m\u0259dim. Bunu g\u00f6r\u0259n podpolkovnik Ohanyan m\u0259n\u0259 i\u015far\u0259 etdi ki, qorxmay\u0131n. M\u0259n aya\u011f\u0131m\u0131 9-11 ya\u015fl\u0131 q\u0131z meyidinin sin\u0259sin\u0259 bas\u0131b add\u0131mlama\u011fa ba\u015flad\u0131m. M\u0259nim ayaqlar\u0131m v\u0259 \u015falvar\u0131m qan i\u00e7ind\u0259 idi. V\u0259 m\u0259n bel\u0259c\u0259 1200 meyidin \u00fcst\u00fcnd\u0259n ke\u00e7dim&#8221;.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Bu yaz\u0131lanlar\u0131 oxumaq, onlar\u0131n ba\u015f verdiyini t\u0259s\u0259vv\u00fcrd\u0259 canland\u0131rmaq, \u00a0ac\u0131 q\u0259h\u0259ri v\u0259 g\u00f6z ya\u015flar\u0131n\u0131 bo\u011fmaq \u00e7\u0259tindir. Amma burda erm\u0259ni m\u00fc\u0259llifl\u0259rin \u00a0dolay\u0131s\u0131 il\u0259 q\u0259tliam t\u00f6r\u0259tdikl\u0259rini danmad\u0131qlar\u0131n\u0131, bir vaxt bunula q\u00fcrurland\u0131qlar\u0131n\u0131 diqq\u0259t\u0259 \u00e7\u0259km\u0259k ist\u0259dik.<\/p>\n<p>150 n\u0259f\u0259ri \u00a0itkin d\u00fc\u015f\u0259n Xocal\u0131 \u00a0sakinl\u0259rininin 1275 n\u0259f\u0259rinin \u0259sir d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc\u00a0 fakt\u0131 t\u0259sdiql\u0259nib. Bir \u00e7ox d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri Xocal\u0131 q\u0259tliam\u0131n\u0131 Soyq\u0131r\u0131m akt\u0131 kimi tan\u0131y\u0131blar. \u018fsirlikd\u0259 Xocal\u0131 \u0259sirl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 edil\u0259n i\u015fg\u0259nc\u0259 v\u0259 v\u0259h\u015filikl\u0259r d\u0259 t\u0259sdiq olunub. T\u0259sdiql\u0259nm\u0259y\u0259n bir fakt da var. \u201cMill\u0259t\u00e7i erm\u0259ni yaraql\u0131lar\u0131 t\u0259cav\u00fcz\u0259 m\u0259ruz qoyduqlar\u0131\u00a0 \u0259sir d\u00fc\u015f\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0131z &#8211; g\u0259linl\u0259rd\u0259n d\u00fcnyaya g\u0259l\u0259n u\u015faqlar\u0131 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 q\u0259ddar ruhda t\u0259rbiy\u0259 ed\u0259r\u0259k onlardan \u201cV\u0259h\u015fi Az\u0259rbaycan\u201d adlanan batalyon yarad\u0131blar&#8230; Batalyon Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlarda istifad\u0259 edilir&#8230;\u201d &#8211;\u00a0 susuram. G\u00fccl\u00fc x\u0259cal\u0259t hissi m\u00fchakim\u0259 qabiliyy\u0259tini k\u00fctl\u0259\u015fdirir.<\/p>\n<p>O g\u00fcn \u2013 fevral\u0131n 26-s\u0131, m\u00fcharib\u0259nin yaz\u0131lmam\u0131\u015f qanunlar\u0131 da\u011flar\u0131 \u00e7\u0259nsiz, dumans\u0131z &#8211; \u00a0p\u0259rd\u0259siz, ars\u0131z qoydu. \u018fg\u0259r \u015f\u0259h\u0259rl\u0259ri obrazl\u0131 canland\u0131rsaq, Xocal\u0131 \u2013Qad\u0131n obraz\u0131nda olard\u0131, he\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz. (b\u0259lk\u0259 buna g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycanda Xocal\u0131 \u015f\u0259hidl\u0259rinin xarir\u0259sini \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdir\u0259n \u00a0abid\u0259 qad\u0131n timsal\u0131ndad\u0131r.) Adi qad\u0131n yox, sa\u00e7\u0131 \u0259ll\u0259rd\u0259 qalan, b\u0259d\u0259ni yerl\u0259 s\u00fcr\u00fckl\u0259n\u0259n, namusu ayaqlar alt\u0131nda qalan Qad\u0131n. O qad\u0131n ki, balas\u0131, qarda\u015f\u0131, \u0259ri, valideyni g\u00f6z\u00fcn\u00fcn qaba\u011f\u0131nda s\u00fcng\u00fcy\u0259 ke\u00e7irildi&#8230; O qad\u0131n ki, balas\u0131n\u0131n, \u0259rinin, qarda\u015f\u0131n\u0131n, valideyninin g\u00f6z\u00fc qar\u015f\u0131s\u0131nda q\u0131z\u0131lg\u00fcl misal\u0131 t\u0259ni l\u0259\u00e7\u0259k-l\u0259\u00e7\u0259k yolundu..<br \/>\nO g\u00fcn \u2013 fevral\u0131n 26-da Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131 namusdan, Az\u0259rbaycan ki\u015fisi qeyr\u0259td\u0259n olundu.<br \/>\nO g\u00fcn \u2013 fevral\u0131n 26-da \u201c\u015e\u0259r\u0259f\u201dini ba\u015f ta\u00e7\u0131 bil\u0259n Az\u0259rbaycan xalq\u0131na \u201c\u015e\u0259r\u0259f\u201di ba\u015f da\u015f\u0131 edildi.<br \/>\nO g\u00fcnd\u0259n- fevral\u0131n 26-dan sonra Xocal\u0131da Lal\u0259l\u0259r fevralda a\u00e7\u0131r.<\/p>\n<p>B\u00f6y\u00fck islam\u00a0 sossioloqu \u0130bn X\u0259ldun yaz\u0131rd\u0131 ki, \u201c\u0130nsanlar\u0131n g\u00fcnah\u0131 savab\u0131 oldu\u011fu kimi, mill\u0259tl\u0259rin d\u0259, \u00f6lk\u0259l\u0259rin d\u0259 g\u00fcnah\u0131 v\u0259 savab\u0131 m\u00fctl\u0259q\u0259 vard\u0131r\u201d.\u00a0 Bu g\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 azad fikirli insanlar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irdiyi \u201cXocaliya \u0259dal\u0259t\u201d aksiyalar\u0131na baxanda, \u00a0inanmaq ist\u0259yirs\u0259n ki, Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f bu faci\u0259 tarixin qaranl\u0131q k\u00fcncl\u0259rind\u0259 \u00f6rt basd\u0131r edilm\u0259y\u0259c\u0259k. N\u0259 vaxtsa,saza\u011f\u0131 i\u00e7imizi k\u0259s\u0259n Fevral buzla\u011f\u0131 il\u0131q baharla \u0259v\u0259zl\u0259n\u0259c\u0259k.\u00a0 Bunun \u00fc\u00e7\u00fcns\u0259,\u0259n az\u0131 \u00a0Xocal\u0131n\u0131 m\u00f6vs\u00fcmd\u0259n m\u00f6vs\u00fcm\u0259 deyil, \u00a0h\u0259r g\u00fcn xat\u0131rlamal\u0131y\u0131q.<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"8459\">Yaz\u0131ya 860 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tarix bir g\u00fcn i\u00e7ind\u0259 Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silin\u0259n \u015f\u0259h\u0259rl\u0259ri az g\u00f6rm\u0259yib.\u00a0 B\u00fct\u00fcn imperiyalar\u0131n qanl\u0131 siyas\u0259tind\u0259n g\u00fcnahs\u0131z xalqlar, m\u00fcxt\u0259lif mill\u0259tl\u0259r \u00e7ox \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kibl\u0259r. Tarix kiml\u0259ri qala qap\u0131s\u0131ndan ke\u00e7irm\u0259yib: hunlar, romal\u0131lar, monqollar&#8230; lap yax\u0131n ke\u00e7mi\u015fd\u0259 alman fa\u015fistl\u0259ri. Lakin he\u00e7 bir xalq hans\u0131sa bir ay\u0131n g\u0259lm\u0259si il\u0259 ruhundak\u0131 \u00fc\u015f\u00fctm\u0259ni, can\u0131ndak\u0131 s\u0131z\u0131lt\u0131n\u0131, bax\u0131\u015f\u0131ndak\u0131 buzu, bir d\u0259 ba\u015f\u0131na g\u0259tiril\u0259nl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 ke\u00e7irdiyi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1029,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8459"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8459"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8459\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8460,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8459\/revisions\/8460"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1029"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8459"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8459"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8459"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}