{"id":8596,"date":"2015-02-28T23:30:54","date_gmt":"2015-02-28T19:30:54","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=8596"},"modified":"2015-02-28T23:30:54","modified_gmt":"2015-02-28T19:30:54","slug":"ziyadxan-%c9%99liyev-xan-qizinin-gul-d%c9%99ft%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=8596","title":{"rendered":"Ziyadxan \u018fL\u0130YEV &#8212; Xan q\u0131z\u0131n\u0131n &#8220;G\u00fcl d\u0259ft\u0259ri&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/natavan.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignright wp-image-7541 \" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/natavan-249x300.jpg\" alt=\"nat\u0259van\" width=\"185\" height=\"223\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">\u201cXan q\u0131z\u0131\u201d ad\u0131 il\u0259 tan\u0131nan, xeyirxah i\u015fl\u0259ri v\u0259 n\u0259cibliyi il\u0259 el i\u00e7ind\u0259 d\u0259rin h\u00f6rm\u0259t qazanan g\u00f6rk\u0259mli Az\u0259rbaycan \u015fair\u0259si Xur\u015fudbanu Nat\u0259van g\u00f6z\u0259l \u015fair v\u0259 ictimai xadim kimi tan\u0131nmaqla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 \u00e7ox inc\u0259 z\u00f6vq\u0259 malik r\u0259ssam v\u0259 b\u0259dii tikm\u0259 ustas\u0131 olub. \u00d6z\u00fcn\u00fcn r\u0259ssaml\u0131q f\u0259aliyy\u0259tini poetik yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan bir an bel\u0259 ayr\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259y\u0259n Nat\u0259van\u00a0 deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259 bu s\u0259n\u0259tin sirl\u0259rini\u00a0 ona h\u0259m d\u0259 ilk t\u0259hsil ver\u0259n bibisi G\u00f6vh\u0259r xan\u0131mdan al\u0131bm\u0131\u015f. Onun bizim d\u00f6vr\u0259 g\u0259lib \u00e7atm\u0131\u015f b\u0259dii irsi bir o q\u0259d\u0259r \u00e7ox olmasa da, onlar Az\u0259rbaycan inc\u0259s\u0259n\u0259tini yeni \u00e7alarlarla z\u0259nginl\u0259\u015fdir\u0259n s\u0259n\u0259t\u00a0 n\u00fcmun\u0259l\u0259ri kimi q\u0259bul olunurlar. Tarix onun Qafqazda,\u00a0 o c\u00fcml\u0259d\u0259n Bak\u0131da s\u0259f\u0259rd\u0259 olan m\u0259\u015fhur frans\u0131z yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 Aleksandr D\u00fcmaya \u00f6z\u00fcn\u00fcn qona\u011f\u0131 heyr\u0259t\u0259 g\u0259tir\u0259n tikm\u0259l\u0259rini ba\u011f\u0131\u015flad\u0131\u011f\u0131 fakt\u0131n\u0131 ya\u015fatmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eair\u0259nin r\u0259ssaml\u0131q irsi d\u0259 olduqca maraql\u0131d\u0131r. Bel\u0259 ki, onun \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tirdiyi qrafik \u0259s\u0259rl\u0259r XIX \u0259sr Az\u0259rbaycan t\u0259sviri s\u0259n\u0259tinin inki\u015faf tarixini \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus b\u0259dii x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 yenil\u0259\u015fdirib. Bu yerd\u0259 \u0259lav\u0259 ed\u0259k ki, orta \u0259srl\u0259rd\u0259 duyulas\u0131 t\u0259r\u0259qqi m\u0259rh\u0259l\u0259sini ya\u015fayan Az\u0259rbaycan miniat\u00fcr r\u0259ssaml\u0131\u011f\u0131\u00a0 t\u0259dric\u0259n qazand\u0131\u011f\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus b\u0259dii-estetik m\u0259ziyy\u0259tl\u0259ri art\u0131q X\u0130X \u0259srd\u0259 \u00f6z\u00fcnd\u0259 Q\u0259rb v\u0259 \u015e\u0259rq b\u0259dii \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini birl\u0259\u015fdir\u0259n yeni \u0259lam\u0259tl\u0259rl\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Bu prosesd\u0259 Nax\u00e7\u0131van v\u0259 \u015eu\u015fa r\u0259ssaml\u0131q m\u0259kt\u0259bi n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin apar\u0131c\u0131 rol oynad\u0131qlar\u0131n\u0131 vur\u011fulamaq laz\u0131md\u0131r. \u018fg\u0259r bilavasit\u0259 \u015eu\u015fada ged\u0259n b\u0259dii prosesl\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r salsaq, onda r\u0259ssaml\u0131\u011f\u0131n m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rind\u0259 Mir M\u00f6hs\u00fcn N\u0259vvab, Usta Q\u0259nb\u0259r Qaraba\u011fi, onun qarda\u015f\u0131 S\u0259f\u0259r v\u0259 o\u011flu \u015e\u00fck\u00fcrl\u0259 yana\u015f\u0131 Xur\u015fudbanu Nat\u0259van\u0131n da s\u0259m\u0259r\u0259li f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdiyini qeyd etm\u0259liyik. Onun \u00e7\u0259kdiyi r\u0259sml\u0259r b\u0259dii h\u0259llin\u0259 g\u00f6r\u0259 o d\u00f6vrd\u0259 yarad\u0131lan t\u0259sviri s\u0259n\u0259t n\u00fcmun\u0259l\u0259ri aras\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsuslu\u011fu il\u0259 se\u00e7ilir, des\u0259k, h\u0259qiq\u0259ti ifad\u0259 etmi\u015f olar\u0131q.<\/p>\n<p>\u015eair\u0259nin 1886-c\u0131 ild\u0259 haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 227 s\u0259hif\u0259lik albomda (haz\u0131rda M.F\u00fczuli ad\u0131na \u018flyazmalar \u0130nstitutunda saxlan\u0131l\u0131r) onun b\u0259nz\u0259rsiz g\u00f6z\u0259llik duyumu il\u0259 tan\u0131\u015f olmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.\u00a0 M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin h\u0259m d\u0259 \u201cG\u00fcl d\u0259ft\u0259ri\u201d adland\u0131rd\u0131qlar\u0131 bu albomda\u00a0 \u015fair\u0259-r\u0259ssam\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131\u00a0 on \u00fc\u00e7 q\u0259z\u0259ll\u0259 yana\u015f\u0131 onun sulu boya v\u0259 karanda\u015fla \u00e7\u0259kdiyi m\u00fcxt\u0259lif g\u00fcll\u0259r &#8211; q\u0131z\u0131lg\u00fcl, b\u0259n\u00f6v\u015f\u0259, q\u0259r\u0259nfil, el\u0259c\u0259 d\u0259 yas\u0259m\u0259n, lal\u0259 v\u0259 s\u00fcs\u0259n \u0259ks olunmu\u015f r\u0259sml\u0259r toplan\u0131b.\u00a0 R\u0259sml\u0259rin aras\u0131nda m\u0259nz\u0259r\u0259 v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif\u00a0 bitkil\u0259rin t\u0259svirin\u0259 d\u0259 rast g\u0259lm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Onlar\u0131n say\u0131 otuza \u00e7at\u0131r.\u00a0 B\u00fct\u00fcnl\u00fckd\u0259\u00a0 g\u00f6t\u00fcrs\u0259k,\u00a0 onlar\u0131n h\u0259m r\u0259ngar\u0259ng motivl\u0259rind\u0259, h\u0259m d\u0259 d\u0259yi\u015fk\u0259n r\u0259ng \u00e7alarlar\u0131nda ifad\u0259 olunan t\u0259siredici ovqat \u015fair\u0259nin poetik irsinin da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 lirik ruhla h\u0259mah\u0259ng s\u0259sl\u0259\u015fir.\u00a0 Bunu \u0259ks\u0259r hallarda albomun s\u0259hif\u0259sind\u0259 yana\u015f\u0131 yerl\u0259\u015fdirilmi\u015f \u015feir v\u0259 t\u0259svirin oxuciya-tama\u015fa\u00e7\u0131ya a\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131\u00a0 b\u0259dii-psixoloci \u0259hvali-ruhiyy\u0259 d\u0259\u00a0 t\u0259sdiql\u0259yir.\u00a0 Yuxar\u0131da qeyd etdiyimiz kimi, Nat\u0259van\u0131n b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 h\u0259m d\u0259 \u00e7ox\u0259srlik tarix\u0259 malik Az\u0259rbaycan t\u0259sviri s\u0259n\u0259tinin yeni b\u0259dii-estetik m\u0259ziyy\u0259tl\u0259rl\u0259 yenil\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 xidm\u0259ti\u00a0 il\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kir. \u018fg\u0259r M.M.N\u0259vvab bunu daha \u00e7ox\u00a0 \u015eu\u015fada, Usta Q\u0259nb\u0259r is\u0259 \u015e\u0259kid\u0259 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirdikl\u0259ri divar r\u0259sml\u0259rind\u0259 ifad\u0259 etmi\u015fdis\u0259, Nat\u0259van ifad\u0259 vasit\u0259l\u0259rinin \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsuslu\u011funu\u00a0 qrafika sah\u0259sind\u0259 realla\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. \u018flav\u0259 ed\u0259k ki, \u015fair\u0259nin r\u0259ssaml\u0131q sah\u0259sind\u0259ki adlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kdiyimiz ki\u015fi h\u0259mkarlar\u0131n\u0131n\u00a0 m\u00fcxt\u0259lif funksiyal\u0131 binalar\u0131n interyerin\u0259 g\u00f6z\u0259llik b\u0259x\u015f ed\u0259n divar r\u0259sml\u0259ri\u00a0 daha \u00e7ox\u00a0 b\u0259dii ifad\u0259nin monumental-dekorativ x\u00fcsusiyy\u0259tinin\u00a0 qabard\u0131lmas\u0131na istiqam\u0259tl\u0259nmi\u015fdis\u0259, onun \u00f6z\u00fc \u0259s\u0259rl\u0259rinin lirik duy\u011fu da\u015f\u0131y\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131a y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131.\u00a0 Bu m\u0259nada Nat\u0259van \u00fcnvanl\u0131 b\u0259dii irsd\u0259\u00a0 ger\u00e7\u0259kliyin f\u0259rqli b\u0259dii g\u00f6rk\u0259m almas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sini qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259li olsaq, onda bu f\u0259rdi b\u0259dii x\u00fcsusiyy\u0259tin \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259n\u0259n\u0259 v\u0259 m\u00fcasirliyi birl\u0259\u015fdirdiyini vur\u011fulamal\u0131y\u0131q.\u00a0 Bel\u0259 ki, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u0259 g\u0259tiril\u0259nl\u0259r duyulas\u0131 q\u0259d\u0259r real g\u00f6rk\u0259m\u0259 malik olmaqla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 b\u0259dii stil\u0259z\u0259y\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015f lakonik bi\u00e7imd\u0259dir. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259 des\u0259k, i\u015f\u0131ql\u0131 yerlikd\u0259 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fm\u0259yi il\u0259 q\u0259dim \u00c7in-uy\u011fur b\u0259dii \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri il\u0259, b\u0259dii \u00fcmumil\u0259\u015fdirm\u0259l\u0259ri il\u0259 T\u0259briz miniat\u00fcr m\u0259kt\u0259bi n\u00fcmun\u0259l\u0259ri il\u0259 s\u0259sl\u0259\u015f\u0259n, onlarla an\u0131m yaradand\u0131rsa,\u00a0 Nat\u0259van r\u0259sml\u0259ri eyni zamanda\u00a0 h\u0259m d\u0259 b\u0259dii \u015f\u0259rhin\u0259 g\u00f6r\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r reald\u0131rlar. Onun naturadan \u00e7\u0259kildiyi \u015f\u00fcbh\u0259 do\u011furmayan \u201c\u00dcz\u00fcm salx\u0131m\u0131\u201d,\u201dLal\u0259\u201d, \u201cG\u00fcl\u201d, \u201c\u00c7i\u00e7\u0259k\u201d, \u201cS\u00fcs\u0259n\u201d, \u201cQ\u0259r\u0259nfil\u201d\u00a0 v\u0259 s. r\u0259sml\u0259ri Az\u0259rbaycan t\u0259sviri s\u0259n\u0259tind\u0259 sonradan geni\u015f yay\u0131lacaq nat\u00fcrmort canr\u0131n\u0131n ilkin i\u015fart\u0131s\u0131 olmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan da \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir.\u00a0 Bil\u0259r\u0259kd\u0259n t\u0259svirin diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259nliyini \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n neytral fon-yerlikd\u0259 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u0259 g\u0259tiril\u0259n \u201ccans\u0131z \u0259\u015fyalar\u201d\u00a0 Nat\u0259van t\u0259qdimat\u0131nda, onun b\u0259dii t\u0259fsirind\u0259 c\u0259lbedici olmaqla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 d\u0259yi\u015fk\u0259n r\u0259ng h\u0259llin\u0259 g\u00f6r\u0259 duy\u011fuland\u0131r\u0131c\u0131 v\u0259 yaddaqaland\u0131rlar. Bununla da Az\u0259rbaycan poeziyas\u0131nda d\u0259rin iz sald\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u0259nz\u0259rsiz q\u0259z\u0259ll\u0259ri il\u0259 t\u0259sdiql\u0259y\u0259n \u015fair\u0259 o vaxta q\u0259d\u0259r ki, milli t\u0259sviri s\u0259n\u0259timizd\u0259 yer alm\u0131\u015f \u0259fsan\u0259vi-mifik obrazlar d\u00fcnyas\u0131na yeni motivl\u0259r g\u0259tirib. Xur\u015fudbanu Nat\u0259van haqq\u0131nda s\u00f6z a\u00e7d\u0131\u011f\u0131m\u0131z alboma \u00e7\u0259kdiyi \u201cB\u00fclb\u00fcl\u201d, \u201cB\u0259n\u00f6v\u015f\u0259\u201d, \u201cG\u00fcl\u201d, \u201cQ\u0259r\u0259nfil\u201d v\u0259 \u201cP\u0259rvan\u0259\u201d t\u0259svirl\u0259rinin yan\u0131nda bu z\u0259rif\u00a0 v\u0259 inc\u0259 varl\u0131qlara h\u0259sr etdiyi \u015feirl\u0259rini yerl\u0259\u015fdirm\u0259kl\u0259 haradasa \u0259d\u0259biyyatla t\u0259sviri s\u0259n\u0259tin yaddaqalan sintezini yaratma\u011fa nail olub. \u018fslind\u0259 bunun \u00f6z\u00fc d\u0259\u00a0 z\u0259ngin tarix\u0259 malik\u00a0 q\u0259dim Az\u0259rbaycan\u00a0 kitab s\u0259n\u0259ti \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 yeni forma-bi\u00e7im verm\u0259yin \u0259yani n\u00fcmun\u0259si say\u0131la bil\u0259r&#8230;<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignleft\" src=\"http:\/\/525.az\/img\/pics\/large\/272_6m7vxqwckl.jpg\" alt=\"Xan q\u0131z\u0131n\u0131n \u201cG\u00fcl d\u0259ft\u0259ri\u201d\" width=\"245\" height=\"368\" \/>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n bu r\u0259sml\u0259rin topland\u0131\u011f\u0131 227 s\u0259hif\u0259lik albomun zahiri\u00a0\u00a0 b\u0259dii t\u0259rtibat\u0131ndan s\u00f6z a\u00e7masayd\u0131q, y\u0259qin ki, onu g\u00f6r\u0259nl\u0259r bizi haql\u0131 olaraq diqq\u0259tsizlikd\u0259 g\u00fcnahland\u0131ra bil\u0259rdil\u0259r. Bel\u0259 ki, albom ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 cildind\u0259ki tirm\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259 r\u0259ngli saplarla\u00a0 v\u0259 muncuqlarla i\u015fl\u0259nmi\u015f b\u0259z\u0259k elementl\u0259ri il\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kir. Cildin bir t\u0259r\u0259find\u0259 n\u0259rgiz, q\u0131z\u0131lg\u00fcl v\u0259 miladi tarixl\u0259 \u201c1886-c\u0131 il\u201d, o biri t\u0259r\u0259find\u0259 is\u0259 k\u00fcknar, qovaq, \u015fam a\u011fac\u0131 v\u0259 hicri tarixl\u0259 \u201c1304-c\u00fc il\u201d toxunub&#8230;<\/p>\n<p>Nat\u0259van\u0131n \u00e7\u0259kdiyi b\u00fclb\u00fcl , at, p\u0259rvan\u0259\u00a0 v\u0259 dig\u0259r varl\u0131qlar\u0131n t\u0259svirl\u0259rind\u0259 d\u0259 onun ger\u00e7\u0259k\u00e7i\u00a0 s\u0259n\u0259tin b\u0259dii \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 b\u0259l\u0259d\u00e7iliyi duyulur. B\u00fct\u00fcn b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 boyu \u00f6z\u00fcn\u00fcn fitri istedad\u0131n\u0131 s\u0259rgil\u0259y\u0259n Xan q\u0131z\u0131 n\u0259bati motivli r\u0259sml\u0259rind\u0259 oldu\u011fu kimi fauna al\u0259min\u0259 h\u0259sr etdiyi \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 d\u0259 h\u0259m q\u0259dim milli b\u0259dii \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259, h\u0259m d\u0259 art\u0131q Az\u0259rbaycan b\u0259dii m\u0259kan\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc \u201cqonaq\u201d hesab etm\u0259y\u0259n Avropa realist-ger\u00e7\u0259k\u00e7i\u00a0 s\u0259n\u0259tinin\u00a0 ifad\u0259 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 b\u0259l\u0259dliyini n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259y\u0259 nail olub. Onun art\u0131q Az\u0259rbaycan t\u0259sviri s\u0259n\u0259tind\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259kd\u0259 olan Q\u0259rb r\u0259ssaml\u0131\u011f\u0131na xas ifad\u0259 vasit\u0259l\u0259rind\u0259n geni\u015f istifad\u0259 etm\u0259sini \u00e7\u0259kdiyi m\u0259nz\u0259r\u0259l\u0259rd\u0259 izl\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Nat\u0259van\u0131n b\u0259dii ifad\u0259 t\u0259rzind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r primitiv s\u0259n\u0259t prinsipl\u0259rinin m\u00f6vcudlu\u011fu\u00a0 is\u0259 b\u00fct\u00fcnl\u00fckd\u0259 kompozisiyalara xo\u015fag\u0259limlilik b\u0259x\u015f edib, des\u0259k, yan\u0131lmar\u0131q. Bu m\u0259nz\u0259r\u0259l\u0259r \u00f6z\u00fcnd\u0259 h\u0259m ayr\u0131-ayr\u0131 t\u0259bi\u0259t detallar\u0131n\u0131, h\u0259m d\u0259 \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 d\u0259niz m\u0259nz\u0259r\u0259l\u0259rini \u0259hat\u0259 edir. \u018fg\u0259r o, g\u00f6z\u0259g\u0259limli a\u011faclar\u0131 v\u0259 ifad\u0259li siluet\u0259 malik budaqlar\u0131 bilavasit\u0259 do\u011fma Qaraba\u011f t\u0259bi\u0259tind\u0259 a\u015fkar edib b\u0259diil\u0259\u015fdirmi\u015fdis\u0259, \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 d\u0259niz m\u0259nz\u0259r\u0259l\u0259rini Bak\u0131 v\u0259 Tiflis\u0259 s\u0259f\u0259rl\u0259ri zaman\u0131 \u00e7\u0259kmi\u015fdi. M\u0259nz\u0259r\u0259 canr\u0131nda \u00e7\u0259kilmi\u015f bu \u0259s\u0259rl\u0259rin zaman\u0131na g\u00f6r\u0259 diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259n b\u0259dii m\u0259ziyy\u0259ti onlarda perspektivin v\u0259 f\u0259za d\u0259rinliyinin \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus t\u0259rzd\u0259 ifad\u0259 olunmas\u0131d\u0131r. Qeyd etdiyimiz bu m\u0259ziyy\u0259tl\u0259ri Nat\u0259van\u0131n \u00e7\u0259kdiyi\u00a0 Qaraba\u011f \u00fcnvanl\u0131 l\u00f6vh\u0259l\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, \u201cBak\u0131 m\u0259nz\u0259r\u0259si\u201d, \u201cDa\u011flara yol\u201d, \u201cD\u0259niz k\u0259nar\u0131\u201d, \u201cM\u0259scidli qala\u201d, \u201cSahil k\u0259nar\u0131nda k\u00f6rp\u00fc\u201d v\u0259 s. m\u0259nz\u0259r\u0259l\u0259rind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 etm\u0259k olar.<\/p>\n<p>Tarixd\u0259n \u015fair\u0259-r\u0259ssam\u0131n Tiflisd\u0259 o\u011flu Mehdiqulu xan\u0131n yan\u0131nda olark\u0259n bir-ne\u00e7\u0259 g\u00f6zox\u015fayan m\u0259nz\u0259r\u0259l\u0259r i\u015fl\u0259diyi d\u0259 m\u0259lumdur. Onun \u201cMetex qalas\u0131\u201d, \u201c\u015eeyx S\u0259nan da\u011f\u0131\u201d, \u201cNar\u0131nqala\u201d, \u201cK\u00fcr q\u0131ra\u011f\u0131\u201d v\u0259\u00a0 \u201cM\u00fcct\u0259hid ba\u011f\u0131\u201d\u00a0 m\u0259nz\u0259r\u0259l\u0259ri bu g\u00fcn b\u0259diiliyi il\u0259 yana\u015f\u0131\u00a0 G\u00fcrc\u00fcstan paytaxt\u0131n\u0131n XIX \u0259sr g\u00f6rk\u0259minin nec\u0259liyini ya\u015fatd\u0131\u011f\u0131ndan h\u0259m d\u0259 tarixi\u00a0 \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Nat\u0259van\u0131n b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259n m\u00fcasirl\u0259ri h\u0259min \u0259s\u0259rl\u0259ri y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndirmi\u015fl\u0259r. \u015eair H\u0259s\u0259n Y\u00fczba\u015f\u0131n\u0131n\u00a0 Nat\u0259van\u0131n m\u0259nz\u0259r\u0259l\u0259ri bar\u0259sind\u0259 dil\u0259 g\u0259tirdiyi \u201cBunu n\u0259inki adi bir insan, h\u0259tta \u015e\u0259rqin m\u0259\u015fhur r\u0259ssamlar\u0131ndan olan Mani v\u0259 Behzad da yarada bilm\u0259z\u201d s\u00f6zl\u0259rind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r m\u00fcbali\u011f\u0259 olsa da, h\u0259r halda \u015fair\u0259-r\u0259ssam\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259ki y\u00fcks\u0259k s\u0259n\u0259tkarl\u0131\u011f\u0131n h\u0259l\u0259 zaman\u0131nda m\u00fcasirl\u0259rinin diqq\u0259tini\u00a0 c\u0259lb\u00a0 etdiyini v\u0259 heyr\u0259tl\u0259ndirdiyini\u00a0 t\u0259sdiql\u0259yir.<\/p>\n<p>Xur\u015fudbanu Nat\u0259van\u0131n\u00a0 \u201cG\u00fcl d\u0259ft\u0259ri\u201dn\u0259 daxil edilmi\u015f b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131q n\u00fcmun\u0259l\u0259ri aras\u0131nda tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik dig\u0259r r\u0259sml\u0259r d\u0259 m\u00f6vcuddur. Bunlar\u0131n aras\u0131nda m\u0259\u015fhur \u015eeyx \u015eamilin evinin v\u0259 Qunib qalas\u0131n\u0131n r\u0259smi diqq\u0259t \u00e7\u0259kir. Ehtimal etm\u0259k olar ki, bu r\u0259sml\u0259r \u015fair\u0259nin h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Xasay xan Usmiyevl\u0259 birlikd\u0259 Da\u011f\u0131stana s\u0259f\u0259rl\u0259ri zaman\u0131 \u00e7\u0259kilib&#8230;<br \/>\nNat\u0259van\u0131n C.Cabbarl\u0131 ad\u0131na Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Teatr Muzeyind\u0259 qorunan d\u00f6rd r\u0259sm \u0259s\u0259ri d\u0259 g\u00fcl-\u00e7i\u00e7\u0259k motivli olmaqla, \u00f6z\u00fcn\u00fcn ifad\u0259li g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 v\u0259 inc\u0259 r\u0259ng h\u0259llin\u0259 g\u00f6r\u0259 maraq do\u011furur.<br \/>\nY\u0259qin ki, lirik duy\u011fulu \u015fair\u0259nin\u00a0 h\u0259m d\u0259 inc\u0259 z\u00f6vql\u00fc\u00a0 qad\u0131n olmas\u0131 qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda\u00a0 muncuqlu tikm\u0259 \u00fcsulunda g\u00f6zox\u015fayan tikm\u0259l\u0259r \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tirm\u0259sini t\u0259bii saymaq olar. Yax\u015f\u0131 hald\u0131r ki, bel\u0259 n\u00fcmun\u0259l\u0259rin b\u0259zil\u0259ri vaxt\u0131 il\u0259 d\u00f6vl\u0259t muzeyl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn al\u0131n\u0131b. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 bu g\u00fcn bizim onlar\u0131 g\u00f6rm\u0259k, bu milli dekorativ-t\u0259tbiqi s\u0259n\u0259t n\u00fcmun\u0259l\u0259rini d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259k imkan\u0131m\u0131z yaran\u0131b. M\u0259lumat \u00fc\u00e7\u00fcn bildir\u0259k ki, m\u0259i\u015f\u0259td\u0259 istifad\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan h\u0259min tikm\u0259l\u0259r Milli Az\u0259rbaycan Tarixi v\u0259 Milli Az\u0259rbaycan \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259ti Muzeyl\u0259rind\u0259 saxlan\u0131l\u0131r. \u018flav\u0259 ed\u0259k ki, muncuqlarla b\u0259z\u0259dilmi\u015f bel\u0259 n\u0259fis tikm\u0259l\u0259rd\u0259n birini Nat\u0259van\u0131n h\u0259yat yolda\u015f\u0131 X.Usmiyev 1858-ci ild\u0259 Bak\u0131ya g\u0259lmi\u015f m\u0259\u015fhur frans\u0131z yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 Aleksandr D\u00fcma il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259n sonra, qona\u011fa\u00a0 ona ba\u011f\u0131\u015flanan silaha cavab olaraq \u0259rm\u0259\u011fan edib.\u00a0 Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, Nat\u0259van b\u0259zil\u0259rinin iddia etdiyi kimi D\u00fcman\u0131n Qafqaz s\u0259f\u0259ri zaman\u0131 onunla Qaraba\u011fda yox, bilavasit\u0259 Bak\u0131da &#8211; \u0130\u00e7\u0259ri\u015f\u0259h\u0259rd\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcb.\u00a0 Deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 \u015fair\u0259nin h\u0259min \u0259l i\u015fi bu g\u00fcn d\u0259 D\u00fcman\u0131n Fransadak\u0131 ev muzeyind\u0259 saxlan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Bu yerd\u0259 onu da \u0259lav\u0259 ed\u0259k ki, Xur\u015fudbanu Nat\u0259van\u0131n ecazkarl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 g\u00f6zox\u015fayan tikm\u0259l\u0259ri o vaxtlar Rusiyada t\u0259\u015fkil olunmu\u015f m\u00fcxt\u0259lif miqyasl\u0131 s\u0259rgil\u0259rd\u0259 u\u011furla n\u00fcmayi\u015f etdirilib. 1882-ci ild\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u00dcmumrusiya s\u0259rgisinin Qafqaz \u015f\u00f6b\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n s\u0259n\u0259t n\u00fcmun\u0259l\u0259ri aras\u0131nda \u015fair\u0259nin inc\u0259 z\u00f6vql\u0259 haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 tikm\u0259\u00a0 d\u0259 olub. Mahud \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0131z\u0131l-g\u00fcm\u00fc\u015f saplarla toxunmu\u015f bu tikm\u0259nin\u00a0 tama\u015fa\u00e7\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n maraqla qar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131\u00a0 onlar\u0131n g\u00f6zox\u015fayan nax\u0131\u015f \u00f6rt\u00fcy\u00fc v\u0259\u00a0 duy\u011fuland\u0131r\u0131c\u0131 r\u0259ng h\u0259lli olub&#8230;<\/p>\n<p>Yekun olaraq\u00a0 dem\u0259k olar ki, Xur\u015fudbanu Nat\u0259van\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259 qrafika v\u0259 dekorativ-t\u0259tbiqi s\u0259n\u0259t sah\u0259sind\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n\u00a0 b\u0259dii irsi da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 y\u00fcks\u0259k\u00a0 b\u0259dii d\u0259y\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259\u00a0 XIX \u0259sr Az\u0259rbaycan inc\u0259s\u0259n\u0259tinin\u00a0 inki\u015faf\u0131nda yaddaqalan m\u0259rh\u0259l\u0259 olmaqla yana\u015f\u0131, \u00f6z\u00a0 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda poeziya il\u0259 t\u0259sviri\u00a0 s\u0259n\u0259ti u\u011furla\u00a0 qovu\u015fdurma\u011f\u0131 bacaran inc\u0259 z\u00f6vql\u00fc bir s\u0259n\u0259tkar\u0131n g\u00f6z\u0259llik duyumunu \u0259ks etdir\u0259n, q\u0259dim v\u0259 tutumlu b\u0259dii saxlanc\u0131m\u0131z\u0131\u00a0 z\u0259nginl\u0259\u015fdir\u0259n\u00a0 b\u0259dii-tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259tli milli s\u0259rv\u0259tdir. Odur ki, \u0259slind\u0259 \u00e7oxdan zamans\u0131zla\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259y\u0259n bel\u0259 irsin bundan sonra da b\u00fct\u00fcn m\u0259kanlarda xalq\u0131m\u0131za ba\u015fucal\u0131\u011f\u0131 g\u0259tir\u0259c\u0259yi birm\u0259nal\u0131d\u0131r&#8230;<\/p>\n<p><em><br \/>\n<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"8596\">Yaz\u0131ya 1171 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cXan q\u0131z\u0131\u201d ad\u0131 il\u0259 tan\u0131nan, xeyirxah i\u015fl\u0259ri v\u0259 n\u0259cibliyi il\u0259 el i\u00e7ind\u0259 d\u0259rin h\u00f6rm\u0259t qazanan g\u00f6rk\u0259mli Az\u0259rbaycan \u015fair\u0259si Xur\u015fudbanu Nat\u0259van g\u00f6z\u0259l \u015fair v\u0259 ictimai xadim kimi tan\u0131nmaqla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 \u00e7ox inc\u0259 z\u00f6vq\u0259 malik r\u0259ssam v\u0259 b\u0259dii tikm\u0259 ustas\u0131 olub. \u00d6z\u00fcn\u00fcn r\u0259ssaml\u0131q f\u0259aliyy\u0259tini poetik yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan bir an bel\u0259 ayr\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259y\u0259n Nat\u0259van\u00a0 deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259 bu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[22],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8596"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8596"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8596\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8597,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8596\/revisions\/8597"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8596"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8596"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8596"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}