{"id":8760,"date":"2015-03-13T09:13:49","date_gmt":"2015-03-13T05:13:49","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=8760"},"modified":"2015-03-13T09:13:49","modified_gmt":"2015-03-13T05:13:49","slug":"s%c9%99yyad-aran-dusunc%c9%99-sairi-dusunc%c9%99l%c9%99rimin-sairi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=8760","title":{"rendered":"S\u0259yyad Aran &#8212; D\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 \u015fairi, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rimin \u015fairi"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/34951_zizchdawwn.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignleft wp-image-8761 \" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/34951_zizchdawwn-300x230.jpg\" alt=\"s\u0259yyadaranwwn\" width=\"274\" height=\"210\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">R\u0259sul Rza dey\u0259nd\u0259 \u00f6nc\u0259 g\u00f6z\u00fcm\u00fcn qaba\u011f\u0131na bir \u015f\u0259kil g\u0259lir. Duy\u011fulu-d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li, azca da sif\u0259tin\u0259 t\u0259b\u0259ss\u00fcm qonmu\u015f bir portret. \u0130lk d\u0259f\u0259 bu nurani siman\u0131 m\u0259n yeniyetm\u0259 ik\u0259n, \u015fairin 1965-ci ild\u0259 \u00e7\u0131xm\u0131\u015f &#8220;D\u00f6z\u00fcm&#8221; kitab\u0131nda \u00fcz qab\u0131\u011f\u0131n i\u00e7\u0259ri qatlanm\u0131\u015f hiss\u0259sind\u0259 g\u00f6rm\u00fc\u015f\u0259m. T\u0259bii ki, evimizd\u0259ki kitabxanada. Portretin alt\u0131nda da \u0259lyazma il\u0259 R.Rza imzas\u0131.<\/p>\n<p>\u018fd\u0259biyyata mara\u011f\u0131m kitablarla lap erk\u0259n \u00fcnsiyy\u0259timin t\u0259m\u0259lini qoymu\u015fdu. (Atam Adil \u018fmrah o\u011flu &#8211; &#8221; Qabaqc\u0131l maarif\u00a0 xadimi&#8221; 41 il dil-\u0259d\u0259biyyat f\u0259nnind\u0259n d\u0259rs verib, evimizin \u0259n qiym\u0259tli \u0259\u015fyalar\u0131 d\u00fcnyaca m\u0259\u015fhur rus, Avropa v\u0259 Az\u0259rbaycan yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259ri idi). M\u0259n o \u015feir toplusundan \u00f6z\u00fcm \u00fc\u00e7\u00fcn ya\u015f\u0131ma uy\u011fun qavray\u0131b-qavramad\u0131\u011f\u0131m xeyli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r, fikirl\u0259r, hikm\u0259tl\u0259r \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131m. \u015eeirin sad\u0259c\u0259 duy\u011fusal m\u0259nz\u0259r\u0259l\u0259r, obrazlar olmay\u0131b, h\u0259m d\u0259 birba\u015fa fikir, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259, r\u0259ngar\u0259ng assosiasiyalar \u00e7\u0259l\u0259ngi olmas\u0131 q\u0259na\u0259tl\u0259rin\u0259 d\u0259 \u015f\u00fcuralt\u0131, g\u00fcman ki, h\u0259l\u0259 o zamanlardan g\u0259lmi\u015f\u0259m. \u0130ndiy\u0259 kimi yad\u0131mdad\u0131r, \u00fcz qab\u0131\u011f\u0131n\u0131n arxadan i\u00e7\u0259 qatlanm\u0131\u015f hiss\u0259sind\u0259 is\u0259 bir \u015feir verilmi\u015fdi. El\u0259 bir \u015feir ki, o ya\u015f\u0131mdan \u00e7ox, bu g\u00fcn m\u0259n\u0259 daha yax\u0131n, daha do\u011fmad\u0131r:<img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/525.az\/img\/pics\/large\/34952_637t6lwq03.jpg\" alt=\"\" align=\"right\" border=\"0\" hspace=\"0\" \/><\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">&#8220;Babayam!<br \/>\nN\u0259 uzun, a\u011f saqqal\u0131m var,<br \/>\nn\u0259 belim b\u00fck\u00fcl\u00fcb.<br \/>\nQuca\u011f\u0131mda n\u0259v\u0259m &#8211; buz baltas\u0131!<br \/>\nYan\u0131mda atam\u0131n n\u0259v\u0259si &#8211;<br \/>\nn\u0259v\u0259min atas\u0131!<br \/>\nGedir\u0259m. G\u00fcn\u0259\u015f h\u0259s\u0259dl\u0259 m\u0259n\u0259 bax\u0131r;<br \/>\n\u00f6z\u00fc baba deyil ax\u0131! &#8230;&#8221;<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">\u015eeir bu qayda il\u0259, insan-t\u0259bi\u0259t qar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 davam ed\u0259r\u0259k, sonda t\u0259bi\u0259td\u0259n daha \u00fcst\u00fcn olan \u0130nsan humanizminin t\u0259nt\u0259n\u0259sini t\u0259c\u0259ss\u00fcm etdirirdi&#8230;<\/p>\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m, o zaman Sovet ideologiyas\u0131n\u0131n t\u00fc\u011fyan el\u0259diyi, kommunizm quruculu\u011fu \u015f\u00fcarlar\u0131n\u0131n bar-bar s\u0259sl\u0259ndiyi bir \u00e7a\u011fda nec\u0259 olmu\u015fdu ki, \u015fair intim-lirik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131ndan bir \u015feirini kitab\u0131na \u00f6ns\u00f6z, manifest qismind\u0259 ver\u0259 bilmi\u015fdi?! Ax\u0131 o d\u00f6vrd\u0259 rejim n\u0259inki adl\u0131-sanl\u0131, yetkin \u015fairl\u0259r, h\u0259l\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 t\u0259z\u0259c\u0259 sar\u0131lm\u0131\u015f g\u0259ncl\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda da kitab\u0131n\u0131 m\u0259hz partiya, kommunizm, Lenin haqq\u0131nda \u015feirl\u0259rl\u0259 ba\u015flama\u011f\u0131 icbari bir t\u0259l\u0259b olaraq ir\u0259li s\u00fcr\u00fcrd\u00fc. N\u0259 olsun ki, R\u0259sul Rza Az\u0259rbaycan Sovet \u015feirinin yarad\u0131c\u0131lar\u0131ndan biri say\u0131l\u0131rd\u0131, n\u0259 olsun ki, Lenin haqq\u0131nda b\u00fct\u00fcn Sovet \u00f6lk\u0259sind\u0259 r\u0259\u011fb\u0259tl\u0259 qar\u015f\u0131lanan poema yazm\u0131\u015fd\u0131, bir q\u0259d\u0259r \u0259vv\u0259l s\u0259n\u0259td\u0259 dissidentizm, m\u00fcc\u0259rr\u0259d\u00e7ilik dal\u011fas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 m\u0259hz bu adl\u0131-\u015fanl\u0131 \u015fairin &#8220;R\u0259ngl\u0259r&#8221; silsil\u0259sini \u0259d\u0259bi t\u0259nqid at\u0259\u015f\u0259 tutmam\u0131\u015fd\u0131m\u0131?!<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">&#8220;D\u00f6z\u00fcm&#8221; toplusunu R\u0259sul Rza 1964-c\u00fc ild\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 m\u0259\u015fhur &#8220;\u0130nsan \u015f\u0259kli&#8221; \u015feiri il\u0259 a\u00e7\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">&#8220;M\u0259n\u0259 bir s\u0259rgi salonu verin!<br \/>\nN\u0259 geni\u015f olsun d\u00fcnya q\u0259d\u0259r,<br \/>\nn\u0259 el\u0259 h\u00fcnd\u00fcr olsun ki,<br \/>\n\u0259t\u0259yind\u0259 qala uzun k\u00f6lg\u0259l\u0259r.<br \/>\nM\u0259n\u0259 bir s\u0259rgi salonu verin!<br \/>\nOrda bir insan \u015f\u0259kli asaca\u011fam &#8211;<br \/>\nadi bir insan&#8230;&#8221;<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">1965-ci ild\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131, birba\u015fa insan-t\u0259bi\u0259t \u00fcnsiyy\u0259ti, konkret halda insan-d\u0259niz t\u0259mas\u0131ndan yaranm\u0131\u015f, 27 par\u00e7adan ibar\u0259t, \u00e7oxr\u0259ngli, \u00e7ox\u00e7alarl\u0131 &#8220;D\u0259niz n\u0259\u011fm\u0259l\u0259ri&#8221; silsil\u0259sini kitaba daxil etmi\u015fdi:<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">&#8220;Bu gec\u0259 \u00f6pd\u00fcm d\u0259nizi;<br \/>\nsahild\u0259n ayr\u0131landa.<br \/>\nDodaqlar\u0131 duzlu idi;<br \/>\ng\u00f6z ya\u015f\u0131m kimi.<br \/>\nD\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm: niy\u0259 \u00f6pd\u00fcm onu?&#8230;<br \/>\nYax\u015f\u0131 deyil.<br \/>\nD\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm: yax\u015f\u0131 ki,<br \/>\nd\u0259niz g\u00f6z ya\u015f\u0131 deyil&#8230;&#8221;<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">\u00c7\u0259kinm\u0259d\u0259n, sanki poeziyan\u0131n ideologiyadan daha \u00fcst\u00fcn oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn &#8220;R\u0259ngl\u0259r&#8221;d\u0259n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla daha ne\u00e7\u0259 \u015feirini t\u0259qdim etmi\u015fdi: &#8220;Q\u0131rm\u0131z\u0131n\u0131n \u00fcmid \u00e7alar\u0131&#8221;, &#8220;Firuz\u0259yi&#8221;, &#8220;Q\u0131rm\u0131z\u0131n\u0131n inam \u00e7alar\u0131&#8221;, &#8220;Mavinin t\u0259s\u0259lli \u00e7alar\u0131&#8221;, &#8220;\u015eirmayi&#8221;, &#8220;Saman sar\u0131s\u0131&#8221;&#8230;<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">Topluda bir az \u0259vv\u0259l c\u0259miyy\u0259tin p\u0259r\u00e7im olundu\u011fu kollektivizm havas\u0131, dem\u0259k olar ki, yox idi. \u018fv\u0259zind\u0259 insan f\u0259rdinin m\u0259na v\u0259 \u00f6n\u0259mini qabardan &#8220;insan&#8221; v\u0259 &#8220;m\u0259n&#8221; k\u0259lm\u0259l\u0259ri kitabda \u0259sas vur\u011fu k\u0259sb edirdi. &#8220;M\u0259nd\u0259 ixtiyar olsa&#8221;, &#8220;\u0130nsan haqq\u0131nda&#8221;, &#8220;B\u0259hlul, \u0130sk\u0259nd\u0259r v\u0259 m\u0259n&#8221;, &#8220;Babam kimi v\u0259 bug\u00fcnk\u00fc adam kimi&#8221;, &#8220;M\u0259n\u0259 toxunma&#8221;&#8230; \u0130ntimlik, f\u0259rdilik &#8211; g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yatdan, g\u00fcz\u0259randan ba\u015flay\u0131b beyn\u0259lxalq d\u00fcnya probleml\u0259rini dola\u015f\u0131b yen\u0259 d\u0259 \u0130nsana qay\u0131dan \u015fair d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rinin mayas\u0131, pasiban\u0131 idi. O c\u00fcml\u0259d\u0259n, C\u0259nub m\u00f6vzusunda &#8220;T\u0259brizim m\u0259nim&#8221; v\u0259 m\u0259\u015fhur &#8220;\u018frk qalas\u0131&#8221; \u015feiri d\u0259 kitabda yer alm\u0131\u015fd\u0131. \u015eair 1962-1965-ci ill\u0259rd\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 &#8220;\u00d6m\u00fcrd\u0259n s\u0259hif\u0259l\u0259r&#8221;d\u0259 xatir\u0259 qanadlar\u0131nda d\u00fcn\u0259n\u0259, u\u015faql\u0131\u011f\u0131na qay\u0131d\u0131b, ke\u00e7diyi yola bir daha n\u0259z\u0259r sal\u0131r, a\u011fr\u0131l\u0131-ac\u0131l\u0131 \u00f6mr\u00fc bug\u00fcn\u00fcn i\u015f\u0131\u011f\u0131na tuturdu.<\/p>\n<p>\u00dcst\u0259lik, b\u00fct\u00fcn bunlar azm\u0131\u015f kimi sevincli-k\u0259d\u0259rli, nisgil dolu \u015feirl\u0259r toplusunu n\u0259d\u0259ns\u0259 \u00e7oxm\u0259nal\u0131 olaraq &#8220;D\u00f6z\u00fcm&#8221; adland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131&#8230;<\/p>\n<p>R.Rza poeziyas\u0131ndan yazanlar ad\u0259t\u0259n onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n iki d\u00f6vr\u00fc, iki m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kir, az qala iki R\u0259sul Rzadan s\u00f6z a\u00e7\u0131rlar. Az\u0259rbaycan Sovet ger\u00e7\u0259kliyinin, sosializm quruculu\u011fu epoxas\u0131n\u0131n \u015fairi v\u0259 1960-c\u0131 ill\u0259rd\u0259n yeni yarad\u0131c\u0131l\u0131q a\u011fr\u0131lar\u0131ndan do\u011fulan m\u00fcasirlik d\u00fcnyas\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 \u015fairi. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, burda m\u00fc\u0259yy\u0259n h\u0259qiq\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131, yan\u0131lmalar da yox deyildir. B\u0259li, 1960-c\u0131 ild\u0259 n\u0259\u015fr olunmu\u015f &#8220;\u0130ll\u0259r v\u0259 s\u0259tirl\u0259r&#8221; kitab\u0131ndan ba\u015flayaraq, &#8220;P\u0259nc\u0259r\u0259m\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n i\u015f\u0131q&#8221; (1962), &#8220;D\u00f6z\u00fcm&#8221; (1965) kitablar\u0131nda biz yeni bir \u015fairl\u0259, z\u0259man\u0259sinin t\u0259kc\u0259 quran-yaradan deyil, eyni zamanda, daha \u00e7ox qay\u011f\u0131lar\u0131 il\u0259 ya\u015fayan, insanl\u0131\u011f\u0131n sabah\u0131, aqib\u0259tini d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n lirik q\u0259hr\u0259manla \u00fcz-\u00fcz\u0259yik. Amma R\u0259sul Rzan\u0131n &#8220;insanl\u0131 \u015feirl\u0259ri&#8221; h\u0259mi\u015f\u0259 olub. He\u00e7 t\u0259sad\u00fcfi deyil ki, &#8220;\u0130ll\u0259r v\u0259 s\u0259tirl\u0259r&#8221; kitab\u0131 \u015fairin 1930-1960-c\u0131 ill\u0259r aras\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131 bu \u015feirl\u0259rd\u0259n se\u00e7m\u0259l\u0259r idi, 1960-da q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 &#8220;M\u0259nim k\u00fc\u00e7\u0259m&#8221; \u015feiri il\u0259 yeni epoxaya a\u00e7\u0131l\u0131rd\u0131:<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">&#8220;Salam, k\u00f6hn\u0259 tan\u0131\u015f!<br \/>\nAsfalt \u00f6rt\u00fcy\u00fcn\u0259,<br \/>\nyan\u0131 qranit k\u00f6b\u0259li a\u011faclar\u0131na,<br \/>\nGeni\u015f s\u0259kil\u0259rin\u0259 salam!<br \/>\nSalx\u0131m-salx\u0131m s\u00fcd lampal\u0131<br \/>\nDir\u0259kl\u0259rin\u0259 salam!&#8230;&#8221;<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">&#8220;M\u00fcbariz\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 var, yar\u0131n da&#8230;&#8221; &#8211; dey\u0259 poetik kredosunu d\u0259rin bir h\u0259ssasl\u0131qla XX \u0259srin, zaman\u0131n ritmin\u0259 tabe tutan R\u0259sul Rza eyni zamanda zamans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n da sirrini yax\u015f\u0131 bilirdi. \u0130nsan h\u0259qiq\u0259ti! &#8211; kollektivl\u0259, kollektiv ya\u015fay\u0131\u015f\u0131n i\u00e7ind\u0259 d\u0259, ayr\u0131l\u0131qda, f\u0259rdi-intim ya\u015famlarda, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 insan h\u0259qiq\u0259tinin aliliyi&#8230;<\/p>\n<p>Qay\u0131daq o m\u0259qama ki, b\u0259li, R.Rza f\u0259rdi v\u0259 f\u0259rqli bir manifestl\u0259 d\u0259rc etdirdiyi \u0259ks\u0259r\u0259n yeni \u015feirl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t kitab\u0131n\u0131 &#8220;D\u00f6z\u00fcm&#8221; adland\u0131rmaqda yan\u0131lm\u0131rd\u0131. \u018fsrin ortalar\u0131nda, 1960-c\u0131 ill\u0259rin m\u00fclayiml\u0259\u015fm\u0259 havas\u0131ndan sonra ba\u015flanan, milli insan\u0131n v\u0259 \u00fcmum\u0259n insanl\u0131\u011f\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131xan probleml\u0259r yaln\u0131z d\u00f6z\u00fcm, irad\u0259, bir d\u0259 yaranm\u0131\u015f m\u0259n\u0259vi b\u00f6hrandan qurtulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259rin fikir-d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259l\u0259b edirdi. \u0130ki sistem, iki d\u00fcnya &#8211; sosializm v\u0259 kapitalizm al\u0259mi aras\u0131ndak\u0131 bar\u0131\u015fmaz m\u00fcbariz\u0259, kommunizm ideyalar\u0131n\u0131n ger\u00e7\u0259k iflas\u0131 v\u0259 milli ideallar\u0131n qay\u0131d\u0131b g\u0259lm\u0259si, ke\u00e7mi\u015fin \u0259tal\u0259ti v\u0259 m\u00fcasir-modern d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin siray\u0259ti, \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259r v\u0259 h\u0259qiq\u0259t, inam v\u0259 inams\u0131zl\u0131q m\u00fchiti, elmi-texniki inqilab v\u0259 t\u0259bi\u0259t qar\u015f\u0131durmas\u0131&#8230; &#8211; d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 \u015feirinin h\u0259d\u0259find\u0259 m\u0259hz bu m\u0259qamlar, t\u0259zadlar, predmetl\u0259r dururdu.<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">&#8220;&#8230;K\u0259lk\u0259t\u0259d\u0259 y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 insan<br \/>\nquru s\u0259kid\u0259 yat\u0131r.<br \/>\nKonqodan Bel\u00e7ikaya da\u015f\u0131n\u0131r<br \/>\nk\u00fcr\u00fcl-k\u00fcr\u00fcl yat\u0131r.<br \/>\nVyetnamda k\u00f6rp\u0259l\u0259ri yuxusundan<br \/>\nm\u0259rmi s\u0259si oyad\u0131r.<br \/>\nKoloniya, kolonializm.<br \/>\nNeokolonializm&#8230;<br \/>\nKim al\u0131r, kim sat\u0131r?!<br \/>\nAsturiyan\u0131n yollar\u0131<br \/>\nh\u0259r g\u00fcn qana bat\u0131r.<br \/>\nYavada su bol,<br \/>\nisti bol;<br \/>\nm\u0259hsul n\u0259 doydurur,<br \/>\nn\u0259 b\u0259h\u0259rd\u0259n b\u0259h\u0259r\u0259 \u00e7at\u0131r.<br \/>\nK\u00f6hn\u0259 m\u00fc\u015ft\u0259rimiz<br \/>\ns\u00fcd\u0259 su qat\u0131r.<br \/>\nDiksinib qa\u00e7\u0131ram<br \/>\nqafiy\u0259l\u0259rin dola\u015f\u0131q k\u0259l\u0259find\u0259n&#8230;&#8221;<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">\u00dcmum\u0259n R\u0259sul Rzan\u0131n bu ill\u0259rd\u0259 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015f \u015feir toplular\u0131 milli insan d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 \u0259n bariz, do\u011fru-d\u00fczg\u00fcn ehtiva edir, s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndirir. Qay\u011f\u0131l\u0131-d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li \u015fair obraz\u0131. \u018fmin, \u00f6z\u00fcn\u0259-\u0259min, d\u00fcnyan\u0131n-gedi\u015fat\u0131n m\u0259nas\u0131na dalm\u0131\u015f. R.Rzan\u0131n daha \u00fc\u00e7 kitab\u0131n\u0131n titul s\u0259hif\u0259sind\u0259 h\u0259min portretin variasiyalar\u0131 il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131q: &#8220;K\u00f6vr\u0259k budaq&#8221; (1970), &#8220;Calasan g\u00fcn\u00fc g\u00fcn\u0259&#8221; (1970), &#8220;\u0130\u015f\u0131qlar \u00fc\u015f\u00fcy\u0259nd\u0259&#8221; (1970). Bu m\u0259nim g\u0259ncliyimin kitablar\u0131d\u0131r. \u0130nsan sevgisi-\u00fclf\u0259ti, sevinci-\u00e7\u0131l\u011f\u0131nl\u0131\u011f\u0131, etiraz\u0131-ehtiras\u0131, k\u0259d\u0259ri-nisgili, insan a\u011fl\u0131-d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si-intellekti&#8230; Sanki insan h\u0259yat\u0131n\u0131n h\u0259r an\u0131, h\u0259r r\u0259ngi-\u00e7alar\u0131, detal\u0131-t\u0259f\u0259rr\u00fcat\u0131 \u015feir\u0259 d\u00fcz\u00fclm\u00fc\u015f. \u015eairin milli d\u00fcn\u0259nl\u0259-yadda\u015fla, t\u0259bi\u0259tl\u0259-kainatla, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259-k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rl\u0259, \u00fcr\u0259kl\u0259-dil\u0259kl\u0259rl\u0259, b\u0259d\u0259nl\u0259-canla, \u00f6z\u00fc-\u00f6z\u00fcyl\u0259 soraqla\u015fmas\u0131, dialoqlar\u0131&#8230; Mirz\u0259 C\u0259lil i\u015f\u0131\u011f\u0131nda, Sabir i\u015f\u0131\u011f\u0131nda, N\u0259simi v\u0259 F\u00fczuli i\u015f\u0131\u011f\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f \u015feirl\u0259r&#8230;<br \/>\n\u015eekspir i\u015f\u0131\u011f\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f \u015feir:<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">&#8220;G\u00f6zl\u0259rimi qapad\u0131m.<br \/>\nS\u00f6nd\u00fcrd\u00fcm son ulduzu&#8230;<br \/>\nHamletin s\u0259si g\u0259ldi qula\u011f\u0131ma:<br \/>\n&#8220;Olum, ya \u00f6l\u00fcm!&#8221;<br \/>\n\u0130st\u0259dim yax\u0131nla\u015f\u0131m ona.<br \/>\nQur\u011fu\u015fun as\u0131ld\u0131 ayaqlar\u0131mdan.<br \/>\nGed\u0259 bilm\u0259dim.<br \/>\n\u0130st\u0259dim dey\u0259m: Hamlet!<br \/>\nN\u0259 q\u0259mindir?<br \/>\n\u00c7\u0131rp\u0131nma bel\u0259.<br \/>\nAtan\u0131n qatili<br \/>\n\u00f6z \u0259mindir.<br \/>\nDey\u0259 bilm\u0259dim&#8230;&#8221;<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">Bu o ill\u0259r idi ki, intellektual R.Rza \u015feiri n\u0259inki u\u011furla oxucu auditoriyalar\u0131n\u0131 f\u0259th edirdi, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u0259d\u0259bi g\u0259ncliyi sehrl\u0259y\u0259r\u0259k poetik m\u0259kt\u0259b\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi. Q\u0259l\u0259m\u0259 sar\u0131lanlar \u0259ks\u0259r\u0259n R.Rza \u00fcslubunda yazma\u011fa, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 \u015feiri yaratma\u011fa c\u0259hdl\u0259r edir, bu m\u0259kt\u0259bd\u0259n ke\u00e7ib formala\u015f\u0131rd\u0131lar. Ham\u0131 \u015fair olmasa da, \u015feirl\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k m\u0259d\u0259niyy\u0259ti h\u0259r k\u0259s\u0259 siray\u0259t etmi\u015fdi. M\u00fcasirlik, intellektuall\u0131q, fikir f\u0259all\u0131\u011f\u0131, d\u00fcnyaya aktiv m\u00fcnasib\u0259t, onu ba\u015fqa c\u00fcr g\u00f6rm\u0259k arzusu v\u0259 \u0259m\u0259ll\u0259ri&#8230; &#8211; g\u0259ncliyin R\u0259sul Rza \u015feirl\u0259rind\u0259n \u0259xz etdiyi, h\u0259yat amal\u0131na \u00e7evirdiyi c\u0259h\u0259tl\u0259r \u00e7ox idi. Bel\u0259 ki, yenilik\u00e7i \u015fairi ham\u0131dan \u0259vv\u0259l g\u0259ncl\u0259r sevdi v\u0259 yeni h\u0259yat m\u00fcbariz\u0259sind\u0259 h\u0259yan\u0131na \u00e7evirdi. Qar\u015f\u0131l\u0131q olaraq R\u0259sul Rza da g\u0259ncliyi \u00e7ox sevir, ona daim yol g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. &#8220;Q\u0131z\u0131ma v\u0259 ya\u015f\u0131dlar\u0131na&#8221; \u015feiri sanki o zaman ictimai h\u0259yata t\u0259z\u0259c\u0259 q\u0259d\u0259m qoyan m\u0259nim n\u0259slim \u00fc\u00e7\u00fcn yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131:<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">&#8220;&#8230;Dey\u0259rs\u0259n:<br \/>\nyanmasa, donmasa insan<br \/>\nya\u015faya bil\u0259rmi?<br \/>\nBu h\u0259qiq\u0259t d\u0259 var.<br \/>\nLakin s\u0259ad\u0259ti<br \/>\nt\u0259sad\u00fcfi tap\u0131nt\u0131 bilm\u0259.<br \/>\n\u00c7\u0259tindir yolu,<br \/>\na\u011f\u0131rd\u0131r bahas\u0131.<br \/>\nF\u0259lak\u0259td\u0259n qorxma!<br \/>\nA\u011fciy\u0259rlil\u0259r\u00e7in qorxuludur o.<br \/>\nUnutma!<br \/>\n\u0130nsan a\u011fr\u0131yan yerini<br \/>\ncan evi bilir.<br \/>\nA\u011fr\u0131 varsa, d\u00f6z\u00fcm d\u0259 var.<br \/>\n\u018fll\u0259rin yorulsa da<br \/>\nyorulmas\u0131n \u00fcmidin, arzun, inam\u0131n.<br \/>\n\u0130nsan \u00f6z\u00fc bir sonsuzluqdur.<br \/>\nH\u0259r d\u0259rdin \u0259lac\u0131<br \/>\nonun \u00f6z\u00fcnd\u0259 var&#8230;&#8221;<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">M\u00fcasir insan t\u0259bi\u0259tinin m\u00fcr\u0259kk\u0259bliyini g\u00f6st\u0259rm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, \u015feir h\u0259m d\u0259 m\u00fcbariz\u0259l\u0259r g\u00f6rm\u00fc\u015f m\u00fcdrik \u015fairin g\u0259ncliy\u0259 \u00f6y\u00fcd\u00fc, t\u00f6vsiy\u0259si kimi s\u0259sl\u0259nirdi.<br \/>\nBu is\u0259 \u015fairin uzaqlara, sabaha, y\u0259ni bug\u00fcn\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f n\u0259z\u0259rl\u0259ridir:<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">&#8220;Tural\u0131m!<br \/>\nY\u0259qin ki, s\u0259n,<br \/>\nbir zaman,<br \/>\nkitablar\u0131m\u0131 varaqlay\u0131b<br \/>\nb\u0259zi s\u0259tirl\u0259r\u0259 g\u00fcl\u0259c\u0259ks\u0259n&#8230;&#8221;<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">&#8220;N\u0259v\u0259m\u0259 m\u0259ktub&#8221; adlanan \u015feird\u0259 \u015fair insan a\u011fl\u0131n\u0131n t\u0259nt\u0259n\u0259si il\u0259 bah\u0259m m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131n a\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131, &#8220;kosmos \u0259sri&#8221;nin xar\u00fcq\u0259l\u0259ri il\u0259 &#8220;nadanl\u0131q kiri&#8221;nin uyu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 c\u0259miyy\u0259tin natamaml\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z a\u00e7\u0131r:<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">&#8230;Nec\u0259 olsa yen\u0259,<br \/>\nordak\u0131 s\u00f6zl\u0259rd\u0259n b\u0259zil\u0259ri<br \/>\nq\u0259rib\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k s\u0259n\u0259.<br \/>\nBa\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259y\u0259c\u0259ks\u0259n,<br \/>\nY\u0259qin ki,<br \/>\ng\u0259l\u0259c\u0259yin adam\u0131 &#8211; s\u0259n.<br \/>\nBa\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259dim deyib<br \/>\nizml\u0259rl\u0259 dam\u011falamayacaqsan onlar\u0131&#8230;&#8221;<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">Eyni zamanda R\u0259sul Rza sabaha, insanl\u0131\u011f\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259 inan\u0131r, onu daha xo\u015fb\u0259xt g\u00f6r\u00fcr:<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">&#8220;Lakin m\u0259n inan\u0131ram<br \/>\no g\u00fcn\u0259.<br \/>\nYa tez,<br \/>\nya bir az l\u0259ng olacaq.<br \/>\nG\u0259l\u0259c\u0259k o g\u00fcn,<br \/>\ninsan arzusuyla<br \/>\nilham<br \/>\nh\u0259mah\u0259ng olacaq.<br \/>\nYoxalacaq \u00f6z\u00fcml\u00fck,<br \/>\nbaya\u011f\u0131l\u0131q.<br \/>\n\u0130nsanlar daha \u00fcnsiyy\u0259tli olacaq<br \/>\ndaha xo\u015fq\u0131l\u0131q.<br \/>\nN\u0259 pis\u0259 yax\u015f\u0131 dem\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259r,<br \/>\nn\u0259 yax\u015f\u0131ya pis.<br \/>\nAyd\u0131n, a\u00e7\u0131q, m\u0259rd olacaq<br \/>\n\u00fcr\u0259kl\u0259r,<br \/>\n\u0259m\u0259ll\u0259r t\u0259miz&#8230;&#8221;<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">Maraql\u0131d\u0131r ki , \u015feird\u0259 n\u0259 Sovet ger\u00e7\u0259kliyinin atributlar\u0131 var, n\u0259 d\u0259 o zamanlar \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259ciyy\u0259vi sosial utopiya m\u0259r\u0259zi. \u015eairin f\u0259rdi-intim duy\u011fular\u0131 birm\u0259nal\u0131 olaraq milli c\u0259miyy\u0259tin sabah\u0131na inamla a\u015f\u0131lanm\u0131\u015fd\u0131r. Bu, haz\u0131rda bizim ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tidir v\u0259 o s\u0131radan \u015feir m\u00fcasir g\u0259ncliy\u0259 v\u0259siyy\u0259t kimi s\u0259sl\u0259nir:<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">&#8220;Unutma, Tural\u0131m, ancaq<br \/>\nunutma ki, bu g\u00fcn biz<br \/>\n\u00e7ox \u00e7\u0259kmi\u015f,<br \/>\n\u00e7ox d\u00f6zm\u00fc\u015f\u00fck ki,<br \/>\nxo\u015fb\u0259xt olas\u0131n\u0131z siz&#8221;.<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">Unutma\u011fa haqq\u0131m\u0131z yoxdur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"8760\">Yaz\u0131ya 813 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>R\u0259sul Rza dey\u0259nd\u0259 \u00f6nc\u0259 g\u00f6z\u00fcm\u00fcn qaba\u011f\u0131na bir \u015f\u0259kil g\u0259lir. Duy\u011fulu-d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li, azca da sif\u0259tin\u0259 t\u0259b\u0259ss\u00fcm qonmu\u015f bir portret. \u0130lk d\u0259f\u0259 bu nurani siman\u0131 m\u0259n yeniyetm\u0259 ik\u0259n, \u015fairin 1965-ci ild\u0259 \u00e7\u0131xm\u0131\u015f &#8220;D\u00f6z\u00fcm&#8221; kitab\u0131nda \u00fcz qab\u0131\u011f\u0131n i\u00e7\u0259ri qatlanm\u0131\u015f hiss\u0259sind\u0259 g\u00f6rm\u00fc\u015f\u0259m. T\u0259bii ki, evimizd\u0259ki kitabxanada. Portretin alt\u0131nda da \u0259lyazma il\u0259 R.Rza imzas\u0131. \u018fd\u0259biyyata mara\u011f\u0131m kitablarla lap erk\u0259n \u00fcnsiyy\u0259timin t\u0259m\u0259lini [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[14],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8760"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8760"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8760\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8762,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8760\/revisions\/8762"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8760"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8760"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8760"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}