{"id":8902,"date":"2015-03-21T15:00:45","date_gmt":"2015-03-21T11:00:45","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=8902"},"modified":"2015-03-21T15:00:45","modified_gmt":"2015-03-21T11:00:45","slug":"s%c9%99m%c9%99d-vurgun-109","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=8902","title":{"rendered":"S\u0259m\u0259d Vur\u011fun &#8211; 109"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/1288966093_semed.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignleft wp-image-4108\" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/1288966093_semed-300x202.jpg\" alt=\"1288966093_semed\" width=\"395\" height=\"266\" \/><\/a>S\u0259m\u0259d Yusif o\u011flu V\u0259kilov 1906-c\u0131 il mart\u0131n 21-d\u0259 Qazax rayonunun Yuxar\u0131 Salahl\u0131 k\u0259ndind\u0259 b\u0259y n\u0259slin\u0259 m\u0259nsub bir ail\u0259d\u0259 anadan olmu\u015fdur. V\u0259kila\u011fal\u0131lar, sonralar is\u0259 V\u0259kilovlar adlanan n\u0259slin 300 illik tarixi m\u0259lumdur. \u015eairin anas\u0131 da h\u0259min n\u0259sild\u0259ndir. V\u0259kila\u011fal\u0131lardan \u00e7ox c\u00fcr\u0259tli h\u0259rbi\u00e7il\u0259r, maarif\u00e7il\u0259r, h\u0259kiml\u0259r, \u015fairl\u0259r yeti\u015fmi\u015fdir. Onlar \u00e7ar Rusiyas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Qazaxda, Tiflisd\u0259, ba\u015fqa yerl\u0259rd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f v\u0259 i\u015fl\u0259mi\u015fl\u0259r. \u015eairin atas\u0131 Yusif a\u011fa k\u0259ndd\u0259, \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son ill\u0259rini is\u0259 Qazaxda ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r. O, \u00e7ox s\u0259xav\u0259tli oldu\u011fundan \u00f6z var-d\u00f6vl\u0259tini \u0259lind\u0259 saxlaya bilm\u0259mi\u015f, yoxsulla\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.Balaca S\u0259m\u0259din u\u015faql\u0131\u011f\u0131 \u00e7ox ac\u0131nacaql\u0131 olmu\u015fdur. 6 ya\u015f\u0131 olanda anas\u0131 M\u0259hbub xan\u0131m 28 ya\u015f\u0131nda v\u0259fat edir. S\u0259m\u0259d atas\u0131 Yusif a\u011fan\u0131n v\u0259 ana n\u0259n\u0259si Ai\u015f\u0259 xan\u0131m\u0131n himay\u0259sind\u0259 ya\u015fay\u0131r. Ai\u015f\u0259 xan\u0131m\u0131n \u0259ri-\u015fairin babas\u0131 Mehdixan a\u011fa \u00f6z d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 elind\u0259, obas\u0131nda Kuh\u0259nsal l\u0259q\u0259bi il\u0259 tan\u0131nan \u015fair idi. G\u00f6rk\u0259mli Az\u0259rbaycan \u015fairi, Qaraba\u011f xan\u0131 \u0130brahim xan\u0131n v\u0259ziri Molla P\u0259nah Vaqif (1719-1797) d\u0259 bu n\u0259sl\u0259 m\u0259nsub olmu\u015fdur.\u015eair u\u015faql\u0131q ill\u0259rini do\u011fma k\u0259ndind\u0259 ke\u00e7irmi\u015f, ilk t\u0259hsilini k\u0259nd m\u0259kt\u0259bind\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r.1918-ci ild\u0259 g\u00f6rk\u0259mli \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas v\u0259 maarif\u00e7i Firudin b\u0259y K\u00f6\u00e7\u0259rli Qori m\u00fc\u0259lliml\u0259r seminariyas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan \u015f\u00f6b\u0259sini Qazaxa k\u00f6\u00e7\u00fcr\u0259r\u0259k Qazax m\u00fc\u0259lliml\u0259r seminariyas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir. Seminariya m\u00fct\u0259r\u0259qqi bir maarif oca\u011f\u0131 idi. Bu m\u0259kt\u0259b\u0259 q\u0259bul olunan k\u0259nd u\u015faqlar\u0131 aras\u0131nda S\u0259m\u0259d v\u0259 Mehdixan V\u0259kilov qarda\u015flar\u0131 da var idil\u0259r. Firudin b\u0259y K\u00f6\u00e7\u0259rlinin h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Badis\u0259ba xan\u0131m V\u0259kilova (K\u00f6\u00e7\u0259rli) \u015fairin yax\u0131n qohumu idi.S\u0259m\u0259d V\u0259kilov g\u0259ncliyind\u0259 o h\u0259r \u015feyl\u0259 maraqlanan, h\u0259ssas, \u015f\u0131ltaq, b\u0259d\u0259nc\u0259 z\u0259if, bununla yana\u015f\u0131 \u00e7ox c\u00fcr\u0259tli, m\u00f6hk\u0259m irad\u0259li, haz\u0131rcavab idi. T\u0259hsil\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnl\u0259rd\u0259n ondak\u0131 fitri istedad \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Bu ill\u0259rd\u0259 o, Vaqif, Vidadi, Zakir v\u0259 Sabir yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, A.S.Pu\u015fkinin, Y.M.Lermontovun v\u0259 t\u00fcrk yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131ndan Tofiq Fikr\u0259tin, Namiq Kamal\u0131n, M\u0259hm\u0259d \u018fminin \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 d\u0259 tan\u0131\u015f olur. S\u0259si oldu\u011fundan g\u00f6z\u0259l oxuyur, m\u0259har\u0259tl\u0259 \u015feir deyir, h\u0259v\u0259skar tama\u015falarda \u00e7\u0131x\u0131\u015f edirdi.1922-ci ild\u0259 \u015fairin atas\u0131 Yusif a\u011fa, bir il sonra is\u0259 n\u0259n\u0259si Ai\u015f\u0259 xan\u0131m v\u0259fat edir. Bundan sonra S\u0259m\u0259d\u0259 v\u0259 qarda\u015f\u0131 Mehdixana onlar\u0131n bibisi q\u0131z\u0131 Xanq\u0131z\u0131 V\u0259kilova qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rir.Seminariyada o, ilk \u015feirl\u0259rini q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131r. Bunlar xalq poeziyas\u0131 formas\u0131ndan biri olan lirik qo\u015fmalar idi. Yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259r seminariyan\u0131n divar qazetind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131rd\u0131.\u015eairin ilk \u00e7ap \u0259s\u0259ri olan \u00abCavanlara xitab\u00bb \u015feiri 1925-ci ild\u0259 Tiflisd\u0259 \u00e7\u0131xan \u00abYeni fikir\u00bb qazetind\u0259 d\u0259rc olunmu\u015fdur. Bu \u015feiri o, seminariyan\u0131 qurtarmas\u0131 m\u00fcnasib\u0259til\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131.Seminariyan\u0131 bitirdikd\u0259n sonra S\u0259m\u0259d V\u0259kilov Az\u0259rbaycan\u0131n bir s\u0131ra k\u0259nd v\u0259 rayonlar\u0131nda, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Qazaxda, Qubada v\u0259 dahi Nizaminin v\u0259t\u0259ni G\u0259nc\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan dili v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131 t\u0259dris etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r.Poeziya get-ged\u0259 \u015fairin b\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131na hakim k\u0259silir. G\u0259nc \u015fair \u00f6z xalq\u0131n\u0131, v\u0259t\u0259nini, do\u011fma torpa\u011f\u0131n\u0131n \u0259srar\u0259ngiz t\u0259bi\u0259tini sevdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn \u00abV\u00fcr\u011f\u00fcn\u00bb t\u0259x\u0259ll\u00fcs\u00fcn\u00fc g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. O, \u00f6z\u00fc sonralar bel\u0259 yaz\u0131rd\u0131:<\/p>\n<table border=\"0\" width=\"100%\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"30%\"><\/td>\n<td>\n<div class=\"poem\" style=\"font-weight: bold;\"><i>A\u015fiq\u0259m insana v\u0259 t\u0259bi\u0259t\u0259,<br \/>\n\u018flim q\u0259l\u0259m tutub yazandan b\u0259ri\u2026<\/i><\/div>\n<\/td>\n<td width=\"30%\"><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>1929-cu ild\u0259 S\u0259m\u0259d Vur\u011fun \u0130kinci Moskva Universitetinin \u0259d\u0259biyyat f\u0259k\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil olur. Moskvadak\u0131 t\u0259hsil ill\u0259rind\u0259 o, f\u0259al yarad\u0131c\u0131l\u0131qla da m\u0259\u015f\u011ful olur.H\u0259min ill\u0259r yazd\u0131\u011f\u0131 siyasi m\u0259zmunlu v\u0259 lirik \u015feirl\u0259r onun 1930-cu ild\u0259 \u00e7ap olunmu\u015f \u00ab\u015eairin and\u0131\u00bb adl\u0131 ilk kitab\u0131nda toplanm\u0131\u015fd\u0131r.1930-1940-c\u0131 ill\u0259r-Vur\u011fun istedad\u0131n\u0131n \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259nm\u0259si v\u0259 y\u00fcks\u0259li\u015fi d\u00f6vr\u00fcd\u00fcr. 1934-c\u00fc ild\u0259 \u015fairin \u00abK\u00f6n\u00fcl d\u0259ft\u0259ri\u00bb v\u0259 1935-ci ild\u0259 \u00ab\u015eeirl\u0259r\u00bb adl\u0131 kitablar\u0131 n\u0259\u015fr olunmu\u015fdur. Bu d\u00f6vrd\u0259 \u015fair, poeziyam\u0131z\u0131n dilini bir \u00e7ox \u0259cn\u0259bi s\u00f6zl\u0259rd\u0259n t\u0259mizl\u0259y\u0259r\u0259k, \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131, dramaturgiyam\u0131z\u0131 yeni \u0259s\u0259rl\u0259r hesab\u0131na z\u0259nginl\u0259\u015fdirmi\u015fdir. Yaln\u0131z 1935-ci ild\u0259 S\u0259m\u0259d Vur\u011fun 7 poema v\u0259 100-\u0259 yax\u0131n \u015feir yazm\u0131\u015fd\u0131r. 1934-c\u00fc ild\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f \u00abAz\u0259rbaycan\u00bb \u015feiri Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n incil\u0259rind\u0259ndir. Bu \u015feird\u0259 do\u011fma Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim tarixi, t\u0259bii g\u00f6z\u0259lliyi, nem\u0259tl\u0259ri, xalq\u0131m\u0131z\u0131n xeyirxahl\u0131\u011f\u0131, a\u00e7\u0131q\u00fcr\u0259kliyi v\u0259 qonaqp\u0259rv\u0259rliyi \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r:El\u0259 h\u0259min il S\u0259m\u0259d Vur\u011funun \u015f\u0259xsi h\u0259yat\u0131nda yenilik ba\u015f vermi\u015fdir. O, Abdulla \u015eaiqin bald\u0131z\u0131 Xav\u0259r xan\u0131m Mirz\u0259b\u0259yova il\u0259 ail\u0259 h\u0259yat\u0131 qurmu\u015fdur.O, \u00e7ox qay\u011f\u0131ke\u015f v\u0259 mehriban ata idi. H\u0259yat yolda\u015f\u0131 Xav\u0259r xan\u0131m u\u015faqlar\u0131n \u015f\u0131ltaql\u0131\u011f\u0131ndan \u015fikay\u0259tl\u0259n\u0259nd\u0259, S\u0259m\u0259d Vur\u011fun demi\u015fdi ki, m\u0259n \u00f6z\u00fcm ana, ata qay\u011f\u0131s\u0131ndan m\u0259hrum olmu\u015fam, qoy u\u015faqlar\u0131m s\u0259rb\u0259st b\u00f6y\u00fcs\u00fcnl\u0259r. \u015eairin Xav\u0259r xan\u0131ma v\u0259 u\u015faqlar\u0131na h\u0259sr etdiyi \u015feirl\u0259r bu m\u00fcnasib\u0259tin g\u00f6z\u0259l ifad\u0259sidir:<\/p>\n<table border=\"0\" width=\"100%\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"30%\"><\/td>\n<td>\n<div class=\"poem\" style=\"font-weight: bold;\"><i>Yusifin, Vaqifin g\u00f6r\u00fcm var olsun,<br \/>\nAyb\u0259niz ham\u0131dan b\u0259xtiyar olsun.<br \/>\nY\u00fcz il d\u0259 Vur\u011funa Xav\u0259r yar olsun,<br \/>\n\u018fn \u0259ziz sirda\u015f\u0131m, k\u00f6m\u0259yim s\u0259ns\u0259n .<\/i><\/div>\n<\/td>\n<td width=\"30%\"><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>S\u0259m\u0259d Vur\u011fun 1936-37-ci ill\u0259rd\u0259 yeni \u0259s\u0259rl\u0259r yazmaqla yana\u015f\u0131 t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7ilikl\u0259 d\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olaraq, A. S. Pu\u015fkinin \u00abYevgeni Onegin\u00bb m\u0259nzum roman\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etmi\u015fdir:<\/p>\n<table border=\"0\" width=\"100%\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"30%\"><\/td>\n<td>\n<div class=\"poem\" style=\"font-weight: bold;\"><i>Ax\u0131td\u0131m aln\u0131m\u0131n inci t\u0259rini,<br \/>\nYanmad\u0131m \u00f6mr\u00fcm\u00fcn iki ilin\u0259.<br \/>\nRusiya \u015feirinin \u015fah \u0259s\u0259rini<br \/>\n\u00c7evirdim ilk d\u0259f\u0259 t\u00fcrk\u00fcn dilin\u0259.<\/i><\/div>\n<\/td>\n<td width=\"30%\"><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Bu m\u0259nzum roman\u0131n t\u0259rc\u00fcm\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u015fair\u0259 Pu\u015fkin komit\u0259sinin \u00abA. S. Pu\u015fkin medal\u0131\u00bb t\u0259qdim olunmu\u015fdur. Bu ill\u0259r \u015fair \u015eota Rustavelinin \u00abP\u0259l\u0259ng d\u0259risi geymi\u015f p\u0259hv\u0259lan\u00bb \u0259s\u0259rinin bir hiss\u0259sisini b\u00f6y\u00fck ustal\u0131qla t\u0259rc\u00fcm\u0259 etmi\u015f, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn G\u00fcrc\u00fcstan SSR M\u0130K-in f\u0259xri f\u0259rman\u0131 il\u0259 t\u0259ltif edilmi\u015fdir. El\u0259c\u0259 d\u0259 \u015fair Taras \u015eev\u00e7enkonun, \u0130lya \u00c7av\u00e7avadzenin, Cambulun bir \u00e7ox \u015feirl\u0259rini dilimiz\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etmi\u015fdir.1937-ci ilin ikinci yar\u0131s\u0131nda S\u0259m\u0259d Vur\u011fun \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00f6lm\u0259z dram \u0259s\u0259rini \u2013 \u00abVaqif\u00bbi yaz\u0131r. \u00abVaqif\u00bb dram\u0131n\u0131 3-4 h\u0259ft\u0259 \u0259rzind\u0259, heyr\u0259tl\u0259ndirici bir s\u00fcr\u0259tl\u0259 tamamlayan \u015fair \u0259s\u0259rd\u0259 Molla P\u0259nah Vaqifin faci\u0259li h\u0259yat\u0131n\u0131, \u015fair b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcn\u00fc, insanl\u0131q kamilliyini ustal\u0131qla, m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 \u0259ks etmi\u015fdir. \u00abVaqif\u00bb dram\u0131na g\u00f6r\u0259 S\u0259m\u0259d Vur\u011fun 1941-ci ild\u0259 \u00abStalin m\u00fckafat\u0131 laureat\u0131\u00bb ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc.1937-1938-ci ill\u0259rin m\u0259lum hadis\u0259l\u0259ri &#8211; qanl\u0131 represiyalar S\u0259m\u0259d Vur\u011funu da \u00abunutmam\u0131\u015fd\u0131\u00bb. Onun y\u00fcks\u0259k s\u0259n\u0259t q\u00fcdr\u0259ti, n\u00fcfuzu v\u0259 ona olan xalq m\u0259h\u0259bb\u0259tin\u0259 q\u0131sqanan adamlar \u015fairi mill\u0259t\u00e7ilik b\u00f6htanlar\u0131 il\u0259 l\u0259k\u0259l\u0259m\u0259k v\u0259 c\u0259rg\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xartma\u011fa can at\u0131rd\u0131lar. M\u00fcxt\u0259lif dair\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u00abonun m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259\u00bb bax\u0131lm\u0131\u015f, b\u00f6y\u00fck \u015fair \u00abolum v\u0259 ya \u00f6l\u00fcm\u00bb dilemmas\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda qalmal\u0131 olmu\u015fdur. \u015eairi \u00ablaz\u0131mi idar\u0259l\u0259r\u0259\u00bb tez-tez \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rd\u0131lar. Lakin S\u0259m\u0259d Vur\u011fun m\u0259n\u0259vi iztirab ke\u00e7irs\u0259 d\u0259, \u0259yilm\u0259z irad\u0259si, c\u00fcr\u0259ti, m\u0259ntiqi v\u0259 t\u0259sirli dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 il\u0259 \u0259leyhdarlar\u0131n\u0131n planlar\u0131n\u0131 pozmu\u015fdu.Nizami G\u0259nc\u0259vinin 800 illik yubileyin\u0259 haz\u0131rl\u0131q i\u015find\u0259 f\u0259al i\u015ftirak ed\u0259n S\u0259m\u0259d Vur\u011fun 1939-cu ild\u0259n ba\u015flayaraq Nizami haqq\u0131nda m\u0259qal\u0259l\u0259r yazm\u0131\u015f, elmi m\u0259ruz\u0259l\u0259rl\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015f, onun \u00abLeyli v\u0259 M\u0259cnun\u00bb poemas\u0131n\u0131 m\u0259har\u0259tl\u0259 dilimiz\u0259 \u00e7evirmi\u015fdir.1939-cu ild\u0259 \u015fair inqilab\u00e7\u0131 Xanlar S\u0259f\u0259r\u0259liyevin h\u0259yat\u0131ndan b\u0259hs ed\u0259n ikinci m\u0259nzum dram \u0259s\u0259ri olan \u00abXanlar\u00bb\u0131 yazm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min il onun \u00abAzad ilham\u00bb kitab\u0131 n\u0259\u015fr edilir.1941-ci ild\u0259 S\u0259m\u0259d Vur\u011fun Nizaminin \u00abXosrov v\u0259 \u015eirin\u00bb poemas\u0131n\u0131n motivl\u0259ri \u0259sas\u0131nda \u00abF\u0259rhad v\u0259 \u015eirin\u00bb m\u0259nzum dram\u0131n\u0131 yaz\u0131r. Muharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f bu dramda b\u00f6y\u00fck v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik duy\u011fular\u0131n\u0131n t\u0259r\u0259nn\u00fcm\u00fc x\u00fcsusi m\u0259na k\u0259sb edirdi. S\u0259m\u0259d Vur\u011fun 1942-ci ild\u0259 bu \u0259s\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 ikinci d\u0259f\u0259 \u00abStalin m\u00fckafat\u0131 layurat\u0131\u00bb ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.\u015eairin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda B\u00f6y\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si d\u00f6vr\u00fc x\u00fcsusi yer t\u00fct\u00fcr. M\u00fcharib\u0259nin ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn S\u0259m\u0259d Vur\u011funun yazd\u0131\u011f\u0131:<\/p>\n<table border=\"0\" width=\"100%\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"30%\"><\/td>\n<td>\n<div class=\"poem\" style=\"font-weight: bold;\"><i>Bilsin ana torpaq, e\u015fitsin V\u0259t\u0259n,<br \/>\nM\u00fcs\u0259ll\u0259h \u0259sg\u0259r\u0259m m\u0259n d\u0259 bu g\u00fcnd\u0259n.<\/i><\/div>\n<\/td>\n<td width=\"30%\"><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>&#8211; misralar\u0131 \u015fairin Xalq v\u0259 V\u0259t\u0259n qar\u015f\u0131s\u0131nda and\u0131 idi. Bu misralar t\u0259kc\u0259 \u015fairin deyil, b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan poeziyas\u0131n\u0131n m\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259ki yarad\u0131c\u0131l\u0131q proqram\u0131na, yarad\u0131c\u0131l\u0131q devizin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi.M\u00fcharib\u0259 ill\u0259rind\u0259 s\u0259n\u0259tkar 60-dan art\u0131q \u015feir, bir ne\u00e7\u0259 poema, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u00abBak\u0131n\u0131n dastan\u0131\u00bbn\u0131 yazm\u0131\u015fd\u0131.Bu ill\u0259rd\u0259 S\u0259m\u0259d Vur\u011fun s\u0259n\u0259tinin \u015f\u00f6hr\u0259t miqyas\u0131 \u00e7ox geni\u015fl\u0259nir. Onun yazd\u0131\u011f\u0131 \u00abUkrayna partizanlar\u0131na\u00bb \u015feirinin m\u0259tnl\u0259ri t\u0259yyar\u0259d\u0259n Ukrayna me\u015f\u0259l\u0259rin\u0259 s\u0259p\u0259l\u0259n\u0259r\u0259k partizanlara \u00e7atd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.1943-c\u00fc ild\u0259 Amerikada ke\u00e7irdiyi m\u00fcharib\u0259 \u0259leyhin\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f \u0259n d\u0259y\u0259rli \u0259s\u0259rl\u0259r m\u00fcsabiq\u0259sind\u0259 \u015fairin yazd\u0131\u011f\u0131 \u00abAnan\u0131n \u00f6y\u00fcd\u00fc\u00bb \u015feiri \u00e7ox y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirilmi\u015f v\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131nda bu m\u00f6vz\u00fcda yaz\u0131lan \u0259n qiym\u0259tli 20 \u0259s\u0259rd\u0259n biri kimi Nyu-Yorkda \u00e7ap etdiril\u0259r\u0259k h\u0259rbi\u00e7il\u0259r aras\u0131nda yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. M\u00fcharib\u0259 ill\u0259rind\u0259 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r \u015fairin at\u0259\u015fin s\u0259si \u00f6n c\u0259bh\u0259d\u0259, x\u0259st\u0259xanalarda, radioda daha \u0259z\u0259m\u0259tli s\u0259sl\u0259nirdi. M\u00fcharib\u0259nin a\u011f\u0131r \u015f\u0259raitind\u0259 S\u0259m\u0259d Vur\u011fun Kr\u0131m, Mozdok, Qrozn\u0131, Novorossiysk c\u0259bh\u0259l\u0259rind\u0259 olmu\u015fdur. 1943-c\u00fc ild\u0259 onun t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 h\u0259rbi t\u0259dbirl\u0259r, c\u0259bh\u0259\u00e7il\u0259r v\u0259 onlar\u0131n do\u011fmalar\u0131 il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Fizuli ad\u0131na Ziyal\u0131lar evi yaranm\u0131\u015fd\u0131r.1945-ci ild\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 f\u0259ls\u0259fi dram olan \u00ab\u0130nsan\u00bbda \u015fair g\u0259l\u0259c\u0259yi romantik v\u00fcs\u0259tl\u0259 \u0259ks etdirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, m\u00fcharib\u0259nin odlu-alovlu g\u00fcnl\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 insan z\u0259kas\u0131n\u0131n q\u00fcdr\u0259tini g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. S\u0259m\u0259d Vur\u011fun m\u0259qal\u0259l\u0259rinin birind\u0259 yaz\u0131rd\u0131: \u00abM\u0259n \u00ab\u0130nsan\u00bb adl\u0131 be\u015f p\u0259rd\u0259li m\u0259nzum dram \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yir\u0259m. \u00ab\u0130nsan\u00bb m\u0259nim d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc m\u0259nzum dram\u0131md\u0131r. \u018fs\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 b\u00f6y\u00fck bir z\u00f6vql\u0259 i\u015fl\u0259yir\u0259m, \u00e7\u00fcnki tarixi m\u00f6vzuda yaz\u0131lm\u0131\u015f \u0259vv\u0259lki \u00fc\u00e7 pyesimd\u0259n f\u0259rqli olaraq m\u0259n birinci d\u0259f\u0259 \u00f6z m\u00fcasirl\u0259rimin sur\u0259tin\u0259 m\u00fcraci\u0259t etmi\u015f\u0259m, onlar\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259slini t\u0259svir etm\u0259k \u0259zmind\u0259y\u0259m.\u00bb\u015eairin \u00ab\u0130nsan\u00bb \u0259s\u0259rind\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 \u00abQarda\u015fl\u0131q \u015f\u0259h\u0259ri\u00bbnd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n eyni arzu v\u0259 ideallarla ya\u015fayan insanlar\u0131 topla\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. M\u00fc\u0259llifin h\u0259min pyesd\u0259 qoydu\u011fu \u00abQalib g\u0259l\u0259c\u0259kmi cahanda kamal?\u00bb d\u0259rin b\u0259\u015f\u0259ri, f\u0259ls\u0259fi, ritorik sual bu g\u00fcn d\u0259 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k zamanlar \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 aktual olaraq qal\u0131r.S\u0259m\u0259d Vur\u011fun t\u0259kc\u0259 m\u0259\u015fhur \u015fair deyil, eyni zamanda b\u00f6y\u00fck alim, \u0259vv\u0259zsiz t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131 v\u0259 n\u0259z\u0259riyy\u0259\u00e7i idi. 1945-c\u0131 ild\u0259 o, Az\u0259rbaycan SSR Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n akademiki se\u00e7ilmi\u015fdir. El\u0259 h\u0259min il Bak\u0131da \u0130ranla M\u0259d\u0259ni \u018flaq\u0259l\u0259r C\u0259miyy\u0259ti yaran\u0131r. Bu c\u0259miyy\u0259tin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 S\u0259m\u0259d Vur\u011fun t\u0259yin edilir. \u0130lk g\u00fcnn\u0259n \u015fair t\u0259r\u0259find\u0259n c\u0259miyy\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran v\u0259zif\u0259l\u0259r t\u0259yin edilir. O, \u0130ran Az\u0259rbaycan\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan SSR-i aras\u0131nda m\u0259d\u0259ni k\u00f6rp\u00fc yarad\u0131lmas\u0131 i\u015find\u0259 f\u0259al i\u015ftirak edir.M\u00fcharib\u0259d\u0259n sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 S\u0259m\u0259d Vur\u011fun g\u00f6rk\u0259mli ictimai xadim kimi d\u00fcnyada s\u00fclh\u00fcn b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131 i\u015find\u0259 f\u0259al i\u015ftirak etmi\u015fdir. SSR\u0130 Ali Sovetinin deputat\u0131 kimi \u015fair 1947-ci ild\u0259 g\u00f6rk\u0259mli \u0259d\u0259biyyat v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t xadiml\u0259ri il\u0259 birg\u0259 Londona s\u0259f\u0259r etmi\u015f, yol\u00fcst\u00fc Berlind\u0259 d\u0259 olmu\u015fdur. Burada \u015fairi b\u00f6y\u00fck sevinc g\u00f6zl\u0259yirdi. Onun \u00abVaqif\u00bb dram\u0131 Berlin teatr\u0131nda s\u0259hn\u0259y\u0259 qoyulmu\u015fdu. Teatr\u0131n yarad\u0131c\u0131 kollektivin\u0259 m\u00fc\u0259llifl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259k, onun fikrini \u00f6yr\u0259nm\u0259k \u00e7ox maraql\u0131 olur. Alman rejissoru ki\u00e7ik d\u0259yi\u015fiklik etmi\u015f, Qacar\u0131n obraz\u0131nda Hitler\u0259 m\u0259xsus cizgil\u0259r vermi\u015fdir.1948-ci ild\u0259 S\u0259m\u0259d Vur\u011fun Pol\u015fan\u0131n Vrotslav \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n M\u0259d\u0259niyy\u0259t Xadiml\u0259rinin \u00dcmumd\u00fcnya Konqresinin i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 olmu\u015f, konqresd\u0259n qay\u0131td\u0131qdan sonra \u015fair \u00abZ\u0259ncinin arzular\u0131\u00bb poemas\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min il poema Pol\u015fada \u00e7ap edilmi\u015fdir. Xarici s\u0259f\u0259rl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259rini S\u0259m\u0259d Vur\u011fun m\u0259\u015fhur \u00abAvropa xatir\u0259l\u0259ri\u00bb ad\u0131 il\u0259 \u00e7ap etdirmi\u015fdir.1951-ci ild\u0259 \u015fair \u00abBolqar-sovet dostlu\u011fu c\u0259miyy\u0259ti\u00bbnin x\u0259ttil\u0259 Bolqar\u0131standa olmu\u015fdur.O d\u00f6vr\u00fcn xarici m\u0259tbuat\u0131nda S\u0259m\u0259d Vur\u011funun xaricd\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131, ke\u00e7iril\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 m\u0259zmunlu, m\u0259ntiqli s\u00f6hb\u0259tl\u0259ri haqq\u0131nda yaz\u0131lar d\u0259rc edilmi\u015f, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan n\u00fcmun\u0259l\u0259r \u00e7ap edilmi\u015fdir. B\u00f6y\u00fck rus yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259 \u015fairi Konstantin Simonovun yazd\u0131\u011f\u0131 \u00abDostum S\u0259m\u0259d Vur\u011funun Londonda ziyaf\u0259td\u0259 nitqi\u00bb \u015feiri \u00e7ox yay\u0131lm\u0131\u015f, \u0259d\u0259bi ictimaiyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirilmi\u015fdi.S\u0259m\u0259d Vur\u011funun m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonrak\u0131 d\u00f6vr yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 da \u00e7ox m\u0259hsuldar olmu\u015fdur. \u015eair bir-birinin ard\u0131nca \u00abMu\u011fan\u00bb (1948), \u00abAyg\u00fcn\u00bb (1950-51) v\u0259 \u00abZaman\u0131n bayraqdar\u0131\u00bb (1952) poemalar\u0131n\u0131 q\u0259l\u0259m\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r.H\u0259yat\u0131n\u0131n son ill\u0259rind\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259ri onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n yeni m\u0259rh\u0259l\u0259sini t\u0259\u015fkil edir. Onlar r\u0259ngar\u0259ngliyi v\u0259 poetikliyi il\u0259 se\u00e7il\u0259n \u015feirl\u0259rdir. Bu \u015feirl\u0259r h\u0259yata ba\u011fl\u0131l\u0131q, insanlar\u0131n dotluq v\u0259 xeyirxahl\u0131q kimi keyfiyy\u0259tl\u0259rini \u0259ks etdirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, \u015fairin v\u0259t\u0259n v\u0259 xalq qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 m\u00fcq\u0259dd\u0259s borcunun ifad\u0259si idi.S\u0259m\u0259d Vur\u011funun bu ill\u0259rd\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131q u\u011furlar\u0131na baxmayaraq o, yen\u0259 1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 haqs\u0131z h\u00fccumlara, t\u0259ziql\u0259r\u0259 m\u0259ruz qal\u0131r. \u00abAyg\u00fcn\u00bb poemas\u0131 t\u0259nqid edilir \u015fairin Moskvada \u00e7ap edilmi\u015f \u00ab\u015eairin h\u00fcquqlar\u0131\u00bb m\u0259qal\u0259si ona qar\u015f\u0131 h\u00fccumlar\u0131 daha da k\u0259skinl\u0259\u015fdirir. Respublika r\u0259hb\u0259rliyinin g\u00f6st\u0259ri\u015fi \u0259sas\u0131nda m\u0259qal\u0259 Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar ittifaq\u0131nda m\u00fczakir\u0259 edillir, onun \u0259leyhin\u0259 m\u0259ktub yaz\u0131l\u0131b Moskvaya g\u00f6nd\u0259rilir. \u015eair yen\u0259 d\u0259 mill\u0259t\u00e7ilikd\u0259 t\u0259qsirl\u0259ndirilir. Kitablar\u0131n\u0131n kitabxanalardan, dramlar\u0131n\u0131n s\u0259hn\u0259d\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f verilir. \u015eair\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259n \u00e7\u0131xmaq qada\u011fan edilir. S\u00f6z yay\u0131l\u0131r ki, Vur\u011fun tutulub. Bu d\u00fcz olmasa da, 1953-c\u00fc ilin sentyabr ay\u0131nda h\u0259bs edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn order yaz\u0131lmas\u0131 h\u0259qiq\u0259t idi. Lakin 1953-c\u00fc ilin yay\u0131nda SSR\u0130 v\u0259 Respublika r\u0259hb\u0259rliyind\u0259 edil\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 bu t\u0259dbir ba\u015f tutmur\u2026 (1956-c\u0131 ilin yanvar ay\u0131nda o zamanki, respublika r\u0259hb\u0259ri M.C.Ba\u011f\u0131rovun v\u0259 d\u0259st\u0259sinin m\u0259hk\u0259m\u0259sind\u0259, onlar\u0131n \u00abAz\u0259rbaycan\u0131n sev\u0131imli \u015fairi g\u00f6rk\u0259mli sovet yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131ndan biri S\u0259m\u0259d Vur\u011funu aradan g\u00f6t\u00fcrm\u0259k c\u0259hdl\u0259ri\u00bb if\u015fa edilmi\u015f, bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 toplad\u0131qlar\u0131 b\u00f6htan dolu iki qovluq material, o c\u00fcml\u0259d\u0259n h\u0259bsi \u00fc\u00e7\u00fcn order \u0259\u015fyayi-d\u0259lil g\u0259tirilmi\u015fdir.)1953-c\u00fc ild\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 v\u0259 respublikada b\u00f6y\u00fck d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f verir. S\u0259m\u0259d Vur\u011funu Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n vitse-prezidenti v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin edirl\u0259r. \u0130\u015fl\u0259diyi d\u00f6vrd\u0259 ictimai elml\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u00f6y\u00fck probleml\u0259r qoyur, saatlarla bu probleml\u0259rin, elmi \u0259s\u0259rl\u0259rin m\u00fczakir\u0259l\u0259rini ke\u00e7irir, probleml\u0259rin h\u0259llini t\u0259\u015fkil edir. H\u0259dd\u0259n ziyad\u0259 xeyirxah bir insan olan S\u0259m\u0259d Vur\u011fun vitse-prezident v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 zaman da, ayr\u0131-ayr\u0131 insanlara \u00f6z k\u00f6m\u0259k \u0259lini uzatm\u0131\u015fd\u0131r. Akademikl\u0259rd\u0259n Sara A\u015furb\u0259yovan\u0131n, P\u00fcst\u0259xan\u0131m \u018fzizb\u0259yovan\u0131n Elml\u0259r Akademiyas\u0131na g\u0259lm\u0259l\u0259ri S\u0259m\u0259d Vur\u011funla ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bundan \u0259lav\u0259, dil\u00e7i aliml\u0259rd\u0259n T\u00fcrkan \u018ff\u0259ndiyeva, Vaqif Aslanov, filosof Camal Mustafayev, tarix\u00e7i Mahal M\u0259mmdov v\u0259 onlarla bel\u0259 insanlar\u0131n elm\u0259 g\u0259lm\u0259si S\u0259m\u0259d Vur\u011funun t\u0259kidi v\u0259 k\u00f6m\u0259kliyi n\u0259tic\u0259sind\u0259 olub. Moskvaya oxuma\u011fa g\u00f6nd\u0259rdiyi aspirantlar\u0131n ail\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259r, t\u0259qa\u00fcd\u00fc az olanlara maddi yard\u0131m g\u00f6st\u0259r\u0259rdi.O zamanki SSR\u0130 m\u0259kan\u0131nda S\u0259m\u0259d Vur\u011funun b\u00f6y\u00fck n\u00fcfuzu var idi. O, m\u00fcxt\u0259lif ill\u0259rd\u0259 SSR\u0130-nin \u0259n y\u00fcks\u0259k orden v\u0259 medallar\u0131 il\u0259 t\u0259ltif edilmi\u015f, sovet xalqlar\u0131n\u0131n sevimli \u015fairi olmu\u015fdu. 1954-c\u00fc ild\u0259 Sovet yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n ikinci \u00fcmumittifaq qurultay\u0131nda \u00abSovet poeziyas\u0131 haqq\u0131nda\u00bb m\u0259ruz\u0259 ona tap\u015f\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Bu, o d\u00f6vrd\u0259 xalq\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn olduqca iftixaredici bir hadis\u0259 idi.1955-ci ilin oktyabr ay\u0131nda S\u0259m\u0259d Vur\u011fun SSR\u0130 n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti t\u0259rkibind\u0259 Vyetnama ged\u0259rk\u0259n yolda x\u0259st\u0259l\u0259nir v\u0259 s\u0259f\u0259rini yar\u0131m\u00e7\u0131q saxlamal\u0131 olur. \u00c7ind\u0259 onu Pekin x\u0259st\u0259xanas\u0131nda m\u00fcayin\u0259 edirl\u0259r. \u015eair x\u0259st\u0259xanada oldu\u011fu m\u00fcdd\u0259td\u0259 tezlikl\u0259 sa\u011falmaq v\u0259 f\u0259al h\u0259yata qay\u0131dmaq arzusu il\u0259 ya\u015fay\u0131r. Yataqda yazd\u0131\u011f\u0131 ki\u00e7ik \u015feir onun b\u00f6y\u00fck irad\u0259sini v\u0259 m\u0259tan\u0259tini g\u00f6st\u0259rir:<\/p>\n<table border=\"0\" width=\"100%\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"30%\"><\/td>\n<td>\n<div class=\"poem\" style=\"font-weight: bold;\"><i>Vaxts\u0131z \u0259c\u0259l, m\u0259nd\u0259n uzaq dolan, dur<br \/>\nQ\u00fcrb\u0259t eld\u0259 can verm\u0259r\u0259m \u00f6l\u00fcm\u0259!<br \/>\nQ\u0131l\u0131nc\u0131n\u0131 m\u0259nd\u0259n uzaq doland\u0131r<br \/>\nOnu bil ki, q\u0259l\u0259m ald\u0131m \u0259lim\u0259,<br \/>\nQ\u00fcrb\u0259t eld\u0259 can verm\u0259r\u0259m \u00f6l\u00fcm\u0259.<\/i><\/div>\n<\/td>\n<td width=\"30%\"><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Bir ne\u00e7\u0259 h\u0259ft\u0259d\u0259n sonra \u015fair v\u0259t\u0259n\u0259 qay\u0131d\u0131r. Onun x\u0259st\u0259liyi \u015fidd\u0259tl\u0259nir\u20261956-c\u0131 ilin mart ay\u0131nda S\u0259m\u0259d Vur\u011funun 50 ya\u015f\u0131 tamam olur. Xalq\u0131m\u0131z \u015fairin yubileyinin ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 haz\u0131rla\u015f\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi t\u0259r\u0259find\u0259n \u00abAz\u0259rbaycan\u0131n xalq \u015fairi\u00bb ad\u0131 t\u0259sis edilir v\u0259 ilk d\u0259f\u0259 bu ada S\u0259m\u0259d Vur\u011fun layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. May ay\u0131n\u0131n 12-d\u0259 opera v\u0259 balet teatr\u0131nda SSR\u0130-nin \u0259d\u0259bi ictimaiyy\u0259tinin v\u0259 xarici qonaqlar\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 \u015fairin t\u0259nt\u0259n\u0259li yubiley gec\u0259si ke\u00e7irilir. Yubiley t\u0259nt\u0259n\u0259sind\u0259n iki h\u0259ft\u0259 sonra 1956-c\u0131 il may ay\u0131n\u0131n 27-d\u0259, saat 19:30-da \u015fairin g\u00f6zl\u0259ri \u0259b\u0259di yumulur. Amans\u0131z \u00f6l\u00fcm \u015fairin h\u0259yat e\u015fqil\u0259 \u00e7\u0131rp\u0131nan \u00fcr\u0259yini, yarad\u0131c\u0131l\u0131q at\u0259\u015fi il\u0259 odlanan q\u0259lbini \u0259b\u0259di susdurur. May ay\u0131n\u0131n 28-d\u0259n 30-na kimi \u015fairin c\u0259naz\u0259si Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Filarmoniyas\u0131n\u0131n binas\u0131nda qoyulur. O g\u00fcnl\u0259r b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan mat\u0259m i\u00e7\u0259risind\u0259 idi. \u00dc\u00e7 g\u00fcn xalq\u0131m\u0131z \u015fairl\u0259 vidala\u015fma\u011fa g\u0259lir, izdihaml\u0131 insan ax\u0131n\u0131n arda-aras\u0131 k\u0259silmirdi. \u015eair may ay\u0131n\u0131n 30-da Bak\u0131da F\u0259xri xiyabanda d\u0259fn edilir.Mat\u0259m g\u00fcnl\u0259rind\u0259 \u015fairin ail\u0259sinin ad\u0131na \u00f6lk\u0259mizin b\u00fct\u00fcn gu\u015f\u0259l\u0259rind\u0259n ba\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 teleqramlar\u0131 g\u0259lirdi. \u00dcr\u0259k a\u011fr\u0131s\u0131 il\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f bel\u0259 teleqramlar\u0131n birind\u0259: \u00abT\u0259s\u0259lliniz o olmal\u0131d\u0131r ki, S\u0259m\u0259d Vur\u011funun \u00f6ld\u00fcy\u00fc g\u00fcnd\u0259n onun yeni h\u0259yat\u0131 \u2013 \u015fair \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fcy\u00fc ba\u015flan\u0131r\u00bb \u2013 s\u00f6zl\u0259ri yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Bu h\u0259qiq\u0259t idi\u2026\u015eairin ad\u0131 \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra m\u00fcxt\u0259lif yerl\u0259rd\u0259 \u0259b\u0259dil\u0259\u015fmi\u015fdir. Bak\u0131da \u015fairin m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m heyk\u0259li ucald\u0131lm\u0131\u015f, meydana v\u0259 m\u0259rk\u0259zi k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259n birin\u0259 \u015fairin ad\u0131 verilmi\u015fdir. Bundan ba\u015fqa Az\u0259rbaycan Rus Dram Teatr\u0131, D\u0259nizk\u0259nar\u0131 parkdak\u0131 yay kino-teatr\u0131, neft tankeri d\u0259 S\u0259m\u0259d Vur\u011funun ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r. Mossovetin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Moskva k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rind\u0259n biri, Kiyev \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 kitabxana, D\u00fc\u015f\u0259nb\u0259 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 57 sayl\u0131 m\u0259kt\u0259b v\u0259 Bolqar\u0131standa texnikum \u015fairin ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r.Respublikam\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn rayonlar\u0131nda S\u0259m\u0259d Vur\u011fun ad\u0131na onlarla m\u0259kt\u0259b, m\u0259d\u0259niyy\u0259t evi, k\u00fc\u00e7\u0259, park vard\u0131r. Vaxtil\u0259 respublikada bir \u00e7ox kolxoz v\u0259 sovxozlar da \u015fairin ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131lar. \u015e\u0259h\u0259r v\u0259 k\u0259ndl\u0259rd\u0259 \u015fairin heyk\u0259ll\u0259ri, b\u00fcstl\u0259ri qoyulmu\u015fdur. M\u00fcxt\u0259lif yerl\u0259rd\u0259 \u015fair\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f g\u00fc\u015f\u0259l\u0259r v\u0259 ki\u00e7ik muzeyl\u0259r yaranm\u0131\u015fd\u0131r. Bunlar\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259 Qax \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 m\u00fc\u0259llim M\u0259mm\u0259d A\u015furovun \u00f6z h\u0259y\u0259tind\u0259 in\u015fa etdiyi evd\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 \u00abS\u0259m\u0259d Vur\u011fun muzeyi\u00bb x\u00fcsusi yer tutur.1975-ci ild\u0259 Bak\u0131da \u00abSovet \u0259d\u0259biyyat\u0131 g\u00fcnl\u0259ri\u00bbnd\u0259 \u00f6lk\u0259nin \u0259d\u0259bi ictimay\u0259tinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 \u00abS\u0259m\u0259d Vur\u011funun ev-muzeyi\u00bbnin t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 olmu\u015f v\u0259 bir il sonra, 1976-c\u0131 ild\u0259 \u015fairin do\u011fma k\u0259ndi Yuxar\u0131 Salahl\u0131da ev-muzeyinin filial\u0131 \u2013 \u00abS\u0259m\u0259d Vur\u011funun poeziya evi\u00bb yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"8902\">Yaz\u0131ya 927 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u0259m\u0259d Yusif o\u011flu V\u0259kilov 1906-c\u0131 il mart\u0131n 21-d\u0259 Qazax rayonunun Yuxar\u0131 Salahl\u0131 k\u0259ndind\u0259 b\u0259y n\u0259slin\u0259 m\u0259nsub bir ail\u0259d\u0259 anadan olmu\u015fdur. V\u0259kila\u011fal\u0131lar, sonralar is\u0259 V\u0259kilovlar adlanan n\u0259slin 300 illik tarixi m\u0259lumdur. \u015eairin anas\u0131 da h\u0259min n\u0259sild\u0259ndir. V\u0259kila\u011fal\u0131lardan \u00e7ox c\u00fcr\u0259tli h\u0259rbi\u00e7il\u0259r, maarif\u00e7il\u0259r, h\u0259kiml\u0259r, \u015fairl\u0259r yeti\u015fmi\u015fdir. Onlar \u00e7ar Rusiyas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Qazaxda, Tiflisd\u0259, ba\u015fqa yerl\u0259rd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f v\u0259 i\u015fl\u0259mi\u015fl\u0259r. \u015eairin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4108,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[3,21],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8902"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8902"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8902\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8903,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8902\/revisions\/8903"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4108"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8902"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8902"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8902"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}