{"id":9006,"date":"2015-03-30T17:10:58","date_gmt":"2015-03-30T12:10:58","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=9006"},"modified":"2015-03-30T17:10:58","modified_gmt":"2015-03-30T12:10:58","slug":"samo-arif-atamin-%c9%99n-boyuk-arzusu-mu%c9%99llim-olmaq-idi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=9006","title":{"rendered":"\u015eamo Arif &#8212; Atam\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck arzusu m\u00fc\u0259llim olmaq idi"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<table width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><strong>Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 S\u00fcleyman R\u0259himovun o\u011flu \u015eamo Arifin atas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 xatir\u0259l\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p><em>B\u00f6y\u00fck s\u00f6z ustas\u0131, q\u00fcdr\u0259tli nasir v\u0259 g\u00f6rk\u0259mli ictimai xadim S\u00fcleyman R\u0259himov haqq\u0131nda yaz\u0131 haz\u0131rlamaq m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259tin idis\u0259, bir o q\u0259d\u0259r d\u0259 m\u0259suliyy\u0259tli idi.\u00a0 X\u0259yal\u0131mda yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n cild-cild kitablar\u0131 v\u0259r\u0259ql\u0259ndi: &#8220;\u015eamo&#8221;, &#8220;Sa\u00e7l\u0131&#8221;, &#8220;A\u011fbulaq da\u011flar\u0131nda&#8221;, &#8220;Mehman&#8221;, &#8220;M\u0259htab<img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignleft wp-image-9001 size-full\" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/8388AA0B-F153-40F3-A543-3483E5976974_mw1024_n_s.jpg\" alt=\"8388AA0B-F153-40F3-A543-3483E5976974_mw1024_n_s\" width=\"200\" height=\"277\" \/>an&#8221;, &#8220;\u00d6t\u0259n g\u00fcnl\u0259r d\u0259ft\u0259rind\u0259n&#8221;, &#8220;Ana abid\u0259si&#8221;, &#8220;Qafqaz qartal\u0131&#8221;&#8230; H\u0259r \u0259s\u0259ri d\u0259 bir \u00f6m\u00fcr d\u00fcnyas\u0131&#8230; \u00d6nc\u0259 sevimli<br \/>\nm\u00fc\u0259llimim, yaz\u0131\u00e7\u0131, filologiya elml\u0259ri doktoru, professor Mir C\u0259lal Pa\u015fayevin yaz\u0131\u00e7\u0131 bar\u0259d\u0259 dedikl\u0259rini xat\u0131rlad\u0131m: &#8220;Bizd\u0259 sovet \u0259dibl\u0259ri n\u0259slind\u0259 S\u00fcleyman q\u0259d\u0259r z\u0259ngin h\u0259yat material\u0131na, q\u00fcvv\u0259tli \u0259n\u0259n\u0259y\u0259 ba\u011fl\u0131 olan ikinci bir \u015f\u0259xsiyy\u0259t tapmaq \u00e7\u0259tindir. Bu, \u0259dib \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck xo\u015fb\u0259xtlikdir&#8230;&#8221;. Sonra da S\u0259m\u0259d Vur\u011funun dostu haqq\u0131nda dediyi s\u00f6zl\u0259r yad\u0131ma d\u00fc\u015fd\u00fc: &#8220;S\u00fcleyman R\u0259himov Az\u0259rbaycan n\u0259srinin uzaqvuran a\u011f\u0131r artilleriyas\u0131d\u0131r. S\u00fcleyman R\u0259himov s\u0259n\u0259tin b\u00f6y\u00fck a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6z bahad\u0131r \u00e7iyinl\u0259rind\u0259 qald\u0131ran bir s\u0259n\u0259tkard\u0131r. Onun sin\u0259sind\u0259 xalq\u0131n \u00fcr\u0259yi d\u00f6y\u00fcn\u00fcr&#8221;&#8230; \u00dcr\u0259yimd\u0259 q\u00fcdr\u0259tli yaz\u0131\u00e7\u0131 haqq\u0131nda deyil\u0259n s\u00f6zl\u0259ri g\u00f6t\u00fcr-qoy edirdim ki, i\u015f ota\u011f\u0131m\u0131n qap\u0131s\u0131 d\u00f6y\u00fcld\u00fc. G\u0259l\u0259n bir-iki g\u00fcn \u0259vv\u0259l v\u0259d\u0259l\u0259\u015fdiyim xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 S\u00fcleyman R\u0259himovun o\u011flu, ARDN\u015e-\u0131n &#8220;Neftqazelmit\u0259dqiqatlayih\u0259&#8221; \u0130nstitutunun apar\u0131c\u0131 elmi i\u015f\u00e7isi, geologiya-mineralogiya elml\u0259ri \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru Arif R\u0259himli &#8211; \u015eamo Arif idi. Biz k\u00f6hn\u0259 tan\u0131\u015flar kimi g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fck. Arif m\u00fc\u0259llim \u00f6z\u00fcyl\u0259 g\u0259tirdiyi &#8220;D\u0259d\u0259 S\u00fcleyman d\u00fcnyas\u0131&#8221; xatir\u0259l\u0259r toplusunu v\u0259 &#8220;Q\u0131namay\u0131n m\u0259ni&#8230;&#8221; adl\u0131 roman\u0131n\u0131 m\u0259n\u0259 h\u0259diyy\u0259 etdi, atas\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif ill\u0259rd\u0259, m\u00fcxt\u0259lif yerl\u0259rd\u0259 \u00e7\u0259kilmi\u015f \u015f\u0259kill\u0259rini d\u0259 verdi&#8230; Tan\u0131nm\u0131\u015f yaz\u0131\u00e7\u0131, alim \u015eamo Arif Az\u0259rbaycan oxucusuna roman, povest v\u0259 publisistik m\u0259qal\u0259l\u0259ri il\u0259 yax\u015f\u0131 tan\u0131\u015fd\u0131r. Onun atas\u0131 haqq\u0131nda dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 unudulmaz xatir\u0259l\u0259ri oxucular\u0131m\u0131z\u0131n da n\u0259z\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq ist\u0259yirik.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ail\u0259d\u0259 alt\u0131 u\u015faq olmu\u015fuq. D\u00f6rd qarda\u015f &#8211; Oqtay, \u015eamo, m\u0259n, Aqil v\u0259 iki bac\u0131 &#8211; \u015e\u0259fiq\u0259, R\u0259fiq\u0259&#8230;<\/p>\n<p>Bildiyiniz kimi, atam 1900-c\u00fc ild\u0259, Novruz bayram\u0131 g\u00fcnl\u0259rind\u0259 &#8211; mart\u0131n 22-d\u0259 Z\u0259ng\u0259zur \u0259yal\u0259tinin, Qubadl\u0131 rayonunun f\u00fcsunkar \u018fyin k\u0259ndind\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lib. U\u015faql\u0131q v\u0259 g\u0259ncliyi do\u011fma k\u0259ndind\u0259, t\u0259bi\u0259tin saf a\u011fu\u015funda ke\u00e7ib. Atam deyirdi:<img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignright\" src=\"http:\/\/www.muallim.edu.az\/arxiv\/2011\/42\/71.gif\" alt=\"\" width=\"314\" height=\"224\" \/><\/p>\n<p>&#8211; M\u0259n atam\u0131n, qohum-\u0259qr\u0259ban\u0131n arzu etdiyi kimi &#8220;u\u00e7tel&#8221; &#8211; m\u00fc\u0259llim oldum. Bu, h\u0259m d\u0259 m\u0259nim b\u00f6y\u00fck arzumdu. H\u0259tta ilk d\u0259f\u0259 sinf\u0259 gir\u0259nd\u0259 g\u00f6zl\u0259rim ya\u015fard\u0131. Qubadl\u0131dak\u0131 ikisinifli be\u015fillik rus m\u0259kt\u0259bind\u0259 oxuyanda g\u00f6z\u0259l bir m\u00fc\u0259llimimiz vard\u0131 &#8211; H\u0259s\u0259n b\u0259y Sultanov. Onu tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m g\u00fcnd\u0259n m\u00fc\u0259llim olmaq ist\u0259yi b\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131ma hakim k\u0259sildi. M\u00fc\u0259llimlik m\u00fcq\u0259dd\u0259slikdir, g\u00f6z\u0259llikdir! M\u0259n o g\u00fcnl\u0259ri h\u0259sr\u0259tl\u0259 xat\u0131rlay\u0131ram. Odlu-alovlu g\u0259ncliyimi m\u00fc\u0259llimlikl\u0259 ba\u015flad\u0131m&#8230;<\/p>\n<p>1923-24-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 La\u00e7\u0131n\u0131n da\u011fl\u0131-da\u015fl\u0131 Ho\u00e7az k\u0259ndind\u0259 m\u0259kt\u0259b m\u00fcdiri i\u015fl\u0259yib. Olduqca gerid\u0259 qalm\u0131\u015f Ho\u00e7azda adamlar yeralt\u0131 oyuqlarda, kahalarda ya\u015fay\u0131rd\u0131lar. M\u0259kt\u0259b ad\u0131na n\u0259 bina, n\u0259 kitab, n\u0259 d\u0259ft\u0259r vard\u0131&#8230;<\/p>\n<p>Atam 1924-c\u00fc ild\u0259 h\u0259min rayonun Qoturlu dair\u0259 sovetinin s\u0259dri i\u015fl\u0259yir. El\u0259 o vaxtdan da mill\u0259t\u00e7i ziyal\u0131 kimi DTK\u00a0 orqanlar\u0131n\u0131n n\u0259zar\u0259tin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p>1928-ci ild\u0259 Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 t\u0259hsil al\u0131b v\u0259 ail\u0259sini doland\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259m\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qal\u0131b. 1931-ci ild\u0259 universiteti bitirib \u015eu\u015fa Pedaqoji M\u0259kt\u0259bin\u0259 direktor t\u0259yin edilir. Az sonra is\u0259 Samux, \u015eahbuz v\u0259 \u015e\u0259rur rayonlar\u0131nda raykomun I katibi v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fsa da, d\u00f6vr\u00fcn amans\u0131z repressiyas\u0131ndan xilas ola bilmir. Daim n\u0259zar\u0259td\u0259 olan S\u00fcleyman\u00a0 m\u00fc\u0259llim 1937-ci ild\u0259 h\u0259bs edilir, R\u0259himli v\u0259 R\u0259himzad\u0259 soyadl\u0131 qovluqlar \u015fi\u015fir. Lakin\u00a0 sars\u0131lmaz irad\u0259li insan amans\u0131z i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 baxmayaraq, ona qar\u015f\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n ittihamlar\u0131, b\u00f6htanlar\u0131 r\u0259dd edir, he\u00e7 k\u0259s haqq\u0131nda yalan ifad\u0259 vermir. Be\u015f ayl\u0131q \u0259zab-\u0259ziyy\u0259td\u0259n sonra birba\u015fa \u00fcz\u00fcn\u0259 duran m\u0259hbus S\u00fcleyman R\u0259himliy\u0259 b\u00f6htan atd\u0131\u011f\u0131n\u0131 etiraf etdikd\u0259n sonra onu azad edirl\u0259r. Bundan sonra Bak\u0131da ya\u015fayan atam y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fsa da, yen\u0259 d\u0259 t\u0259qibl\u0259rd\u0259n qurtara bilmir. 1955-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r bu proses davam edir, ona qar\u015f\u0131 8 d\u0259f\u0259 istintaq i\u015fi a\u00e7\u0131l\u0131r&#8230;<\/p>\n<p><strong>Anas\u0131 v\u0259 bac\u0131s\u0131 erm\u0259ni fitn\u0259karl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qurban\u0131 olub<\/strong><\/p>\n<p>Atam dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131 ki, murdar erm\u0259nil\u0259r biziml\u0259 qon\u015fu olan Zeyv\u0259 k\u0259ndind\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131lar. T\u0259xmin\u0259n 1917-20-ci ill\u0259r idi. Bir g\u00fcn erm\u0259ni quldurlar\u0131n\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131, qani\u00e7\u0259n\u00a0 Nijdenin\u00a0 r\u0259hb\u0259rliyi\u00a0 il\u0259 \u018fyin k\u0259ndin\u0259 h\u00fccum edilir. Silahs\u0131z k\u0259nd camaat\u0131 qa\u00e7\u0131b Qubadl\u0131ya s\u0131\u011f\u0131n\u0131r. H\u0259min qa\u00e7a-qa\u00e7 vaxt\u0131 atam H\u00fcseyn ki\u015fi\u00a0 anam G\u00fclsabahdan soru\u015fur ki, b\u0259s S\u0259riyy\u0259 han\u0131? O da a\u011flaya-a\u011flaya cavab verdi ki, u\u015faq quca\u011f\u0131mdan d\u00fc\u015fd\u00fc, gec\u0259 qaranl\u0131\u011f\u0131nda n\u0259 q\u0259d\u0259r axtard\u0131msa k\u00f6rp\u0259ni tapa bilm\u0259dim. Atam bu s\u00f6zl\u0259ri e\u015fid\u0259nd\u0259 az qala d\u0259li olur. Deyir ki, erm\u0259nil\u0259r m\u0259ni \u00f6ld\u00fcrs\u0259l\u0259r d\u0259 k\u00f6rp\u0259 balam\u0131 m\u00fctl\u0259q tapmal\u0131yam. Bunu deyib, H\u00fcseyn ki\u015fi \u00f6z\u00fcn\u00fc vurdu me\u015f\u0259liy\u0259. Atam\u0131n &#8220;S\u0259riyy\u0259! S\u0259riyy\u0259!&#8221;- dey\u0259 q\u0131\u015fq\u0131rt\u0131s\u0131 b\u00fct\u00fcn me\u015f\u0259ni ba\u015f\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcr&#8230; Amma k\u00f6rp\u0259 balas\u0131n\u0131 tapa bilmir ki, bilmir&#8230; Anam\u0131n da ah-nal\u0259si yer\u0259-g\u00f6y\u0259 s\u0131\u011fm\u0131r. O da el\u0259 &#8220;bala&#8221; dey\u0259-dey\u0259 Qubadl\u0131da v\u0259fat edir. Bax, bel\u0259c\u0259 k\u00f6rp\u0259 bac\u0131m S\u0259riyy\u0259 d\u0259, anam G\u00fclsabah da erm\u0259ni fitn\u0259karlar\u0131n\u0131n qurban\u0131 oldu&#8230;<\/p>\n<p>Atam onu da deyirdi ki, o qani\u00e7\u0259n Nijdenin d\u0259st\u0259si geri \u00e7\u0259kil\u0259nd\u0259n sonra camaat yenid\u0259n \u018fyin k\u0259ndin\u0259 qay\u0131d\u0131r&#8230;<\/p>\n<p><strong>Bizim evd\u0259 kiml\u0259r olmay\u0131b&#8230;<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/72.gif\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignleft wp-image-9007 size-full\" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/72.gif\" alt=\"72\" width=\"209\" height=\"265\" \/><\/a>Evimiz h\u0259mi\u015f\u0259 qonaq-qaral\u0131, s\u00fcfr\u0259miz bol nem\u0259tli olub. S\u00fcleyman R\u0259himovun qap\u0131s\u0131 ham\u0131n\u0131n \u00fcz\u00fcn\u0259 a\u00e7\u0131q olub. Anam Z\u0259rq\u0259l\u0259min bi\u015firdiyi dadl\u0131 x\u00f6r\u0259kl\u0259ri dadanlar bir d\u0259 qona\u011f\u0131m\u0131z olmaq ist\u0259yib. Daimi qonaqlar\u0131m\u0131z is\u0259 Mir C\u0259lal Pa\u015fayev, S\u0259m\u0259d Vur\u011fun, Mirz\u0259 \u0130brahimov, S\u00fcleyman R\u00fcst\u0259m, M\u0259mm\u0259d Rahim, H\u0259mid Arasl\u0131 v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 olub.<\/p>\n<p>S\u0259m\u0259d \u0259mi tez-tez biz\u0259 g\u0259l\u0259rdi, h\u0259mi\u015f\u0259 d\u0259 evimizl\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 olan \u00e7\u00f6r\u0259k d\u00fckan\u0131ndan\u00a0 \u00e7\u00f6r\u0259k\u00a0 al\u0131b\u00a0 \u0259lidolu\u00a0 qona\u011f\u0131m\u0131z olurdu. Anam da h\u0259r d\u0259f\u0259 soru\u015fanda &#8220;Ay S\u0259m\u0259d qa\u011fa, bu n\u0259dir, niy\u0259 bel\u0259 edirs\u0259n?&#8221; Cavab ver\u0259rdi ki, &#8220;ay Z\u0259rq\u0259l\u0259m bac\u0131, \u0259libo\u015f g\u0259lm\u0259k ist\u0259mir\u0259m, \u00e7\u00f6r\u0259yi \u00fcz\u00fcm\u0259 tutub g\u0259lir\u0259mE&#8221; Anam da bu s\u0259mimiyy\u0259t\u0259 t\u0259b\u0259ss\u00fcml\u0259 cavab verib, &#8220;Xo\u015f g\u0259lmis\u0259n, el\u0259 S\u00fcleyman\u0131n da s\u0259nsiz bo\u011faz\u0131ndan \u00e7\u00f6r\u0259k ke\u00e7mir&#8230;&#8221; dey\u0259rdi.<\/p>\n<p>Yad\u0131ma atam\u0131n dostu, sirda\u015f\u0131 olan S\u0259m\u0259d Vur\u011funun d\u0259fn m\u0259rasimind\u0259 da\u011flana-da\u011flana, yana-yana dedikl\u0259ri d\u00fc\u015fd\u00fc: &#8220;Ne\u00e7\u0259 g\u00fcnd\u00fcr S\u0259m\u0259d Vur\u011fun \u00f6z \u015fahin g\u00f6zl\u0259rini yumub. Ne\u00e7\u0259 g\u00fcnd\u00fcr ki, \u015fanl\u0131 Bak\u0131 \u0259b\u0259di yuxuya ged\u0259n xalq \u015fairin\u0259 \u00f6z k\u00f6ks\u00fcnd\u0259 k\u0259d\u0259rl\u0259 layla \u00e7al\u0131r. Ne\u00e7\u0259 g\u00fcnd\u00fcr ki, ara verm\u0259y\u0259n xalq ax\u0131n\u0131 d\u0259rin bir n\u0259hr kimi \u015fairin c\u0259naz\u0259si qar\u015f\u0131s\u0131ndan burula-burula ax\u0131r&#8230;<\/p>\n<p>\u018flvida S\u0259m\u0259d!<\/p>\n<p>\u018flvida, bizim \u00fcr\u0259yimizd\u0259, h\u0259r ail\u0259d\u0259, h\u0259r evd\u0259, h\u0259r ka\u015fan\u0259d\u0259, h\u0259r komada, h\u0259r sazda-simd\u0259, n\u0259\u011fm\u0259d\u0259 ya\u015fayan, min ill\u0259r boyu ya\u015fayacaq dostumuz!<\/p>\n<p>\u018flvida,\u00a0 bizim xalq\u0131n bahad\u0131r \u015fairi!..&#8221;<\/p>\n<p>Bu k\u0259d\u0259rli notlardan sonra onu da deyim ki,\u00a0 bizim evd\u0259 t\u00fcrk xalq\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 \u018fziz Nesin d\u0259 olub. O, atam\u0131n qalaq-qalaq \u0259lyazmalar\u0131na baxaraq deyib ki, S\u00fcleyman m\u00fc\u0259llim, sizin ba\u015fqa yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131 oxuma\u011fa vaxt\u0131n\u0131z he\u00e7 qalmaz ki&#8230;<\/p>\n<p><strong>\u00d6vlad borcu, yaxud atam\u0131n &#8220;G\u00fcnd\u0259lik&#8221; yaz\u0131s\u0131ndan<\/strong><\/p>\n<p>\u00d6vlad borcu \u0259b\u0259didir. M\u0259n\u0259 el\u0259 g\u0259lir ki, Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 bu m\u00fcq\u0259dd\u0259s borcdan layiqinc\u0259 \u00e7\u0131xan olmay\u0131b. Ata-analar\u0131n m\u0259krli oyunlara sal\u0131nd\u0131qlar\u0131n\u0131 Tanr\u0131dan savay\u0131 he\u00e7 k\u0259s bilm\u0259z. Ata-analar da \u00e7\u0259kdikl\u0259ri m\u0259\u015f\u0259qq\u0259tl\u0259ri \u00f6vladlar\u0131na y\u00fck el\u0259m\u0259m\u0259kd\u0259n \u00f6tr\u00fc \u00f6zl\u0259ril\u0259 \u0259b\u0259diyy\u0259t d\u00fcnyas\u0131na apar\u0131rlar. H\u0259r nec\u0259 olsa da, \u00f6vlad borcu &#8211; bir mill\u0259t borcu kimi ham\u0131m\u0131z\u0131n boynunda \u00e7ox a\u011f\u0131r, h\u0259m d\u0259 \u00e7ox \u015f\u0259r\u0259fli bir y\u00fck kimi qalma\u011f\u0131ndad\u0131r. Ayd\u0131nl\u0131q, halall\u0131q, \u0259dal\u0259t namin\u0259 bel\u0259 olmal\u0131d\u0131r. H\u0259rgah, \u00f6vlad bu m\u0259suliyy\u0259tli borcun \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259l\u0259 bilmirs\u0259, mill\u0259t, \u00f6vladl\u0131q borcunu yerin\u0259 yetirm\u0259lidir &#8211; mill\u0259t qeyr\u0259t il\u0259 mill\u0259t olur&#8230;<img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignright\" src=\"http:\/\/www.muallim.edu.az\/arxiv\/2011\/42\/74.gif\" alt=\"\" width=\"316\" height=\"237\" \/><\/p>\n<p>M\u0259n d\u0259 h\u0259l\u0259lik varamsa, bir \u00f6vlad kimi bu mill\u0259t borcunun b\u0259zi m\u0259qamlar\u0131na ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirm\u0259yi \u00f6z\u00fcm\u0259 \u015f\u0259r\u0259f san\u0131ram&#8230;<\/p>\n<p>M\u0259n\u0259vi safl\u0131\u011f\u0131, irad\u0259si, d\u00f6z\u00fcm\u00fc, m\u0259rdliyi, ki\u015filiyi il\u0259 \u015f\u0259r\u0259fl\u0259 repressiyadan qurtulan S\u00fcleyman R\u0259himovun istintaq i\u015fini KQB-nin arxivind\u0259 g\u00fcnl\u0259rl\u0259 v\u0259r\u0259ql\u0259dikc\u0259, qeydl\u0259r etdikc\u0259, bu insan\u0131n n\u0259l\u0259r \u00e7\u0259kdiyind\u0259n x\u0259b\u0259r tutduqca sars\u0131l\u0131rd\u0131m, bo\u011fulurdum. Bir k\u00fcnc\u0259 q\u0131s\u0131l\u0131b he\u00e7 k\u0259s g\u00f6rm\u0259sin, e\u015fitm\u0259sin\u00a0 dey\u0259 h\u00f6nk\u00fcr-h\u00f6nk\u00fcr a\u011flamaq ist\u0259yirdim. \u00d6m\u00fcr boyu b\u00fct\u00fcn hadis\u0259l\u0259ri, t\u0259qibl\u0259ri, t\u0259zyiql\u0259ri ail\u0259sin\u0259 bildirm\u0259d\u0259n yaln\u0131z \u00f6z varl\u0131\u011f\u0131nda g\u0259zdir\u0259n q\u00fcdr\u0259tli \u015f\u0259xsiyy\u0259tin yan\u0131nda nec\u0259 d\u0259 balaca u\u015faq oldu\u011fumu hiss el\u0259dim v\u0259 tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin, n\u0259 q\u0259d\u0259r a\u011f\u0131r olsa da, ictimaiyy\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcm\u0259 borc v\u0259 \u015f\u0259r\u0259f bildim. Bu bar\u0259d\u0259 &#8220;D\u0259d\u0259 S\u00fcleyman d\u00fcnyas\u0131&#8221; adl\u0131 xatir\u0259l\u0259r toplusunda \u0259hat\u0259li m\u0259lumatlar verilib.<\/p>\n<p>Arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259ri \u0259sas\u0131nda atama qara yaxanlar\u0131n etiraflar\u0131 ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b&#8230; Atam is\u0259 h\u0259l\u0259 1965-ci ild\u0259 &#8220;G\u00fcnd\u0259lik&#8221; ad\u0131nda xatir\u0259 yaz\u0131b qoyub. H\u0259min g\u00fcnd\u0259likd\u0259n ki\u00e7ik bir n\u00fcmun\u0259ni diqq\u0259tiniz\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131ram: &#8220;G\u0259lin, \u015f\u0259r\u0259flil\u0259ri \u015f\u0259r\u0259fli, \u015f\u0259r\u0259fsizl\u0259ri d\u0259 \u015f\u0259r\u0259fsiz g\u00f6st\u0259r\u0259k! G\u0259lin, \u0259dal\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131nda dayanaq! M\u0259n d\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n a\u011fsa\u00e7l\u0131 \u00f6vlad\u0131yam&#8230; M\u0259nim v\u00fcqar\u0131ma \u0259l qald\u0131ran, a\u011f sa\u00e7lar\u0131m\u0131 l\u0259k\u0259l\u0259m\u0259k c\u0259hdind\u0259 bulunan h\u0259r k\u0259si, m\u0259n, \u0259dal\u0259t divan\u0131na tap\u015f\u0131r\u0131ram! M\u0259n h\u0259r zaman Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131q m\u0259hk\u0259m\u0259sin\u0259 haz\u0131ram! Bu g\u00fcn sa\u011f ik\u0259n d\u0259 haz\u0131ram, sabah m\u0259zarda yatanda da bu xalq m\u0259hk\u0259m\u0259sind\u0259n m\u0259n\u0259n qa\u00e7m\u0131ram!&#8221;.<\/p>\n<p>B\u0259li, ucal\u0131qlarda ya\u015fayanlar xalq\u0131n pak, q\u0259nirsiz \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259ridir! Bu \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n D\u0259d\u0259 S\u00fcleyman da, ucal\u0131q ulduzunun yaln\u0131z \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus, he\u00e7 k\u0259s\u0259 b\u0259nz\u0259m\u0259y\u0259n parlaql\u0131\u011f\u0131nda ya\u015fayacaq. Bel\u0259 ucal\u0131qlar \u0259l\u00e7atmazl\u0131qdad\u0131r&#8230;<\/p>\n<p><strong>Nec\u0259 oldu ki, \u015eamo Arif ad\u0131n\u0131 g\u00f6t\u00fcrd\u00fcm?<\/strong><\/p>\n<p>1965-ci ilin iyulunda ail\u0259mizd\u0259 a\u011f\u0131r bir faci\u0259 ba\u015f verdi. B\u00f6y\u00fck qarda\u015f\u0131m \u015eamo 34 ya\u015f\u0131nda q\u0259fl\u0259t\u0259n v\u0259fat etdi. 1948-ci ild\u0259 orta m\u0259kt\u0259bi q\u0131z\u0131l medalla, 1953-c\u00fc ild\u0259 Lomonosov ad\u0131na Moskva D\u00f6vl\u0259t Universitetini f\u0259rql\u0259nm\u0259 diplomu il\u0259 bitir\u0259n \u015eamo h\u0259l\u0259\u00a0 g\u0259nc ya\u015flar\u0131ndan d\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli seysmoloq kimi tan\u0131n\u0131b. O, h\u0259m\u00e7inin inc\u0259 q\u0259lbli \u015fair idi:\u00a0<em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p><em>Ayr\u0131l\u0131q n\u0259 vaxtdand\u0131r oxuyur n\u0259\u011fm\u0259sini,<\/em><\/p>\n<p><em>Bir yax\u0131n g\u0259l sevgilim, bil ki, zamand\u0131r art\u0131q,<\/em><\/p>\n<p><em>\u00c7oxdand\u0131r e\u015fits\u0259m d\u0259 onun qorxunc s\u0259sini<\/em><\/p>\n<p><em>D\u00fcz\u00fc, bilm\u0259zdim bel\u0259 yax\u0131ndad\u0131r ayr\u0131l\u0131q.\u00a0<\/em><\/p>\n<p>Sanki o, \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn uzaq olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 duymu\u015fdu. \u015eamo &#8220;Nizami&#8221; adl\u0131 dram, &#8220;Cahan\u015fah&#8221; adl\u0131 poema da yazm\u0131\u015fd\u0131. Onu da deyim ki, o faci\u0259li g\u00fcnd\u0259n bir g\u00fcn \u0259vv\u0259l Moskvadan \u015eebalin adl\u0131 bir alim evimizin qona\u011f\u0131 oldu. Birlikd\u0259 \u015fam yem\u0259yi etdil\u0259r. Sabah\u0131s\u0131 qarda\u015f\u0131m d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdi. Bu m\u00fc\u0259mmal\u0131, amans\u0131z \u00f6l\u00fcm da\u011f v\u00fcqarl\u0131 atam\u0131 yaman sars\u0131td\u0131. O d\u0259h\u015f\u0259tli g\u00fcnl\u0259ri g\u00f6rk\u0259mli t\u0259nqid\u00e7i, yaz\u0131\u00e7\u0131 Qulu X\u0259lili bel\u0259 yaz\u0131r: &#8220;D\u0259fn zaman\u0131 S\u00fcleyman m\u00fc\u0259llim qollar\u0131ndan yap\u0131\u015fanlar\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259n aralad\u0131. Q\u0259fild\u0259n \u0259lini gursa\u00e7l\u0131 ba\u015f\u0131na atd\u0131, oradan bir \u00e7\u0259ng\u0259 t\u00fck qopar\u0131b dedi: &#8220;Xalq\u0131m, siz ki, m\u0259nim \u00f6vlad\u0131m\u0131 bel\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259, h\u00f6rm\u0259tl\u0259 bu uzun, a\u011f\u0131r yolu \u00e7iyninizd\u0259 g\u0259tirib torpa\u011fa tap\u015f\u0131rd\u0131n\u0131z, \u00e7ox sa\u011f olun! M\u0259n bu a\u011f sa\u00e7lar\u0131m\u0131 sizin ayaqlar\u0131n\u0131z\u0131n alt\u0131na at\u0131ram. Sizin q\u0259d\u0259ml\u0259rinizi bu qoca vaxt\u0131mda \u00f6p\u00fcr\u0259m, \u00fcz\u00fcm\u00fc sizin ayaqlar\u0131n\u0131z\u0131n tozuna s\u00fcrt\u00fcr\u0259m&#8221;&#8230;<\/p>\n<p>B\u0259li, \u015eamo b\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fcn\u00fc elm\u0259 h\u0259sr etdi. H\u0259m d\u0259 q\u0259na\u0259t etm\u0259d\u0259n, \u00e7\u0259tinlikl\u0259rd\u0259n qorxmadan! Sanki buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 t\u0259dqiq etdiyi z\u0259lz\u0259l\u0259-f\u0259lak\u0259t q\u0259z\u0259bl\u0259nib bir an\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259 onu yand\u0131r\u0131b k\u00fcl\u0259 d\u00f6nd\u0259rdi. \u015eamo meteor kimi tez yan\u0131b, tez d\u0259 s\u00f6nd\u00fc. Amma \u00e7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, yaratd\u0131\u011f\u0131ndan qat-qat \u00e7oxunu \u00f6z\u00fcyl\u0259 apard\u0131&#8230;<\/p>\n<p>Bir m\u00fcdd\u0259t sonra atamla anama yax\u0131nla\u015f\u0131b qarda\u015f\u0131m\u0131n ad\u0131n\u0131 ya\u015fatmaqdan \u00f6tr\u00fc xeyir-dualar\u0131n\u0131 ald\u0131m v\u0259 ad\u0131m\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131na \u015eamo ad\u0131n\u0131 q\u0259bul edib, \u015eamo Arif oldum.<\/p>\n<p>O vaxtlar atam da deyirdi: &#8220;M\u0259n bu sars\u0131nt\u0131lar i\u00e7ind\u0259 \u00f6z\u00fcm \u00fc\u00e7\u00fcn &#8220;\u015eamo vaxt\u0131&#8221; t\u0259yin etmi\u015f\u0259m. M\u00fc\u0259yy\u0259n vaxt \u0259rzind\u0259 \u00f6z \u0259v\u0259zim\u0259 i\u015fl\u0259diyim kimi, ya\u015fla, s\u0259hh\u0259tl\u0259 hesabla\u015fmadan &#8220;\u015eamo vaxt\u0131&#8221;n\u0131 da i\u015fl\u0259yir\u0259m. &#8220;\u015eamo vaxt\u0131&#8221; m\u0259nim \u0259n \u0259ziz vaxt\u0131md\u0131r&#8230;&#8221;.<\/p>\n<p>\u018fb\u0259s yer\u0259 dem\u0259yibl\u0259r ki, da\u011f\u0131n da\u011f d\u0259rdi olur&#8230;<\/p>\n<p><strong>Atama Sosialist \u018fm\u0259yi Q\u0259hr\u0259man\u0131 ad\u0131n\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259qdim edib<\/strong><\/p>\n<p>1969-cu ili &#8211; Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 y\u00fcks\u0259li\u015fi g\u00fcnl\u0259rini yax\u015f\u0131 xat\u0131rlay\u0131ram. He\u00e7 d\u0259 t\u0259sad\u00fcfi deyildi ki, \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259ri ilk g\u00fcnl\u0259rd\u0259c\u0259 ziyal\u0131lar\u0131m\u0131zdan ilk olaraq, &#8220;t\u0259hl\u00fck\u0259li mill\u0259t\u00e7i&#8221; kimi Sovet imperiyas\u0131n\u0131n n\u0259zar\u0259tind\u0259 olan Az\u0259rbaycan yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259yi, d\u0259rdl\u0259\u015fm\u0259yi laz\u0131m bilir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259n m\u0259mnun qay\u0131dan S\u00fcleyman m\u00fc\u0259llim xo\u015f t\u0259\u0259ss\u00fcratlar\u0131n\u0131 biziml\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fc.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, az sonra o d\u00f6vr\u00fcn he\u00e7 bir respublika r\u0259hb\u0259rinin c\u0259sar\u0259t etm\u0259diyi \u00fcmumxalq lideri ilk olaraq 1970-ci ild\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131 Sosialist \u018fm\u0259yi Q\u0259hr\u0259man\u0131 ad\u0131na t\u0259qdim etdi. Daim imperiyan\u0131n qara siyah\u0131s\u0131nda olan insan\u0131 \u0259n y\u00fcks\u0259k f\u0259xri ada t\u0259qdim etm\u0259k, imperiyaya da meydan oxumaq dem\u0259k idi!..<\/p>\n<p>D\u00fcnya g\u00f6rm\u00fc\u015f yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n sin\u0259sind\u0259 parlayan ulduzu &#8211; &#8220;Bu, Heyd\u0259r ulduzudur!&#8221; &#8211; dey\u0259 m\u00fcdriklikl\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259sinin sirri d\u0259 \u00e7oxlar\u0131na b\u0259lli olmayan hadis\u0259l\u0259rl\u0259 birba\u015fa ba\u011fl\u0131 idi.<\/p>\n<p><strong>Onun t\u0259bi\u0259tind\u0259 inc\u0259 bir yumor da vard\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Atam\u0131n zarafatlar\u0131 \u00e7ox duzlu idi. Atmacalar\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 s\u0259rrast olard\u0131. Onun ikic\u0259 k\u0259lm\u0259sind\u0259n ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fcn ki, hans\u0131 sim\u0259 toxunur. Onu da deyim ki, h\u0259qiq\u0259t\u0259 hopmu\u015f bu atmacalar h\u0259mi\u015f\u0259 bir t\u0259b\u0259ss\u00fcm il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunurdu.<\/p>\n<p>Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 Q\u0131lman \u0130lkin S\u00fcleyman R\u0259himovu xat\u0131rlayaraq dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131 ki, bir d\u0259f\u0259 S\u00fcleyman m\u00fc\u0259lliml\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i Elxan \u0130brahimov k\u00fc\u00e7\u0259ni ke\u00e7\u0259nd\u0259 Elxana bax\u0131b t\u0259b\u0259ss\u00fcml\u0259 deyir:<\/p>\n<p>&#8211; Elxan, s\u0259n m\u0259niml\u0259 yana\u015f\u0131 he\u00e7 vaxt dayanma.<\/p>\n<p>Elxan t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259 sual edir:<\/p>\n<p>&#8211; Niy\u0259, ay\u00a0 S\u00fcleyman m\u00fc\u0259llim?<\/p>\n<p>&#8211; \u00c7\u00fcnki m\u0259nim yan\u0131mda olanda bu b<\/p>\n<p>alaca boyun daha da balaca g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n<p>Bu zarafatdan Elxan\u0131n simas\u0131n\u0131 bir t\u0259b\u0259ss\u00fcm \u00e7al\u0131r:<\/p>\n<p>&#8211; B\u0259s, nec\u0259 bilirsiniz, S\u00fcleyman m\u00fc\u0259llim? Sizin kimi da\u011f c\u00fcss\u0259li bir ki\u015finin d\u0259rdini, y\u00fck\u00fcn\u00fc \u00e7\u0259k\u0259n adam\u0131n boyu nec\u0259 d\u0259 ki\u00e7ik qalmas\u0131n?!<\/p>\n<p>S\u00fcleyman bir anl\u0131q fikr\u0259 dal\u0131r:<\/p>\n<p>&#8211; Yox, balam, boyun ki\u00e7ik olsa da, h\u00fcn\u0259rin b\u00f6y\u00fckm\u00fc\u015f, &#8211; dey\u0259 Elxanla zarafat el\u0259s\u0259 d\u0259, k\u00f6nl\u00fcn\u00fc al\u0131r&#8230;<\/p>\n<p><strong>Atam\u0131n v\u0259siyy\u0259ti<\/strong><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignleft\" src=\"http:\/\/www.muallim.edu.az\/arxiv\/2011\/42\/73.gif\" alt=\"\" width=\"313\" height=\"226\" \/>Atam\u0131n d\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli, otuz d\u00f6rd ya\u015fl\u0131 balas\u0131n\u0131n bu m\u00fc\u0259mmal\u0131 \u015f\u0259raitd\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdiyi vaxtlarda onun sars\u0131nt\u0131lar i\u00e7ind\u0259 \u00e7abalad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazmaq qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancaq o\u011ful itkisind\u0259n sonra S\u00fcleyman ki\u015finin &#8220;M\u0259nim v\u0259siyy\u0259tim&#8221; yaz\u0131s\u0131n\u0131 bir daha ictimaiyy\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rmaqla n\u0259l\u0259r \u00e7\u0259kdiyini \u00e7ox ki\u00e7ik bir hiss\u0259sinin \u00fcz\u0259rin\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m&#8230;<\/p>\n<p>&#8220;M\u0259nim v\u0259siyy\u0259tim.<\/p>\n<p>M\u0259n \u00f6l\u0259nd\u0259, m\u0259ni ancaq \u00f6z evimd\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fcn. M\u0259nim c\u0259naz\u0259mi he\u00e7 bir yanda qoymay\u0131n, he\u00e7 bir f\u0259xri, ya qeyri-f\u0259xri ke\u015fik\u00e7i d\u00fcz\u0259ltm\u0259yin. M\u0259ni he\u00e7 bir g\u00fcl-\u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259, musiqi s\u0259dalar\u0131yla yola salmay\u0131n! M\u0259nim \u00f6l\u00fcm\u00fcm haqq\u0131nda he\u00e7 bir q\u0259zetd\u0259 he\u00e7 bir bildiri\u015f verm\u0259yin! M\u0259nim \u00fcst\u00fcmd\u0259 dostlar\u0131m s\u00fckutla dayans\u0131nlar.<\/p>\n<p>M\u0259nim \u00fcst\u00fcmd\u0259 he\u00e7 bir mat\u0259m m\u0259rasimi d\u00fcz\u0259ltm\u0259yin!<\/p>\n<p>H\u0259r halda \u00f6ld\u00fcm, m\u0259ni he\u00e7 yanda yox, ancaq v\u0259 ancaq m\u0259nim b\u0259lama d\u00fc\u015f\u0259n \u015eamilin &#8211; \u015eamonun \u015fimal t\u0259r\u0259find\u0259, \u00e7\u0259pin\u0259, \u00fcz\u00fc \u015eamil\u0259 t\u0259r\u0259f d\u0259fn edin. M\u0259nim qibl\u0259gah\u0131m o\u011flum olsun! M\u0259nim s\u0259cd\u0259gah\u0131m o\u011flum olsun! M\u0259nim &#8220;F\u0259xri xiyaban\u0131m&#8221; o\u011flumun yan\u0131 olsun! Qoy, q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131n bir t\u0259r\u0259find\u0259 &#8220;O\u011ful-Ata&#8221; m\u0259qb\u0259r\u0259si dayans\u0131n. Bu \u00f6z\u00fc d\u0259 bizim faci\u0259mizd\u0259n x\u0259b\u0259r ver\u0259r, \u00e7ox t\u0259qib-t\u0259hqirl\u0259r a\u00e7\u0131b al\u0259m\u0259, xalq\u0131m\u0131za dey\u0259r&#8230; M\u0259nim q\u0259brimin \u00fcst\u00fcnd\u0259 he\u00e7 bir m\u0259rm\u0259rd\u0259n, b\u00fcr\u00fcncd\u0259n, tuncdan ni\u015fangah qoymay\u0131n!<\/p>\n<p>M\u0259nim q\u0259brimin \u00fcst\u00fcn\u0259 yaln\u0131z b\u00fct\u00f6v bir sal da\u015f &#8211; sin\u0259 da\u015f\u0131 qoyun. Burada bel\u0259 yaz\u0131n:<\/p>\n<p>S\u00fcleyman H\u00fcseyn o\u011flu R\u0259himov,<\/p>\n<p>T\u0259v\u0259ll\u00fcd\u00fc &#8211; 22 mart 1900-c\u00fc il,<\/p>\n<p>v\u0259fat\u0131 &#8211; &#8230;<\/p>\n<p><strong>***<\/strong><\/p>\n<p>Mill\u0259t\u00e7i S\u00fcleyman R\u0259himovun nec\u0259 t\u0259qibl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131na bir daha ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn xalq \u015fairi, \u00f6mr\u00fcn\u00fcn ixtiyar ya\u015f\u0131nda N\u0259bi X\u0259zri etiraf\u0131na m\u00fcraci\u0259t etm\u0259yi d\u0259 laz\u0131m bildim:<\/p>\n<p>&#8220;Allah \u015feytana &#8211; imperiya \u015feytan\u0131na l\u0259n\u0259t el\u0259sin!..<\/p>\n<p>D\u0259d\u0259 S\u00fcleyman, m\u0259nim bu qeydl\u0259rimi, ist\u0259s\u0259niz, b\u00f6y\u00fck s\u0259n\u0259tkara, b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259t\u0259 olan solmaz m\u0259h\u0259bb\u0259timin etiraf\u0131 kimi q\u0259bul edin! \u0130st\u0259s\u0259niz ani olaraq fitvalara uyan, \u015f\u0259xs\u0259n Siz\u0259 qar\u015f\u0131 haqs\u0131zl\u0131\u011fa yol ver\u0259n bir \u00f6vlad\u0131n g\u00fcnah v\u0259 q\u0259bah\u0259tinin etiraf\u0131 kimi q\u0259bul edin. Ham\u0131m\u0131z\u0131n hardasa, n\u0259 vaxtsa s\u0259hvimizmi, q\u0259bah\u0259timizmi olur&#8230; Ba\u011f\u0131\u015flay\u0131n, D\u0259d\u0259 S\u00fcleyman, ba\u011f\u0131\u015flay\u0131n bizi. Ba\u011f\u0131\u015flay\u0131n Siz\u0259 qar\u015f\u0131 olan haqs\u0131z d\u00fcnyam\u0131z\u0131&#8230;<\/p>\n<p>Ba\u011f\u0131\u015flay\u0131n, D\u0259d\u0259 S\u00fcleyman, \u0259srimizi, d\u00fcnyam\u0131z\u0131 ba\u011f\u0131\u015flay\u0131n&#8230;<\/p>\n<p><strong>***<\/strong><\/p>\n<p><em>Biz S\u00fcleyman R\u0259himov d\u00fcnyas\u0131na alim, yaz\u0131\u00e7\u0131 \u015eamo Arifin dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 xatir\u0259l\u0259r\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 etm\u0259d\u0259n nail olsaq da, yaz\u0131n\u0131 el\u0259 S\u00fcleyman R\u0259himovun tarixi s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 d\u0259 bitiririk: &#8220;Ham\u0131 bilsin. Laz\u0131m g\u0259ls\u0259, m\u0259n t\u0259r\u0259dd\u00fcd etm\u0259d\u0259n sin\u0259mi yararam. \u00d6z \u0259ll\u0259riml\u0259 \u00fcr\u0259yimi qopar\u0131b xalq\u0131m\u0131n ayaqlar\u0131 alt\u0131na ataram, t\u0259ki xalq\u0131m\u0131n ayaqlar\u0131n\u0131 da\u015f-k\u0259s\u0259k \u0259zm\u0259sin&#8221;.<\/em><\/p>\n<p><em>B\u0259li, &#8220;D\u00fcnyan\u0131n n\u0259h\u0259ng \u00e7aylar\u0131n\u0131 \u00fcst\u00fcmd\u0259n ax\u0131tsalar, yen\u0259 m\u0259n lil alt\u0131nda qalmaram&#8221; &#8211; dey\u0259n bel\u0259 v\u00fcqarl\u0131, d\u0259yan\u0259tli bir ki\u015fiydi D\u0259d\u0259 S\u00fcleyman!<\/em><\/p>\n<p><em>Allah Siz\u0259 q\u0259ni-q\u0259ni r\u0259hm\u0259t el\u0259sin, D\u0259d\u0259 S\u00fcleyman!\u00a0<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Haz\u0131rlad\u0131: \u018fdal\u0259t DA\u015eD\u018fM\u0130RL\u0130<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"7\"><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"9006\">Yaz\u0131ya 1391 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 S\u00fcleyman R\u0259himovun o\u011flu \u015eamo Arifin atas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 xatir\u0259l\u0259ri B\u00f6y\u00fck s\u00f6z ustas\u0131, q\u00fcdr\u0259tli nasir v\u0259 g\u00f6rk\u0259mli ictimai xadim S\u00fcleyman R\u0259himov haqq\u0131nda yaz\u0131 haz\u0131rlamaq m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259tin idis\u0259, bir o q\u0259d\u0259r d\u0259 m\u0259suliyy\u0259tli idi.\u00a0 X\u0259yal\u0131mda yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n cild-cild kitablar\u0131 v\u0259r\u0259ql\u0259ndi: &#8220;\u015eamo&#8221;, &#8220;Sa\u00e7l\u0131&#8221;, &#8220;A\u011fbulaq da\u011flar\u0131nda&#8221;, &#8220;Mehman&#8221;, &#8220;M\u0259htaban&#8221;, &#8220;\u00d6t\u0259n g\u00fcnl\u0259r d\u0259ft\u0259rind\u0259n&#8221;, &#8220;Ana abid\u0259si&#8221;, &#8220;Qafqaz [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[14,7],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9006"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9006"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9006\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9008,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9006\/revisions\/9008"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9006"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9006"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9006"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}