{"id":9304,"date":"2015-05-27T11:01:10","date_gmt":"2015-05-27T06:01:10","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=9304"},"modified":"2015-05-27T11:01:11","modified_gmt":"2015-05-27T06:01:11","slug":"ilyas-%c9%99f%c9%99ndiyev-irsind%c9%99-tarix-v%c9%99-dil-yaddasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=9304","title":{"rendered":"\u0130lyas \u018ff\u0259ndiyev irsind\u0259 tarix v\u0259 dil yadda\u015f\u0131"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/39156_u6izg539sa.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignright wp-image-9305 size-full\" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/39156_u6izg539sa.jpg\" alt=\"\u0130lyas \u018ff\u0259ndiyev\" width=\"151\" height=\"201\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">\u00c7ox\u015fax\u0259li yarad\u0131c\u0131l\u0131q yolu ke\u00e7mi\u015f q\u00fcdr\u0259tli s\u0259n\u0259tkar\u0131m\u0131z, Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lyas \u018ff\u0259ndiyev\u00a0 ilk\u00a0 \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq ictimai h\u0259yatda ba\u015f ver\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri, insanlar\u0131n m\u00fcr\u0259kk\u0259b daxili al\u0259mini, sevinc v\u0259 qay\u011f\u0131lar\u0131n\u0131, k\u0259d\u0259r v\u0259 faci\u0259l\u0259rini h\u0259zin \u015fairan\u0259 bir dild\u0259, lirik-romantik yaz\u0131 t\u0259rzind\u0259, poetik \u00fcslubda q\u0259l\u0259m\u0259 alaraq\u00a0 lirik n\u0259srimizin \u0259n g\u00f6z\u0259l n\u00fcmun\u0259l\u0259rini yarad\u0131b. &#8220;\u018fsrl\u0259rin s\u0131na\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131xm\u0131\u015f lirika h\u0259qiqi s\u0259n\u0259tin qanad\u0131d\u0131r, ruhudur&#8221;- dey\u0259n yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n lirikas\u0131 XX \u0259sr Az\u0259rbaycan milli \u0259d\u0259bi h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n \u00fcslub \u0259lvanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 forma z\u0259nginliyini \u0259ks etdirir.<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 Mirz\u0259 \u0130brahimov m\u00f6vzu v\u0259 janr etibaril\u0259 z\u0259ngin, r\u0259ngar\u0259ng olan\u00a0 \u0130lyas \u018ff\u0259ndiyev yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u0259ziyy\u0259tl\u0259rind\u0259n b\u0259hs ed\u0259r\u0259k yaz\u0131r: &#8220;Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 m\u0259nim n\u0259z\u0259rimd\u0259 b\u00f6y\u00fck v\u0259 r\u0259ngar\u0259ng\u00a0 g\u00fcl\u00fcstan is\u0259, \u0130lyas \u018ff\u0259ndiyevin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 bu g\u00fcl\u00fcstanda \u00f6z g\u00f6z\u0259lliyi, \u0259tri v\u0259 t\u0259rav\u0259ti il\u0259 d\u0259rhal diqq\u0259ti c\u0259lb ed\u0259n cazib\u0259dar toplu v\u0259 dol\u011fun bir \u00e7i\u00e7\u0259klikdir. \u0130lyas \u018ff\u0259ndiyev yarad\u0131c\u0131l\u0131qda g\u00f6z\u0259lliy\u0259, inc\u0259liy\u0259, estetik z\u0259rifliy\u0259 meyl ed\u0259n yaz\u0131\u00e7\u0131d\u0131r. O, b\u0259dii \u0259s\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn vacib x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0259 dilin ifad\u0259li v\u0259 obrazl\u0131 olmas\u0131na, xarakterl\u0259rin\u00a0 canl\u0131 v\u0259 dol\u011fun \u00e7\u0131xmas\u0131na, s\u00fcjet v\u0259 kompozisiya b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u0259 ciddi diqq\u0259t yetirir, b\u00f6y\u00fck \u0259m\u0259k s\u0259rf edir, bu da n\u0259tic\u0259siz qalm\u0131r, onun \u0259s\u0259rl\u0259rinin maraql\u0131, oxunaql\u0131\u00a0 olmas\u0131na k\u00f6m\u0259k edir&#8221;.<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">N\u0259sr v\u0259 dram \u0259s\u0259rl\u0259rinin m\u00f6vzusunu Az\u0259rbaycan h\u0259yat\u0131ndan alm\u0131\u015f yaz\u0131\u00e7\u0131, h\u0259m d\u0259 b\u00f6y\u00fck \u00fcr\u0259kli v\u0259t\u0259nda\u015f idi.\u00a0 \u018fdib Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131n\u0131, do\u011fulub boya-ba\u015fa \u00e7atd\u0131\u011f\u0131 musiqimizin be\u015fiyi hesab edil\u0259n\u00a0 Qaraba\u011f\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n konservatoriyas\u0131 adlanan\u00a0 s\u0259n\u0259tkarlar m\u0259sk\u0259ni \u015eu\u015fan\u0131 can\u0131ndan art\u0131q sevirdi. Ham\u0131ya m\u0259lumdur ki, t\u0259bi\u0259tin bu c\u0259nn\u0259t gu\u015f\u0259si \u0130lyas \u018ff\u0259ndiyevin \u0259sas t\u0259svir obyekti idi v\u0259 onlarla \u0259s\u0259rini bu \u0259razinin t\u0259r\u0259nn\u00fcm\u00fcn\u0259 h\u0259sr etmi\u015fdi. El\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259\u00a0 dialekt v\u0259 \u015fiv\u0259l\u0259rimiz\u0259, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 Qaraba\u011f dialektin\u0259 aid \u00e7oxlu sayda s\u00f6zl\u0259rin i\u015fl\u0259nm\u0259si t\u0259sad\u00fcfi deyil.<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, dialektl\u0259r xalq\u0131n t\u0259bii dan\u0131\u015f\u0131q dili, bir n\u00f6v, dilin etnoqrafiyas\u0131d\u0131r, el\u0259c\u0259 d\u0259 dilin \u0259n saf v\u0259 etibarl\u0131 m\u0259nb\u0259yidir. Dialektizml\u0259r \u00f6z\u00fcnd\u0259 bir tarix ya\u015fad\u0131r. Biz dialektl\u0259ri \u00f6yr\u0259ndikc\u0259 xalq\u0131 v\u0259 onun tarixini \u00f6yr\u0259nirik.<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">S\u00f6z\u0259 tarix qoymaq \u00e7\u0259tindir. Az\u0259rbaycan dilinin q\u0259dim leksik qat\u0131 ne\u00e7\u0259 \u0259srl\u0259rdir ki, bu dild\u0259 dan\u0131\u015fan xalq t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015fl\u0259dilir.\u00a0 M\u0259lumdur ki, Az\u0259rbaycan\u00a0 dilinin s\u00f6z ehtiyat\u0131 yaln\u0131z \u0259d\u0259bi dild\u0259 i\u015fl\u0259n\u0259n s\u00f6zl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t deyil, dilimizin l\u00fc\u011f\u0259t t\u0259rkibinin m\u00fch\u00fcm bir hiss\u0259si xalq \u015fiv\u0259l\u0259rind\u0259 m\u00f6vcuddur. Dialekt v\u0259 \u015fiv\u0259l\u0259rimizin l\u00fc\u011f\u0259t t\u0259rkibind\u0259ki s\u00f6zl\u0259r d\u0259 uzun \u0259srl\u0259rin m\u0259hsuludur. Zaman ke\u00e7dikc\u0259 bir s\u0131ra s\u00f6zl\u0259r \u0259d\u0259bi dilin l\u00fc\u011f\u0259t t\u0259rkibind\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131 halda, dialekt v\u0259 \u015fiv\u0259l\u0259rimiz h\u0259min s\u00f6zl\u0259ri uzun m\u00fcdd\u0259t saxlay\u0131r v\u0259 ya\u015fad\u0131r. Bu bax\u0131mdan Az\u0259rbaycan\u00a0 dilinin d\u0259 dialekt v\u0259 \u015fiv\u0259l\u0259ri z\u0259ngin l\u00fc\u011f\u0259t t\u0259rkibin\u0259 malikdir.<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">Qaraba\u011f dialekti \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus z\u0259ngin v\u0259 r\u0259ngar\u0259ng leksik x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri olan l\u00fc\u011f\u0259t t\u0259rkibin\u0259 malikdir. Burada xalq\u0131m\u0131z\u0131n q\u0259dim\u00a0 ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri, ke\u00e7mi\u015f ictimai qurulu\u015f, h\u0259yat, m\u0259i\u015f\u0259t, ail\u0259 v\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfatla ba\u011fl\u0131 says\u0131z-hesabs\u0131z s\u00f6zl\u0259r i\u015fl\u0259nir.\u00a0 Qaraba\u011f dialektinin l\u00fc\u011f\u0259t t\u0259rkibind\u0259 \u0259d\u0259bi dilimizin daha q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259rin\u0259 aid b\u0259zi s\u00f6zl\u0259r bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r saxlanmaqdad\u0131r. Yerli t\u0259bii \u015f\u0259raitl\u0259 ba\u011fl\u0131 olaraq b\u0259zi toponimik adlar (da\u011f, d\u0259r\u0259, t\u0259p\u0259, bulaq v\u0259 s.), k\u00f6hn\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fc, al\u0259t, t\u0259qvim vergi v\u0259 s. adlar\u0131n\u0131 bildir\u0259n s\u00f6zl\u0259r vard\u0131r. Qaraba\u011f dialektinin leksikas\u0131 bu \u0259razid\u0259 geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6vl\u0259rin\u0259 (\u0259kin\u00e7ilik, ba\u011f\u00e7\u0131l\u0131q, maldarl\u0131q, qoyun\u00e7uluq v\u0259 s.) aid s\u00f6z v\u0259 terminl\u0259rl\u0259 z\u0259ngindir.<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">&#8220;H\u0259r bir xalq\u0131n \u0259d\u0259biyyat\u0131 onun \u00f6z ana dilind\u0259 yaran\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, \u0259d\u0259bi dil xalq dilin\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r yax\u0131n olarsa, \u0259s\u0259rin\u00a0 poetik t\u0259siri, ifad\u0259 t\u0259rzi d\u0259 o q\u0259d\u0259r g\u00fccl\u00fc olar&#8221; &#8211; dey\u0259n\u00a0 \u0130lyas \u018ff\u0259ndiyev h\u0259m hekay\u0259l\u0259rind\u0259, h\u0259m d\u0259 povest v\u0259 romanlar\u0131nda m\u00f6vzu v\u0259 \u00fcslubla ba\u011fl\u0131 olaraq\u00a0 Qaraba\u011f elin\u0259, obas\u0131na aid dialektizml\u0259r i\u015fl\u0259dir.<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">\u018fdibin hekay\u0259l\u0259rind\u0259n n\u00fcmun\u0259l\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259k:<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">\u00a0&#8230;S\u0259rin bir yay ax\u015fam\u0131 Ov\u00e7u Piri &#8220;\u00f6z za\u011fl\u0131 (burada ya\u011fl\u0131, t\u0259z\u0259) qo\u015fal\u00fcl\u0259sini&#8221; onun otuz ild\u0259n qalma k\u00f6hn\u0259 t\u00fcf\u0259ngi il\u0259 d\u0259yi\u015fib x\u0259b\u0259rsiz ged\u0259n o q\u0259rib\u0259\u00a0 ov\u00e7unun\u00a0 \u0259hvalat\u0131n\u0131 klubun qaba\u011f\u0131na topla\u015fm\u0131\u015f k\u0259ndlil\u0259r\u0259 yenic\u0259 na\u011f\u0131l edib qurtarm\u0131\u015fd\u0131 ki, radioda b\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan \u015fairi S\u0259m\u0259d Vur\u011funun ceyranlar haqq\u0131ndak\u0131 m\u0259\u015fhur \u015feirini oxudular (&#8220;\u015e\u0259h\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n ov\u00e7u&#8221;);\u00a0 -M\u0259n \u00f6ls\u0259m d\u0259, o novun suyunu sovmaram (ba\u015fdan etm\u0259k, k\u0259nar etm\u0259k), &#8211; Musa day\u0131 ac\u0131ql\u0131 halda d\u0259yirman da\u015f\u0131n\u0131n o biri t\u0259r\u0259fin\u0259 ke\u00e7di;\u00a0 &#8211; B\u0259s, gec\u0259 art\u0131rman\u0131zda (balkon, eyvan) g\u0259z\u0259n kim idi?\u00a0\u00a0 Musa day\u0131 demini (q\u0259lyan)\u00a0 t\u00fcst\u00fcl\u0259d\u0259-t\u00fcst\u00fcl\u0259d\u0259 s\u00fckut i\u00e7ind\u0259 dayan\u0131b bax\u0131rd\u0131; -H\u0259r halda s\u0259nd\u0259n q\u0131vra\u011fam (c\u0259ld). -K\u0259klik xala onun k\u00f6kl\u00fcy\u00fcn\u0259 i\u015far\u0259 vuraraq, dil alt\u0131nda qalmad\u0131\u00a0 (&#8220;Su d\u0259yirman\u0131&#8221;);\u00a0 Qar\u011fa \u00e7ox axtar\u0131r, \u00e7ox qu\u015f balas\u0131na bax\u0131r, ax\u0131rda \u00f6z z\u0131lqa (yumurtadan t\u0259z\u0259 \u00e7\u0131xm\u0131\u015f, h\u0259l\u0259 t\u00fckl\u0259nm\u0259mi\u015f qu\u015f balas\u0131)\u00a0 balas\u0131n\u0131 dimdiyin\u0259 al\u0131b apar\u0131r S\u00fcleyman pad\u015fah\u0131n yan\u0131na&#8230;; -L\u0259n\u0259t s\u0259n\u0259 \u015feytan! \u0130ma\u015f! &#8211; dey\u0259 n\u0259n\u0259m n\u00f6k\u0259rl\u0259rini s\u0259sl\u0259di.\u00a0 G\u0259l, bu \u0259llam\u0259ni (burada nadinc, ya\u015f\u0131ndan b\u00f6y\u00fck dan\u0131\u015fan) \u00f6t\u00fcr evl\u0259rin\u0259! (&#8220;Sa\u011fsa\u011fan&#8221;);\u00a0 Arxaya ke\u00e7mi\u015f birinci nam\u0259lum adam avar\u0131 qald\u0131r\u0131b, Qaytaran\u0131n ba\u015f\u0131na endirm\u0259k ist\u0259diyi anda o, bunu g\u00f6rd\u00fc v\u0259 bir s\u0131\u00e7ray\u0131\u015fda q\u0259m\u0259sini (balaca x\u0259nc\u0259r) d\u00fcz \u00fcr\u0259yin\u0259 saplad\u0131, sonra da qald\u0131r\u0131b d\u0259niz\u0259 tullad\u0131(&#8220;Bal\u0131q\u00e7\u0131lar&#8221;); Sonra yen\u0259 quzular\u0131 ay\u0131r\u0131b a\u011f\u0131la (mal-qara saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259traf\u0131 hasarlam\u0131\u015f \u00fcst\u00fc a\u00e7\u0131q yer) doldurdular; -S\u00fcr\u00fcy\u0259 canavar t\u0259pildi (soxuldu, zorla girdi), \u0259lli qoyun t\u0259zib (h\u00fcrk\u00fcd\u00fcb, h\u00fcrk\u00fcb qa\u00e7maq) (&#8220;Qoruqlarda&#8221;);\u00a0\u00a0 -Ax\u0131, n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259n ov\u00e7u Pirimi b\u00fct\u00fcn ail\u0259si il\u0259 eyz\u0259n (h\u0259mi\u015f\u0259) belind\u0259 g\u0259zdirm\u0259lis\u0259n?!(&#8220;H\u0259yat\u0131n \u0259b\u0259di ah\u0259ngi&#8221;);\u00a0\u00a0 -Allah saxlam\u0131\u015f yem\u0259y\u0259 yamanca da\u011fald\u0131r (burada inadkar, s\u00f6z\u0259 baxmayan)(&#8220;Yaylaq qon\u015fumuz&#8221;); Sonra s\u00fcd \u0259tirli otlar\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 oturub yava\u015f-yava\u015f tik\u0259l\u0259dil\u0259r (yedil\u0259r) (&#8220;S\u0259m\u0259d Vur\u011fun haqq\u0131nda hekay\u0259&#8221;). v\u0259 s.<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, yaz\u0131\u00e7\u0131 ayr\u0131-ayr\u0131 m\u00f6vzularda yazd\u0131\u011f\u0131 hekay\u0259l\u0259rind\u0259\u00a0 b\u0259dii ustal\u0131qla h\u0259m \u00f6z t\u0259hkiy\u0259sind\u0259, h\u0259m d\u0259 obrazlar\u0131n nitqind\u0259 real h\u0259yat l\u00f6vh\u0259l\u0259rini &#8211; t\u0259svir olunan obyektl\u0259ri, hadis\u0259l\u0259ri \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus t\u0259rzd\u0259 oxucuya \u00e7atd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn dialekt s\u00f6zl\u0259ri \u00f6z \u00fcslubi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259dib. Qeyd etm\u0259k yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r ki, \u0259dibin hekay\u0259l\u0259rind\u0259 k\u0259ndin \u00fcmumi m\u0259nz\u0259r\u0259sinin, t\u0259bi\u0259t t\u0259svirl\u0259rinin, z\u0259hm\u0259t adamlar\u0131n\u0131n intellektual s\u0259viyy\u0259sinin t\u0259r\u0259nn\u00fcm\u00fc b\u0259diilik, orijinall\u0131q bax\u0131m\u0131ndan \u00f6z s\u0259ciyy\u0259vi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 se\u00e7ilir. K\u0259nd h\u0259yat\u0131n\u0131 m\u00fck\u0259mm\u0259l bil\u0259n v\u0259 bu m\u00f6vzuda bir s\u0131ra \u0259s\u0259rl\u0259r yazan \u0130lyas \u018ff\u0259ndiyev Az\u0259rbaycan k\u0259ndinin t\u0259svirind\u0259 yeni deyim t\u0259rzind\u0259n, \u015firin t\u0259hkiy\u0259 \u00fcsulundan istifad\u0259 edib.<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">Folklorun v\u0259 \u0259d\u0259bi dilin qayna\u011f\u0131 olan dialektizml\u0259r\u0259, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 Qaraba\u011f dialektl\u0259rin\u0259 \u0130lyas \u018ff\u0259ndiyevin\u00a0 &#8220;Geriy\u0259 baxma, qoca&#8221; roman\u0131nda\u00a0 v\u0259 &#8220;\u00dc\u00e7at\u0131lan&#8221; povestind\u0259 daha \u00e7ox rast g\u0259linir. &#8220;Roman\u0131n dili \u0259srin, m\u00fcasir m\u0259d\u0259niyy\u0259tin y\u00fcks\u0259kliyind\u0259 dayanmal\u0131d\u0131r&#8230; Dild\u0259 m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r y\u0131\u011fcaml\u0131q, s\u0259rrastl\u0131q, arxaizmd\u0259n qa\u00e7maq, s\u00fcr\u0259t, q\u0131sa bir c\u00fcml\u0259d\u0259 d\u0259rin fikir ifad\u0259 etm\u0259k c\u0259hdi romanlar\u0131m\u0131z\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda dayanan m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259dir&#8221; &#8211; dey\u0259n yaz\u0131\u00e7\u0131\u00a0 h\u0259r iki \u0259s\u0259rind\u0259 \u00fcmumxalq dilinin b\u00fct\u00fcn d\u0259rinliyin\u0259 var\u0131b, bu dilin z\u0259ngin x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n bacar\u0131qla istifad\u0259 edib.<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 Qaraba\u011f\u0131n \u0259n maraql\u0131 tarixi d\u00f6vrl\u0259rind\u0259n birini \u0259hat\u0259 ed\u0259n &#8220;Geriy\u0259 baxma, qoca&#8221; roman\u0131ndan\u00a0 yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n t\u0259svir dilind\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 obrazlar\u0131n dilind\u0259 i\u015fl\u0259n\u0259n\u00a0 dialektizml\u0259r\u0259 aid n\u00fcmun\u0259l\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r salaq:<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">G\u00fcnl\u0259rin birind\u0259 qoca D\u00fcnyamal\u0131 ki\u015finin arvad\u0131yla \u015eu\u015fa bazar\u0131nda satma\u011fa yavanl\u0131q (\u00e7\u00f6r\u0259kl\u0259 yeyil\u0259n h\u0259r hans\u0131 \u0259rzaqlar: ya\u011f, pendir, \u015for v\u0259 s.) apard\u0131\u011f\u0131n\u0131 G\u00fclnis\u0259 e\u015fidib, \u00e7oxdan \u00e7iri\u015fl\u0259r\u0259 (burada ya\u011f qab\u0131) y\u0131\u011f\u0131b saxlad\u0131qlar\u0131 ya\u011f\u0131, motallar\u0131 y\u00fckl\u0259di ata. \u0130ki d\u0259 \u00f6y\u0259c (iki-\u00fc\u00e7illik erk\u0259k qoyun)\u00a0 erk\u0259k ay\u0131r\u0131b q\u0131z\u0131na dedi: -S\u0259n d\u0259 D\u00fcnyamal\u0131 ki\u015fiyl\u0259 bunlar\u0131 apar sat, \u00f6z\u00fcn\u0259 paltarl\u0131q al, \u00e7\u0259km\u0259 al. \u018frg\u0259n (\u0259r\u0259 getm\u0259k vaxt\u0131 \u00e7atm\u0131\u015f) q\u0131zsan&#8230;;\u00a0\u00a0 &#8220;E\u015f\u015f\u0259k bula\u011f\u0131&#8221;n\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 b\u00f6y\u00fck ma\u011far (toy m\u0259clisi\u00a0 ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn qurulmu\u015f ala\u00e7\u0131q) quruldu, ne\u00e7\u0259 c\u00f6ng\u0259, ne\u00e7\u0259 erk\u0259k\u00a0 k\u0259sildi;\u00a0 Bird\u0259n xapaxap (q\u0259fl\u0259t\u0259n, g\u00f6zl\u0259nilm\u0259d\u0259n)\u00a0 \u00fc\u00e7 atl\u0131 t\u00fcf\u0259ngli qa\u00e7aqla \u00e7\u0131x\u0131r \u00fcz-\u00fcz\u0259;\u00a0\u00a0 \u0130ma\u015f q\u0131rp\u0131ms\u0131z n\u0259z\u0259rl\u0259rl\u0259 day\u0131ma bax\u0131r, o da o\u011flan\u0131n haras\u0131 g\u0259ldi buday\u0131rd\u0131 (d\u00f6ym\u0259k, vurmaq);\u00a0 M\u0259n dedim:-Yax\u015f\u0131, indi ki d\u0259v\u0259y\u0259 minmirs\u0259n, sarvan ol, ke\u00e7 qabaqdak\u0131\u00a0 n\u0259rin ovsar\u0131ndan (d\u0259v\u0259nin noxtas\u0131) yap\u0131\u015f;\u00a0 Lakin Qaraca iri\u015f\u0259-iri\u015f\u0259 (yersiz, \u015fit-\u015fit g\u00fclm\u0259k) altdan yuxar\u0131\u00a0 m\u0259n\u0259 bax\u0131b dururdu;\u00a0\u00a0 M\u0259n yen\u0259 d\u0259\u00a0 gir\u0259v\u0259 (f\u00fcrs\u0259t, imkan) d\u00fc\u015f\u0259n kimi babamgil\u0259 qa\u00e7\u0131rd\u0131m;\u00a0\u00a0 \u0130ki-\u00fc\u00e7 otaqdan\u00a0 ibar\u0259t\u00a0 birm\u0259rt\u0259b\u0259 evin\u00a0 \u0259traf\u0131nda bi\u015fmi\u015f k\u0259rpicd\u0259n bar\u0131 (hasar) vard\u0131. Bar\u0131 o q\u0259d\u0259r h\u00fcnd\u00fcr idi ki,\u00a0 k\u00fc\u00e7\u0259d\u0259n ancaq evin taxtapu\u015fu g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc; Anam barma\u011f\u0131ndak\u0131\u00a0 \u00fcz\u00fckl\u0259rd\u0259n birini\u00a0 ona boyg\u00f6r\u00fcnc\u0259yi (burada t\u0259z\u0259 g\u0259lin\u0259 toydan sonra veril\u0259n h\u0259diyy\u0259)\u00a0 verdi;\u00a0\u00a0 Qabaqda atam\u0131n fas\u0131q (hiyl\u0259g\u0259r)\u00a0 yezn\u0259si, arxas\u0131nca da m\u0259n \u015eu\u015fa qalas\u0131n\u0131n\u00a0 b\u00f6y\u00fck qap\u0131s\u0131ndan\u00a0 \u00e7\u0131x\u0131b k\u0259sm\u0259 yolla uzun yoxu\u015fu enm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131q; M\u0259n usdufca (ehtiyatla, yava\u015fca)\u00a0 \u0259limi apar\u0131b\u00a0 onat\u0131lan\u0131n d\u0259st\u0259yind\u0259n yap\u0131\u015fd\u0131m;\u00a0 \u0130lk d\u0259f\u0259 o, Yaqutu g\u00f6r\u0259nd\u0259 Abdulla otaqda yox idi, ay\u0131n-oyun (x\u0131r\u0131m-x\u0131rda \u015fey) almaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259h\u0259r\u0259 \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131; On d\u00f6rd-on be\u015f ya\u015fl\u0131 n\u00f6k\u0259rimiz Q\u00fcdr\u0259t balaca armudu st\u0259kanlarda onlara \u00e7ay, \u00e7ini bo\u015fqablarda c\u00fcrb\u0259c\u00fcr xu\u015fg\u0259b\u0259r (bayram sovqat\u0131)\u00a0 apar\u0131rd\u0131;\u00a0\u00a0 -Az! Ordan bir par\u00e7 (su qab\u0131) ayran g\u0259tir!\u00a0 Sonra yaran\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irib dedi: -Bekara (yarars\u0131z, \u00e7ox da ciddi olmayan, \u0259h\u0259miyy\u0259tsiz) \u015feydi, g\u00fcll\u0259 d\u0259rini \u00fczd\u0259n de\u015fib ke\u00e7ib&#8230;;\u00a0 &#8211; Eyvaz \u0259mim h\u0259r g\u00fcn\u00a0 oba cah\u0131llar\u0131na tap\u015f\u0131r\u0131r ki, s\u0259rvaxt (say\u0131q, ehtiyatl\u0131) olun, onlar bizi ala (hiyl\u0259, yalan) qoyurlar ki, arxay\u0131n sal\u0131b q\u0259fil h\u00fccum el\u0259sinl\u0259r; El yayla\u011fa k\u00f6\u00e7\u0259nd\u0259\u00a0 \u0259misi o\u011flu \u0259kin-bi\u00e7ini y\u0131\u011f\u0131b-y\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn aranda qal\u0131b, ni\u015fanl\u0131s\u0131na s\u00f6z verdi ki, &#8220;pe\u015fqurd&#8221;(tax\u0131l\u0131n novbar\u0131) qurtaran kimi g\u0259l\u0259c\u0259m yayla\u011fa, s\u0259n\u0259 z\u0259rxara paltarl\u0131q, ay-ulduzlu \u00e7arqat\u00a0 al\u0131b g\u0259tir\u0259c\u0259y\u0259m!\u00a0 Be\u015f k\u00f6rp\u0259 u\u015fa\u011f\u0131m budur, iki ayd\u0131r ki, penc\u0259rl\u0259 (yeyil\u0259n g\u00f6y\u0259rti)\u00a0 dolan\u0131r, Hac\u0131 F\u0259rz\u0259linin d\u00f6rd-be\u015f min qoyunu var;\u00a0 Qoyunlar s\u00fcdl\u00fc-s\u00fcnb\u00fcll\u00fc otlardan yeyib do\u011fard\u0131lar, arvadlar pendir tutard\u0131lar, nehr\u0259 \u00e7alxard\u0131lar, bulama, suluq (qoyunun ilk s\u00fcd\u00fcnd\u0259n haz\u0131rlanan yem\u0259k n\u00f6v\u00fc) bi\u015fir\u0259rdil\u0259r. Ball\u0131 qar\u0131 k\u0259r\u0259 ya\u011f\u0131 da\u011f el\u0259yib (\u0259ridib) G\u00fclm\u0259mm\u0259din yaras\u0131n\u0131 bi\u015firdi, m\u0259lh\u0259m qay\u0131r\u0131b sar\u0131d\u0131, G\u00fclm\u0259mm\u0259din bil\u0259yini sa\u011faltd\u0131; Bir ne\u00e7\u0259 na\u00e7alnik evind\u0259 \u0259yl\u0259\u015fib xan\u0131m\u0131 il\u0259 \u015f\u0131d\u0131r\u011f\u0131 (fasil\u0259siz, ara verm\u0259d\u0259n) s\u00f6hb\u0259t el\u0259diyi zaman qap\u0131 taybatay a\u00e7\u0131ld\u0131, Qa\u00e7aq S\u00fcleyman \u0259lind\u0259 onat\u0131lan i\u00e7\u0259ri girdi;\u00a0 K\u00fcrdoban\u0131n komalar\u0131, ala\u00e7\u0131qlar\u0131 yaz vaxt\u0131 Haram\u0131larda qurulanda Murov Haram\u0131lara g\u0259lib K\u0259rbalay\u0131 \u0130bixan\u0131n ala\u00e7\u0131\u011f\u0131na d\u00fc\u015fd\u00fc v\u0259 onun q\u0131z\u0131 S\u0259kin\u0259ni g\u00f6r\u00fcb a\u011fl\u0131 zay\u0131l\u00a0 oldu (xarab oldu) , ona g\u00f6r\u0259 &#8220;zay\u0131l oldu&#8221; deyir\u0259m ki, Murovun altm\u0131\u015f ya\u015f\u0131, d\u00f6rd arvad\u0131 vard\u0131, g\u00f6z\u00fcn\u00fcn d\u0259 biri may\u0131f (\u015fik\u0259st)\u00a0 idi, amma S\u0259kin\u0259 on yeddi ya\u015f\u0131nda, a\u011f\u00a0 \u00fcz\u00fcnd\u0259 qo\u015fa xal\u0131 bir d\u00fcnya g\u00f6z\u0259li idi; -A\u011fsaqqallar y\u0131\u011f\u0131l\u0131b dedil\u0259r: &#8220;\u018f\u015fi, s\u0259n gets\u0259n, burda papaqald\u0131qa\u00e7 (u\u015faq oyunu ad\u0131) olacaq&#8221;;\u00a0 Bir ne\u00e7\u0259 \u0130randan ke\u00e7\u0259n quldurlar &#8220;Mand\u0131l\u0131&#8221; deyil\u0259n q\u0131\u015flaqda qoyun s\u00fcr\u00fcs\u00fc saxlayan<br \/>\nbin\u0259l\u0259r\u0259\u00a0 (burada k\u00f6\u00e7\u0259ril\u0259rin q\u0131\u015f aylar\u0131nda k\u0259ndd\u0259n k\u0259nar heyvan saxlad\u0131qlar\u0131 yer, m\u0259sk\u0259n) basq\u0131n el\u0259yib, G\u00fclm\u0259mm\u0259dgilin s\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fc atd\u00f6\u015f\u00fc el\u0259y\u0259nd\u0259 (aparmaq), atas\u0131 kimi ucaboylu, enlik\u00fcr\u0259k, zorlu bir o\u011flan olan G\u00fclm\u0259mm\u0259d \u00e7oma\u011f\u0131 qap\u0131b ba\u015flad\u0131 atl\u0131lar\u0131 budama\u011fa.<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\">Yaddaqalan t\u0259sirli epizodlarla z\u0259ngin olan roman\u0131n dili sad\u0259, ifad\u0259li v\u0259 ax\u0131c\u0131d\u0131r. Yerli-yerind\u0259 i\u015fl\u0259n\u0259n dialekt s\u00f6zl\u0259r \u0259s\u0259rin dilin\u0259 a\u011f\u0131rl\u0131q g\u0259tirmir, \u0259ksin\u0259,\u00a0 oxucuda xo\u015f t\u0259sir yarad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"color: #131313;\"><strong><br \/>\n<\/strong><strong><br \/>\nSevinc H\u018fS\u018fNOVA<img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignright\" src=\"http:\/\/525.az\/img\/pics\/large\/39153_471hd4o02l.jpg\" alt=\"\u0130lyas \u018ff\u0259ndiyev irsind\u0259 tarix v\u0259 dil yadda\u015f\u0131&lt;b style=&quot;color:red&quot;&gt;&lt;\/b&gt;\" width=\"149\" height=\"157\" \/><br \/>\nPedaqogika\u00a0 \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent<\/p>\n<p>525-ci Q\u0259zet<\/strong><\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"9304\">Yaz\u0131ya 734 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7ox\u015fax\u0259li yarad\u0131c\u0131l\u0131q yolu ke\u00e7mi\u015f q\u00fcdr\u0259tli s\u0259n\u0259tkar\u0131m\u0131z, Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lyas \u018ff\u0259ndiyev\u00a0 ilk\u00a0 \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq ictimai h\u0259yatda ba\u015f ver\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri, insanlar\u0131n m\u00fcr\u0259kk\u0259b daxili al\u0259mini, sevinc v\u0259 qay\u011f\u0131lar\u0131n\u0131, k\u0259d\u0259r v\u0259 faci\u0259l\u0259rini h\u0259zin \u015fairan\u0259 bir dild\u0259, lirik-romantik yaz\u0131 t\u0259rzind\u0259, poetik \u00fcslubda q\u0259l\u0259m\u0259 alaraq\u00a0 lirik n\u0259srimizin \u0259n g\u00f6z\u0259l n\u00fcmun\u0259l\u0259rini yarad\u0131b. &#8220;\u018fsrl\u0259rin s\u0131na\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131xm\u0131\u015f lirika h\u0259qiqi s\u0259n\u0259tin qanad\u0131d\u0131r, ruhudur&#8221;- dey\u0259n yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[17],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9304"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9304"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9304\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9306,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9304\/revisions\/9306"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9304"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9304"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9304"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}