{"id":9591,"date":"2015-07-29T00:26:04","date_gmt":"2015-07-28T19:26:04","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=9591"},"modified":"2015-07-29T00:26:04","modified_gmt":"2015-07-28T19:26:04","slug":"felsefe-siir-ve-baris-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=9591","title":{"rendered":"FELSEFE, \u015e\u0130\u0130R VE BARI\u015e  -1"},"content":{"rendered":"<div class=\"haber\" style=\"color: #111111;\">\n<p><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/umit-yashar.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignright wp-image-1082 size-medium\" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/umit-yashar-300x199.jpg\" alt=\"umit yashar\" width=\"300\" height=\"199\" \/><\/a><strong><em>Evet, bar\u0131\u015f \u00a0ne zaman! \u2026<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>S\u0131n\u0131fl\u0131 toplumlar\u0131n varolu\u015fuyla ba\u015flayan bu d\u00f6ng\u00fcn\u00fcn g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de farkl\u0131 formasyonlarda devam etmesi, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda geli\u015fen teknolojinin bu alanda g\u00fc\u00e7 olarak kullan\u0131lmas\u0131 insan \u0131rk\u0131n\u0131 ve do\u011fay\u0131 yitime do\u011fru s\u00fcr\u00fcklemektedir. \u00a0 \u00a0 \u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Bilindi\u011fi gibi, kapitalizm kendi gelece\u011fini, kendi normlar\u0131na uygun geli\u015ftirdi\u011fi hukuksal dizge ile y\u00f6netirken , sistemi koruyan\u00a0 silahl\u0131 g\u00fc\u00e7lerini de beslemektedir. \u0130lkel insandan beri gelen \u201c<strong>g\u00fcce tap\u0131nma<\/strong>\u201d veya &#8220;\u00e7\u00f6zemedi\u011fine \u201c<strong>biat et<\/strong>\u201dmenin en modern yans\u0131mas\u0131 bu sistemle ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Kapitalizm, ekonomik \u00e7\u0131kmazlar\u0131n\u0131 hep yapay sorunlara dayand\u0131rarak a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 sava\u015flardaki rantla dengelemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, g\u00f6rsel medya g\u00fcc\u00fcn\u00fc de devreye sokup olaylar\u0131 kendi lehine \u00e7evirmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu a\u015famada \u00f6rg\u00fcts\u00fcz bireyin hakim s\u0131n\u0131fa biat etmesinin d\u0131\u015f\u0131nda se\u00e7ene\u011fi de bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Elbette b\u00fct\u00fcn bu geli\u015fen s\u00fcrecin \u00f6znesi; hamal\u0131, kahraman\u0131, katili ve \u00f6leni yine\u00a0 insan.. Ancak b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 yokedecek, sava\u015f\u0131 durduracak, e\u015fit ve karde\u015f\u00e7e bar\u0131\u015f i\u00e7inde ya\u015fam\u0131 savunacak ve kuracak olan da \u00a0yine insan.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte hedefimiz bu olmal\u0131..<\/p>\n<p>Bilin\u00e7li insan; egolar\u0131n\u0131 yenmi\u015f, kazan\u0131mlar\u0131n\u0131n kurban\u0131 olmayan ve\u00a0 insanl\u0131k d\u00fc\u015fman\u0131 kapitalizme kar\u015f\u0131 \u00f6rg\u00fctl\u00fc m\u00fccadelesini verebilen insan&#8230; Bu m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?<\/p>\n<p>Evet, bence m\u00fcmk\u00fcn\u2026<\/p>\n<p>Bunun i\u00e7in de, sava\u015ftan, sava\u015f ekonomisinden beslenen emperyalist g\u00fc\u00e7lere kar\u015f\u0131 halklar\u0131n ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131, bilin\u00e7lendirilmesi ve olu\u015facak dayan\u0131\u015fma \u00f6rg\u00fctlerinin g\u00fc\u00e7l\u00fc ortakl\u0131klar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Burada Felsefe \u00f6nem kazanmaktad\u0131r. Hayat\u0131n sorgulanmas\u0131 ve daha g\u00fczel ya\u015fan\u0131l\u0131r bir d\u00fcnya i\u00e7in, insanl\u0131\u011f\u0131n bug\u00fcne kadar ya\u015fam\u0131\u015f oldu\u011fu deneylerden yola \u00e7\u0131karak, yeni d\u00fcnya d\u00fczeninde insandan, halklardan, g\u00fczelliklerden yana, karde\u015f\u00e7e ya\u015fam i\u00e7in \u00a0yeni s\u00f6ylemleri, sentezleri g\u00fcndeme getirerek\u00a0 ya\u015fan\u0131l\u0131r k\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Biliyoruz ki, sa\u011fl\u0131kl\u0131 toplum, sa\u011fl\u0131kl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen ve d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc eyleme d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren bireylerin \u00e7o\u011funlu\u011funa ba\u011fl\u0131d\u0131r.Yani, ayd\u0131nlanma s\u00fcrecinde netle\u015fmi\u015f bir bilincin inan\u00e7la savunulmas\u0131 ve hayata d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi, bar\u0131\u015f\u0131n felsefi alt yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturur.<\/p>\n<p>Hayat\u0131n i\u00e7indeki \u00e7eli\u015fkileri elbette de\u011fi\u015fimin motoru olarak alg\u0131lamak gerekir .\u0130nsanl\u0131k tarihi boyunca ya\u015fanan deneyler, art\u0131k ayd\u0131nlanan toplumlar\u0131n, ger\u00e7ek karde\u015flik duygular\u0131 i\u00e7inde ayn\u0131 kaderi payla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 kavramalar\u0131, mazlum halklar\u0131n birbirini anlamas\u0131 ve alg\u0131lamas\u0131\u00a0 ile\u00a0 emperyalizme kar\u015f\u0131 birlikte hareket etmenin gereklili\u011finin de bilincini\u00a0\u00a0 olu\u015fturmu\u015ftur..<\/p>\n<p>Alman \u015fair, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr Schiller\u2019in dedi\u011fi gibi\u201d bir insan\u0131n en y\u00fcce\u00a0 g\u00f6revi ve gelece\u011fi, yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn adi, dar ve s\u0131k\u0131c\u0131 \u00e7emberini k\u0131rarak ideal d\u00fcnyaya kavu\u015fmakt\u0131r. O ideal hayat, \u015fairlerin ve filozoflar\u0131n ana vatan\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>Schillerin \u201cfelsefe yapmak istedi\u011fim zaman kar\u015f\u0131ma \u015fair \u00e7\u0131k\u0131yor. \u015eiir s\u00f6ylemem gerekti\u011fi zaman da felsefi d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6n\u00fcme dikiliyor\u201d s\u00f6z\u00fc, bar\u0131\u015f\u0131n alt yap\u0131s\u0131n\u0131 veya hareket rotas\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011funa inan\u0131yorum.<\/p>\n<p>Schiller hakl\u0131yd\u0131. Felsefenin hayatla bulu\u015fmas\u0131, ancak, felsefenin, sanatla kayna\u015fmas\u0131na ba\u011fl\u0131yd\u0131. Alt yap\u0131s\u0131n\u0131 felsefenin olu\u015fturdu\u011fu sanat\u0131n yayg\u0131nl\u0131k kazanmas\u0131, de\u011fi\u015fik disiplinlerde \u00f6zellikle \u015fiirle, sorgulanan hayat\u0131n i\u00e7inde var olmas\u0131, ideal ya\u015fama bi\u00e7imine ula\u015fmak i\u00e7in \u00f6nemliydi.<\/p>\n<p>Sava\u015flar\u0131 sorgulayan; \u0130lya Erenburg, Nicolas Gu\u0131llen, Henri M\u0131chaux, haks\u0131zl\u0131klara kar\u015f\u0131 susan insan\u0131 ele\u015ftiren Otto Rene Cast\u0131llo, Erich Kaestner, eme\u011fin ve devrimci de\u011fi\u015fimin\u00a0 \u015fiirsel eylemcisi,Valeri Bryusov, Bertolt Brecht, Neruda, Ritsos, Naz\u0131m Hikmet\u2019in \u015fiirlerinde alt yap\u0131y\u0131 g\u00fc\u00e7lendiren d\u00fc\u015f\u00fcnsel boyut, felsefenin \u015fiirdeki yans\u0131mas\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p>Felsefenin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki hayatla bulu\u015fmas\u0131n\u0131, konumunu anlatan sevgili M.Cevdet Anday ne g\u00fczel demi\u015f.<\/p>\n<p><strong>K\u00f6le sahipleri ekmek kayg\u0131s\u0131 \u00e7ekmedikleri\u00a0i\u00e7in felsefe yap\u0131yorlard\u0131,<\/strong><strong>\u00c7\u00fcnk\u00fc, ekmeklerini k\u00f6leler veriyordu onlara;\u00a0<\/strong><strong>K\u00f6leler ekmek kayg\u0131s\u0131 \u00e7ekmedikleri i\u00e7in\u00a0 Felsefe yapm\u0131yorlard\u0131,<\/strong><strong>\u00c7\u00fcnk\u00fc ekmeklerini\u00a0 k\u00f6le sahipleri veriyordu onlara.\u00a0<\/strong><strong>Ve y\u0131k\u0131ld\u0131 gitti Likya.<\/strong><\/p>\n<p><strong>K\u00f6leler felsefe kayg\u0131s\u0131 \u00e7ekmedikleri \u0130\u00e7in ekmek yap\u0131yorlard\u0131,<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00c7\u00fcnk\u00fc<\/strong><strong>, Felsefelerini k\u00f6le sahipleri veriyordu onlara;<br \/>\nFelsefe sahipleri k\u00f6le kayg\u0131s\u0131 \u00e7ekmedikleri i\u00e7in ekmek yapm\u0131yorlard\u0131,<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00c7\u00fcnk\u00fc, \u00a0k\u00f6lelerini Felsefe veriyordu onlara.<br \/>\nVe y\u0131k\u0131ld\u0131 gitti Likya.<br \/>\n<em><br \/>\n<\/em>Felsefenin ekme\u011fi yoktu, ekme\u011fin Felsefesi.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ve sahipsiz felsefenin Ekme\u011fini, sahipsiz ekme\u011fin felsefesi yedi.<\/strong><strong><br \/>\nEkme\u011fin sahipsiz felsefesini , Felsefenin sahipsiz ekme\u011fi.<br \/>\nVe y\u0131k\u0131ld\u0131 gitti Likya.<\/p>\n<p><\/strong><\/p>\n<p>Y\u0131k\u0131lan salt Likya de\u011fildi elbet. D\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcretmeyen insan\u0131n mevcut de\u011ferler i\u00e7inde hapsolup debelenmesi ve artan bunal\u0131mlar\u0131 i\u00e7inde sorunlar\u0131na yan\u0131t bulamamas\u0131n\u0131 getirdi. Ekmeksiz kald\u0131k\u00e7a felsefeden, felsefeye bula\u015ft\u0131k\u00e7a ekmeksiz kalmaktan ba\u015fka se\u00e7enek sunmayan hayat\u0131n i\u00e7inde kendi kendini yiyen maddeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Asl\u0131nda sava\u015f burada ba\u015fl\u0131yordu&#8230; Hayata yeni bir anlam ve yeni bir tad koyamayan insan\u0131n; d\u00fc\u015f\u00fcnsel t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 onu depresif bir histeriyle sava\u015fa; kendini sava\u015fla, \u00f6l\u00fcmle ifade etmeye, g\u00fcc\u00fc eline ge\u00e7irmeye y\u00f6neltti.<\/p>\n<p>Hasta bireyden, bireylerden olu\u015fan erk, hasta toplumlar \u00fcretilirken b\u00fct\u00fcn kaynaklar sava\u015f sanayine aktar\u0131ld\u0131. \u00d6ld\u00fcrmek, g\u00fc\u00e7l\u00fc olmakt\u0131&#8230; G\u00fc\u00e7l\u00fc olmak i\u00e7in de farkl\u0131 ve daha \u00f6l\u00fcmc\u00fcl silahlara sahip olmakt\u0131. Bunun i\u00e7in gereken b\u00fct\u00fcn kaynaklar i\u015fgal edilmeliydi&#8230; Sanayi devriminin g\u00fcc\u00fc, felsefeye, d\u00fc\u015f\u00fcnsel zenginli\u011fe aktar\u0131lmad\u0131. Tam tersi, d\u00fc\u015f\u00fcncesizli\u011fin bo\u015flu\u011funa yeni, farkl\u0131, renkli arg\u00fcmanlar yerle\u015ftirerek s\u00f6m\u00fcr\u00fc zincirine devam ederken, insanl\u0131\u011f\u0131n kurtulu\u015f yolunu ayd\u0131nlatan filozoflar ve sanat\u00e7\u0131lar \u2013sisteme hizmet etmeyenler ,yok edildi.<\/p>\n<p>Peki ne zamana kadar !<\/p>\n<p>Diyalektik olarak de\u011fi\u015fimin anahtar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan insanl\u0131k evrimle\u015ferek b\u00fct\u00fcn bu olumsuzluklar\u0131, dura\u011fanl\u0131\u011f\u0131, suskunlu\u011fu, d\u00fc\u015f\u00fcnce tembelli\u011fini a\u015facakt\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130nsano\u011flu korkusunu yendi\u011fi anda, insan olman\u0131n \u00f6zg\u00fcr ruhuna kavu\u015facakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, b\u00fct\u00fcn bu sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131n temelinde korku yatmaktad\u0131r. Korkan hayvan, korkan insan sald\u0131r\u0131r. Korkan toplumlar silahlan\u0131r ve d\u00fc\u015f\u00fcnsel yetersizlikleri sava\u015f\u0131n k\u0131v\u0131lc\u0131m\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn ideolojilerin bunal\u0131ma girdi\u011fi ve bilin\u00e7li insanla y\u00fczle\u015fti\u011fi bir d\u00f6nemde ya\u015fanan felsefi t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 yine her zaman oldu\u011fu gibi insan \u00e7\u00f6zecektir. Ve elbette insan bilincinin ayd\u0131nl\u0131k sayfas\u0131n\u0131 da yine felsefe ta\u015f\u0131yacakt\u0131r\u2026<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"arakutu\" style=\"color: #000000;\">\u00a0<strong>\u00dcmit Ya\u015far I\u015f\u0131khan<\/strong><br \/>\npoetia.star@gmail.com<\/div>\n<div class=\"arakutu\" style=\"color: #000000;\">&#8220;EGEde bugun&#8221;<\/div>\n<div id=\"_appInstalled\"><\/div>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"9591\">Yaz\u0131ya 711 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Evet, bar\u0131\u015f \u00a0ne zaman! \u2026 S\u0131n\u0131fl\u0131 toplumlar\u0131n varolu\u015fuyla ba\u015flayan bu d\u00f6ng\u00fcn\u00fcn g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de farkl\u0131 formasyonlarda devam etmesi, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda geli\u015fen teknolojinin bu alanda g\u00fc\u00e7 olarak kullan\u0131lmas\u0131 insan \u0131rk\u0131n\u0131 ve do\u011fay\u0131 yitime do\u011fru s\u00fcr\u00fcklemektedir. \u00a0 \u00a0 \u00a0 Bilindi\u011fi gibi, kapitalizm kendi gelece\u011fini, kendi normlar\u0131na uygun geli\u015ftirdi\u011fi hukuksal dizge ile y\u00f6netirken , sistemi koruyan\u00a0 silahl\u0131 g\u00fc\u00e7lerini de beslemektedir. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1082,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9591"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9591"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9591\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9592,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9591\/revisions\/9592"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1082"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9591"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9591"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9591"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}